ชวนสำรวจ ที่เที่ยวสงขลา เสน่ห์ในจังหวัดสงขลา จังหวัดที่ฟื้นฟูเมืองเก่าและรักษาระบบนิเวศลุ่มน้ำไปพร้อมกัน
สงขลาเป็นเมืองที่คนพูดถึงน้อยกว่าที่ควร
ถ้าพูดถึงภาคใต้ คนนึกถึงภูเก็ต เกาะสมุย เกาะพีพี หรือไม่ก็หาดใหญ่ในฐานะจุดแวะผ่าน — แต่สงขลาในฐานะจังหวัดที่มีชีวิตของตัวเอง มีประวัติศาสตร์ ศิลปะ และทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ มักถูกมองข้ามไป
นั่นเป็นเรื่องที่น่าเสียดาย เพราะสงขลาเป็นเมืองที่ยิ่งใช้เวลามากยิ่งค้นพบมาก
หนึ่ง ย่านเมืองเก่าสงขลา สถาปัตยกรรม 3 ยุคในถนนสายเดียว
ริมแผ่นน้ำสีเงินของทะเลสาบสงขลา กลุ่มอาคารที่ถูกอนุรักษ์เป็นอย่างดีกระจายตัวอยู่บนถนนสายหลักในย่านเมืองเก่า ถนนนครนอก นครใน และนางงาม มีร้านค้าโบราณ คาเฟ่ แกลเลอรี และพิพิธภัณฑ์กระจายอยู่ในอาคารสไตล์ชิโนโปรตุกีสที่มีอายุกว่า 200 ปี
นักท่องเที่ยวเดินถ่ายภาพกับอาคารทรงชิโน-โปรตุกีส และสตรีทอาร์ตที่สะท้อนวิถีชีวิตของชาวสงขลาในอดีต
สิ่งที่น่าสนใจกว่าอาคารคือเรื่องราวที่ซ่อนอยู่ใน 3 ถนนสายนี้ — พื้นที่เหล่านี้เป็นผลงานร่วมของคนที่อาศัยอยู่ในย่านนี้แต่ดั้งเดิม คนสงขลารุ่นใหม่ที่ย้ายกลับมาทำงานที่บ้านเกิด คนต่างถิ่นที่เดินทางมาตั้งรกรากนานหลายปี มันไม่ใช่ย่านที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อท่องเที่ยว แต่เกิดจากคนที่รักเมืองช่วยกันฟื้นฟู
สอง โรงสีแดง (หับ โห้ หิ้น) พิพิธภัณฑ์ที่เคยเป็นโรงสีข้าว
โรงสีข้าวโบราณอายุกว่า 100 ปีตั้งอยู่ที่ถนนนครนอก ริมทะเลสาบสงขลา เป็นโรงสีขนาดใหญ่และทันสมัยที่สุดในยุคนั้น มีคนงานทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ส่งออกข้าวสารทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ปัจจุบันโรงสีแดงกลายเป็นแหล่งเรียนรู้และศูนย์กลางจัดกิจกรรมชุมชน ภายในมีแบบจำลองอาคาร มีแผนที่ย่านเมืองเก่า และจัดนิทรรศการหมุนเวียน
ในงาน Lighting of Songkhla Lagoon ที่จัดทุกปี โรงสีแดงคือจุดศูนย์กลางของการแสดงแสงสีเสียงที่ถ่ายทอดอัตลักษณ์ความเป็นเมืองเก่าสงขลา
สาม ถนนนครนอก เดินริมทะเลสาบยามเย็น
บรรยากาศบ่ายๆ เย็นสบาย ลมโชยๆ เดินชิลๆ ชมตึกสวยๆ แบบผสมไทย-จีน มีภาพวาดฝาผนังเล่าเรื่องชีวิตชาวบ้าน ทั้งชาวประมง วิถีคนสงขลา
ยามเย็นที่แสงอาทิตย์กำลังจะตกและสะท้อนลงทะเลสาบ ถนนนครนอกให้ภาพที่จำนวนภาพถ่ายไม่สามารถแทนได้ มาเดินช้าๆ แล้วหยุดนั่งดูทะเลสาบ เห็นเรือประมงทอดอวน และรู้สึกว่าชีวิตในเมืองท่าเก่าแก่แห่งนี้ยังไม่ได้หายไปไหน
สี่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา: คฤหาสน์ที่กลายเป็นพิพิธภัณฑ์
ตัวอาคารพิพิธภัณฑ์มีสถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างศิลปะจีนและตะวันตก เดิมนั้นเป็นคฤหาสน์ของพระยาสุนทรานุรักษ์ (เนตร ณ สงขลา) ผู้ช่วยราชการเมืองสงขลา สร้างมาตั้งแต่ราว ๆ พ.ศ. 2421 รวมแล้วก็มีอายุมากกว่า 100 ปี
ในพิพิธภัณฑ์มีโบราณวัตถุ ศิลปะ และสิ่งของที่บอกเล่าประวัติศาสตร์สงขลาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ถึงปัจจุบัน เปิดวันพุธ-อาทิตย์ 9.00-16.00 น.
ห้า พิพิธภัณฑ์เมืองเก่าสงขลา (บ้านนครใน): บ้านโบราณ 300 ปีที่ยังมีชีวิต
บ้านเก่าแก่อายุกว่า 300 ปี ตั้งอยู่บนถนนนครใน ก่อตั้งโดยคุณกระจ่าง จารุพฤกษ์พันธ์ ที่ต้องการให้พื้นที่แห่งนี้เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้เชิงศิลปะ วัฒนธรรม และชีวิตความเป็นอยู่ของชาวสงขลา
บ้านโบราณที่ยังรักษาโครงเดิมไว้ได้สมบูรณ์ ทางสถานที่มีไกด์ในพิพิธภัณฑ์ที่ให้ความรู้ได้ดีมาก เปิดวันศุกร์-อาทิตย์ 10.30-18.30 น.
หก วัดมัชฌิมาวาสวรวิหาร วัดคู่เมืองอายุ 400 ปี
วัดคู่บ้านคู่เมืองของชาวสงขลา มีอายุมากกว่า 400 ปี ภายในวัดมีสิ่งที่น่าสนใจมากมาย เช่น อุโบสถที่ผสมผสานศิลปะประยุกต์ไทย-จีน ด้านในมีภาพวาดจิตรกรรมฝาผนังสวยงาม ซุ้มประตูแบบจีน-ยุโรป ศาลาฤาษี และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มัชฌิมาวาส
ลักษณะสถาปัตยกรรมผสมสามวัฒนธรรมในที่เดียวนั้นเป็นสิ่งที่ทำให้วัดนี้พิเศษ ศิลปะจีน พุทธไทย และสไตล์ยุโรปในวัดเดียวกัน สะท้อนให้เห็นว่าสงขลาเป็นเมืองท่าที่หลายวัฒนธรรมมาบรรจบมานานแค่ไหน
เจ็ด Lorem Ipsum คาเฟ่ ฉายหนัง อาร์ตสเปซในบ้านเก่าร้อยปี
บ้านเรือนสีลูกกวาดบนถนนนิพัทธ์อุทิศ 1 แค่นั่งรถผ่านก็รู้สึกสดใส ซึ่งหนึ่งในบ้านเก่าหลายหลังอายุกว่าร้อยปีที่ตั้งเรียงกันคือร้าน Lorem Ipsum ที่เป็นทั้งคาเฟ่ พื้นที่ฉายหนังทางเลือก และ Art Space
สงขลายุคใหม่มีสิ่งนี้เพิ่มเข้ามา — คนรุ่นใหม่ที่กลับมาเปิดพื้นที่สร้างสรรค์ในบ้านเกิด ทำให้เมืองเก่ามีมิติที่มากกว่าแค่ประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรม
แปด ตลาดสองเล ถนนคนเดินเดือนละครั้งในย่านเมืองเก่า
ถนนคนเดินย่านเมืองเก่าที่มีเฉพาะวันเสาร์ของอาทิตย์ที่สองของเดือน หมายความว่าตลาดนี้จะมีแค่เดือนละครั้งเท่านั้น ถนนคนเดินแห่งนี้จะมีอาหารพื้นบ้าน พื้นเมืองที่แปลกตาและหากินยากอยู่หลายอย่าง
ถ้าวางแผนให้ตรงเวลา ตลาดสองเลคือโอกาสได้กินของที่ไม่มีขายทุกวัน และเดินในย่านเมืองเก่าที่มีชีวิตชีวากว่าวันธรรมดา
เก้า ชุมชนบ้านหัวเขา ข้ามฟากไปพบเมืองสงขลาอีกยุค
นั่งเรือหางยาวจากย่านเมืองเก่าสงขลาข้ามฟากไปชุมชนบ้านหัวเขา อำเภอสิงหนคร เพื่อสำรวจชุมชน มัสยิด วัดเก่า และวิถีชีวิตชาวประมง
กำแพงบ้านคหบดีเมืองสงขลายุคที่สอง และป้อมเมืองสงขลาหนึ่งใน 13 ป้อมเมืองสงขลา เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ยังคงปรากฏให้เห็น
ชุมชนบ้านหัวเขาเป็นหนึ่งในที่เที่ยวที่ให้ความเข้าใจสงขลาในเชิงลึกมากที่สุด
สิบ ทะเลสาบสงขลา ลากูนที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ
ทะเลสาบสงขลาเป็นทะเลสาบแห่งเดียวในไทยที่เชื่อมต่อกับทะเลอ่าวไทย ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด ได้แก่ สงขลา พัทลุง และนครศรีธรรมราช มีความหลากหลายทางชีวภาพที่สูงมาก ทั้งนก ปลา และพืชน้ำ
นกน้ำกว่า 200 ชนิดอาศัยอยู่รอบทะเลสาบ ช่วงฤดูหนาว (พฤศจิกายน-กุมภาพันธ์) เป็นช่วงที่นกอพยพมาจากไซบีเรียและจีนมาพักอาศัย ทำให้ทะเลสาบสงขลากลายเป็นหนึ่งในพื้นที่ดูนกที่ดีที่สุดของประเทศ
สิบเอ็ด เกาะยอ เกาะในทะเลสาบที่ขึ้นชื่อเรื่องผ้าทอ
เกาะยอตั้งอยู่กลางทะเลสาบสงขลา เชื่อมต่อด้วยสะพานติณสูลานนท์ที่ข้ามทะเลสาบมายังเกาะ
เกาะยอขึ้นชื่อเรื่องผ้าทอยกดอกเกาะยอ และผลไม้โดยเฉพาะมะพร้าวและลางสาด บรรยากาศบนเกาะสงบมาก ถนนเล็กๆ วิวทะเลสาบสองฟาก และชีวิตชาวบ้านที่ยังดำเนินในจังหวะของตัวเอง
สิบสอง หาดสมิหลา แมวน้ำ ม้าหมู และฟ้าทะเล
หาดสมิหลาเป็นหาดทรายยาวที่รู้จักกันดีทั่วประเทศ มีรูปปั้นแมวน้ำ (นางเงือก) ที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของสงขลา และรูปปั้นม้าน้ำที่อยู่ถัดออกไป
มาตอนเช้าตรู่ก่อนแดดร้อน เดินบนทรายขาวกับฟ้าทะเลอ่าวไทยสีครามเข้ม คือประสบการณ์ที่ง่ายมากแต่อิ่มใจ
สิบสาม หาดชลาทัต (หาดตะวันยัตลาย) ชายหาดที่แสงพิเศษกว่า
หาดชลาทัตหรือที่คนสงขลาเรียกว่าหาดตะวันยัตลายเป็นหาดที่อยู่ถัดจากหาดสมิหลา แต่เงียบสงบกว่ามากและเหมาะสำหรับดูพระอาทิตย์ตก
แสงช่วงบ่ายสามถึงห้าโมงเย็นที่หาดนี้เป็นแสงที่ช่างภาพรู้จักดี — สีเหลืองส้มที่กระทบทรายและน้ำทะเลในแนวตั้งฉากกับขอบฟ้า
สิบสี่ ลิวงค์ จะนะ หุบเขาดินแดงที่ถูกเรียกว่าสวิตเซอร์แลนด์
ลิวงค์ จะนะ ได้รับฉายาว่า สวิตเซอร์แลนด์ เนื่องจากที่นี่มีหุบเขาดินแดงที่งดงามมาก บรรยากาศเงียบ และทิวทัศน์พระอาทิตย์ขึ้นกับอาทิตย์ตกมันสวยมาก
ขับรถออกไปประมาณชั่วโมงกว่าจากเมืองสงขลา เหมาะสำหรับคนที่อยากได้ธรรมชาติและทิวทัศน์ที่ต่างออกไปจากทะเลหรือเมือง
สิบห้า อุทยานนกน้ำทะเลน้อย บ้านนกที่ดังไกล
อุทยานนกน้ำทะเลน้อยอยู่ในจังหวัดพัทลุง แต่ติดกับทะเลสาบสงขลาและเดินทางได้สะดวกจากสงขลา ในช่วงฤดูหนาวมีนกกาบบัว นกกาน้ำ นกยาง และนกอพยพอีกหลายชนิดมาพักอาศัยเป็นหมื่นตัว
บรรยากาศตอนเช้าที่นกพร้อมใจบินขึ้นพร้อมกันเป็นฝูงใหญ่เหนือน้ำ เป็นภาพที่ถ่ายรูปได้สวยมากและยังรู้สึกตื่นเต้นได้แม้จะเห็นมาแล้วหลายครั้ง
สิบหก คาบสมุทรสทิงพระ ดินแดนระหว่างทะเลและทะเลสาบ
คาบสมุทรสทิงพระเป็นแผ่นดินแคบๆ ที่คั่นระหว่างอ่าวไทยกับทะเลสาบสงขลา บนคาบสมุทรนี้มีชุมชนเก่าแก่ วัดโบราณ และวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงช้ากว่าพื้นที่อื่น
ชุมชนเมืองเก่าบ่อยาง บ่อยางไม่ใช่เมืองแรกที่สร้างเมืองสงขลาในอดีต หากแต่เป็นเมืองที่สร้างขึ้นโดยมีจุดประสงค์เพื่อขยายเมือง เนื่องจากชุมชนเดิมที่หัวเขาเริ่มแออัด รัชกาลที่ 3 จึงมีพระราชดำริให้ย้ายเมืองจากชุมชนเมืองหัวเขามาสร้างเมืองใหม่ที่บ่อยาง
สิบเจ็ด แกลเลอรีและร้านหนังสืออิสระในเมืองสงขลา
สงขลากลายเป็นเมืองสุดคูล มีสิ่งที่เพิ่มเติมเข้ามาคือความอาร์ต ทั้งแกลเลอรีศิลปะ ร้านหนังสืออิสระ ห้องสมุดประจำเมือง โรงละคร พื้นที่ฉายหนังทางเลือก และอีเวนต์สร้างสรรค์ที่ทำให้เมืองสนุกขึ้น
ลูกหลานชาวสงขลาที่กลับบ้านและคนนอกที่มาตั้งรกรากช่วยกันสร้างชุมชนวัฒนธรรมที่มีชีวิตและเติบโตต่อเนื่อง
สิบแปด สวนสัตว์สงขลา สวนสัตว์ชายทะเล
สวนสัตว์สงขลาตั้งอยู่บนเนินเขาโตนดด้วน ใกล้หาดสมิหลา ไม่ใช่สวนสัตว์ขนาดใหญ่ แต่มีจุดเด่นที่สวนสัตว์ส่วนใหญ่ไม่มี — วิวทะเลอ่าวไทยที่เห็นได้ระหว่างเดินชมสัตว์
เหมาะสำหรับมาพร้อมครอบครัวที่มีเด็กๆ และอยากได้ทั้งสัตว์และธรรมชาติในที่เดียว
สิบเก้า ตลาดกิมหยง: ช้อปปิ้งสไตล์ท้องถิ่น
ตลาดกิมหยงในหาดใหญ่เป็นตลาดที่ขึ้นชื่อมากในหมู่นักท่องเที่ยวมาเลเซียและสิงคโปร์ที่ข้ามชายแดนมาซื้อของ ขายทุกอย่างตั้งแต่เสื้อผ้า ของใช้ ของที่ระลึก และอาหาร
แม้ว่าจะดูเหมือนตลาดทั่วไป แต่บรรยากาศของตลาดนี้มีเสน่ห์เฉพาะตัว — ความหลากหลายของคนที่มาจากหลายประเทศในพื้นที่เดียวกัน
ยี่สิบ อาหารสงขลา ไม่ใช่แค่อาหารใต้ปกติ
สงขลาเป็นเมืองที่อาหารมีมิติซับซ้อน เพราะอยู่ในพื้นที่ที่วัฒนธรรมจีน มุสลิม และไทยพุทธมาอยู่ร่วมกัน
ข้าวยำ น้ำบูดู แกงไตปลา โรตีมัตาบะ ข้าวมันไก่สงขลา และอาหารทะเลสดจากทะเลสาบ ล้วนมีรสชาติที่บอกที่มาได้ ไม่ว่าจะสั่งจากร้านไหนก็เป็นอาหารสงขลาในเวอร์ชันของร้านนั้น ซึ่งไม่มีสูตรเดียวที่ถูกต้องสำหรับทุกคน
ที่เที่ยวสงขลา เมืองที่ยิ่งรู้จักยิ่งหลงรัก
ที่เที่ยวสงขลา การเดินทางครั้งนี้ทำให้ฉันได้รู้จักสงขลาในมิติที่ลึกซึ้งขึ้น หลงรักมากขึ้นกว่าเดิม ไม่ใช่เพราะเป็นบ้านเกิดและมีอาหารรสชาติถูกปากเท่านั้น แต่วันนี้สงขลากลายเป็นเมืองสุดคูล
สงขลาไม่ใช่เมืองที่ทุกอย่างชัดเจนตั้งแต่แรก มันเป็นเมืองที่ต้องใช้เวลาเดิน ต้องพูดคุยกับคนในพื้นที่ และต้องยอมให้ตัวเองหลงทางบ้าง
แต่เมื่อเริ่มเข้าใจมันแล้ว ก็ยากที่จะอยากจากไป 15 จุดเช็คอินสงขลา
เดินทางไปสงขลาได้ทางเครื่องบิน (สนามบินหาดใหญ่), รถไฟ (สถานีหาดใหญ่), หรือรถทัวร์จากกรุงเทพฯ ระยะทางประมาณ 950 กิโลเมตร | ช่วงเวลาที่ดีที่สุด: พฤศจิกายน–เมษายน อากาศดี ไม่ค่อยมีฝน
