มีต้นไม้ชนิดหนึ่งที่ถ้ามีในบ้านสักกระถาง คุณจะพบว่าตัวเองหยิบมันมาใช้บ่อยกว่าที่คิด ทั้งชงชา แต่งเครื่องดื่ม ใส่สลัด และดมเพื่อความสดชื่น — ต้นไม้นั้นชื่อว่า ใบมิ้นท์
ใบมิ้นท์คืออะไร และมีกี่แบบ
ใบมิ้นท์ (Mint) คือพืชในสกุล Mentha วงศ์กะเพรา หรือที่รู้จักกันในชื่อ วงศ์มินต์ มีกว่า 25 สายพันธุ์ทั่วโลก แต่ละชนิดมีกลิ่นและรสชาติที่แตกต่างกันเล็กน้อย
สิ่งที่ทำให้หลายคนสับสนคือ ใบมิ้นท์ กับ สะระแหน่ ไม่ใช่พืชชนิดเดียวกันทั้งหมด แต่เป็นพืชญาติกันที่อยู่ในวงศ์เดียว สะระแหน่ที่คนไทยคุ้นเคยในอาหารนั้นมีกลิ่นอ่อนกว่าเปปเปอร์มินต์ รสชาติต่างกัน แต่สรรพคุณในเชิงสุขภาพหลายข้อคล้ายกัน
สายพันธุ์ที่นิยมปลูกและใช้งานมากที่สุดในไทยมีหลักๆ คือ เปปเปอร์มินต์ (Peppermint) ที่มีกลิ่นหอมเย็นซ่าชัดเจน นิยมนำไปใช้ในอุตสาหกรรมต่างๆ ทั้งเป็นส่วนผสมของลูกอมและยาดม จากนั้นมี สเปียร์มินต์ (Spearmint) ที่มีใบคล้ายปลายหอก ขอบหยักชัดเจน แต่กลิ่นอ่อนกว่าเปปเปอร์มินต์ และ แบล็กมินต์ ที่มีใบเล็กกว่าไวท์มินต์ ก้านสีเข้ม รูปทรงทอดเลื้อย แต่กลิ่นจะแรงและเย็นซ่ากว่า
ทุกสายพันธุ์ปลูกได้ในกระถาง เจริญเติบโตเร็ว และทำให้ชีวิตประจำวันสดชื่นขึ้นได้ทั้งนั้น
ประโยชน์ของใบมิ้นท์ มากกว่าที่เคยคิด
ใบมิ้นท์ มีสารออกฤทธิ์หลักคือ เมนทอล (Menthol) เมนโทน (Menthone) และลิโมนีน (Limonene) ซึ่งเป็นน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในใบ สารเหล่านี้ทำให้มิ้นท์มีทั้งกลิ่นที่เป็นเอกลักษณ์และสรรพคุณต่างๆ ที่วิทยาศาสตร์สมัยใหม่พิสูจน์แล้ว
ด้านระบบย่อยอาหาร — ชาใบมิ้นท์มีสรรพคุณที่โดดเด่นหลายด้าน โดยเฉพาะช่วยย่อยอาหาร ลดอาการท้องอืด ขับลม และช่วยให้กระเพาะอาหารทำงานได้ดีขึ้น นี่คือสาเหตุที่หลายวัฒนธรรมรับประทาน ใบมิ้นท์ หลังมื้ออาหาร
ด้านความเครียดและอาการปวดหัว — ใบมิ้นท์ ช่วยบรรเทาความเครียด ช่วยรักษาอาการปวดศีรษะและไมเกรน ช่วยให้สมองปลอดโปร่งโล่งคอ สารเมนทอลที่สูดดมเข้าไปกระตุ้นตัวรับความเย็นในโพรงจมูก ทำให้รู้สึกสดชื่นและตื่นตัวขึ้นทันที
ด้านผิวพรรณ — สารสกัดจาก ใบมิ้นท์ คือตัวช่วยทำความสะอาดหนังศีรษะอันยอดเยี่ยม อีกทั้งยังให้สารเมนทาซึ่งเป็นหนึ่งในองค์ประกอบที่สำคัญในผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม ใบมิ้นท์ ยังช่วยให้ผิวชุ่มชื้นและลดรอยคล้ำใต้ตาได้ด้วยการนำมาบดแล้วประคบ
ด้านกลิ่นปาก — เปปเปอร์มินต์ช่วยกำจัดกลิ่นปากและทำให้ปากหอมสดชื่น จึงถูกนำมาใช้เป็นส่วนประกอบในหมากฝรั่ง ลูกอม และยาสีฟันทั่วโลกมาเป็นร้อยปี
ด้านการนอนหลับ — ชา ใบมิ้นท์ ไม่มีคาเฟอีน ดื่มก่อนนอนช่วยให้ผ่อนคลายและหลับสบายยิ่งขึ้น เหมาะสำหรับคนที่ต้องการพักผ่อนคืนที่ดีโดยไม่ต้องพึ่งยา
วิธีปลูกใบมิ้นท์ ง่ายกว่าที่คิด เหมาะกับมือใหม่
ใบมิ้นท์ เป็นต้นไม้ที่ขึ้นชื่อเรื่องปลูกง่าย โตเร็ว และขยายพันธุ์ได้หลายวิธี เจริญเติบโตเร็ว ชอบดินปลูกที่โปร่ง ร่วนซุย ระบายน้ำดี ไม่ขังแฉะ ชอบแสงแดดเต็มวันและน้ำสม่ำเสมอ
วิธีเริ่มต้นที่ง่ายที่สุด คือซื้อต้นมิ้นท์จากร้านขายต้นไม้หรือร้านโครงการหลวงมาปลูกต่อ เลือกวางในจุดที่ได้รับแสงแดดกึ่งรำไรกึ่งแดดนิดๆ หรือแดดจัดเกือบทั้งวันก็งอกงามดี แต่ต้องไม่ให้ขาดน้ำ
วิธีปักชำ คือทางที่นิยมที่สุดสำหรับการขยายพันธุ์ ใบมิ้นท์ เมื่อเด็ดใบมิ้นท์มาใช้ เลือกส่วนก้านที่เหลือที่ไม่อ่อนเกินไปมาแช่น้ำ เพื่อขยายพันธุ์ต่อได้ ประมาณ 7 วัน เมื่อมีรากงอกจึงค่อยนำไปปลูกลงดิน
สิ่งที่ควรระวังคือ ใบมิ้นท์ เจริญเติบโตแรงมาก ถ้าปลูกลงดินโดยตรงมันมักจะแผ่ขยายไปเรื่อยๆ จนรบกวนต้นไม้อื่น การปลูกในกระถางจึงเหมาะกว่าถ้าต้องการควบคุมพื้นที่
ถ้าต้นมิ้นท์ของคุณเหี่ยว ให้แช่น้ำทิ้งไว้สัก 3 ชั่วโมง พอฟื้น ใส่ขุยมะพร้าวโรยๆ แล้วนำไปวางไว้ที่แดดรำไร 50% สัก 3-7 วัน มิ้นท์จะฟื้นกลับมาเองโดยไม่ต้องกังวล
ชาใบมิ้นท์ เมนูที่ทำง่ายและดีต่อสุขภาพที่สุด
ชาใบมิ้นท์ เป็นหนึ่งในวิธีที่ง่ายและได้ประโยชน์ที่สุดในการนำ ใบมิ้นท์ มาใช้ในชีวิตประจำวัน
วิธีทำ ชาใบมิ้นท์ แบบพื้นฐาน เริ่มจากเด็ดใบมิ้นท์สด 5-6 ใบ (ใช้ยอดอ่อนจะได้กลิ่นหอมกว่า) ล้างให้สะอาด ใส่ลงในถ้วยแล้วเทน้ำร้อนอุณหภูมิประมาณ 80-90 องศาลงไป ทิ้งไว้ 3-5 นาที เติมน้ำผึ้งตามชอบ เพียงเท่านี้ก็ได้ ชาใบมิ้นท์ ที่หอมสดชื่นและมีประโยชน์ครบ
ถ้าอยากดื่มเย็น ทำ ชาใบมิ้นท์ เข้มขึ้น แล้วเทใส่แก้วน้ำแข็ง เติมน้ำมะนาวเล็กน้อยและน้ำเปล่า ปั่นเบาๆ ก็ได้เครื่องดื่มมิ้นท์โมจิโตแบบไม่มีแอลกอฮอล์ที่ทั้งสวยและอร่อย
ไอเดียนำใบมิ้นท์ไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ใบมิ้นท์ ใช้ได้มากกว่าแค่ชาและแต่งจาน นี่คือไอเดียที่ทำได้จริงในครัวและในชีวิตประจำวัน
ในครัว ใบมิ้นท์ เหมาะมากกับสลัดทุกชนิด ใส่ลงไปสดๆ ไม่ต้องผ่านความร้อน กลิ่นหอมมันช่วยตัดความเลี่ยนและทำให้จานดูสดชื่น ใช้ตกแต่งเครื่องดื่มเย็นได้สวยมาก เพียงวางยอดมิ้นท์ลงในแก้ว โมจิโต น้ำผลไม้ หรือแม้แต่กาแฟเย็น ก็ได้รูปที่สวยงามทันที
ด้านสุขภาพ ลองทำ น้ำใบมิ้นท์ เปล่าดื่มระหว่างวัน แค่แช่ใบมิ้นท์สดในน้ำเย็นทิ้งไว้ครึ่งชั่วโมง ก็ได้เครื่องดื่มที่สดชื่นโดยไม่มีน้ำตาล เหมาะมากกับช่วงอากาศร้อน
สำหรับการดูแลผิวพรรณ บดใบมิ้นท์ผสมน้ำผึ้งทาผิวหน้าทิ้งไว้ 10 นาที แล้วล้างออก ช่วยให้ผิวสดชื่นและลดความมันได้
สิ่งที่ควรรู้ก่อนใช้ใบมิ้นท์
แม้ ใบมิ้นท์ จะมีประโยชน์มากมาย แต่มีสิ่งที่ควรรู้ก่อน
เมนทอลในปริมาณมากอาจระคายเคืองเยื่อเมือกในบางคน โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์มิ้นท์เข้มข้นบริเวณใบหน้า คนที่มีอาการกรดไหลย้อนควรปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะในบางกรณีเมนทอลอาจทำให้หูรูดกระเพาะอาหารผ่อนคลายมากขึ้น
ใบมิ้นท์ สดควรเลือกใบที่มีสีเขียวสดไม่เหลือง ยอดอ่อนให้กลิ่นหอมและรสชาติดีกว่าใบแก่ ถ้าซื้อมาแล้วยังไม่ใช้ ห่อกระดาษชำระชุบน้ำหมาดๆ แล้วใส่ถุง เก็บในตู้เย็นช่องปกติได้นาน 1-2 สัปดาห์
ปลูกไว้กระถางหนึ่ง เปลี่ยนชีวิตได้มากกว่าที่คิด
ใบมิ้นท์ เป็นต้นไม้ที่ตอบสนองทุกมิติของชีวิตได้ในกระถางเดียว ปลูกง่าย ดูแลไม่ยาก ให้ทั้งประโยชน์ด้านสุขภาพ กลิ่นหอมที่ทำให้อารมณ์ดี และวัตถุดิบสำหรับทำอาหารและเครื่องดื่มที่หยิบมาใช้ได้ตลอดเวลา
ในโลกที่เราแสวงหาสิ่งเล็กๆ ที่ทำให้ชีวิตดีขึ้น ใบมิ้นท์ กระถางเล็กๆ หน้าห้องนั้นอาจเป็นคำตอบที่ง่ายและสดชื่นที่สุดที่คุณจะหาได้
“แค่ขยี้ใบสดๆ มาดม ก็รู้สึกชื่นใจแล้ว นั่นแหละคือเวทมนตร์ของใบมิ้นท์“
