ถ้าถามว่าจิตรกรไทยร่วมสมัยคนไหนที่มีลายเซ็นชัดที่สุดโดยไม่ต้องดูชื่อ หน้าที่ฉีดสีน้ำเลื่อนไหลบนกระดาษ ใบหน้าที่ท้าทายและยั่วล้อ ฝีแปรงที่ดูเหมือนสีหกเลอะแต่กลับมีพลังงานที่ควบคุมมาอย่างแม่นยำ — ตะวัน วัตุยา คือคำตอบ ศิลปินวัย 48 ปีที่กลายเป็นหนึ่งในชื่อแรกๆ ที่คนนึกถึงเมื่อพูดถึงศิลปะไทยร่วมสมัย
ศิลปากร แล้วก็ออกเดินทาง
ตะวัน วัตุยา เป็นจิตรกรร่วมสมัยชาวไทยผู้มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในระดับสากลจากผลงานภาพวาดสีน้ำ สีน้ำมัน และสีอะคริลิคสีสันจัดจ้าน ฝีแปรงหยาบกระด้าง เร่าร้อนรุนแรง และโดยเฉพาะอย่างยิ่งภาพวาดสีน้ำฝีแปรงเลื่อนไหล ฉับไว ไร้กรอบและกฎเกณฑ์ เอกลักษณ์อันโดดเด่นในผลงานของตะวันอยู่ที่การถ่ายทอดเรื่องราวที่เขาพบเห็นจากสิ่งรอบตัวทั่วไป
สี่ถึงห้าปีที่ผ่านมา ตะวันเดินทางไม่หยุดหย่อน ทั้งไปเป็นศิลปินพำนัก ไปเปิดงานแสดงภาพสีน้ำ และเดินทางเพื่อหาความรู้และอัพเดทโลกของศิลปะ ปีที่แล้วเขาเดินทางเยอะมากเสียจนอยู่เมืองไทยไม่ถึงสามเดือน — ตัวเลขนั้นไม่ได้บอกว่าเขาไม่รักประเทศตัวเอง แต่บอกว่าเขาเชื่อว่าการมองโลกให้กว้างขึ้นคือส่วนหนึ่งของการเป็นศิลปินที่ดี
พอร์เทรตที่ยั่วล้อ : เมื่อใบหน้าไม่ใช่แค่ภาพคน
สิ่งที่คนจำได้จากตะวัน วัตุยามากที่สุดคือภาพพอร์เทรตสีน้ำที่มีบรรยากาศเฉพาะตัว — ใบหน้าที่ดูเหมือนมีสีเหนอะหนะหกเลอะทั่วกระดาษ สะท้อนความรู้สึกปนเปทั้งจ้องเขม็ง ท้าทาย ยั่วล้อ ซึ่งไม่ได้มาจากเทคนิคการวาดอย่างเดียว แต่มาจากบทสนทนาหลากมิติที่เขามีกับโลกและผู้คนที่เขาพบ
ตะวัน วัตุยา ถือเป็นศิลปินหนุ่มที่วงการจับตามอง ด้วยภาพแนวพอร์เทรตสีน้ำอันเต็มไปด้วยความฉูดฉาด หวือหวา เร่าร้อน ทรงพลัง และที่สำคัญมันเป็นผลงานที่มี “ลายเซ็นเฉพาะตัว” สิ่งที่ทำให้งานของเขาไม่เหมือนใครอาจสรุปได้ว่ามันมีความกล้า — กล้าทิ้งความสวยงามแบบแผนเพื่อให้ได้พลังงานที่แท้จริงออกมา
วาดม็อบ วาดผู้ลี้ภัย วาดเด็กในโอกินาวา : ศิลปะในฐานะบันทึก
หนึ่งในสิ่งที่ทำให้ ตะวัน วัตุยา ต่างจากศิลปินพอร์เทรตทั่วไปคือเขาวาดคนจากชีวิตจริงในสถานการณ์จริง ไม่ใช่แค่นั่งแต่งในสตูดิโอ
เราสนใจเด็กรุ่นใหม่มาตลอด เราเดินทางเยอะ ชอบไปวาดพอร์เทรตสดๆ จากสถานที่ต่างๆ ที่เราไป เคยไปวาดแคมป์เด็กที่โอกินาวา เคยวาดผู้ลี้ภัยที่อเมริกา ก่อนที่จะมีม็อบที่เมืองไทย เราก็วาดรูปม็อบฮ่องกง พอมันมีม็อบเด็กที่เมืองไทย เราก็วาดด้วย
กระบวนการนั้นทำให้งานพอร์เทรตของตะวันไม่ใช่แค่ภาพสวยงาม แต่คือบันทึกของชั่วขณะที่เขาอยู่ในนั้นจริงๆ ซึ่งนั่นคือพลังงานที่คนดูรู้สึกได้โดยไม่ต้องอ่านคำอธิบาย
Keep in the Dark : การเมืองผ่านฝีแปรง
นิทรรศการ Keep in the Dark คือหนึ่งในผลงานที่สะท้อนมิติด้านการเมืองในงานของ ตะวัน วัตุยา ได้ชัดเจนที่สุด ภาพวาดสีน้ำพอร์เทรตชุดนี้เกิดขึ้นจากบทสนทนาหลากมิติขณะพูดถึงความเป็นไปของการเมืองไทย แต่ไม่ใช่ศิลปะประท้วงแบบตรงๆ หากเป็นการบันทึกอารมณ์และบรรยากาศของยุคสมัยผ่านใบหน้าของมนุษย์
ตะวัน วัตุยา เป็นศิลปินผู้จับจ้องความเป็นไป อาศัยการเดินทางที่กระทบเรื่องราว ใช้ฝีแปรงสัมผัส “ชั่วขณะนั้น” — ประโยคนั้นอธิบายวิธีทำงานของเขาได้ดีกว่าคำอธิบายยาวๆ ใดๆ
แผ่นเสียงและห้อง : ชีวิตนอกผ้าใบ
ในบทสัมภาษณ์กับ The Cloud ที่เป็นที่มาของบทความนี้ เราได้เห็นอีกด้านของ ตะวัน วัตุยา — ห้องที่เต็มไปด้วยลำโพง เครื่องเล่นแผ่นเสียง และแผ่นไวนีลที่สะสมมาอย่างพิถีพิถัน
สำหรับตะวัน ดนตรีและภาพวาดไม่ใช่สิ่งที่แยกจากกัน ทั้งสองคือภาษาที่เขาใช้ประมวลโลก เสียงเพลงที่ออกมาจากแผ่นไวนีลในขณะวาดภาพคือส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างงาน ไม่ต่างจากการเลือกสีหรือการเลือกกระดาษ
สุริยวิถี : พื้นที่ที่ทั้งหมดมารวมกัน
“สุริยวิถี” คือชื่อที่ The Cloud ตั้งให้กับบทความที่พาผู้อ่านเข้าไปในสตูดิโอของตะวัน — พื้นที่ที่ทั้งแผ่นเสียง ภาพวาด และหนังสือมารวมอยู่ด้วยกัน และบอกเล่าว่าคนคนหนึ่งสร้างงานศิลปะจากอะไรได้บ้าง
สำหรับ ตะวัน วัตุยา การสะสมดนตรี การเดินทาง และการวาดภาพไม่ใช่สามสิ่งที่แยกจากกัน แต่เป็นหนึ่งสิ่งเดียวที่แตกออกมาในรูปแบบที่ต่างกัน และนั่นคือเหตุผลว่าทำไมงานของเขาถึงมีพลังงานที่คนรู้สึกได้ตั้งแต่คลิกดูภาพแรก
