เราเดินทางท่ามกลางบรรยากาศยามเช้าของเชียงใหม่ ฝนตกโปรยปรายพอชุ่มฉ่ำ ไปยังบ้านก่ออิฐ กรุผนังไม้หลังกะทัดรัด เพื่อพูดคุยกับ อ้อ-แพรวพร สุขัษเฐียร หนึ่งในสามผู้ก่อตั้ง ‘ใจบ้าน สตูดิโอ’ สตูดิโอออกแบบที่พัฒนามาจากการทำงานสถาปัตยกรรมชุมชนในชื่อ ‘กลุ่มคนใจบ้าน’

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

พวกเขาเชื่อในผู้คน ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ว่าอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืนกับงานออกแบบได้อย่างกลมกล่อม

หนึ่งในงานของใจบ้าน สตูดิโอ ที่เราประทับใจเสมออย่าง Akha Ama Living Factory ของ ลี-อายุ จือปา ผู้ซึ่งเป็นทั้งเพื่อน ลูกค้า และพาร์ตเนอร์ พิสูจน์ให้เห็นว่าสิ่งที่พวกเขาทำ สิ่งที่พวกเขาเชื่อ มีคนสนใจและยอมรับ

แม้จะอยู่เบื้องหลังการก่อร่างสร้างสรรค์สิ่งปลูกสร้างหลังใหญ่ แต่พวกเขาเลือกเติบโตจากกลุ่มก้อนขนาดเล็กบนพื้นที่ของตัวเอง และไม่เคยหยุดปล่อยพลังความคิด พร้อมเปิดโอกาสให้ใครก็ตามที่เชื่อในสิ่งเดียวกันเข้ามาต่อยอดอยู่เสมอ

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

ก่อนจะเจาะลึกไปถึงใจ (บ้าน) สาวนักออกแบบชวนเราทำความรู้จักใจบ้าน สตูดิโอผ่านคำ 2 คำ

ใจ – แก่นกลางหลักของโครงการและการดูแลเอาใจใส่

บ้าน – ความเป็นครอบครัว ความเป็นบ้านเมือง ความเป็นบ้านเกิด หรือถิ่นที่เรามีความรู้สึกและสัมผัสได้ว่ามีคำว่าบ้านอยู่ในนั้น

อ้อเป็นหนึ่งในตัวแทนของใจบ้าน สตูดิโอ ไปฝึกวิทยายุทธ์ ‘พอแล้วดี’ เพื่อน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้กับธุรกิจ หุ้นส่วน และเพื่อนร่วมงาน อย่างกลมกล่อมกำลังพอดี

มาฟังอ้อเล่าความพอแล้วดีของธุรกิจออกแบบบ้านและพื้นที่ของใจที่ชื่อ ใจบ้าน สตูดิโอ นี้พร้อมกัน

01

ใจ : แก่นแกนชัดแจ๋ว

“แวบแรกของเรา พอเพียงต้องใส่เสื้อผ้าฝ้ายหรือเปล่า” อ้อเล่าความคิดแรกที่แล่นเข้ามาในหัว หลังจาก อุกฤษฏ์ วงษ์ทองสาลี พี่ใหญ่ผู้ขับเคลื่อนโครงการ ‘พอแล้วดี The Creator’ ชวนเธอมาทำความรู้จักกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงอย่างถ่องแท้ ก่อนจะบอกกับเธอว่านำไปใช้กับการทำธุรกิจได้ดีอีกด้วย ทำให้เธอสนใจทันที

“พวกเรามาจากสายออกแบบ เราไม่คุ้นเคยกับงานด้านการตลาดและการบริหาร ต้องเรียนรู้ครั้งใหญ่ พี่ตี๋ (ศุภวุฒิ บุญมหาธนากร), พี่เนท (ทนวินท วิจิตรพร) และเรา สามผู้ร่วมก่อตั้งใจบ้าน สตูดิโอ คุยกันว่าจะไปลองเรียนดูก่อน จึงพบว่าเรากำลังทำความเข้าใจแก่นแกนของชุดความคิดเดิมของเรานี่แหละ ทั้งการตั้งรับ เตรียมพร้อม และคิดถึงอนาคต” นักเรียนดีเด่น ตัวแทนออฟฟิศใจบ้าน เล่าย้อนถึงวันแรก ซึ่งนอกจากจะพบหลักใหญ่ใจความสำคัญของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแล้ว ความพอแล้วดียังทำให้แบรนด์ใจบ้าน สตูดิโอ ชัดแจ๋วกว่าเดิม

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

“ในบางมุมก็มีคนเข้าใจว่าเราเป็นนักกิจกรรมหรือองค์กรเพื่อสาธารณประโยชน์ ซึ่งเราไม่ได้จำกัดว่าเราต้องมีบทบาทเดียว ภาพที่เราเห็นคือ การเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นจากงานออกแบบ

“พอจุดยืนของแบรนด์ชัดว่าเราสนใจผู้คน ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม สิ่งนี้ช่วยให้คนที่ทำงานร่วมกับเราหรือลูกค้าเข้าใจทิศทางการทำงานของเราชัดเจน เราไม่ได้เลือกลูกค้านะ แต่ต้องเป็นลูกค้าที่รู้และเข้าใจตัวเอง รู้ว่างานนี้น่าจะเหมาะกับเรา ซึ่งเราไม่ได้พูดเลยว่าใจบ้านทำอะไร แต่สิ่งที่ใจบ้านทำพูดแทนทั้งหมด”

02

คนรู้ใจ : รู้จักฉันและรู้จักเธอ

การนำกรอบความคิด 3 ห่วง 2 เงื่อนไขมาใช้แบบใจบ้าน ไม่ใช่การกางกระดาษแล้วนั่งสอนสมาชิกของใจบ้าน หุ้นส่วน และพาร์ตเนอร์ ให้ทุกคนเข้าใจ แต่สอดแทรกผ่านการพูดคุย สังเกต และทำงานร่วมกัน

“ถ้าย้อนไปเชิงโครงสร้าง เราเริ่มจากการเข้าใจตัวเองว่าแต่ละคนถนัดอะไร ทำงานไหนได้ และจะรักษาสมดุลอย่างไร ถ้าคิดในแง่การทำธุรกิจ ถ้าปีนี้เราต้องการงานเยอะเลย เพราะต้องการเงินมหาศาล แต่ทีมเราทำไม่ไหว นี่คือความไม่พอดีระหว่างจำนวนงานกับจำนวนคน เราต้องเริ่มให้ความสำคัญตั้งแต่การสร้างคนทำงานที่ดี มีพลังงานที่ดี มีความสุขก่อน เมื่อเราเห็นว่างานที่ทำนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง เราก็จะได้รับพลังงานดีๆ ซึ่งนั่นคือส่ิงที่ บอกเล่าความตั้งใจของพวกเรา” ใจบ้านรู้จัก…ตนเอง

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

“การรู้จักตนเองของใจบ้าน ก่อนรับทำงานหรือเริ่มงาน เราใช้วิธีนั่งล้อมวงชวนกันคิดเพื่อทบทวนตัวเองก่อนว่า ใจบ้านมีแก่นแกนหลักคืออะไร และจะพาใจบ้านไปสู่จุดหมายปลายทางแบบใด ตรงกับที่ตั้งใจไว้ หรือไขว้เขวออกนอกเส้นทาง” ใจบ้านรู้จัก…ใจบ้าน

“ไม่ใช่แค่บริษัทรับออกแบบพื้นที่ แต่ใจบ้านเป็นแพลตฟอร์มที่ขยายหรือเชื่อมกับผู้อื่น อย่างโจทย์ ‘บ้านหารร่วมมาก’ โครงการหนึ่งในงานบ้านและสวนที่เราทำร่วมกับ ‘ฮอมสุข สตูดิโอ’ เมื่อรู้ว่าน้องๆ คิดคล้ายกับเรา ก็คงจะดีถ้าได้ทำงานร่วมกัน” ใจบ้านรู้จัก…พาร์ตเนอร์

03

คุณธรรมประจำใจ : ทำสิ่งที่สมกับเหตุและผล ก่อร่างสร้างภูมิคุ้มกัน

“สมมติว่าฉันรักธรรมชาติ บ้านของฉันต้องไม่มีแอร์

“เราไม่ได้ปักธงแบบนั้น เราแค่ต้องตีโจทย์ของลูกค้าให้ออกว่าเขาต้องการความสมดุลและความสวยยังไง ตัวตนของเขาสัมผัสธรรมชาติได้แค่ไหน เมื่อเราใช้คำว่าธรรมชาติเป็นแกนกลาง งานออกแบบของเราจะพาเขากลับมาสู่แกนกลางที่ว่าได้ยังไง เขาอาจจะชอบการระบายอากาศแบบธรรมชาติ ไม่มีแอร์ แต่ความจริงเขาเป็นคนแพ้ยุง เราจะมีวิธีจัดการยังไง แล้วดีกับคุณภาพชีวิตเขายังไง” อ้อยกตัวอย่างของการคุยกันด้วยเหตุผลระหว่างใจบ้านกับลูกค้า

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

“เจ้าของโครงการศูนย์การเรียนรู้การฟื้นฟูเหมืองหินปูนลำปาง ตามหากลุ่มสถาปนิกที่น่าจะเข้าใจโครงการ เขาเห็นว่าใจบ้านน่าจะทำได้จึงเริ่มคุยกัน สิ่งที่เราเห็นในเหมืองคือกองดินมหาศาลที่เหลือจากการขุดหินปูนขาว เรากลับมาตั้งคำถามว่า ถ้าอยากให้ที่นี่พูดถึงธรรมชาติและการฟื้นฟู ก็น่าจะนำทรัพยากรที่ไม่ได้ใช้แล้วกลับมาสร้างอาคาร

“นิทรรศการด้านในที่ใจบ้านเสนอ เราเลือกการใช้ผนังเป็นกำแพงดินอัด ให้นิทรรศการของเราอยู่กับธรรมชาติ ไม่ติดแอร์ ที่สำคัญ บริเวณที่ก่อสร้างมีต้นไม้เยอะแยะเลย เราจึงเสนอแบบอาคารที่ตัดต้นไม้น้อยที่สุด โชคดีที่เจ้าของโครงการเห็นด้วย นั่นก็คือ ทำงานร่วมกัน เราไม่ได้บิดโจทย์เลยนะ แค่ทำให้ชัดเจนขึ้น” อ้อเล่าตัวอย่างการทำงานในแบบใจบ้านที่ให้ความสำคัญกับโจทย์และการใช้ทรัพยากรที่มีอย่างชาญฉลาด

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

“ใจบ้านทำหลายอย่าง ทั้งงานออกแบบและงานชุมชน เราเชื่อเสมอว่าเราไม่สามารถอยู่โดดเดี่ยวได้ เราจึงไม่ลังเลที่จะร่วมทำโครงการกับชุมชน ภาคี และสตูดิโออื่นๆ หรือแบ่งปันความรู้เมื่อมีโอกาส เรารู้ว่าการมีพันธมิตรที่คิดคล้ายกัน มีเป้าหมายเดียวกัน คือภูมิคุ้มกันที่เข้มแข็งสำหรับพวกเรา การทำงานร่วมกับกลุ่มองค์กรหรือหน่วยงานต่างๆ ที่ผ่านมาจึงเป็นการทำงานร่วมกันอย่างให้เกียรติซึ่งกันและกัน”

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

การมีภูมิคุ้มกันที่ดีมีชัยไปกว่าครึ่ง

แต่ต้องควบคู่ไปกับการมีจริยธรรมนำใจ

“เราไม่ได้บอกว่า ฉันเป็นคนดีนะ แต่สิ่งที่เราทำคือ การไม่เบียดเบียนลูกค้า ซึ่งเป็นสิ่งพื้นฐานที่เราต้องทำ เช่น ลูกค้าอยากทำสระน้ำบนดาดฟ้า เราจะไม่ปฏิเสธทันทีว่าทำยากเกินไป หรือตอบรับทันทีเพราะต้องการเอาใจ แต่เราจะช่วยกันหาข้อดีข้อเสีย และทางเลือกอื่นๆ อะไรที่เราควรบอก ต้องชัดเจน ไม่มีการปิดบังเพื่อผลประโยชน์แอบแฝง สำหรับเรานี่คือ คุณธรรมในงานบริการ”

04

พอใจ : พอแล้วจึงมีแต่ความสุขดี

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

ความพอ…มอบความกล้าให้ใจบ้าน กล้าขยับขยาย กล้าเปิดใจรับพาร์ตเนอร์ร่วมอาชีพ

“หลักการ 3 ห่วง 2 เงื่อนไขเป็นสิ่งที่ช่วยให้เราวางแผนการทำงานได้อย่างรอบคอบ รู้จักตัวเอง คนในทีม รู้จักโจทย์งานที่เราได้ คิดเป็นเหตุเป็นผลทั้งงาน กำลังคน สิ่งที่จะมาเติมเต็มให้งานลุล่วง มีภูมิคุ้มกัน ไม่ว่าจะเป็นความรอบคอบ เครือข่ายที่เราทำงานร่วมกัน ควบคู่กับความรู้และความจริงใจในงานที่เราทำ”

“เราอวบอ้วนได้ แต่ต้องเล็กพอที่จะยึดโยงและอยู่ร่วมกับคนอื่นได้”

ความพอ…ลดความผิดพลาด

อ้อต้องคุยเปิดใจกับสมาชิกภายในบ้านทั้งพี่ใหญ่จนถึงน้องเล็ก คล้ายกับการเช็กระยะเครื่องยนต์ น้องเล็กจะเช็กระยะทุกสัปดาห์ และพี่ใหญ่ทั้ง 3 คนจะเช็กระยะทุก 3 เดือน พูดคุยกันเรื่องงาน ระดับความสุขในชีวิต ไปจนถึงเรื่องระดับจิตใจ เล่าสู่กันฟังอย่างเปิดใจ เพื่อลดข้อผิดพลาดและปัญหาในการทำงาน

ความพอ…ทำให้ใจบ้านไม่รับงานเกินตัว ทุกงานทำด้วยใจ และเต็มเปี่ยมด้วยประสิทธิภาพ

“อย่างน้อยความสุขที่เกิดขึ้นก็เกิดจากสิ่งเราคิดไตร่ตรองไว้แล้ว เราไม่ได้ทำด้วยอารมณ์ แต่พอทำแล้วมันดี เราก็พบความสุข”

05

ขอเพียงที่พักใจ

สำหรับใจบ้าน สตูดิโอ พอแล้วดีคือสมดุล

พอแล้วดีในการออกแบบคือ การออกแบบให้ไม่มาก ไม่น้อย ให้พอดี

“3 ห่วง 2 เงื่อนไขไม่ใช่แค่ธุรกิจ ไม่ใช่แค่ชีวิต แต่เป็นเรื่องอะไรก็ได้

“ความพอเพียงไม่ได้หมายความว่า ‘ยากจน ทำธุรกิจไม่ได้ ธุรกิจคือศัตรูของความพอเพียง’ เราไม่อยากให้คิดแบบนั้น แต่จากที่สัมผัสและใช้กับชีวิตจริง ความพอเพียงคือการหาสมดุล ถ้าเราทำงานเหนื่อยมาก ร่างกายจะบอกเองว่า ฉันง่วงแล้ว ฉันเหนื่อย ฉันต้องการพัก แต่บางครั้งเราฝืนร่างกาย ก็ไม่สมดุล ทุกคนมีเส้นความพอดีอยู่แล้ว แต่ว่าระยะห่างไม่เท่ากัน

“ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงคือหลักคิด ถ้าเราลองเรียนรู้แล้วนำไปใช้ บางทีเราแทบไม่ต้องอธิบายเลย มันอยู่ในทุกคนอยู่แล้ว เพียงแต่ทุกคนจะร้อยเรียงอย่างไร จะหาสมดุลให้เจออย่างไรมากกว่า”

ใจบ้าน สตูดิโอ, พอเพียง, พอแล้วดี, โครงการพอแล้วดี The Creator

ใจบ้าน สตูดิโอ

ประเภท: สตูดิโอบริการออกแบบสถาปัตยกรรม ภูมิสถาปัตยกรรม พื้นที่เกษตรกรรม และการทำงานออกแบบเมืองและชุมชน

ที่ตั้ง: ตำบลช้างคลาน อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

ผู้ก่อตั้ง: ศุภวุฒิ บุญมหาธนากร, ทนวินท วิจิตรพร และ แพรวพร สุขัษเฐียร

Facebook : ใจบ้าน สตูดิโอ

พอแล้วดี The Creator

Facebook | พอแล้วดี The Creator

porlaewdeethecreator.com

Writer

สุทธิดา อุ่นจิต

กรุงเทพฯ - เชียงใหม่ สู่ ลาดพร้าว - สุขุมวิท , พูดภาษาพม่าได้นิดหน่อย เป็นนักสะสมกระเป๋าผ้า ชอบหวานน้อยแต่มักได้หวานมาก

Photographer

มณีนุช บุญเรือง

ช่างภาพสาวประจำ The Cloud เป็นคนเชียงใหม่ ชอบแดดยามเช้า การเดินทาง และอเมริกาโน่ร้อนไม่น้ำตาล

พอแล้วดี

วิธีคิดและทำธุรกิจสร้างสรรค์อย่างพอแล้วดี

เมื่อกลางปี The Cloud ชวนคนอ่านไปทำความรู้จักกับกิจการมากหน้าหลายครามในงาน ‘สกลเฮ็ด’

เรากลับไปเยือนสกลนครอีกครั้ง แม่นแล้วคราฟต์! สองเท้าของเรากำลังเดินตรงไปหาร้านผ้าทอย้อมสีธรรมชาติแบรนด์Mann Craft’ ของ แมน-ปราชญ์ นิยมค้า คนรุ่นใหม่ผู้ปลุกชีพต้นครามแห่งเมืองสกลฯ ให้งอกงามขึ้นมาอีกครั้ง เพื่อชวนหนุ่มอีสานเว้าถึงครามรัก หรือความรักที่มีต่อครามตลอดจนการต่อยอดหัตถกรรมอีสานศิลป์

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

แมนเป็นหนุ่มสกลนครโดยกำเนิด แต่เข้าไปเรียนในกรุงเทพฯ ตั้งแต่อายุ 8 ขวบ มีโอกาสกลับบ้านบ้างบางครั้งบางครา หลังเรียบจบปริญญาโทด้านการออกแบบเขาประกอบอาชีพเป็นครีเอทีฟรายการกีฬาอยู่ช่วงหนึ่ง จนกระทั่งคุณแม่ไม่สบาย เขาจึงถือโอกาสกลับสกลนครมาดูแลคุณแม่อย่างจริงจัง

เป็นจังหวะเดียวกับที่เขาอยากทำงานสร้างสรรค์ตามถนัด แมนเริ่มมองหาสิ่งที่เป็นไปได้ในเมืองขนาดเล็กของภาคอีสาน และพบว่าหัตถกรรมดั้งเดิมอย่างการทอผ้าและย้อมสีธรรมชาติภายใต้แนวความคิด ‘สืบสาน สร้างสรรค์ อีสานศิลป์’ ของเขาตอบโจทย์และโดนใจ

“เราอยู่ในสกลฯ เป็นคนสกลฯ เราอยากจะสร้างคุณค่าให้กับชุมชน สร้างคุณค่าให้กับสิ่งที่เรามี เป็นโอกาสดีที่เราจะทำให้ศิลปะของอีสานหรือสกลนครเป็นที่รู้จักมากขึ้น”

เส้นทางสีครามของ Mann Craft จึงเริ่มต้นขึ้นเมื่อ 8 ปีก่อน

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

01

เริ่มต้นด้วยความรักที่มีต่อคราม

ในปีแรกของการกลับบ้าน แมนหมายมั่นจะพาของดีเมืองสกลฯ จากภูมิปัญญาชาวบ้านอย่างเครื่องจักสาน เสื่อทอมือ เครื่องปั้นดินเผา ไปอวดสายตาชาวโลกผ่านการติดต่อกับกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ แต่เขากลับพบความเป็นจริงว่าลูกค้าทั้งไทยและเทศชื่นชอบงานผ้ามากกว่า แมนจึงเลือกตัดสิ่งที่เป็นไปได้ยากออกและเริ่มมองหาสิ่งที่เขารัก รักจนอยากจะนำมาประกอบเป็นอาชีพ

การออกแบบ ศิลปะ และงานหัตกรรม คือสิ่งที่แมนรัก

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

“เราสนใจการทอผ้าและการย้อมสีธรรมชาติของอีสานศิลป์  อยากจะสืบสานแล้วก็สร้างสรรค์ เอางานทักษะดั้งเดิมมาปรับรสชาติใหม่ตามรสนิยมของเรา นอกจากเรื่องความชอบส่วนตัว เราดูความต้องการของตลาดด้วย จะเห็นว่าเราทำงานแบบไม่ตามเทรนด์นะ แม้เราดูหนังสือแฟชั่น ดูนิตยสาร ดูอินสตาแกรม เราดูเพราะเราชอบ แต่ไม่ได้ดูเพื่อจะมาทำตามแบบใคร เราดูเพื่อที่จะไม่ทำเหมือนเขาเพราะงานหัตถกรรมของเราเน้นความคลาสสิก”

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

แนวทางของแมน งานคราฟต์คือ Wearable Art หรืองานศิลปะบนผืนผ้า ที่ตัวผู้สวมใส่มีส่วนร่วมในการผลิต แถมยังหยิบมาใช้กี่ปีก็ไม่มีตกยุค อาทิ ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ ผ้าแขวนผนัง และสารพัดผ้าอเนกประสงค์จากการทอมือและย้อมสีธรรมชาติ

“ครามเป็นสีแห่งความสุข น้อยคนมากที่เห็นสีครามแล้วจะไม่ตกหลุมรัก” ไม่บอกก็รู้ว่าแมนตกหลุมรักสีครามเข้าขั้นไหน สังเกตจากแววตาเป็นประกายและสีสันจากธรรมชาติบนผืนผ้าคละขนาดภายในร้านมากกว่าครึ่งล้วนมาจากครามหลากเฉดสี

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

02

ต้องศึกษาหาความรู้เพื่อจะให้ความรู้

ครอบครัวของแมนรับราชการ แน่นอนว่าทอผ้าและย้อมสีเป็นสิ่งไม่ถนัด แต่ชายหนุ่มมือเปื้อนครามมองว่าเป็นข้อดี เพราะสิ่งนี้จะทำให้เขากระโดดออกนอกกรอบได้อย่างเต็มที่ งานของแมนจึงไม่มีสูตรสำเร็จ แถมการเสาะหาความรู้และเทคนิคใหม่ๆ นำกลับมาทดลอง ยังเป็นความท้าทายของเขา

มือครามทดลองเริ่มจากไปหาย่ายายคนเก่งประจำชุมชนเพื่อเรียนรู้กระบวนการย้อมครามและสีจากธรรมชาติแบบดั้งเดิมใหม่ตั้งแต่ต้น หากสังเกตครามทั่วไปหลังย้อมแล้วจะเป็นสีน้ำเงินเข้ม แต่เอกลักษณ์ของ Mann Craft จะเป็นครามสีอ่อน และไล่เฉดสีคราม ซึ่งแมนทำได้มากสุดถึง 52 เฉดสี จากการทดลองเขายังนำครามมาสกัดเป็นหมึกสำหรับเพนต์ลงไปบนผืนผ้าอีกด้วย

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

ผ่านทักษะการย้อม แมนลุยต่อกับทักษะทอผ้า แมนลงลึกเรียนรู้กับช่างทอในชุมชน ขับรถจากสกลฯ ไปเรียนถึงทองหล่อก็ทำมาแล้ว เพื่อจะได้รู้โครงสร้างของผ้า เส้นยืน เส้นพุ่ง และส่วนประกอบของอุปกรณ์ทอผ้า แล้วนำข้อมูลกลับมาสื่อสารกับช่างทอขาประจำของ Mann Craft เพื่อที่จะได้คุยภาษาเดียวกัน และทำงานกันอย่างเข้าใจและราบรื่น

หลังจากจบหลักสูตรทอผ้าและย้อมสี นักครามทดลองอย่างแมนยังเชื่อว่ายังมีองค์ความรู้อีกมากที่จำเป็น เขาจึงตัดสินใจบินตรงไปแดนอาทิตย์อุทัย เพื่อเรียนกระบวนการพิมพ์ภาพแบบญี่ปุ่นกับคุณแม่ของเพื่อนซึ่งเป็นศิลปินย้อมกิโมโนจากสีธรรมชาติ หรือบางครั้งแมน ผู้มีโอกาสไปเป็นคุณครูสอนไกลถึงอินเดีย ก็ถือโอกาสเป็นนักเรียนไปด้วยในคราเดียว

“เราอาจจะเป็นตัวอย่างของคนทำงานหัตถกรรมรุ่นใหม่ที่ไม่ยึดติดกับกรอบเดิมๆ แต่เราก็ให้ความเคารพกับภูมิปัญญาดั้งเดิม เราไม่ได้เรียนเพื่อเป็นผู้เชี่ยวชาญแต่เพื่อนำมาประยุกต์ใช้กับวัตถุดิบในท้องถิ่น มันเลยสนุกทุกครั้งเวลาลงมือทำ”

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

แมนกระโดดออกนอกกรอบจนเราทึ่ง! หลายๆ เรื่องที่เขาเล่าให้ฟังทำให้เรารู้สึกสนุกตามไปกับเขาด้วย เช่น เขาบอกคุณแม่ช่างทอให้สร้างสรรค์ลาย 6 ลายไม่ซ้ำกันในผ้าผืนเดียว หรือผ้าพันคอ 1 ผืนจะมีทั้งการทอลาย จุ่มสีเปลือกไม้ ย้อมสีคราม เพนต์ลายด้วยหมึกคราม และจบด้วยการพิมพ์ภาพด้วยโคลนธรรมชาติ

ส่วนเทคนิคไล่เฉดสีที่เราชอบมาก นอกจากจะไล่สีคราม เขายังนำสีธรรมชาติจาก เหลืองใบสมอ น้ำตาลเปลือกไม้ 2 ชนิด และฟ้าคราม เบลนด์ทุกสีเข้าด้วยกันผ่านมือช่างทอฝีมือดีและนักครามทดลองฝีมือเด่น ทั้งหมดนี้มาจากกระบวนการที่เขาต้องทดลองย้อมสีจากธรรมชาติจนกว่าจะพอใจ จับสีมาเรียงกัน เลือกชุดสีที่ผ่านเข้ารอบ แปะตัวเลขให้ช่างทอเรียงสีได้ง่าย คงคล้ายกับการใช้หลอดแก้วจิ้มสีดีโดนใจใน Swatch ของโปรแกรมประจำตัวนักออกแบบ

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

“ทำไมถึงเลือกใช้เทคนิคมากมายขนาดนี้กับผ้าหนึ่งผืน” เราถาม

“ถ้าใช้เพียงเทคนิคเดียวก็ไม่ท้าทายสิ” เขาพูดพร้อมยิ้มอย่างสุภาพ

03

คนหัวใจสีครามเดียวกัน เปิดโอกาสและให้เกียรติ

แมนทำงานร่วมกับชุมชนบ้านนาจาน ชุมชนบ้านนานกเค้าและเครือข่ายเกษตรกรชุมชนของจังหวัดสกลนคร ซึ่งกว่าจะเจอคนหัวใจสีครามเหมือนกัน เขาบอกเจือเสียงหัวเราะว่า “เจ็บมาเยอะ เจอทั้งดีบ้าง ไม่ดีบ้าง” เหตุผลที่แมนให้ความสำคัญกับการเลือกชุมชนที่เขาทำงานด้วยอย่างหนัก เป็นเพราะถ้าพวกเขากลมเกลียว กิจการ Mann Craft ก็จะเหนียวแน่นไปด้วย

“พอเรารวมกันเป็นกลุ่มก้อนแล้วอยู่กันแบบเครือญาติด้วยความจริงใจ สร้างอาชีพให้เขาอย่างมั่นคง เขาก็จะชักชวนกันมา กลุ่มของเราอาจไม่ใช่ช่างฝีมือที่ดีที่สุดในจังหวัดหรือประเทศ แต่เป็นกลุ่มที่เขาพร้อมจะพัฒนาไปกับเรา เขาเชื่อมั่นในการทดลองและการสร้างสรรค์ของเรา นับเป็นภูมิคุ้มกันที่ดีอย่างหนึ่ง”

แมนเลือกทำงานกับ 2 ชุมชน เพราะความหลากหลายของผ้า ความพิเศษของชุมชนบ้านนาจาน ช่างทอจะทอเฉพาะลวดลายดั้งเดิมเท่านั้น อย่างลายมัดหมี่ ลายลูกแก้ว ลายลูกหวาย ฯลฯ ส่วนชุมชนบ้านนานกเค้าจะไม่ทอลายดั้งเดิม แต่จะทอลวดลายร่วมสมัย ใช้เทคนิคการเหยียบตะกอสร้างลวดลายใหม่ เช่น ลายสายฝน แมนออกคอลเลกชันพอดีกันกับฤดูฝน ใช้เทคนิคการทอผ้าแบบเท้าเหยียบ 4 ตะกอ

บางครั้งเพื่อนร่วมงานต่างวัยของแมนก็มีลวดลายทอผ้าแปลกตามาเสนอ ซึ่งแมนก็สนองด้วยการให้ลองทอมาก่อน หากออกมาแล้วพอใจทั้งคนเสนอและคนสนอง ก็จะนำมาพัฒนาต่อในลำดับถัดไป

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

“ชาวบ้านเขามีทักษะฝีมืออยู่แล้ว เราเปิดโอกาสให้เขาคิดและทดลองสิ่งใหม่ เมื่อเขามีรายได้ มีอาชีพมั่นคง ก็ส่งผลให้แบรนด์ของเรามีความยั่งยืนตามไปด้วย” ไม่เพียงแต่นักครามทดลองคนเดียวที่คอยเสาะแสวงหาเทคนิคใหม่ คุณแม่ช่างทอก็มีส่วนร่วมในการพัฒนาแบรนด์ร่วมกัน

“ไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะทำงานกับชุมชน เพราะอย่างช่วงหน้าฝน เขาจะเริ่มดำนำ หน้าแล้งเขาจะเกี่ยวข้าว นั่นแปลว่าจะไม่มีใครว่างทอผ้าให้เรา จนเมื่อพบว่าอีกหมู่บ้านเขามีทักษะในการทำมัดหมี่ ก็ทำให้เราวางแผนการจัดการคอลเลกชันที่จะขายได้ ซึ่งอาจต้องทำเป็นสต็อกไว้ก่อน ส่วนครามและวัตถุดิบในการย้อม เราทำงานร่วมกับเครือข่ายเกษตรกร ซึ่งปีก่อนเราปลูกครามกันเอง แต่โดนน้ำท่วมเสียหายทั้งหมด ถ้าเราไม่ได้สร้างเครือข่ายกับกลุ่มชาวบ้านช่วยเหลือ เราก็คงไม่มีครามให้ย้อม”

แมนทำงานร่วมกับคุณแม่ช่างทอ 2 ชุมชนอย่างให้เกียรติ เขาไม่บังคับ แต่ยอมรับ และเข้าใจ ช่างทอบางคนทอวันละคืบ แต่แมนบอกไม่เป็นไร ทอทุกวันเดี๋ยวเดียวก็เต็มม้วนผ้า

“งานของเราให้คุณค่าและความเคารพกับวิถีชีวิตของชาวบ้านเป็นหลัก เราไม่ได้ให้เขาตอกบัตรทอผ้า 8 โมงเช้า เลิก 4 โมงเย็น สิ่งนั้นจะทำให้งานไม่เกิดเสน่ห์ เพราะงานต้องอยู่กับสมาธิ อารมณ์เบิกบาน และเราพยายามสร้างแรงบันดาลใจว่าสิ่งที่เขาทำมีคุณค่า มีคนนิยม งานที่เขาทำมีความหมาย”

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

  

04

คอลเลกชันจากธรรมชาติ ที่ศิลปินหยิบเล่าอย่างกลมกล่อม

การออกคอลเลกชันของ Mann Craft จะทำตามใจตัวเอง และตามใจธรรมชาติ แมนยกตัวอย่างคอลเลกชันล่าสุดที่ได้รับแรงบันดาลใจจากดอกพุดตาน เพราะบ้านของเขาต้นพุดตานกำลังออกดอก ความน่าสนใจคือ ดอกพุดตานสวยได้เพียงแค่วันเดียว วันรุ่งขึ้นก็จะโรยไปอยู่โคนต้น แถมสีตอนเช้าบานสวยเป็นสีขาว สายหน่อยจะเปลี่ยนเป็นสีชมพูจนถึงสีชมพูเข้ม แมนถ่ายทอดชีวิตและสีสันของดอกพุดตานด้วยการดัดแปลงเป็นบาติก เขาไม่ได้เขียนแทนแต่ใช้ปูนกินหมากแทนสีขาว และโคลนจากสระข้างโรงย้อมทำวู้ดคัตพิมพ์ลงบนผ้าแทนสีชมพูของดอกพุดตาน

“ทุกคอลเลกชันเรามีแนวคิด แรงบันดาลใจ ผ้าของเราไม่ได้มองที่ต้นทุน แต่เรามองเป็นงานศิลปะ การขายงานศิลปะไม่ใช่ว่าลูกค้าเห็นราคาแล้วบอกว่า ทำไมของเรามีราคาต่างจากชาวบ้านขาย เพราะเรามีการกลั่นกรอง มีกระบวนการทดลอง เราพยายามสื่อสารให้กลุ่มลูกค้าเข้าใจด้วยการอธิบายที่มาที่ไปของแต่ละสี แต่ละเทคนิคบนผ้าแต่ละผืน

“กลุ่มเป้าหมายของเรากว้างมาก เพราะผ้าของเรามีความหลากหลาย จึงตอบโจทย์ความต้องการและความสนใจของคนหลายกลุ่ม หากชอบแบบคลาสสิกก็จะเป็นผ้าทอลายดั้งเดิม ถ้าชอบแบบผืนเดียวในโลกจะเป็นผ้าเพนต์ลาย ถ้าชอบสีหวานผืนเล็กพกพาง่ายหรือสีเรียบเคร่งขรึมผู้ชายใช้ได้เราก็มี ล่าสุดมีบ่าวสาวขอให้เราทำผ้าสำหรับเอาไปรับไหว้ในงานมงคลเราก็ทำให้” แมนเล่า

บางครั้งแรงบันดาลใจของสีสันก็มาจากภูเขาเขียวหลังบ้าน ใบไม้แห้งโคนต้น ต้นไม้ดอกไม้ชนิดไหนออกดอกออกใบสวย ก็หยิบยืมสีสันมาอยู่บนเส้นฝ้าย คล้ายการพยากรณ์ฤดูกาลคาดเดาความอุดมสมบูรณ์ผ่านสีสันบนผืนผ้า เพราะฉะนั้น สีเหลืองของใบสมอ สีน้ำตาลอมม่วงของฝักคูน คงเป็นสีตัวแทนของฤดูกาลใดฤดูกาลหนึ่งของสกลนคร

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

05

ตัวแทนครามครีเอเตอร์จากสกลนคร

ผ้าครามกำลังมาแรง เหนือใต้ออกตกหรือต่างประเทศล้วนมีครามเป็นของตัวเอง แต่สีครามของ Mann Craft มีเฉดสีครามต่างออกไป เป็นสีครามแห่งการแบ่งปันแบบหมดเปลือก เป็นการสร้างโอกาส และสร้างความยั่งยืนให้กับแบรนด์

“พี่หนุ่ยแนะว่าเราควรเน้นเป็นครีเอเตอร์เฉพาะด้านนี้เลย โดยแบ่งเวลาส่วนหนึ่งสร้างคนขึ้นมาใหม่ อาจจะสร้างเยาวชน เป็นแรงบันดาลใจให้เด็กๆ เพื่อให้มีความชัดเจนว่าคนที่ทำครามก็แบ่งปันความรู้ให้คนอื่นได้ เราเชื่อว่ายิ่งให้ ยิ่งได้รับ เราสอนเขา เขาได้รับ เขาบอกต่อ มันสร้างการรับรู้มากขึ้น

“เราไม่กลัวว่าถ้าคนทำครามเยอะขึ้นแล้วจะมาแย่งลูกค้า ลายมือคนไม่เหมือนกันอยู่แล้ว วัตถุดิบอาจจะเหมือนกัน ถ้าเขาทำด้วยความบริสุทธิ์ใจก็จะเกิดเป็นผลงานของเขาเอง เป็นส่วนเสริมที่จะทำให้สกลนครหรือประเทศไทย หรือศิลปินงานหัตถกรรมย้อมสีธรรมชาติมีความชัดเจนมากขึ้น เป็นการเบิกทางให้คนรุ่นใหม่กล้าตัดสินใจออกมาทำอาชีพนี้โดยตรง”

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

06

 เฉดสีครามธรรมชาติที่พาแมน คราฟต์ไปพบความพอดี

“ความพอของเรา เราไม่ได้หยุด แต่เราพอใจ พอใจในสิ่งที่เรามีกับสิ่งที่เราได้รับ พอใจในการสร้างงานศิลปะที่สวมใส่ได้ เราไม่เคยคิดว่าจะต้องไปเปรียบเทียบกับแบรนด์หรือกิจการอื่น ไม่เคยคิดว่าจะเอาเครื่องจักรมาทำงานแทนคน เพื่อลดต้นทุน เพื่อให้ได้ของจำนวนมาก แล้วขายได้มาก แต่เราพอใจในทักษะฝีมือของชุมชน แล้วเราก็พอใจในวัตถุดิบที่มีคุณภาพอยู่แล้ว เราไม่คิดหาเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีมาเสริมให้เกินพอดี” แต่แมนเสริมความรู้ให้ตนเองและแม่ช่างทออยู่เสมอ เขาคิดค้นเทคนิค ทดลองสีกับธรรมชาติ

เช่นเดียวกับหลักใหญ่ใจความที่เราได้จากการสนทนาครั้งนี้ ‘การพัฒนาคนและพัฒนาตน’ เป็นจุดแข็งของแมนและแบรนด์ Mann Craft

พอแล้วดีกับตัวเราก่อน จากนั้นสิ่งแวดล้อม คนในองค์กรก็จะดีตามมา อาจจะไม่หวือหวา แต่ค่อยเป็นค่อยไป เราต้องมีความมั่นคงในธุรกิจ เราต้องมีความอยู่ดีกินดีก่อน แล้วจึงพร้อมที่จะแบ่งปันให้คนอื่น    

“เราทำครามไม่เคยเบื่อสักวันเลยนะ มีทั้งความสุขและความสนุก เราอยากจะผลักดันและยกระดับงานหัตถกรรมทำมือของชุมชนให้เป็นสากล อยากให้ครามอยู่ในชีวิตประจำวันเหมือนในอดีตที่ผ่านมา” แมนทิ้งท้าย

Mann Craft, ผ้าย้อมคราม

Mann Craft

ประเภท: สินค้าไลฟ์สไตล์ ผ้าทอย้อมสีธรรมชาติ
ที่ตั้ง:   สาขา 1 1576 ถนนสุขเกษม ตำบลธาตุเชิงชุม อำเภอเมืองฯ จังหวัดสกลนคร
สาขา 2 ท่าอากาศยานสกลนคร ตำบลธาตุนาเวง อำเภอเมืองฯ จังหวัดสกลนคร
สาขา 3 บองมาเช่ร์มาร์เก็ตพาร์ค แขวงลาดยาว เขตจตุจักร จังหวัดกรุงเทพมหานคร
ผู้ก่อตั้ง: ปราชญ์ นิยมค้า
Facebook : Mann craft shop

 

พอแล้วดี The Creator

Facebook | พอแล้วดี The Creator
porlaewdeethecreator.com

Writer

สุทธิดา อุ่นจิต

กรุงเทพฯ - เชียงใหม่ สู่ ลาดพร้าว - สุขุมวิท , พูดภาษาพม่าได้นิดหน่อย เป็นนักสะสมกระเป๋าผ้า ชอบหวานน้อยแต่มักได้หวานมาก

Photographer

ณัฎฐาจิตรา ชินารมย์รัตน์

ช่างภาพที่ชอบการแต่งตัว อยู่กับเสียงเพลงและหลงรักในความทรงจำ

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load