10 มิถุนายน 2564
19 K

ยุคนี้คนนิยมปลูกโรสแมรี่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพราะเป็นต้นไม้อเนกประสงค์ เอามาทำอาหารได้ ปลูกเอากลิ่นหอมได้ หรือปลูกประดับเพื่อความสวยงามก็ยังได้ ถ้าเลี้ยงดีๆ จะมีดอกสีขาวด้วย

แต่ปัญหาที่คนรักโรสแมรี่เกือบทุกคนเจอเหมือนกันคือ เลี้ยงไม่รอด

โรสแมรี่เป็นต้นไม้ที่ปลูกไม่ง่าย แต่ก็ไม่ถึงกับยาก หลักคือโรสแมรี่ไม่ชอบน้ำขัง ชอบแดด และสาเหตุการตายเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์มาจากได้น้ำเยอะไป ไม่ใช่เพราะขาดน้ำ

ถ้าใครอยากปลูกโรสแมรี่ ลองทำตาม 11 ขั้นตอนนี้ รับรองว่าได้ต้นโรสแมรี่ที่โตวันโตคืนแน่นอน

11 วิธีปลูกโรสแมรี่ ทำตามนี้ยังไงก็รอด
11 วิธีปลูกโรสแมรี่ ทำตามนี้ยังไงก็รอด

1. เลือกพันธุ์ที่ชอบก่อนปลูก

โรสแมรี่มีหลายสายพันธุ์ มาจากหลายประเทศ ทั้งฝรั่งเศส ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น แต่ละพันธุ์ก็แตกต่างกัน บางพันธุ์สูงใหญ่ท่วมหัว บางพันธุ์เป็นแบบเลื้อย (เคยเห็นที่ญี่ปุ่นปลูกให้เลื้อยลงมาตามกำแพง) บางพันธุ์มีใบใหญ่ บางพันธุ์มีใบเล็ก ความหอมของแต่ละพันธุ์ก็ไม่เท่านั้น ดังนั้น เราต้องเริ่มจากการเลือกพันธุ์ที่ตรงกับความต้องการของเรา

2. ขยายพันธุ์ด้วยการปักชำได้

บางคนไม่อยากเสียเงินซื้อ ก็ใช้วิธีขอยอดโรสแมรี่จากเพื่อนมาปลูกต่อ หรือแบ่งมาจากโรสแมรี่ที่ใช้ทำอาหารในครัวก็ได้ แต่ต้องเลือกยอดที่ไม่แก่เกินไป และไม่อ่อนเกินไป ปักชำในวัสดุอย่างกาบมะพร้าวสับหรือแกลบ หรือจะเอาไปแช่น้ำให้แตกรากแล้วค่อยลงดินก็ได้ แต่ต้องทำใจไว้หน่อยว่า อัตราการรอดไม่ถึงขั้นร้อยเปอร์เซ็นต์ อาจจะมีทั้งยอดที่แตก และยอดที่ตาย

3. เอาลงแปลง ดีกว่าเอาลงดิน

โรสแมรี่ไม่ชอบน้ำขัง ดังนั้น ถ้าดินบ้านเราระบายน้ำไม่ดี รดน้ำเยอะหรือฝนตกแล้วน้ำขัง ก็ควรจะทำแปลงยกขึ้นมา จะกั้นขอบแปลงด้วยอะไรก็ได้ หลักการคือ ให้ระบายน้ำในแปลงได้ดี ไม่เกิดการท่วมขัง

11 วิธีปลูกโรสแมรี่ ทำตามนี้ยังไงก็รอด

4. วัสดุปลูกต้องระบายน้ำได้ดี

วัสดุปลูกที่แนะนำคือ นำกาบมะพร้าวสับ 3 ส่วน มาผสมกับดิน 1 ส่วน หรือจะใช้ดินใบก้ามปูล้วนๆ ก็ได้ เพราะระบายน้ำได้ดี

11 วิธีปลูกโรสแมรี่ ทำตามนี้ยังไงก็รอด

5. อย่ารดน้ำเยอะ

หลายคนคิดว่าการดูแลเอาใจใส่ต้นไม้ที่ดีคือการรดน้ำบ่อยๆ และคิดว่าเมื่อต้นไม้โทรมต้องรดน้ำ สำหรับโรสแมรี่แล้วอาจจะไม่ใช่ บ่อยครั้งที่อาการโทรมของโรสแมรี่มาจากการได้น้ำเยอะเกินไป การรดน้ำที่เหมาะคือ รดวันละครั้งตอนเช้า รดให้ชื้นอย่าให้น้ำขัง ควรงดการรดน้ำช่วงเย็น เพราะนอกจากต้นไม้จะไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไรแล้ว น้ำที่สะสมตามใบและวัสดุปลูกอาจทำให้เกิดเชื้อรา ใบเน่า แล้วก็ลามไปทั่วต้น

6. ปลูกในกระถาง ต้องยกหลบฝน

ถ้าเราปลูกโรสแมรี่ในกระถาง พอช่วงที่มีฝน ควรยกหลบฝนมาไว้ในร่ม ถ้าปลูกแบบลงแปลงก็อาจจะทำหลังคาผ้าใบคลุม แต่ถ้าทำไม่ได้ ก็ต้องทำระบบระบายน้ำให้ดี จะลดการเกิดเชื้อราได้

11 วิธีปลูกโรสแมรี่ ทำตามนี้ยังไงก็รอด

7. ปลูกให้มีระยะห่าง

สำหรับคนที่ซื้อโรสแมรี่มาลงแปลง อย่าปลูกชิดกัน ต้องเว้นระยะระหว่างต้นให้ห่างกันสัก 30 เซนติเมตร เพื่อให้มีพื้นที่ในการเติบโต และความโล่งนั้นจะช่วยให้อากาศถ่ายเท แสงส่องถึง ลดการเกิดโรคและเพลี้ยได้

8. แสงแดดต้องเพียงพอ

โรสแมรี่ชอบแดด ปลูกกลางแจ้งดีกว่าปลูกแดดรำไร แถมยังลดโอกาสเกิดเชื้อราได้ แต่ถ้าปลูกในที่แดดจัด ก็ต้องรดน้ำอย่างสม่ำเสมอด้วย

11 วิธีปลูกโรสแมรี่ ทำตามนี้ยังไงก็รอด

9. เล็งดีๆ ก่อนตัดยอดไปใช้

การตัดใบไปใช้ ไม่ต่างอะไรจากการตัดแต่งกิ่ง ดังนั้น จึงเป็นเหมือนการกำหนดพุ่มทรงของต้น ถ้าอยากให้ต้นของเราสูง ให้ตัดใบด้านข้างไปใช้ แต่ถ้าตัดยอด ก็จะได้ทรงพุ่ม ฟอร์มต้นไม่ใหญ่ โดยปกติแล้วโรสแมรี่จะแตกกิ่งถี่มาก ในช่วงหน้าฝน เราควรเล็มพุ่มแน่นๆ ให้โปร่ง ใบจะได้ไม่เก็บความชื้นจนเกิดเชื้อรา

10. เจอราให้เด็ด

หาเจอเชื้อราที่ใบให้ตัดใบทิ้ง แล้วสำรวจวัสดุปลูกว่าระบายน้ำดีไหม จากนั้นลองลดปริมาณน้ำลง รดที่โคนต้นแทนการรดผ่านใบ ถ้าปลูกในกระถางก็ย้ายไปไว้ในตำแหน่งที่รับแดดได้มากขึ้น

11. ระวังเพลี้ย

ศัตรูหลักของโรสแมรี่คือเพลี้ย ส่วนใหญ่เป็นเพลี้ยไฟ เหมือนไรแดงๆ ทำให้ใบเป็นสีน้ำตาล กำจัดได้ด้วยการตัดทิ้ง แล้วป้องกันด้วยการพ่นน้ำส้มควันไม้ หรือน้ำยาชีวภาพทั้งหลาย ถ้าไม่อยากพ่นอะไร ก็ต้องหมั่นตรวจและตัดยอดเมื่อเจอเพลี้ยอยู่เสมอ

Writer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Photographer

เธียรสิน สุวรรณรังสิกุล

ผู้ที่หาความสุขจากสิ่งรอบๆ ตัว

Plant Planet

ชวนเดินทางเข้าสู่โลกของต้นไม้เพื่อทำความรู้จักพืชในฐานะเพื่อน

สิ่งที่มาพร้อมอากาศร้อนอบอ้าวของฤดูร้อนแบบนี้คือ ดอกไม้สีสันสดใสที่พร้อมใจกันออกดอก ซึ่งอาจจะช่วยให้เราสบายตา เย็นใจ คลายร้อนลงได้บ้าง ดังนั้น หน้าร้อนแบบนี้ เราเลยอยากชวนมาปลูกดอกไม้กัน แต่เราเคยแนะนำ 12 ดอกไม้ย้อนยุุคที่ปลูกง่าย ออกดอกทั้งปี กันไปแล้ว คราวนี้เลยขอแนะนำ ดอกไม้ที่กินได้ ทั้งดอกไม้ที่เราคุ้นเคยแต่ไม่รู้ว่ากินได้ และต้นที่บางทีเราก็ไม่ทันสังเกตว่ามีดอกด้วย ส่วนใหญ่เป็นดอกไม้ที่เลี้ยงง่ายมาก และออกดอกตลอดทั้งปี จะมีต้นอะไรกันบ้าง ไปดูกัน

1

พวงขาว

พวงขาว

พวงชมพูเป็นไม้เลื้อยสีชมพูที่ปลูกง่าย พบเห็นได้ทั่วไป นอกจากปลูกประดับรั้วหรือร้านแล้ว ก็ยังเอามาใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง เช่น ทำเมี่ยงดอกไม้ ทำสลัด หรือใช้เป็นไส้ของไข่เจียวแทนหมูสับ แล้วก็ยังเอามาใช้โรยแต่งจานหรือปักแจกันได้ด้วย แต่ต้นที่อยากแนะนำให้ปลูกคือ พวงขาว เป็นพวงชมพูที่ดอกเป็นสีขาวล้วน พวงสีขาวให้ความรู้สึกสวยแบบเรียบๆ ไม่ฉูดฉาดเหมือนพวงชมพู ดูดีไปอีกแบบ

2

อัญชัน

อัญชัน
12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

ถ้าพูดถึงดอกไม้กินได้ที่ปลูกง่ายและควรมีไว้ประจำบ้าน อัญชันน่าจะเป็นชื่อแรกๆ ที่คนนึกถึง เพราะเป็นไม้เลื้อยที่เลี้ยงง่ายมาก โตเร็ว ออกดอกทั้งปี และเราเด็ดดอกมาใช้ต้มหรือคั้นทำสีม่วงได้ ตัวดอกอัญชันเองนอกจากให้ประโยชน์ในด้านสีสันแล้วยังกินได้ จะกินสดหรือใส่สลัดก็ได้ หรือจะเอามาแต่งจานก็สวยทั้งรูปทรงและสี แต่อัญชันพันธุ์ที่อยากแนะนำให้ลองปลูกไม่ใช่พันธุ์สีม่วงเข้มที่เราคุ้นเคย ยังมีพันธุ์ดอกสีขาวล้วน สีม่วงอ่อน และม่วงด่าง ถึงแม้ว่าจะเอามาสกัดสีได้ไม่ดีนัก แต่ด้วยความที่สีสวยแปลกตา จึงเหมาะกับการนำมาเพิ่มความสวยงามให้กับอาหาร

3

อ่อมแซบ / เบญจรงค์ห้าสี

อ่อมแซบ / เบญจรงค์ห้าสี

อ่อมแซบเป็นผักสารพัดประโยชน์มาก ถือเป็นไม้พุ่มขนาดเล็กที่ขึ้นง่าย โตเร็ว ขยายพันธุ์ง่ายมากด้วยการปักชำ ใบและดอกนำมาทำอาหารได้หลากหลาย นิยมนำมาใส่ในอาหารประเภทต้ม ช่วยเพิ่มรสกลมกล่อมให้อาหารโดยไม่ต้องพึ่งผงชูรส จะลวกจิ้มหรือกินสดก็ได้ และเป็นผักที่ขึ้นชื่อเรื่องมีฤทธิ์เย็น คนที่สนใจศาสตร์ด้านนี้จึงใช้เป็นอาหารที่เพิ่มฤทธิ์เย็นใหักับร่างกาย 

ความน่าสนใจของอ่อมแซบก็คือดอกที่ออกเป็นช่อและมี 5 สี (ชมพู ม่วง เหลือง ขาว ม่วงปนขาว) เป็นดอกที่กินสดได้ จึงใช้ทำอาหารได้หลากหลายเหมือนอัญชัน นอกจากนี้ยังนำมาจัดแจกันได้ พอแช่นำไปสักพักรากก็จะงอก จะเลี้ยงเป็นไม้แช่น้ำต่อก็ได้ แต่ถ้าอยากให้มีดอกต้องปลูกในที่มีแดดจัด และด้วยความที่ออกดอกดก หลายคนจึงปลูกเป็นไม้ประดับ ยิ่งมีพันธุ์ที่มีใบด่างด้วย ก็ยิ่งดูพิเศษขึ้นไปอีก

4

ผักชีล้อม

ผักชีล้อม

ถึงแม้ว่าผักชีล้อมจะถูกมองว่าเป็นผักสวนครัวสารพัดประโยชน์ที่ปลูกไว้ใช้ต้ม ลวก ทอด ยำ ไปจนถึงโรยหน้าอาหาร คนที่ไม่รู้จักผักชนิดนี้มาก่อน อาจจะสะดุดตากับดอกขนาดเล็กเป็นช่อแบบซี่ร่มซึ่งมีทั้งสีขาวและเหลืองเป็นอย่างแรก จนอาจนึกว่าเป็นไม้ดอก ดอกผักชีล้อมเหมาะจะเอาไปตกแต่งอาหารหรือแต่งจาน ซึ่งกินได้ด้วย

5

ไวท์มินต์

12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

มินต์เป็นต้นไม้อีกชนิดที่หลายคนปลูกติดบ้านไว้อยู่แล้ว เพราะเราเด็ดใบมาใช้โรยหน้าอาหาร และทำเครื่องดื่มได้หลายสูตร นอกจากกลิ่นหอมอันเป็นเอกลักษณ์ของใบมินต์แล้ว เรายังใช้ประโยชน์จากดอกสีขาวขนาดเล็กของต้นมินต์ได้ด้วย เนื่องจากดอกมีขนาดเล็กมากจึงเหมาะจะใช้แต่งหน้าขนม รวมไปถึงใช้แต่งจาน หรือจะเอาไปโรยหน้าเครื่องดื่มผสมใบมินต์ก็ได้

6

พริก

12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

พริกน่าจะเป็นพืชสวนครัวสามัญประจำบ้านคู่ครัวคนไทยมาเนิ่นนาน หลายบ้านนิยมเด็ดยอดมาใส่ในแกงเผ็ด แกงป่า แกงอ่อม คนโบราณนอกจากจะใช้ยอดพริกแล้ว เขายังเอาดอกพริกเล็กๆ สีขาว โรยหน้าแกงด้วย ส่วนเชฟยุคใหม่ก็นิยมใช้ดอกพริกเป็นดอกไม้จัดจาน มีการปลูกขายกันจริงจังเลยทีเดียว

7

มะนาว

12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

พืชสวนครัวอีกชนิดที่หลายคนอาจไม่เคยสังเกตว่ามีดอก หรือไม่คิดว่าเอาดอกมากินได้คือมะนาว โดยกระบวนการตามธรรมชาติแล้ว ก่อนที่ต้นมะนาวจะติดผล มันจะเริ่มมีดอกก่อน เจ้าดอกสีขาวเล็กๆ เหล่านี้มีกลิ่นหอมอ่อนๆ เอามาใช้ลอยน้ำ เพิ่มกลิ่นหอมให้กับน้ำดื่มได้ เช่นเดียวกับดอกส้ม เนื่องจากการปลูกมะนาวและส้มส่วนใหญ่ในสารเคมีค่อนข้างมาก ถ้าจะเก็บดอกส้มหรือดอกมะนาวที่ไหนมาลอยน้ำดื่ม ต้องมั่นใจว่าไม่ได้ฉีดพ่นสารเคมี ไม่อย่างนั้นเราอาจจะได้ดื่มน้ำลอยสารเคมีแทน

8

กุหลาบ

12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

กุหลาบเป็นดอกไม้ในดวงใจของผู้คนมากมาย หลายบ้านจึงพยายามปลูกกุหลาบไว้ประดับบ้าน นอกจากความสวยและความหอมแล้ว เรายังนำดอกกุหลาบมากินได้ ที่คุ้นเคยกันหน่อยก็คือนำมาทำเครื่องดื่ม ทั้งการสกัดสดและการตากแห้งแล้วนำไปต้ม แล้วเราก็ยังนำตัวดอกไปชุบแป้งทอดกินได้เช่นเดียวกับดอกไม้อีกหลายชนิด 

ถ้าสงสัยว่าเมืองไทยเราปลูกกุหลาบกันทั่วบ้านทั่วเมือง แต่ทำไมไม่ค่อยมีใครเอากุหลาบมากิน คำตอบก็คือ กุหลาบเป็นพืชที่โรคและศัตรูพืชเยอะมาก ทำให้ผู้ปลูกส่วนใหญ่ฉีดพ่นสารเคมีแทบจะทุกวัน กุหลาบแต่ละดอกจึงเต็มไปด้วยสารเคมีอันตราย แต่ถ้าเราปลูกในบ้าน ปริมาณไม่เยอะ และเลือกพันธุ์ท้องถิ่น เช่น กุหลาบมอญ ไม่จำเป็นต้องฉีดพ่นสารเคมี แต่ต้องดูแลมากเป็นพิเศษ ด้วยการตัดแต่ง ปลูกสมุนไพรกลิ่นแรงไล่แมลง หรือฉีดสารสกัดจากสมุนไพร รวมถึงใส่ปุ๋ยชีวภาพ  

9

เข็ม 

12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

  ขอย้อนกลับไปแนะนำต้นไม้ที่เราต่างคุ้นเคยในวัยเยาว์ แต่ดูเหมือนจะไม่ค่อยได้รับความนิยมมากนักในปัจจุบัน นั่นก็คือต้นเข็ม เด็กหลายคนน่าจะเคยเล่นกินน้ำหวานจากดอกเข็ม แต่เราอาจจะไม่รู้ว่าดอกเข็มก็เอามากินได้ แต่เพื่อให้ได้รสชาติที่ดี ก็ควรจะนำมาชุบแป้งก่อน เช่นเดียวกับดอกไม้อีกหลายๆ ชนิด เช่น ลั่นทม และด้วยความที่ต้นเข็มมีหลายสี จึงเลือกปลูกประดับได้หลากหลาย ถ้าใครอยากได้ความรู้สึกแบบวันเก่าๆ กลับมา ลองเลือกหาต้นเข็มมาปลูกกัน

10

เฟื่องฟ้า

12 ไม้ดอกน่าปลูกที่คุณอาจไม่เคยรู้ว่ามันกินได้ ทั้งสวย เลี้ยงง่าย และอร่อย

เฟื่องฟ้าเป็นดอกไม้สีสดใสที่ออกดอกตลอดทั้งปี มีสีให้เลือกมากมาย ซึ่งเราเด็ดเอาดอกเหล่านี้มาทำอาหารได้ แต่ก่อนอื่นขอทำความเข้าใจกันก่อนว่า ดอกเฟื่องฟ้าสีสดสวยที่เราเรียกกันว่า ดอก แท้จริงแล้วมันคือใบ ที่เปลี่ยนสีไปเพื่อล่อแมลง ดอกคือส่วนที่อยู่ด้านใน เป็นดอกเล็กๆ สีขาว แต่ส่วนที่เราอยากชวนให้ลองกินก็คือดอกในความหมายที่ทุกคนเข้าใจ ในเมืองไทยเรากินดอกเฟื่องฟ้ากันมานานแล้ว แต่ไม่นิยมกินสด เพราะถ้าดิบจะมีรสฝาด จึงนิยมนำไปทอดก่อน ด้วยสีสันจัดจ้าน ดอกเฟื่องฟ้าทอดจึงช่วยเพิ่มสีสันให้มื้ออาหารได้ด้วย

11

โสน

โสน

ขยับมาที่ต้นไม้ขนาดใหญ่กันบ้าง โสนเป็นต้นไม้ที่ออกดอกเยอะในช่วงหน้าฝน ถ้าอยากให้ออกดอกตลอดทั้งปีก็ต้องหมั่นรดน้ำไว้ให้ชื้นตลอด ดอกสีเหลืองของโสนเอามากินได้หลายแบบ ที่ง่ายที่สุดก็คือลวกจิ้มกับน้ำพริก ถ้ายากขึ้นมาก็คือ เอามาทำขนมดอกโสน

12

ตะขบ

ตะขบ
ตะขบ

ต้นสุดท้ายเป็นต้นไม้ที่ดูเหมือนธรรมดา และพบเห็นได้ตามข้างทาง แต่ถ้ามองดีๆ ก็มีเสน่ห์ในแบบของตัวเอง ตะขบเป็นต้นไม้ที่ขึ้นง่ายมาก ต้องการแดดจัด มีทรงพุ่มโปร่ง และมีลูกเล็กๆ สีแดง ออกทั้งต้น ตลอดทั้งปี นอกจากจะเป็นต้นไม้เรียกนกแล้ว เรายังเด็ดลูกตะขบรสหวานมากินเล่นได้ คนที่ช่างสังเกตน่าจะเห็นว่า นอกจากลูกตะขบสีแดงแล้ว ยังมีดอกตะขบขนาดจิ๋วสีขาวที่เราเด็ดมาใช้ได้ ที่ Little Tree เราเอามาใช้แต่งหน้าเค้กพร้อมกันทั้งลูกและดอกตะขบ เป็นสิ่งที่ลูกค้าถามกันเยอะมากว่าดอกอะไรเพราะไม่เคยเห็น และดูเหมือนบอบบาง แต่ทนมาก ถ้าใครอยากแต่งหน้าเค้กด้วยดอกไม้และผลไม้สไตล์ไทยๆ ลองใช้บริการตะขบกันได้

Writer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Photographer

ณัฐนิช ชนะฤทธิชัย

ช่างภาพที่ชอบการแต่งตัว อยู่กับเสียงเพลงและหลงรักในความทรงจำ

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load