9 พฤศจิกายน 2562
4 K

ฉันได้รับโจทย์… เรียกว่าคำเชิญชวนดีกว่า มาให้เขียนถึงโบโลญญา ไม่สิ มหาวิทยาลัยโบโลญญาเสียด้วย

เข้าใจว่ามีอยู่ 2 ประเด็น ประเด็นแรกคือ ในฐานะมหาวิทยาลัยแห่งแรกของโลก กับสองคือ นึกถึงคนที่เคยเรียนที่นี่ไม่ออก นอกจากฉัน ทั้งที่จริงๆ แล้วมีคนเรียนที่มหาวิทยาลัยนี้ก็ตั้งเยอะ อยู่นานกว่าฉันอีกด้วย

อืมม… ก็ลองดู แต่ว่าฉันเคยไปมานานแล้วนะ ไม่ว่ากันนะ อย่างน้อยก็เล่าสู่กันฟัง

ว่าแต่ จะเขียนอะไรดี

คิดเรื่องนี้อยู่นาน เขียนไป ลบไป ไม่พอใจเสียที ในที่สุด ก็มีเหตุให้กลับไปโบโลญญาอีกครั้งเมื่อต้นเดือนกันยายน เลยได้ระลึกถึงความหลังจริงๆ เสียที

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา

ก่อนอื่น ปูท้องเรื่องก่อนว่าเมื่อ 30 ปีก่อนฉันเคยมีโอกาสไปเรียนอยู่ที่มหาวิทยาลัยโบโลญญาด้วยทุนของรัฐบาลอิตาลีในกำหนด 1 ปีการศึกษา ถ้าเต็มๆ ก็ราว 9 เดือนเท่านั้น มิหนำซ้ำ ยังอยู่แค่ราวๆ 5 เดือน เสียอีกก่อนจะย้ายไปเรียนที่เมืองอื่นต่อ ไม่ได้นมนานอะไรอย่างที่ใครๆ คิด ฉันเลือกเรียนวรรณคดีอิตาลี

ทุนให้เลือกมหาวิทยาลัยใดๆ ก็ได้ ฉันเลือกที่นี่เพียงเพราะคุ้นชื่อที่สุด ไม่ได้คุ้นจากชื่อไส้กรอกด้วย คุ้นอย่างเดียวว่ามหาวิทยาลัยโบโลญญาเป็นมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในโลก มันต้องสวยและดีอย่างแน่นอน (เป็นตรรกะที่แปลกมาก) อะไรนะ Ranking เหรอ วุ้ย จะแร้งกลิ้งแร้งเกลือกอะไรไม่สนหรอก ในใจคิดอยู่อย่างเดียวว่า ถ้าให้เลือกได้ ก็จะไปมหาวิทยาลัยโบโลญญา

มหาวิทยาลัยโบโลญญาก็ต้องย่อมตั้งอยู่ในเมืองโบโลญญา ซึ่งเป็นเมืองเอกของแคว้นเอมิเลีย-โรมาญญา (Emilia-Romagna) ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือด้านล่างของอิตาลี

มหาวิทยาลัยโบโลญญาก่อตั้งในปี 1088 (นี่จำได้ขึ้นใจ เขียนได้โดยไม่ต้องอ้างอิงเลยนะ ไม่ใช่เพราะท่องอะไรทั้งสิ้น แต่อยู่บนโลโก้มหาวิทยาลัยที่ปรากฏอยู่บนถ้วย หมวก กระเป๋า เสื้อยืด เสื้อหนาว กระติกน้ำร้อน-น้ำเย็น ฯลฯ จำได้ไม่ยากเลย ให้ลืมยังจะยากเสียกว่า) แต่การจะอ้างว่ามหาวิทยาลัยแห่งนี้เก่าสุดในโลกได้หรือไม่นั้น ออกจะลำบากสักนิด สรุปแบบเซฟๆ ว่า มหาวิทยาลัยโบโลญญาเก่าแก่ที่สุดในยุโรปก็แล้วกัน อันนี้ไม่ค่อยมีใครกล้าคัดง้างสักเท่าไหร่ (ซึ่งแปลว่ามีอยู่บ้าง)

มหาวิทยาลัยโบโลญญาเคยเป็นทั้งที่ศึกษาและที่ทำงานของปราชญ์ผู้มีชื่อเสียงหลายคน เช่น Petrarca กวีชาวอิตาลี, Marconi ผู้คิดค้นวิทยุ, Erasmus of Rotterdam นักมนุษยนิยมผู้เป็นที่มาของชื่อทุน Erasmus Mundus ฯลฯ

02

แล้วฉันก็ได้กลับไปยืนที่ปากถนนซัมโบนี (Via Zamboni) อีกครั้ง ยังจำภาพฤดูหนาวปี 1992 ได้แจ่มชัด การเดินหามหาวิทยาลัยโบโลญญานั้นเป็นประสบการณ์ที่ผิดจากที่ฉันคาดไปไม่น้อย

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา

เวลาถามทางไปมหาวิทยาลัยโบโลญญา ถ้าเป็นชาวโบโลญญาทั่วไปก็จะบอกทางไปยังถนนซัมโบนี่ (Via Zamboni) จากนั้นก็เป็นหน้าที่ของเราที่จะไปเสาะไปหาเอาเอง แต่ถ้าเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยโบโลญญา ก็อาจจะถามกลับว่า ไปคณะไหนล่ะ ถ้าเราตอบว่า รัฐศาสตร์ค่ะ นางก็จะบอกทางประกอบการชี้มือชี้ไม้ จนเราสรุปได้ว่านางให้เราเดินกลับไปที่สถานีรถไฟ เราอาจจะรู้สึกว่า อ้าวเจ๊ หนูมาดีนะ แต่อย่าว่านางเลย คำตอบก็คือ ขึ้นรถไฟไปค่ะ คณะนี้มีแคมปัสอยู่อีกเมือง

ถนนซัมโบนี ระหว่างทาง ยังไม่ถึงมหาวิทยาลัย
นักเรียนเก่าอิตาลีพาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ถนนซัมโบนี คณะของมหาวิทยาลัยโบโลญญาส่วนใหญ่ตั้งอยู่ที่นี่

อย่าอะไรเลย กับกระทั่งคณะเดียวกันเอง แต่ละภาคยังอยู่กระจัดกระจายกันไปทั่วทั้งพระนคร ภาคปรัชญาอยู่ตรงนี้ ละครและการดนตรีอยู่ตรงนั้น ห้องสมุดอยู่อีกที่หนึ่ง

นักเรียนเก่าอิตาลีพาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ชื่อมหาวิทยาลัยและคณะ ข้างบนคือป้ายภาควิชาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม อารยธรรม ป้ายข้างล่างคือภาควิชาปรัชญาและการสื่อสาร
นักเรียนเก่าอิตาลีพาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ภาควิชาปรัชญาคลาสสิกและอิตาเลียนศึกษา
นักเรียนเก่าอิตาลีพาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
เห็นตรามหาวิทยาลัยอยู่รางๆ

ครั้นไปถนนซัมโบนี่แล้วก็อย่าได้ลิงโลดใจไป เพราะต้นถนนเป็นร้านหนังสือ เดินต่อไปเป็นผับ แล้วก็ผับ แล้วก็พิพิธภัณฑ์ แล้วก็คณะนิติฯ แล้วก็ร้านขายเครื่องเขียน แล้วก็โรงละครของเมือง แล้วก็คณะอักษรศาสตร์ แล้วก็ห้องสมุด ฝั่งตรงข้ามของถนนเป็นโบสถ์ สนุกจะแย่

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
เลขที่ 22 ถนนซัมโบนี ตรงนี้เป็นคณะนิติศาสตร์
นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
อีกฝั่งหนึ่ง (บนถนนซัมโบนี) เป็นโรงละครของเมือง
นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ถนนซัมโบนี เดินต่อมาจากคณะนิติศาสตร์อีกหน่อย เป็นผับ

อนึ่ง หากใครคิดจะไปมหาวิทยาลัยโบโลญญาเพื่อถ่ายรูปกับป้ายหน้ามหาวิทยาลัย อาจจะอกหักเล็กน้อย เพราะมหาวิทยาลัยแห่งนี้ (และดูเหมือนว่าจะแห่งไหนๆ ในอิตาลี) ไม่ได้มีป้ายหินแกรนิตฟอนต์ทองอยู่หน้ามหาวิทยาลัยไว้ยืนถ่ายรูปลง อตก. (อินสตาแกรม)

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ถนนซัมโบนี ระหว่างทาง

03

ฉันเดินผ่าน Piazza Verdi อันเป็นลานหน้ามหาวิทยาลัยซึ่งไม่ได้มีความสวยงามอะไรเลย มุ่งหน้าไปยังประตูทางเข้าตึกที่เคยเรียน แต่ไหนแต่ไร เวลากลับมาก็จะถ่ายรูปอยู่หน้าตึกด้วยความเกรงใจ แต่คราวนี้ลูกศิษย์ที่ไปด้วยยุให้ขึ้นไปที่ห้องเรียนเลย ฉันซึ่งเป็นคนยุขึ้นง่ายมากก็วิ่งปรู๊ดขึ้นตึกไป ความกลัวยามเฝ้าตึกเมื่อก่อนมีเท่าใด คราวนี้ก็ดูจะไม่ลดหย่อนไปเลย ซึ่งก็ไม่รู้จะไปกลัวเขาทำไม

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ทางขวาคือลานหน้ามหาวิทยาลัย Piazza Verdi
นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ทิ้ง Piazza Verdi ไว้ข้างหลังแล้วเดินต่อไป นี่ก็ยังเป็นถนนซัมโบนี

ที่ที่ได้ไปก็คือ ได้ขึ้นไปที่ห้องเรียน แต่ห้องเรียนปิด

ฉันนึกถึงวันที่เข้าไปนั่งห้องเรียนนั้นเป็นครั้งแรก วิชาชื่อ ‘วรรณคดีอิตาลี 2’ เมื่อเข้าไปในห้องเรียนซึ่งเป็นห้องขนาดใหญ่ มีที่นั่งยกสูงเรียงขึ้นไปเหมือนอัฒจันทร์ ฉันพบว่าห้องเต็มแล้ว แต่นักศึกษาก็มานั่งกันตรงพื้นเวทีด้านหน้าที่อาจารย์ยืนสอน ฉันก็ไปนั่งด้วยกลืนๆ ไป ‘กลืนๆ ไป’ เฮอะ ช่างเป็นเด็กน้อยหอยสังข์จากทุ่งลาเวนเดอร์อะไรเช่นนั้น 

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ทางเดินขึ้นตึก (ห้องที่เรียนอยู่ชั้นสอง)
นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
นี่คือห้องเรียนของครูก้าในสมัยก่อน เข้าไม่ได้ เขาล็อก

ความจริงก็คือ ฉันไม่ได้กลืนอะไรไปกับเขาเลยแม้แต่น้อย หากแต่ลอยเท้งเต้งเหมือนมะเขือเปราะในแกงเขียวหวาน ค่าที่เป็นเอเชียหัวดำอยู่คนเดียวในห้อง แล้วยังนั่งอยู่ด้านหน้าเสียอีก เงยหน้าจากการจดทีไร มองขึ้นไปบนอัฒจันทร์ เจอแต่สายตาหลบเบี่ยงวูบไปมองอาจารย์อย่างมีพิรุธ ดูก็รู้ว่านั่งจ้องฉันอยู่ก่อนหน้านี้ แล้วก็จะกลับมาจ้องฉันอีกครั้งเมื่อฉันก้มลงจดต่อ

อย่างที่บอกว่าฉันนั่งก้มหน้าจด แต่จดอะไรนั้น จับความไม่ได้เลย เพราะมันยากเหลือเกิน เมื่อหมดชั่วโมง ก็ตามแบบนักเรียนไทยที่ดี คือไปพบอาจารย์ แล้วบอกว่า มีปัญหาคือตามไม่ทัน อาจารย์ก็ไม่พูดพล่ามทำเพลง แนะนำหนังสือมาให้ 2 เล่ม จบ เชิญ… พลางยิ้มหวานส่งแขก

วันเดียวกันนั้นฉันก็เดินดุ่มไปที่ห้องสมุด ซึ่งเชื่อมั่นว่าตอนนี้คงมีความเปลี่ยนแปลงแล้ว ตอนที่ไปนั้นที่นั่งไม่พอกับคนเข้า เคยต้องยืนอ่านหนังสืออยู่มุมห้องอยู่หนหนึ่ง จากนั้นไม่เข้าอีกแล้ว อ้อ อยากได้หนังสือก็ต้องกรอกแบบฟอร์มแล้วยื่นให้บรรณารักษ์นะ นางก็จะหายไปแล้วกลับมาพร้อมกับหนังสือ ที่จะเอียงคอเดินถอยหลังพลางกรีดสันหนังสือนั้นอย่าได้หมาย แล้วถ้าหนังสือที่ได้มานั้นไม่ได้เป็นดังใจเราตั้งแต่แรกเห็น ก็ไม่กล้าบอกบรรณารักษ์ด้วย กลัวคราวต่อไปเธอจะไม่ช่วย ต้องแกล้งเอาไปพลิกๆ สักพัก (ใหญ่ๆ) ก่อนเอาไปคืน

04

หลังจากดื่มด่ำกับความหลังอยู่สักพัก ก็เดินกลับลงมาด้านล่าง ถึงได้สังเกตว่าฝาผนังตามทางเดินนั้นมีภาพวาดอยู่เต็มไปหมด ที่เห็นคือภาพและข้อความเกี่ยวกับการล้มล้างระบบปิตาธิปไตย เป็นภาพเลยนะ ไม่ใช่แค่ขีดเขียนหรือกราฟฟิตี้ แสดงให้เห็นว่าทางมหาวิทยาลัยก็ให้พื้นที่ในการแสดงความคิดเห็นทางการเมืองแก่นักศึกษาเช่นกัน แต่ก็อย่างว่า คงไม่ใช่ใครจะมาเขียนก็ได้ น่าจะเป็นพื้นที่ที่องค์กรนิสิตนักศึกษาโบโลญญาได้รับอนุญาต

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
จิตรกรรมฝาผนังในคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา
นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
บนผนังในคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา
นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ผนังมหาวิทยาลัย

อันว่าพูดถึงองค์กรนักศึกษานั้น ก็ให้มีประวัตินิดหน่อยพอเล่าได้ นั่นคือเมื่อครั้งไปเรียนวันแรกนั้นก็ให้จิตตก เสียเซลฟ์ รู้สึกล้มเหลวกับชีวิตเหลือเกิน ในความมืดมนทางปัญญานั้นก็แอบมีแสงเรืองรองในความคิดไปว่า เออหนอ เราซึ่งมาสายกิจกรรมอยู่ครึ่งค่อนตัวก็น่าจะไปห้องกรรมการนิสิตบ้าง คิดพลางนางเดินรี่ไปทางห้องกิจกรรม ที่นางเห็นแวบๆ ตอนวิ่งเข้าตึกมา // บัดนั้น เชิด

“ครั้นถึงยังห้องอยู่ตรงหน้า

บุษกาตกจิตคิดฉงน

ยั้งบาทถอยถอนเข้าซ่อนตน

ด้วยผู้คนทั่วถ้วนล้วนแปลกตา”

ที่ว่าแปลกตานี้ไม่ใช่แปลกหน้า เพราะแน่นอนทุกคนย่อมเป็นคนแปลกหน้า แต่ที่ผงะถอยกรูดออกมาตั้งหลักยืนหอบตรงผนังตึกนอกห้องนั้น เพราะในห้องนั้นถึงจะมีคนไม่กี่คน แต่ทุกคนก็ดูหน้าตาจริงจัง เร่งรีบไปเสียหมดสิ้น ผนังห้องนั่นเล่าก็ล้วนเต็มไปด้วยแผ่นผ้า แผ่นโปสเตอร์ อันเต็มไปด้วยการเรียกร้องสิทธิ ความยุติธรรม ต่อต้านทุนนิยมสามานย์ และใดๆๆๆๆๆ ไหนกันกลองทอม ไหนกันโต๊ะปิงปอง ไหนกันห้องดนตรีสากล ไหนกันพี่ที่จะมาบูมให้ฉัน นี่มันอะไรกัน นี่มันอะไรกัน ฮือๆๆๆ

วันนั้น ฉันเดินกลับบ้านอย่างเศร้าสลด คิดถึงเพลง โอ้ทะเลแสนงาม กับ แรกเราพบกัน จับใจ

05

ภาพตัดมาที่ฉันยุคปัจจุบัน ณ บริเวณหน้าตึกเรียนมหาวิทยาลัยโบโลญญาอีกครั้ง ฉันเดินต่อมาอีกหน่อยก็มาถึงทางเข้าห้องสมุดคณะ ฉันยิ้มดีใจ ฉันได้พบอาจารย์ที่ฉันเรียนด้วยในชั้นเรียนนั้น แต่ไม่ได้เจอตัวท่านหรอกนะ แต่ห้องสมุดคณะได้กลายเป็นชื่อท่านไปแล้ว Prof. Ezio Raimondi

เดินออกมาไม่นานนักก็ถืงโรงอาหารที่ฉันเคยกินอยู่เป็นประจำ ตอนนี้กลายเป็นเหมือนคาเฟ่ที่เปิดให้คนทั่วไปมานั่งได้ ฉันเดินก้าวเข้าไปแล้วยิ้ม คือจริงๆ นะ วันนั้นคงมีคนกลับบ้านไปเม้ากับเพื่อนว่าเจอคนเอเชียบ้า ยืนยิ้มให้ตึกไปมา คือถ้ายิ้มให้โบสถ์วิหารอะไรก็ว่าไปอย่าง แต่นี่ไปยืนยิ้มอยู่ในร้านอาหาร สี่แยกกลางถนน ลูบคลำป้ายรถเมล์ ประตู หลักผูกจักรยาน ฯลฯ ไปเรื่อย

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ที่ซึ่งเคยเป็นโรงอาหารในสมัยก่อน ตอนนี้เป็นบาร์ของมหาวิทยาลัยไปแล้ว ทันสมัยกว่าเดิม

ตอนที่อยู่นั้น โรงอาหารนี้คือที่พักพิงสำหรับอาหารกลางวัน เรียกว่าถ้าไม่มีโรงอาหารนี้ ชีวิตฉันในโบโลญญาก็จะไม่ได้กินอะไรดีๆ เลย เพราะถึงบ้านก็จะกินแต่ปาสต้าคลุกทูน่ากระป๋อง โรยพริกไทย โอชาจะหาไหนไม่มีเทียบเปรียบมือนาง

อาหารกลางวันที่เขาทำนั้น ถ้าเป็นคนโบโลญญากินเองคงมองบนเบะปาก แต่สำหรับฉันนั้นเหมือนกินอาหารทิพย์ การได้กินลาซาญญา (จริงๆ อิตาเลียนเรียก ลาซาญเญ) เกือบทุกวันนั้น สำหรับฉันฟินสุดๆ แต่ก็นั่นแหละ เขาให้กินทุกวันหรือก็เปล่า ก็มีปาสต้าอื่นบ้าง หรือไม่อยากกิน ก็ไปกินพิซซ่า กินขนมปัง ข้างนอกสิ ใครจะไปว่าอะไร

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
ร้านพิซซ่า

เพื่อนฉันที่ไปด้วยคนหนึ่ง นางไม่ชอบกินชีส นางว่าเลี่ยน ฉันก็ให้นึกสงสารว่า เออหนอ จะให้ทำอย่างไร มาอิตาลีแล้วไม่กินชีสนี่ประหนึ่งอยู่เมืองไทยแล้วไม่กินเผ็ด ไม่ใช่ว่าจะไม่มีอะไรให้กิน แต่ก็ต้องเสาะต้องหากันนิดหนึ่งนะ วันต่อมา เข้าโรงอาหารด้วยกัน นางก็เอาอาหารที่มีชีสมากินอีก ฉันก็ถามนางว่า แล้วจะกินได้หรือนั่น แทนคำตอบ นางรูดซิปเสื้อกันหนาวของนางออก แล้วคว้าสิ่งที่นางซ่อนไว้ในกระเป๋าเสื้อด้านใน ถ้าไม่ใช่เพื่อนกันฉันคงคิดว่านางหยิบเอาอะไรมาฟาดปากฉันเสียแล้ว ปรากฏว่าสิ่งที่นางหยิบออกมานั้นคือ…

ซอสมะเขือเทศ

ยังไม่ทันหายตะลึง นางก็เทซอสพลั่กๆๆๆ ใส่อาหารจนแดงฉานไปทั้งจาน รสชาติรสชีสคงไม่เหลืออะไรแล้ว นักศึกษาอิตาเลียนหนุ่มสาวนั่งข้างๆ เหล่มามองตาเหลือก ถ้าพรุ่งนี้แม่ครัวกับคนล้างจานถือไม้นวดแป้งเดินตามโต๊ะดักดูว่าอ้ายอีที่ไหนบังอาจมาทำลายวัฒนธรรมอาหารโบโลญญาอันขจรขจายไปทั่วอิตาลีและทั่วโลก ฉันจะไม่แปลกใจเลย แต่เอาจริงคงดักไม่ยากหรอก จะมีใครริอ่านราด Ketchup บนอาหารอิตาเลียนได้ถ้าไม่ใช่คนต่างชาติอย่างพวกเรา

แต่ไม่หรอก เขาไม่ว่าอะไรหรอก แต่ฉันน่ะนึกเสียดายตังค์

ก็ถ้าจะกินอย่างนั้น จะมากินที่โรงอาหารทำไม ก็กลับบ้านไปกินข้าวไข่ดาวหรืออะไรแล้วเอาซอสมาราดเข้าไปสิ ถูกกว่าด้วย

06

เดินต่อมาอีกหน่อยก็เจอบัณฑิตใหม่ เพราะบังเอิญได้ไปช่วงที่เขารับปริญญากัน การรับปริญญาเรียบง่าย อยากรู้ว่าใครได้รับปริญญาก็คือคนที่สวมมงกุฎใบ Laurel 

เรียกว่ารับปริญญาได้ไหม เรียกว่าเรียนจบดีกว่า เรียนจบกันตอนไหนก็รู้กันตอนนั้นเลย นั่นก็คือ สอบปากเปล่า พอสอบเสร็จ อาจารย์ประชุม แล้วก็บอกเลยว่าผ่าน นั่นก็คือเรียนจบนั่นเอง

คนอื่นๆ ก็รู้พร้อมๆ บัณฑิตนั่นล่ะ เพราะก็สอบกันห้อง ให้นึกภาพขึ้นศาล มีผู้พิพากษานั่งอยู่ข้างหน้า มีอาจารย์อีกจำนวนหนึ่งขนาบอยู่ซ้ายขวา เราก็เป็น…พยานแล้วกัน อย่าให้ถึงกับเป็นจำเลยเลย ผู้พิพากษาก็ซักพยานนั่นล่ะว่าเห็นเหตุการณ์ (ทำวิทยานิพนธ์) เองจริงไหม ถ้าเราทำเองก็ไม่ต้องกลัวอะไร มีสติหน่อย ตอบให้ตรงคำถาม อย่าแจ้งความเท็จก็แล้วกัน เมื่อคณะกรรมการหมดคำถามแล้ว ก็จะคิดไตร่ตรองสักพัก ก่อนจะประกาศให้ทราบโดยทั่วกันว่าผ่านหรือไม่ผ่าน

เมื่อผ่าน พอออกมานอกห้อง มงก็ลง มงที่ว่าก็คือมงกุฎใบ Laurel ที่ว่าไปนั่นเอง ถ้าไม่ผ่านน่ะเหรอ ก็พวกพ้องกลุ่มเดิมพากันหิ้วปีกซับน้ำตา ส่งให้ถึงบ้าน ไม่ให้เดินขึ้นที่สูงแล้วร่อนลงมาให้ได้มรณบัตรก่อนปริญญาบัตร

ปริญญาบัตรได้ตอนไหนน่ะเหรอ เฮอะ ลืมไปได้เลย ไปประกอบสัมมาอาชีพอะไรก็ทำไปเถอะ วันดีคืนดีเขาก็จะส่งมาที่บ้านเอง

07

กระนั้น ก็อย่าได้หมายว่า Elite อะไรกันขนาดนี้แล้วจะไม่เชื่อถือโชคลางใดๆ นะ

เด็กมหาวิทยาลัยนี้ก็เช่นเดียวกับเด็กมหาวิทยาลัยอื่นๆ ในอิตาลี มีข้อห้ามบางอย่างที่เข้าตำรา ‘ไม่เชื่อแต่อย่าลบหลู่’ อยู่เหมือนกัน ในบรรดาคำขู่ขวัญใดๆ หรือจะมีอำนาจเท่ากับว่า ถ้าทำแล้วจะเรียนไม่จบ

และสำหรับสิ่งต้องห้ามสำหรับเด็กมหาวิทยาลัยโบโลญญาก็คือ การปีนขึ้นหอคอยกลางเมือง

อันว่าหอคอยนี้ก็คือหอคอยอาสิแนลลี่ (Asinelli) เอาใหม่ เล่าใหม่ กลางเมืองโบโลญญา ย้ำว่ากลางเมืองจริงๆ ไม่เชื่อลองเปิดกูเกิลแมพส์ดูตาม จะมีหอคอยอยู่ 2 หอ หอหนึ่งสูงชะลูดทะยานฟ้า เด่นเป็นสง่า ค่าที่สูงถึง 97.2 เมตร นอกจากจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่สูงที่สุดในเมืองโบโลญญาแล้ว เธอ (เพราะหอคอยเป็นเพศหญิงในภาษาอิตาลี) ยังรั้งตำแหน่งหอคอยในยุคกลางที่สูงที่สุดในโลกอีกด้วย อยากชมวิวบนยอดหอก็ย่อมได้ เพราะข้างในกลวง และมีบันไดวนนับได้ถึง 498 ขั้น นำไปสู่ด้านบนสุด ซึ่งมองเห็นโบโลญญาได้ทั้งเมือง ถ้าไม่ฟุบหรือกลิ้งขลุกๆ ตามบันไดเวียนลงไปเสียก่อน หอคอยนี้แหละที่เป็นตำนานไม่ให้นักศึกษาปีนก่อนจบ

ส่วนอีกหอที่อยู่ใกล้ๆ กันนั้นเตี้ยกว่ากันมาก แต่จะไม่ให้พูดถึงก็ไม่ได้ เพราะคนโบโลญญาเรียกจุดใจกลางเมืองนี้ว่า ‘สองหอคอย’ (Le due torri) หอนี้ชื่อการิเซนดา (Garisenda) สูง 48 เมตร และเป็นหอเอน หอนี้ไม่มีใครห้าม อยากจะปีนก็ปีน อาจไม่ถึงกับเรียนไม่จบ แต่อาจจบช้าไปนิด เพราะถูกตำรวจจับติดตารางเสียก่อน

นักเรียนเก่า อิตาลี พาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
หอสองหอกลางเมือง จากมุมถนนซัมโบนี

08

เคยเล่าไว้แล้วว่า ประสบความล้มเหลวกับการเรียนในชั่วโมงแรก ถามว่าแล้วทำอย่างไร ก็จะขอแชร์ไว้เผื่อจะใช้ได้กับบางคน

ประการแรกคือ ทำใจ 555 เอ้า จริง ต้องทำใจก่อนนะ แล้วก็มองตัวเองจริงๆ ก็จะพบว่าวิชานี้คือวิชาวรรณคดีอิตาลี 2 ซึ่งแปลว่า มันต้องผ่านตัว 1 มาแล้ว ก็จะให้อภัยตัวเองได้หน่อยหนึ่ง จากนั้นก็ต้องคิดต่อว่า นี่คือวิชาวรรณคดีในคณะอักษรศาสตร์ กลับไปมองตอนเรียนอยู่ ถ้ามีนิสิตต่างชาติคนหนึ่งไม่เคยเรียน ลิลิตพระลอ แล้วมานั่งเรียนในห้องจะรู้สึกอย่างไร ก็จะให้อภัยตัวเองไปอีกนิดนึง จริง ๆ ทุนก็ไม่เรียกร้องให้สอบอะไรด้วยนะ แต่ก็อยากแก้ปัญหานี้อยู่ดี เพราะไม่อยากไม่สนุกในห้องเรียน เคยสนุกมาตลอดชีวิต ไม่อยากไม่สนุกตอนมาถึงที่นี่แล้ว

นักเรียนเก่าอิตาลีพาทัวร์ มหาวิทยาลัยโบโลญญา มหา'ลัยไร้รั้วที่กระจายอยู่ทั่วเมืองโบโลญญา
คณะอักษรศาสตร์และทรัพย์สินทางวัฒนธรรม

แล้วทำยังไง

อย่างที่ว่า ถ้าเป็นนักเรียนต่างชาติต้องมาเรียน ลิลิตพระลอ หรือสัมมนาวรรณคดีไทยจะทำอย่างไร คำตอบที่ให้กับตัวเองก็คือ ต้องไปย้อนดูว่า เด็กอิตาเลียนเรียนวรรณคดีอะไรกันมาบ้างก่อนเข้ามหาวิทยาลัย คราวนี้ก็นั่นละ เริ่มตั้งแต่การ์ตูน วรรณคดีฉบับย่อ วรรณคดีฉบับเตรียมสอบ วรรณคดีฉบับจริง แล้วถึงได้รู้ว่า อาจารย์สอนแต่วรรณคดีชิ้นรองๆ (เพราะชิ้นเอกสอนไปแล้วไง) ที่รู้สึกเปิ่นเทิ่นมันเทศไปกว่านั้นก็คือ คำว่า ‘วันที่ 5 พฤษภาคม’ ที่จดไปนั้น คือชื่อของบทกวี หาใช่วันใดๆ ไม่ ฮือๆ

ต่อมาก็เรื่องการฟัง ปัญหาเรื่องการฟังของตัวเองนั้นถือเป็นปัญหาใหญ่ที่สุดใน 4 ทักษะ (ฟัง พูด อ่าน เขียน) อยู่แล้ว เพราะในระดับภาษาเท่าๆ กัน คิดว่า การฟังของตัวเองแย่ที่สุด แปลกไหม พูดได้ แต่ฟังไม่ทัน เอาจริงๆ ก็คือ ถ้าให้เหตุผลกับตัวเองนะ เทียบเฉพาะแค่การพูดกับการฟังเนี่ย เป็นเพราะการพูด เราเป็นคนตัดสินใจเอง เลือกคำเอง หาคำตรงไม่ได้ ก็หาทางอ้อมได้ เพราะเรารู้อยู่แล้วว่าจะพูดอะไร ทุกอย่างมันแจ่มชัดอยู่ในสมอง คำไม่ได้ มือไม้ก็ต้องออก แต่ฟังเนี่ย มันไม่ได้ขึ้นอยู่กับเรานะ มันขึ้นอยู่กับคนพูด เขาเลือกคำทั้งหมดมาให้แล้ว แล้วยังสำเนียง ความเร็ว ความดัง-ค่อย ฯลฯ มันยากจริงๆ นะ 5555 นี่ให้เหตุผลกับตัวเองอย่างนี้ ไม่เคยสนใจหาคำตอบทางทฤษฎีภาษาศาสตร์ รู้ว่าฟังไม่เก่ง ก็ต้องหาทางทำให้เก่งขึ้นเท่านั้นเอง

อย่างแรกที่ทำคือ ดูทีวี อันนี้ เวิร์กมาก ได้ความคิดนี้มาจากการเรียนภาษาอิตาเลียนนี่เอง อาจารย์บอกว่า คนอิตาเลียนก็มีปัญหาเรื่องภาษาเมื่อตอนรวมประเทศเหมือนกัน เพราะแต่ละแคว้นก็มีภาษาของตัวเอง เมื่อรวมประเทศ ก็ได้กำหนดให้ภาษาของแคว้นทัสกานีเป็นภาษามาตรฐาน จากนั้นทุกคนในประเทศก็ต้องเรียนภาษานี้ ซึ่งก็ล้มเหลวๆ ลุ่มๆ ดอนๆ มาตลอด จนกระทั่งมีโทรทัศน์เกิดขึ้นในอิตาลี ปัญหานี้ก็แทบจะหายไปในพริบตา คิดได้ดั่งนั้นก็ทำตาม เวลาไหนไม่มีเรียน ก็นั่งดูทีวีทั้งวันเลย รายการจะมีสาระไม่มีสาระไม่สนใจ ดูหมดทุกรายการ มาคิดเอาตอนนี้แล้วสงสารเพื่อนร่วมบ้านเหมือนกันที่ต้องแชร์ค่าไฟเท่าๆ กัน T-T

อีกอย่างที่ฝึกฟังคือ แต่อันนี้เนิร์ดมากนะ คิดถึงตัวนี้แล้วยังคิดว่าเหมือนคนโรคจิต นั่นคือ ไปนั่งอยู่ที่สถานีรถไฟโบโลญญา ทำอะไร ฟังประกาศ นึกออกใช่ไหมว่า เขาจะมีประกาศรถขบวนนี้มาจากไหน กำลังจะไปไหน ดีเลย์กี่นาที ขึ้นที่ชานชาลาอะไร ฯลฯ นั่งฟังอยู่อย่างนั้นจนแน่ใจว่าฟังออกแล้ว ก็กลับบ้าน จนถึงวันนี้ เวลามีประกาศอะไรพวกนี้ก็ยังนึกถึงวันนั้นอยู่เลย

อีกอย่างที่ทำและโรคจิตไม่แพ้กันคือ สั่งกาแฟกินแล้วเงี่ยหูฟังคนข้างๆ คุยกัน อันนี้ได้สำนวนอะไรมาพอสมควร แต่ต้องระวังไม่ให้ฟังเรื่องตลกหรือเรื่องตื่นเต้น เพราะอาจจะหัวเราะหรือเอามือทาบอกก่อนคู่สนทนา แล้วความจะแตก

นี่แหละ ชีวิตฉันที่มหาวิทยาลัยโบโลญญา

Writer & Photographer

สรรควัฒน์ ประดิษฐพงษ์

‘ครูก้า’ ของลูกศิษย์และลูกเพจ ผู้เชื่อ (ไปเอง) ว่าตัวเองเป็นครูสอนภาษาอิตาเลียนมือวางอันดับหนึ่งของเอเชียอาคเนย์ หัวหน้าทัวร์ผู้ดุร้าย นักแปลผู้ใจเย็น ผู้เชิดหุ่นกระบอกมือสมัครเล่น และนักเขียนมือสมัครเล่นเข้าไปยิ่งกว่า

Miss Italy

ครูก้า-สรรควัฒน์ ประดิษฐ์พงษ์ พาท่องเที่ยวและเรียนรู้วัฒนธรรมสนุกๆ ของอิตาลี

เมื่อสบโอกาส ฉันก็รีบบินไปอิตาลีโดยทันที เพราะอนาคตไม่แน่นอน ไม่รู้ว่าจะได้ออกอีกครั้งเมื่อไหร่

เวลาไปอิตาลี มักมีคนคิดว่าไปเที่ยว จริง ๆ คือหวังเพียงไปนอนนาน ๆ ตื่นมาพร้อมเสียงระฆังหง่างเหง่งจากโบสถ์ในเมือง เสไสอยู่ในผ้าห่มสักพัก ก่อนจะลุกขึ้นล้างหน้าล้างตา อ้อยอิ่งไปกินคัปปุชชีโนในชั่วโมงสุดท้ายของช่วงเช้า ก่อนบาริสต้าจะเหล่ตามองแม้ไม่พูดอะไร จากนั้นก็เดินทอดหุ่ยไปเรื่อย ๆ ในเมือง เข้าร้านหนังสือ แวะเดินตลาดก่อนจะกลับมาทำอาหารกิน จะปาสต้าหรือมาม่าก็แล้วแต่ความอยาก ก่อนจะนอนกลางวันอีกรอบ แล้วลงมาเดินเมืองยามเย็น

ใช่ ฉันไม่ใช่นักท่องเที่ยวมืออาชีพ เพียงแต่เป็นคนที่ชอบไปและชอบอยู่ในอิตาลี ต้องเป็นครั้งเป็นคราวด้วยนะ ถ้าจะให้อยู่ยาว ส่งขันหมากมา

ระหว่างไปอิตาลีก็มีพันธกิจติดตัวแต่พองาม หนึ่งในนั้นคือการเขียนคอลัมน์นี้ ใจคิดตลอดเวลาว่าจะเขียนเรื่องอะไรดี แต่ในระหว่างที่อยู่ที่นั่น ก็ได้พบกับลูกศิษย์ลูกหา หลายคนถามว่ามาอิตาลีครั้งแรกคือช่วงไหน ก็ตอบว่า ช่วงปี 1991 – 1992 ไม่ได้คิดอะไร จนกระทั่งวันหนึ่งระหว่างนั่งอาบแดดอุ่นอยู่ ก็สะดุ้งนึกขึ้นได้ว่า นี่มัน 30 ปีพอดิบพอดีเลยนี่นา

เท่านั้นเอง ภาพแต่ละภาพก็ชิงผุดขึ้นมาในสมองว่า วันนี้เวลาในปีนั้นเราทำอะไรอยู่หรือ แต่ด้วยความที่มันก็นานเหลือเกิน ประกอบกับก็ได้กลับไปอยู่เนือง ๆ จึงมักแยกไม่ค่อยออกว่า ประสบการณ์นั้นเกิดขึ้นในครั้งแรกที่ไป หรือครั้งต่อ ๆ มาที่แวะไปเยือน คงเหลือแต่ความคิดว่า ตอนนั้นกับตอนนี้มีอะไรแตกต่างหรือเหมือนกันบ้าง

หลาย ๆ สิ่งหลาย ๆ อย่างก็คงอยู่และเปลี่ยนไป พยายามกลั่นกรองให้อยู่ในประเด็น แล้วก็คิดว่า สิ่งที่กล่าวถึงได้โดยไม่เหมือนคนแก่ขี้เพ้อ คือ เรื่องการเดินทางสัญจร เพราะอาจเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่กำลังจะเดินทางไปอิตาลีด้วยตัวเอง… เป็นครั้งแรก

ทำความรู้จักสารพัดยวดยานสาธารณะ สำหรับผู้ที่กำลังจะไปอิตาลีครั้งแรก
ภาพ : easymilano.com

การเดินทางด้วยทางสาธารณะในอิตาลี

เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนก่อนไปอิตาลี ในสมัยนั้นการขอวีซ่ายังต้องขอจากสถานทูตอิตาลี ณ ถนนนางลิ้นจี่ ว่ากันว่ายากเย็นพองาม แต่ด้วยความที่ครั้งแรกนั้นไปด้วยทุนรัฐบาลอิตาลี วีซ่าเลยไม่ยากนัก แต่พูดถึงความลำบากแล้ว ต้องไม่ลืมว่า วีซ่าในขณะนั้นยังไม่มีเชงเก้น ความลำบากในการอยู่ประเทศหนึ่งแล้วออกไปอีกประเทศหนึ่งจึงยังมีอยู่มาก จริงอยู่ถึงมีวีซ่าอิตาลีอาจจะเข้าฝรั่งเศสได้ แต่ก็ต้องขอ Re-entry Visa เพื่อจะกลับมาอิตาลีอีกครั้ง ใครไม่รู้ว่าต้องทำก่อนไป ก็จะเกิดปัญหาร้อยแปด

หรือในกรณีหนึ่งคือ ในสมัยนั้น สวิตเซอร์แลนด์ยังไม่ได้เข้าเชงเก้นด้วย เพื่อนที่อยู่ฝรั่งเศสจะมาเยี่ยม ขนาดบอกคนขายตั๋วแล้วว่า ไม่ขอเอาขบวนที่แล่นตัดผ่านประเทศสวิตเซอร์แลนด์ คนขายตั๋วก็อุตส่าห์ขายตั๋วมาจนได้ ร้อนถึงสองเขือเพื่อนหลับใหลลืมตื่น ต้องถูกปลุกแล้วอัญเชิญลงที่ชายแดนสวิตฯ จากนั้นสองนางก็ต้องต่อรถไฟเลาะชายแดนมา กว่าจะถึงโบโลญญาได้ สิริรวมคือ 24 ชั่วโมง บินไปกลับกรุงเทพฯ-ปารีส ได้เลยทีเดียว

ตั๋วเครื่องบินสมัยนั้นก็ยังเป็นกระดาษและมีชั้นซ้อนกันอย่างงุนงง กระดาษแต่ละชั้นหรือก็บางราวกับผ้าซับมันปากในร้านสุกี้ ไม่มีการบันทึกไว้ในคอมพิวเตอร์ ต้องรักษาพาสปอร์ตและตั๋วเครื่องบินไว้ให้จงดี จะมาจะไปก็ต้อง Confirm Flight ล่วงหน้า หาไม่ ก็อาจจะเจอตั๋วล้นเที่ยวบินจนต้องกลับบ้านมาหงอย ๆ ได้

ปัจจุบันสะดวกอย่างไร คงไม่ต้องพูดถึงแล้วมั้ง

ผ่านเรื่องเครื่องบินไป สมมติว่ามาถึงอิตาลีแล้ว

สมมติว่าเป็นโรม

สนามบินนานาชาติของโรมมีชื่อเป็นทางการว่า Leonardo da Vinci แต่มีชื่อเรียกเล่นอย่างลำลองว่า ฟิวมิชีโน (Fiumicino) แปลว่า แม่น้ำน้อย อันเป็นชื่อย่านที่ตั้งของสนามบินแห่งนั้น

ทำความรู้จักสารพัดยวดยานสาธารณะ สำหรับผู้ที่กำลังจะไปอิตาลีครั้งแรก
สนามบิน Leonardo da Vinci
ภาพ : lemiapp.com

อันย่านฟิวมิชีโนนั้นเล่า ก็ให้ห่างจากตัวเมืองโรมพอชั่วเคี้ยวหมากจืด การเดินทางมายังตัวเมืองหรือสถานีแตร์มีนี (Termini) นั้น ต้องเดินทางด้วยรถไฟ 2 ขบวนด้วยกัน นั่นคือนั่งรถไฟบนดินจากสนามบินมาลงที่สถานี Ostiense จากนั้นก็ลากกระเป๋าไปที่ขึ้นรถไฟใต้ดินที่สถานี Piramide เพื่อไปยังจุดหมาย ประดักประเดิดพอสมควร ไม่สิ มากทีเดียวกับกระเป๋าเดินทางใบเขื่องของเรา

จากนั้นไม่นานไม่กี่ปี ก็เพิ่งมีคนคิดได้ว่าทำไมเราไม่ทำทางรถไฟตรงจากสนามบินไปแตร์มีนีเลย ปัจจุบันเหรอ นอกจากจะมีรถไฟสายตรงแล้ว ก็ยังมีรถบัสที่ตัดราคากันฉุบฉับ อย่าว่าแต่เข้าเมืองเลย ข้ามเมืองก็ไม่เป็นปัญหา ในการนี้ ขอแนะนำให้หาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตให้ได้มากที่สุด เพราะไป ๆ มา ๆ การสัญจรที่สะดวกที่สุดคือรถบัส ซึ่งมิได้พุ่งทะยานเข้าสู่ตัวเมืองเท่านั้น หากแต่ยังมีเส้นทางออกไปยังเมืองอื่นโดยที่เราไม่จำเป็นต้องเข้ามาในเมืองของสนามบินด้วย ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณจะไปตูริน แล้วลงเครื่องที่มิลาน รถบัสจากสนามบินมิลานไปยังใจกลางเมืองตูรินก็มีให้บริการ สนนราคา 22 ยูโรเท่านั้นเอง คุณไม่จำเป็นต้องเข้ามาใจกลางมิลานแล้วนั่งรถไฟต่อไปที่ตูริน เพราะหากดูแผนที่ คุณจะรู้ได้ทันทีว่ามันย้อนไปย้อนมา

สมมติว่ามาถึงในเมืองแล้ว

การสัญจรในเมืองนั้น หลัก ๆ ก็คือรถเมล์ มีไม่กี่เมืองเท่านั้นที่มีรถไฟใต้ดินเช่นโรมและเนเปิ้ลส์ วิธีขึ้นรถเมล์แต่ก่อนนั้นแทบจะมีอยู่วิธีเดียว กล่าวคือ ต้องไปซื้อตั๋วจากร้านขายบุหรี่ (หรือแผงขายหนังสือ แล้วแต่ที่) เพื่อเอามาตอกที่เครื่องบนรถ ขึ้นรถโดยมีตั๋วแต่ไม่ตอกก็ถือเป็นการทุจริต และหากจับได้ก็จะต้องโดนปรับจนแทบสิ้นเนื้อประดาตัว เนื่องจากตั๋วที่ยังไม่ได้ตอก ย่อมใช้ได้ตลอดชั่วนาตาปี และนายตรวจนั้นไม่ได้มาคนเดียว แต่แยกกันยืนขวางประตูทางลงไว้ราวกับทวารบาล อ้อ และหากเครื่องตอกนั้นใช้การไม่ได้ เป็นหน้าที่ของผู้โดยสารที่จะต้องใช้ปากกาเขียนหลังตั๋วว่า ได้ขึ้นเมื่อวันที่และเวลาเท่าไหร่ ส่วนปากกาจะมาจากไหนได้นั้น นายตรวจไม่รับรู้

ทำความรู้จักสารพัดยวดยานสาธารณะ สำหรับผู้ที่กำลังจะไปอิตาลีครั้งแรก
ทำความรู้จักสารพัดยวดยานสาธารณะ สำหรับผู้ที่กำลังจะไปอิตาลีครั้งแรก
ทำความรู้จักสารพัดยวดยานสาธารณะ สำหรับผู้ที่กำลังจะไปอิตาลีครั้งแรก
รถเมล์ในโรม
ภาพ : roman-vacations.com

ใครที่เคยไปอิตาลีแล้วบอกว่า คนอิตาเลียนไม่เห็นตอกกันเลย งั้นฉันไม่ตอกบ้าง

เพื่อนของฉันเคยคิดอย่างนั้น ปรากฏว่าเมื่อนายตรวจขึ้นมา ไฟทุกดวงก็พุ่งลงจับที่ตัวเธอแต่เพียงผู้เดียว ด้วยว่าทุกคนในรถล้วนยื่นตั๋วเดือนให้นายตรวจดู อันเป็นตั๋วที่ตอกแค่ครั้งแรกที่ใช้ พวกเขาย่อมไม่จำเป็นต้องตอกทุกครั้งที่ขึ้น

อนึ่ง ตั๋วรถเมล์ในอิตาลีมักเป็นตั๋วเวลา กล่าวคือ นับจากการตอกตั๋วแล้วจะมีอายุไปอีก 75 – 90 นาที แล้วแต่เมือง หากคุณไปปลายทาง ทำธุระ และกลับมาภายในเวลานับจากการตอกตั๋วแล้ว คุณก็ไม่ต้องตอกตั๋วใบใหม่

ขอแอบสรุปให้สำหรับมือใหม่หัดเที่ยวในเมืองใหญ่ ๆ ว่า อย่าซื้อตั๋วธรรมดา (Biglietto Ordinario) ซื้อตั๋ววัน (Biglietto Giornaliero) ไปเถอะ แพงหน่อยแต่คุ้ม หลงได้ไม่ยั้ง แต่อย่าลืมตอกตั๋วในครั้งแรกที่ใช้ล่ะ

ตัวอย่างตั๋วรถเมล์แบบต่าง ๆ
ภาพ : www.tper.it

ปัจจุบันนี้ อาจมีช่องทางในการซื้อตั๋วได้มากกว่าเดิม โดยทั่วไปการซื้อตั๋วก่อนขึ้นรถถือเป็นช่องทางที่ยังคงปลอดภัยกว่าเสมอ ด้วยว่าแม้บางเมืองจะมีเครื่องสแกนบัตร แต่ก็ใช่ว่าทุกคันจะมีเครื่อง หรือใช้กับบัตรที่เรามีอยู่ได้ หรือถ้าจะใช้ คุณอาจต้องโหลดแอปฯ กันเอิกเกริก โรมมิ่งที่เราซื้อไป ก็อาจจะโหลดแอปฯ อิตาเลียนไม่ได้ก็ประสบมาแล้ว คงมีแต่เมืองเล็ก ๆ บางเมือง ที่ซื้อตั๋วบนรถเมล์ได้ แต่เอาจริง ๆ ก็ลุ้นระทึกเหมือนกันนะ เพราะถ้าคุณขึ้นไปถามเขาว่าซื้อตั๋วที่นี่ได้ไหม หากเขาตอบว่าต้องไปซื้อมาก่อน ที่ตรงโน้นนนน คุณก็คือพลาดรถเที่ยวนั้นไป และหากเคราะห์ร้ายอย่างถึงที่สุด เที่ยวต่อไป อาจไม่แค่ชั่วเคี้ยวหมากจืด

อย่างไรก็ตาม บางเมืองก็แอบมีนวัตกรรมเท่ ๆ เช่น เมืองโบโลญญา ต้องเกริ่นก่อนว่า ราคาตั๋วธรรมดาของเมืองนี้คือ 1.5 ยูโร และตั๋ววันคือ 6 ยูโร และคุณแค่ตอกบัตรครั้งแรกเท่านั้นพอ หากเป็นตั๋วธรรมดาก็ขึ้นได้ 90 นาที (มั้ง) แต่หากเป็นตั๋ววัน ก็จะนับไป 24 ชั่วโมง

กล่องตี๊ดหรือเครื่องสแกนของโบโลญญานี้ ให้คุณใช้บัตรเครดิตหรือเดบิตที่คุณมีอยู่ ตี๊ด ได้ แต่มันจะไม่หักเงินคุณในทันที แต่จะไปหักเงินเอาตอนตี 2 เหตุที่เป็นเช่นนั้นก็เพราะว่า มันจะรวมการตี๊ดของคุณในทุกครั้งที่ขึ้น (ไม่ใช่ครั้งแรกอีกแล้ว) และคำนวณว่าทั้งหมดเป็นราคาเท่าไหร่ ทั้งนี้จะไม่ให้เกิน 6 ยูโร อันเป็นราคาของตั๋ววันเป็นอันขาด ฉันประทับใจมาก ถ้าพกทองคำเปลวไป ฉันคงติดไปที่เครื่องแล้ว

ภาพ : www.aep-italia.it

กระนั้น ก็แอบโป๊ะเล็กน้อย นั่นก็คือ บางคันก็ไม่มีที่ตี๊ด ยามนั้น ตั๋วกระดาษที่ร้านขายบุหรี่ก็ต้องถูกงัดมาใช้

มาพูดถึงการสัญจรระหว่างเมืองกันบ้าง แต่ก่อนร่อนชะไรฉันก็จะอาศัยแต่รถไฟเท่านั้น ด้วยว่าช่างสะดวกสบาย ประหยัด และยืดแข้งยืดขาได้สะดวก ยกเว้นเมืองอย่างเซียน่าเท่านั้นที่ฉันจะใช้รถทัวร์ เพราะมันเจาะเข้าไปในเมือง ในขณะที่สถานีรถไฟอยู่ออกไปนอกเมือง ต้องต่อรถเมล์เข้ามาอีก ถ้ามาในช่วงดึก ไม่สะดวกเอาเสียเลย

ภาพ : www.breakinglatest.news

ปัจจุบัน (ซึ่งสมัย 30 ปีก่อนไม่มี) รถไฟของอิตาลีมีอีกยี่ห้อ คือ Italo นับเป็นคู่แข่งที่น่ากลัวมาก เพราะมีโปรโมชันดี นอกจากมีชั้นหนึ่ง ชั้นสองให้เลือก ซึ่งรถไฟของรัฐ (ขอเรียกว่า TRENITALIA ตามชื่อเว็บ) มีอยู่แล้ว ยังมีตู้ที่มีหนังฉาย ตู้ประชุม เลือกที่นั่งให้มีโต๊ะได้ ฯลฯ และในบางครั้งการยกระดับจากชั้นสองไปชั้นหนึ่งก็เพิ่มเงินอีกไม่เท่าไหร่เอง (เช่น อย่างที่ฉันเจอมาคือเพิ่มอีก 4 ยูโรเท่านั้น) ราคาก็เร้าใจมาก ที่ว่าเร้าใจเพราะยิ่งจองนานราคายิ่งดี ตอนแรกไม่รู้ มองราคาก็ว้าวถูกจัง อีกวันมาเปิด อ้าว ขึ้นราคา อีกวัน อ้าวขึ้นอีกแล้ว เพราะฉะนั้น ‘อิตาโล’ จึงเหมาะมากกับผู้ที่มองการณ์ไกล และยืนหยัดมั่นคงในแผนการ ข้อด้อยของอิตาโลคือ มีเส้นทางไม่หลากหลายเท่าของ TRENITALIA เท่านั้น

ภาพ : www.latitudeslife.com

เรื่องของรถไฟ สิ่งที่แตกต่างไปจากเมื่อ 30 ปีก่อนก็คือ สมัยนั้นมีแต่ตั๋วกระดาษ ปัจจุบันหลายคนก็ยังนิยมใช้ตั๋วกระดาษ สิ่งสำคัญสำหรับตั๋วกระดาษก็คือ ก่อนจะขึ้นรถ คุณต้องเอาตั๋วกระดาษนี้ไปตอกที่เครื่องเสียก่อน ปัจจุบันนี้เครื่องดังกล่าวก็ยังพบได้โดยทั่วไป ซึ่งพิธีกรรมนี้ ผู้ที่ซื้อตั๋วออนไลน์ในยุคปัจจุบันไม่ต้องทำ เพราะในตั๋วระบุวัน-เวลาเดินทางชัดเจนอยู่แล้ว ในขณะที่ตั๋วกระดาษนั้น ตราบใดที่ยังไม่ตอก คุณก็ใช้ได้ในขบวนถัดไป แต่ต้องเป็นรถไฟประเภทเดียวกันนะ ยากตรงนี้

การตอกตั๋วรถไฟก่อนขึ้น
ภาพ : www.moduli.it

นอกจากรถไฟจะแข่งกันเองแล้ว ยังมีคู่แข่งเป็นรถทัวร์อีกด้วย อ้าว ไม่ได้มีมานานแล้วหรือ ใช่ รถทัวร์น่ะมีมานานแล้ว แต่ผู้คนก็ไม่ค่อยจะนิยมเท่าไหร่ อาจเป็นเพราะราคาที่ต่างกันไม่มากพอที่จะทำให้คนยอมมาเลือกหลังขดหลังแข็งอยู่บนรถเป็นเวลานาน ๆ แต่ตอนนี้ รถบัสสีเขียวตองอ่อน พะยี่ห้อว่า Flixbus ได้มีราคาที่ยั่วยวนชวนหลังแข็งมาก จากราคารถไฟหลักสิบกว่า ‘ฝลิกซ์บุส’ (เรียกแบบอิตาเลียน) มีหลายราคาให้เลือกตามแต่เวลารถ ไม่ถึงสิบก็มีถม

ภาพ : www.isic.fi

อย่างไรก็ตาม ท่านผู้ที่ไม่เคยมีประสบการณ์กับฝลิกซ์บุส แม่หมอขอเตือนว่า ก่อนจะผลีผลามจองไป กรุณาเช็กก่อนว่า สถานีรถที่ฝลิกซ์บุสจะจอดนั้น อยู่ตรงไหนของเมือง พลาดท่าเสียทีไปอาจจะไปเคว้งคว้างอยู่กลางทุ่ง รถราไม่มีต้องเรียกแท็กซี่ กลายเป็นแพงกว่าไปเสียฉิบ ตัวอย่างเช่น ป้ายฝลิกซ์บุสของฟลอเรนซ์นั้น อยู่ห่างจากตัวเมืองออกไปราว 25 นาที โชคดีที่ฟลอเรนซ์มีรถรางเชื่อมต่อป้ายนี้ที่สะดวกมาก ส่วนถ้าหากจะมาเซียน่า ฝลิกซ์บุสมีป้ายจอดแตกออกไปถึง 3 ป้าย แล้วแต่คัน เวลาเลือกต้องคลิกดูแผนที่ให้ดี

อ้อ แล้วถ้าเดินทางผ่านช่วงราว ๆ บ่ายโมง คนขับรถก็อาจจอดรับประทานอาหารกลางวันเอาเสียดื้อ ๆ เราก็จะได้สัมผัสกับ ‘คุณสาหร่าย’ ในเวอร์ชันอิตาเลียน ได้ประสบการณ์ไปอีกแบบ

ตอนแรกว่าจะจบแค่นี้ แต่ไม่พูดถึงแท็กซี่ก็ดูจะขาด ๆ หาย ๆ ไป ขอเตือนว่า แท็กซี่ไม่ใช่ของถูก นอกจากนี้ เขาคิดค่ากระเป๋าเดินทางคุณด้วยนะ คุณมีมากี่ใบเขาก็กดเพิ่มไปตามนั้น กับหากคุณเดินทางในยามวิกาลมาก ๆ เขาก็จะกดปุ่มเพิ่มอีก

ภาพ : www.quora.com

ส่วนเรื่องเรือ ไม่ขอกล่าวถึง เพราะนอกจากจะมีแค่ที่เวนิสแล้ว เมืองนี้ยังมีเรื่อง (ที่ร่ำ ๆ ว่าจะ) เปลี่ยนแปลงชนิดเดือนต่อเดือน ตามไม่ค่อยทันเหมือนกัน

มีเรื่องมาแชร์แค่นี้ หวังว่าจะพอมีประโยชน์กับผู้ที่คิดจะไปอิตาลีเป็นครั้งแรกในยามเปิดประเทศ ขออวยพรให้เดินทางปลอดภัยและมีความสุข กลับมาแล้ว ส่งรูปมาอวดด้วยล่ะ

แหล่งอ้างอิง

www.autobusweb.com/bologna-tper-biglietto-contactless-autobus

Writer

สรรควัฒน์ ประดิษฐพงษ์

‘ครูก้า’ ของลูกศิษย์และลูกเพจ ผู้เชื่อ (ไปเอง) ว่าตัวเองเป็นครูสอนภาษาอิตาเลียนมือวางอันดับหนึ่งของเอเชียอาคเนย์ หัวหน้าทัวร์ผู้ดุร้าย นักแปลผู้ใจเย็น ผู้เชิดหุ่นกระบอกมือสมัครเล่น และนักเขียนมือสมัครเล่นเข้าไปยิ่งกว่า

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load