มีนักออกแบบหลายคนที่พูดว่าอยากกลับบ้าน แต่มีน้อยคนที่ทำจริงๆ และยิ่งน้อยลงไปอีกสำหรับคนที่กลับแล้วสร้างงานที่ทำให้โลกหันมามอง
การทำงานในเมืองมานาน ความอิ่มตัวทำให้เกิดวิสัยทัศน์เชิงเปรียบเทียบว่า ที่โคราชบ้านเกิดยังไม่มีบริษัทที่ทำงานเชิงดีไซน์มากนัก ช่องทางนี้เองคือประตูแห่งโอกาสบานใหม่ ทำให้พวกเขาตัดสินใจออกจากเมืองกรุงกลับบ้านที่โคราช และเปิดบริษัท Studio Bewell ในบ้านเกิด
และจากการตัดสินใจนั้น นำมาสู่ Terracotta Cafe คาเฟ่กลางน้ำสีดินเผาที่กำลังบอกเล่าเรื่องราวของชุมชนเครื่องปั้นดินเผาเก่าแก่กว่า 200 ปีในภาษาสถาปัตยกรรมร่วมสมัย
ด่านเกวียน 200 ปีแห่งดินสีแดงที่กำลังเลือนหาย
ก่อนจะเข้าใจ Terracotta Cafe ต้องเข้าใจด่านเกวียนก่อน
“ด่านเกวียน” มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 200 ปี เดิมทีเป็นจุดพักของคาราวานเกวียนที่เดินทางค้าขายระหว่างภาคอีสานและภาคกลาง จากจุดเชคอินการเดินทาง แปรสภาพเป็นแหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผาโคราชที่มีชื่อเสียงระดับประเทศ ด้วยรูปแบบ สี ลวดลาย ด้วยเนื้อดินที่มีสีแดงเข้ม แข็งแรง ทนไฟ เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว
แต่ชุมชนที่เคยเฟื่องฟูด้วยเตาเผาและช่างปั้นกำลังเงียบลงตามกาลเวลา คนรุ่นใหม่ย้ายออกไปเมือง คนรุ่นเก่าที่รู้สึมีร่างกายที่รับน้ำหนักงานหนักได้น้อยลง และตลาดสินค้าเครื่องปั้นดินเผาที่ต้องแข่งกับของจากโรงงานราคาถูก นั่นคือบริบทที่ทำให้ Studio Bewell เห็นว่ามีอะไรบางอย่างที่ต้องทำก่อนจะสายเกินไป
Studio Bewell สตูดิโอที่เลือกอีสานเป็นสนามทดลอง
Studio Bewell ผู้ต่อลมหายใจให้ ‘ด่านเกวียน’ ชุมชนเครื่องปั้นดินเผาเก่าแก่ที่กำลังซบเซา ผ่าน Terracotta Café คาเฟ่กลางน้ำในโคราช
ขณะที่การทำงานของสถาปนิกยุคใหม่ คือจะสื่อสารอย่างไรให้คนที่อยู่ในท้องถิ่น หรือคนนอกเห็นความสำคัญของวัสดุดั้งเดิม ด้วยการทำให้สิ่งที่เรียกว่า “ภูมิปัญญา” สามารถเข้าถึงได้ง่าย โดยใช้สายตาของนักออกแบบมาช่วยนำพาให้คนส่วนใหญ่ได้เห็นสิ่งเหล่านี้
คำถามที่ Studio Bewell ตั้งขึ้นสำหรับโปรเจกต์นี้ไม่ใช่ว่า “จะทำคาเฟ่ให้สวยยังไง” แต่คือ “จะใช้คาเฟ่เพื่อบอกเล่าเรื่องราวของด่านเกวียนให้คนรุ่นใหม่ได้อย่างไร” และนั่นคือจุดที่ทำให้ Terracotta Cafe ต่างจากคาเฟ่ทั่วไปอย่างสิ้นเชิง
คาเฟ่กลางน้ำที่เกิดจากโจทย์ธุรกิจธรรมดา
ที่นี่คือพื้นที่ส่วนต่อขยายของร้านอาหารชายทุ่ง ตั้งอยู่ในตำบลหนองระเวียง จังหวัดนครราชสีมา มีเจ้าของซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่ 2 ที่มองเห็นการต่อยอดทางธุรกิจ และอยากมีพื้นที่สำหรับลูกค้าผู้มารับประทานอาหารได้มีพื้นที่สำหรับพักคอย โปรเจ็กต์คาเฟ่กลางบึงน้ำจึงเกิดขึ้น
This café, set gently over a body of water, draws from the rich local craftsmanship of Korat and materials sourced from the Dan Kwian village, an area famed for its traditional pottery. The project reinterprets these elements in a contemporary language, responding to the design brief, which called for a water-based structure that complements the existing context of “Chai Thung Restaurant”, a local restaurant by the pond.
โจทย์เริ่มต้นเรียบง่าย แค่ต้องการพื้นที่รองรับลูกค้าที่รอโต๊ะอาหาร แต่ในมือของ Studio Bewell มันกลายเป็นอะไรที่ใหญ่กว่านั้นมาก
เม๊าะเจ๊าะ ชื่อที่บอกว่าใครเป็นเจ้าของพื้นที่นี้
Terracotta Café หรืออีกชื่อภาษาโคราชคือ ‘เม๊าะเจ๊าะ คาเฟ่’ (คำว่า เม๊าะ เขียนตามตัวสะกดจริงจากทางร้าน) ที่ต้องการสื่อสารอัตลักษณ์ความเป็นโคราชที่ชัดเจนอย่างมีรสนิยม
คำว่า “เม๊าะเจ๊าะ” ในภาษาโคราชแปลว่า “พอดิบพอดี” ซึ่งบอกทั้งปรัชญาการออกแบบและปรัชญาการใช้ชีวิตในคำเดียว มันไม่ใช่การยัดเยียดทุกอย่างให้เต็ม แต่คือการเลือกสิ่งที่พอดีกับบริบท พอดีกับวัสดุ และพอดีกับสิ่งที่ชุมชนมี
การตั้งชื่อสองชื่อนั้นบอกว่า Terracotta Cafe เข้าใจผู้ชมสองกลุ่มพร้อมกัน ชื่ออังกฤษสื่อสารกับคนนอกและโซเชียล ชื่อโคราชรักษาความเป็นท้องถิ่นให้ยังอยู่
วัสดุที่เป็นคำอธิบาย ไม่ใช่แค่ตกแต่ง
Project Name: The Terracotta Cafe’ (Morjor Cafe’), Area: 153 sq.m., Architect and Interior: Studio Bewell, Completed: 2025
153 ตารางเมตรบนผืนน้ำนั้นไม่ใหญ่ แต่ทุกตารางเมตรทำงาน
น้ำตาลแดง เนื้อเหนียว ทนทาน ต้องด่านเกวียน คือภาพจำที่คนท้องถิ่นภูมิใจ เป็นแม่เหล็กดึงดูดคนต่างถิ่นให้แวะเวียนที่ด่านเกวียนนานหลายสิบปี ภาพจำนี้กำลังจะถูกตีความเสียใหม่ให้เป็นภาพจริง ในรูปแบบที่ต่างออกไป
กระเบื้องดินเผาสีอิฐที่ปกคลุมผนังและหลังคาไม่ใช่แค่ทางเลือกสวยงาม แต่คือการนำวัสดุจากชุมชนด่านเกวียนมาแสดงในฐานะ “สถาปัตยกรรม” ไม่ใช่ “ของตกแต่ง” ทุกแผ่นกระเบื้องที่ผู้มาเยือนมองเห็นคือใบเรซูเมของช่างปั้นในหมู่บ้านที่แสดงให้เห็นว่าภูมิปัญญาท้องถิ่นมีคุณค่าระดับสากล
เมื่อ ArchDaily มองมาที่โคราช
Terracotta Cafe by Studio Bewell ได้รับการนำเสนอบน ArchDaily แพลตฟอร์มสถาปัตยกรรมระดับโลก เมื่อเดือนกรกฎาคม 2025 พร้อมกับ Designboom อีกหนึ่งสื่อสถาปัตยกรรมนานาชาติ
clad in terracotta tiles, morjor café by studio bewell floats above water pond in thailand — located adjacent to the existing chai thung restaurant in korat
การที่ Terracotta Cafe ปรากฏบน ArchDaily และ Designboom ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย เพราะสื่อเหล่านั้นคัดงานจากทั่วโลก และการที่คาเฟ่ขนาด 153 ตารางเมตรในชานเมืองโคราชได้รับการนำเสนอบนเวทีเดียวกับงานสถาปัตยกรรมระดับโลก พิสูจน์ว่าแนวคิดที่ดีไม่ต้องการขนาดใหญ่ แค่ต้องการความชัดเจนในเรื่องที่ต้องการพูด
บทเรียนที่ Terracotta Cafe บอกกับวงการออกแบบไทย
ขณะที่การทำงานของสถาปนิกยุคใหม่ คือจะสื่อสารอย่างไรให้คนที่อยู่ในท้องถิ่น หรือคนนอก เห็นความสำคัญของวัสดุดั้งเดิม ด้วยการทำให้สิ่งที่เรียกว่า “ภูมิปัญญา” สามารถเข้าถึงได้ง่าย โดยใช้สายตาของนักออกแบบมาช่วยนำพาให้คนส่วนใหญ่ได้เห็นสิ่งเหล่านี้ เหมือนอย่างที่ Studio Bewell ต้องการสื่อสารผ่านโปรเจ็กต์นี้
สิ่งที่ Terracotta Cafe สอนวงการออกแบบไทยคือ การออกแบบที่ดีไม่ได้วัดจากความโอ่อ่าหรือวัสดุนำเข้า แต่วัดจากความสามารถในการอ่านบริบทของสถานที่และเล่าเรื่องราวนั้นออกมาอย่างมีรสนิยม
เมื่อ Studio Bewell เลือกกลับโคราชและทำงานกับดินท้องถิ่น มันไม่ใช่การประนีประนอม แต่คือการค้นพบว่าสิ่งที่ดีที่สุดอาจอยู่ใกล้บ้านมากกว่าที่คิด
ไปเยือน Terracotta Cafe
Terracotta Cafe (เม๊าะเจ๊าะ คาเฟ่) ตั้งอยู่ในตำบลหนองระเวียง จังหวัดนครราชสีมา เป็นส่วนขยายของร้านอาหารชายทุ่ง ทีมออกแบบโดย Studio Bewell สถาปนิกโคราช พื้นที่ 153 ตารางเมตร สร้างเสร็จปี 2568
