ในวงการดนตรีไทย มีคนหนึ่งที่ชื่ออาจไม่ดังเท่าศิลปินที่เขาสร้าง แต่ถ้าไม่มีเขา เพลงหลายร้อยเพลงที่คุณจำขึ้นใจก็อาจไม่มีวันเกิด — สมเกียรติ อริยะชัยพาณิชย์ หรือ Mr.Z คือชายที่บุกเบิกการรีมิกซ์ในไทยตั้งแต่ยุคที่คนไทยยังไม่รู้จักคำว่ารีมิกซ์ ร่วมสร้าง Bakery Music ที่เปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์เพลงไทย และปั้น Dojo City จนกลายเป็นวัฒนธรรมป็อปของวัยรุ่นทั้งยุค
เครื่อง Sampling จากพ่อ จุดเริ่มต้นที่เปลี่ยนวงการ
สมเกียรติ อริยะชัยพาณิชย์ เริ่มต้นความหลงใหลในการรีมิกซ์เมื่อพ่อของเขาซื้อเครื่อง Sampling เล็กๆ จากต่างประเทศมาฝาก เครื่องนั้นทำให้เขาสามารถนำทำนอง เสียงร้อง หรือเสียงเครื่องดนตรีจากเพลงหนึ่งไปใส่ในอีกเพลงได้ รวมทั้งยังปรับจังหวะ ปรับคีย์ หรือทำให้เสียงวนซ้ำ เขาอัดใส่เทปแคสเซ็ตแจกจ่ายให้เพื่อนสนิทในกลุ่มที่โรงเรียนอัสสัมชัญ ทำเรื่อยมาเดือนละสองสามเพลง
เมื่อเข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ (ABAC) เขาเข้าพัวพันกับวงการวิทยุเต็มตัวใน พ.ศ. 2532 ผ่าน Media Plus บริษัทด้านสื่อวิทยุที่มีชื่อเสียงที่สุดในยุคนั้น โดยพี่สาวศิริมา อริยะชัยพาณิชย์เห็นว่าเขาควรนำเพลงที่ทำเก็บไว้ไปเสนอแทนที่จะทำงานอยู่หลังเวที นั่นคือจุดเริ่มต้นของเส้นทางที่เปลี่ยนดนตรีไทยไปตลอดกาล
Z-MYX รีมิกซ์ไทยชุดแรกที่คนจำได้ถึงวันนี้
หลังจากออกอากาศทาง Smile Radio สมเกียรติเข้าสู่สังกัด มูเซอร์ มิวสิค เซอร์วิส ของ จิก-ประภาส ชลศรานนท์ และเริ่มโปรเจกต์ Z-MYX อย่างเป็นทางการ
Z-MYX: Z-ZOMKIAT (พ.ศ. 2535) คืออัลบั้มแรก ก่อนที่ Z-MYX Volume 10 จะออกมาในปี 2536 และกลายเป็นอัลบั้มที่พลิกทุกอย่าง อัลบั้มชุดนี้ไม่ได้แค่รีมิกซ์เพลงเก่า แต่มีเพลงใหม่ที่น่าจดจำอย่าง ดึกแล้ว, รู้สึกไหม, เก็บวันดีๆ, มหัศจรรย์แห่งรัก และ ลมหายใจ
สิ่งที่ทำให้ Z-MYX Volume 10 ต่างจากรีมิกซ์ทั่วไปคือสมเกียรติเชิญศิลปินตัวจริง อย่าง หงา-สุรชัย จันทิมาธร, หมู-พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ, ปู-พงษ์สิทธิ์ คำภีร์ มาร้องเพลงของตัวเองในเวอร์ชันใหม่ที่เขาสร้างสรรค์ขึ้น และยังเป็นครั้งแรกที่เขาร่วมงานกับ โจอี้ บอย ผ่านเพลง ตาอินกับตานา ผลงานคลาสสิกของสุนทราภรณ์ที่เปิดอัลบั้ม
อัลบั้มชุดนี้ถูกยกให้เป็น 1 ใน 50 อัลบั้มอินดี้ไทยยอดเยี่ยมตลอดกาลโดยนักวิจารณ์ และสำคัญกว่านั้นคือมันคือจุดรวมตัวของ สมเกียรติ, บอย โกสิยพงษ์, กมล สุโกศล แคลปป์ (สุกี้), สาลินี ปันยารชุน, โจอี้ บอย, รัดเกล้า อามระดิษ และป๊อด โมเดิร์นด็อก — กลุ่มคนที่ต่อมากลายเป็นผู้ก่อตั้ง Bakery Music
Bakery Music ค่ายขนมปังที่อบในเตาของสมเกียรติ
ปีพ.ศ. 2537 Bakery Music ถือกำเนิดขึ้นโดยมีผู้ก่อตั้งสี่คน ได้แก่ บอย โกสิยพงษ์, กมล สุโกศล แคลปป์, สมเกียรติ อริยะชัยพาณิชย์ และ สาลินี ปันยารชุน ค่ายแห่งนี้กลายเป็นค่ายเพลงอัลเทอร์เนทีฟที่สร้างปรากฏการณ์ครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์เพลงไทย ทั้งโมเดิร์นด็อก, บอย โกสิยพงษ์, โจอี้ บอย, กรู๊ฟไรเดอร์ส และอีกนับสิบวงที่กลายเป็นตำนาน
บอย โกสิยพงษ์เคยพูดถึงสมเกียรติในรายการป๋าเต็ดทอล์กว่าเขาคือ “อาจารย์ของชีวิตนักแต่งเพลง” — คำพูดจากนักแต่งเพลงที่เป็นตำนานเองบอกทุกอย่างเกี่ยวกับบทบาทของ สมเกียรติในวงการดนตรีไทย
Dojo City โลกจินตนาการที่เขาสร้างให้วัยรุ่นทั้งยุค
ภายใต้ร่มชายคาของ Bakery Music สมเกียรติ สร้าง Dojo City ค่ายเพลงสายแด๊นซ์พ็อปวัยรุ่นที่ต่างออกไปจาก DNA ดั้งเดิมของ Bakery แต่ก็กลายเป็นปรากฏการณ์ของยุคสมัยเช่นกัน ศิลปินอย่าง Niece, Mr.Sister, H, Shocking Pink และอีกหลายวงถูกปั้นออกมาจากค่ายนี้ และเพลงของพวกเขาคือเสียงเพลงที่วัยรุ่นปลายทศวรรษ 1990 ถึงต้น 2000 จำได้ไม่ลืม
นอกจากนั้นสมเกียรติยังก่อตั้งนิตยสาร Katch สื่อวัยรุ่นที่เชื่อมโลก Dojo City กับผู้อ่าน — ซึ่งบอกว่าวิสัยทัศน์ของเขาไม่ได้หยุดอยู่แค่ดนตรี แต่คิดถึงการสร้างวัฒนธรรมทั้งระบบ
30 ปีของ Z-MYX Volume 10 : มรดกที่ยังมีชีวิต
ในปี 2566 ครบรอบ 30 ปีของ Z-MYX Volume 10 ชื่อของ สมเกียรติ อริยะชัยพาณิชย์ กลับมาเป็นที่พูดถึงอีกครั้ง ไม่ใช่เพราะความเป็น nostalgia เท่านั้น แต่เพราะงานที่เขาทำเมื่อ 30 ปีก่อนยังฟังได้ดีในวันนี้
เขายังคงมีงานเพลงออกมาเป็นระยะ รวมถึงซิงเกิล “ฉันรักเธออยู่ (เหมือนเดิมทุกอย่าง)” ที่ร่วมกับ ฝ้าย-อาภาภัทร และโครงการ Z-MYX Route To The Root ที่นำศิลปิน Dojo City เก่าๆ กลับมารวมตัวกันอีกครั้ง
ชายที่เริ่มต้นจากเครื่อง Sampling ที่พ่อซื้อมาฝาก ไม่เคยหยุดสร้างดนตรี และดนตรีที่เขาสร้างก็ไม่เคยหยุดมีชีวิต
