1

แสงแดดสายพาดลำผ่านผนังกระจกไม้มาคลอเคลียผ้าปูโต๊ะสีคราม ลมเย็นระรื่นโชยพัดชีวิตชีวาและหอมอุ่นอ่อนของชามะตูม อวลอายบริเวณใต้ถุนซึ่งเรียงรายด้วยเก้าอี้ที่นั่งและโต๊ะจัดแสดงผลงานออกแบบจากวัสดุหนังละลานตา บางชุดคลาสสิก บางชิ้นแหววหวาน คลายความสงสัยของผมเสียที หลังแอบชะเง้อมองหลายคราว พลางนึกเดาเอาว่า ‘Papacraft’ คงเป็นเพียงธุรกิจเกสต์เฮาส์อีกแห่งบนถนนตลาดเก่า ย่านชุมชนกาดกองต้า จังหวัดลำปาง 

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

แต่ความจริง บ้านไม้สองชั้นร่วมสมัยหลังนี้ คือแกลเลอรี่กึ่งคาเฟ่ของ ช้าง-ประสิทธิ์ ตั้งมหาสถิตกุล ช่างหนังมาดเท่ เจ้าของแบรนด์ Papacraft เครื่องประดับหนังดีไซน์เก๋ ที่หยิบยืมแรงบันดาลใจจากพันธุ์พฤกษาและเทคนิคบาติกมาต่อยอดสร้างสรรค์ จนโกอินเตอร์ไปอวดโฉมในงานแสดงสินค้าแฮนด์เมดระดับนานาชาติของเกาหลี Handarty Korea 2019 เมื่อปีกลาย 

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

ที่น่าสนใจไม่แพ้กันก็คือ ช้างยังมีดีกรีเป็นถึงนักแปลดีเด่น รางวัลสุรินทราชา ผู้เชื่อมต่อวรรณกรรมโลกสู่ภาษาไทยหลายเล่ม เช่น แฟรงเกนสไตน์ หรือ โพรมีธีอัสยุคใหม่ – แมรี เชลลีย์ (Mary Shelley) ก่อนรัตติกาลจะดับสูญ – ซินัว อาเซเบ (Chinua Achebe) เดอะ ไทม์ แมชชีน – เอช. จี. เวลส์ (H.G.Wells) ถนนชีวิต – ซิลแคลร์ ลูอิ๊ส (Sinclair Lewis) ฯลฯ

หลังจากกล่าวทักทายกันสั้นๆ ช้างก็เดินนำผมทะลุหลังร้านมานั่งใต้ร่มเงาจามจุรี ริมแม่น้ำวัง พร้อมแย้มประเด็นชีวิตการงานที่ดูแตกต่าง ทว่ากลับลงตัว 

“งานแปลหนังสือกับงานคราฟต์คล้ายกันตรงเป็นงานสร้างสรรค์ให้เกิดสิ่งใหม่ ซึ่งเราเป็นคนหลงใหลการ Creation อยู่แล้ว เลยทำให้รู้สึกสนุกและมีความสุขกับงานทั้งสองอย่าง จนคงทำใจยากหากต้องเลือกทิ้งงานใดไป”

‘Just a letter and leather craft.’ ช้างจึงปูนิยามตัวเองง่ายๆ ไว้เช่นนั้น ก่อนผมจะขอให้เขาช่วยร้อยเรียงเรื่องราวความสัมพันธ์ของสองสิ่งที่เขารัก และการปลุกปั้นแบรนด์เล็กๆ ซึ่งในวันนี้กำลังผลิดอกออกผลงาม จนเป็นที่รู้จักไปไกลถึงต่างแดน 

หลังสวมเสื้อช็อปได้ไม่นาน เด็กหนุ่มกรุงเทพฯ หัวดี ก็ตัดสินใจรีไทร์จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แล้วออกมาใช้ชีวิตแบบฮิปปี้ กินอยู่กับเพื่อนฝูงที่ปักหลักทำเลริมถนนไนท์บาซาร์เป็นหน้าร้านขายเครื่องประดับทองเหลือง สร้อยข้อมือเชือกถัก และเครื่องหนัง ซึ่งในขณะ พ.ศ. 2530 นั้นยังคงคลาคล่ำไปด้วยบรรดาศิลปินพลัดถิ่นและนักเดินทางสะพายเป้ 

ที่นี่เองที่ช้างได้เรียนรู้กระบวนการผลิตเครื่องประดับจากวัสดุต่างๆ และตกหลุมรักวัสดุหนังเป็นครั้งแรก

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น
Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

“ก่อนหน้านี้เราไม่เคยสนใจเครื่องหนัง จนพอมารู้จักกลุ่มเพื่อนฮิปปี้จึงได้สัมผัสมัน แล้วตอนนั้นก็รู้สึกทันทีเลยว่า นี่แหละคือวัสดุของเรา เรื่องนี้มันอธิบายยากเหมือนกันนะ เพียงแต่เราชอบงานประดิดประดอยมาตั้งแต่เด็ก และโดยธรรมชาติก็เป็นคนที่ทำอะไรต่อเมื่อสิ่งสิ่งนั้นมันสัมผัสกับใจเราจริงๆ” 

เกือบปีที่ชีวิตวนเวียนอยู่ในวงโคจรแห่งความเมามาย กระทั่งถึงจุดที่ไม่อาจมองเห็นเส้นทางเดินต่อ ช้างก็ย้อนคืนสู่ระบบการศึกษาอีกครั้ง โดยเลือกเรียนเอกการสื่อสารมวลชนและโทด้านวรรณคดี ที่จุดประกายให้เขาค้นพบความสามารถในการแปลหนังสือ ซึ่งมีพื้นฐานมาจากนิสัยรักการอ่านวรรณกรรม จนทำให้มีผลงานแปลเรื่องสั้นตีพิมพ์ตั้งแต่ยังเรียนอยู่ชั้นปีที่ 2 

ต่อมาเมื่อช้างเริ่มจริงจังกับการหารายได้มากขึ้น เขาจึงลองต่อยอดวัสดุที่หลงใหลให้กลายเป็นไดอารี่ปกหนังผสมผ้า ก่อนนำไปฝากวางไว้ที่สบันงา ร้านขายงานคราฟต์ยุคแรกๆ ของเชียงใหม่ ซึ่งขายหมดเกลี้ยงในเวลารวดเร็ว เช่นเดียวกับผลงานชุดสองที่ช้างเปลี่ยนมาทดลองตกแต่งปกสมุดด้วยวัสดุธรรมชาติ

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น
Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

“ครั้งหนึ่งเรามีโอกาสไปเที่ยวไร่ของพี่ยอด (วีระศักดิ์ ยอดระบำ) แกเป็นคนแรกที่ยุให้เราลาออกมหาวิทยาลัย พร้อมกับชวนว่า มาอยู่ในป่าแบบแกดีกว่า ชีวิตโคตรสบาย อยากจะผลิตงานฝีมืออะไรก็ทำได้เพราะวัสดุมีให้ใช้เต็มไปหมด ตอนนั้นเราคิดว่าคำพูดเหล่านี้ตลก แต่อีกไม่กี่ปีคำพูดนี้แหละที่สะกิดเราให้หยิบกิ่งไม้แห้งและลูกเดือยมาแต่งแต้มไดอารี่จนขายดิบขายดี”

ช้างเล่าด้วยสีหน้าภูมิใจ แล้วเสริมว่าตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา เขาก็เริ่มเห็นความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการผสมผสานวัสดุต่างๆ เข้ากับวัสดุหนัง และสนุกกับการสร้างสรรค์ผลงานจากการสังเกตแง่งามของธรรมชาติรอบตัว โดยเฉพาะเมื่อย้ายไปปักหลักที่อุตรดิตถ์ ในบ้านสวนหลังน้อยที่ห้อมล้อมด้วยสีสันพรรณไม้นานาชนิด ซึ่งหล่อหลอมให้เกิดสไตล์งานเอกลักษณ์ในอีกหลายปีให้หลัง

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

2

อาทิตย์เคลื่อนดวงจนเกือบทำมุมตั้งฉาก ขณะที่ช้างขอตัวออกไปทักทายลูกค้าประจำ ผมจึงจัดแจงย้ายสัมภาระและชุดน้ำชาที่เย็นชืดไปวางรอบนแคร่ไม้ไผ่ตัวยาวร่มรื่นริมรั้ว แล้วฆ่าเวลาด้วยการสำรวจสวนหลังร้าน สังเกตโค้งเว้า เรียวใบ ของไม้ประดับในกระถาง และดอกสีหม่นม่วงของพันธุ์ไม้เลื้อยชนิดหนึ่ง ซึ่งขึ้นปกคลุมหลังคาไม้ระแนง 

สักพักช้างก็กลับมา พร้อมตอบเรื่องที่ผมกำลังสงสัยว่า ลักษณะพันธุ์ไม้แบบไหนบ้างที่พอจะเป็นแรงบันดาลใจให้กับเขา “ถ้าเอาในบริเวณนี้เราสนใจใบไผ่” คำตอบของเขาเรียบง่ายเกินกว่าที่ผมจินตนาการไว้ ช้างเสริมต่อว่า “ต้นไม้ใบไม้ที่นี่มีสีสันและรูปทรงหลากหลายน้อยกว่าที่อุตรดิตถ์มาก ที่นั่นทำให้เราตื่นเต้นทุกฤดูกาล และติดนิสัยชอบเด็ดใบต่างๆ มาเรียงบนโต๊ะทำงานเพื่อดูเล่นเพลินๆ” 

แล้วก็เป็นอุตรดิตถ์อีกเช่นกันที่ทำคลอดให้แบรนด์ Papacraft

จังหวะที่เริ่มรู้สึกว่าการทำงานฝากขายทั้งเหนื่อย หนัก รายได้แค่พอเลี้ยงครอบครัวแต่ไม่พอเก็บ ประจวบกับมีข้อเสนอชวนทำอสังหาริมทรัพย์ที่อุตรดิตถ์ ช้างจึงเห็นลู่ทางเก็บหอมรอมริบและเปิดแกลเลอรี่ตามความฝันของตัวเอง

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น
Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

แต่แล้วไม่ทันไรแผนการที่วางไว้ก็ล่มไม่เป็นท่าจากปัญหาน้ำท่วมและวิกฤตต้มยำกุ้ง ช้างจึงหันมาจับงานแปลอย่างต่อเนื่องในบทบาทคอลัมนิสต์ประจำ จุดประกายวรรณกรรม และ สยามรัฐ สัปดาห์วิจารณ์ โดยใช้นามปากกา ‘ลำน้ำ’ รวมถึงร่วมแปลหนังสือกับหลากสำนักพิมพ์ อาทิ คบไฟ มูลนิธิเด็ก และสมมติ 

 จนในที่สุดเขาก็คืนสู่สังเวียนงานฝีมืออีกครั้ง เมื่อเพื่อนบ้านไหว้วานให้สอนทำเครื่องหนัง การได้หวนจับวัสดุรักหลังห่างหายไปนานร่วม 20 ปี ทำให้ข้างในจิตใจของช้างปะทุ พักจากงานแปลก็หมกหมุ่นอยู่กับหนัง จนภรรยาและลูกๆ ต่างมีเข็มขัดและกระเป๋าฝีมือพ่อใช้กันหลายชิ้น กระทั่ง ขวัญ-ต้นฝน ตั้งมหาสถิตกุล ลูกชายคนเล็กเห็นความเอาจริงเอาจัง เขาจึงลองชวนพ่อทำแบรนด์ 

แล้ว Papacraft แบรนด์เครื่องประดับหนังที่เกิดขึ้นจากความรัก ความฝัน และความใส่ใจของพ่อที่มีต่อครอบครัวจึงแย้มบาน

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

3

สองพ่อลูกขยายพรมแดนสายใยมิตรภาพสู่เพื่อนร่วมงานคู่คิด พวกเขาพากันทดลองเทคนิคใหม่ๆ จนค้นพบความน่าสนใจของกระบวนการทำผ้าบาติก ซึ่งถูกประยุกต์มาเป็นเทคนิคพิเศษ Papacrafture สร้างลวดลายพลิ้วไหว อิสระ สารพัดเฉดให้กับวัสดุหนัง กอปรกับดีไซน์ที่เกิดจากผสมผสานวัสดุในแนวทางใหม่ และรูปทรง เส้นสาย ที่ถ่ายทอดความงามของธรรมชาติอย่างอ่อนหวาน เหล่านี้จึงกลายเป็นลายเซ็นที่สะท้อนคาแรกเตอร์ของแบรนด์ออกมาได้อย่างชัดเจน ชวนประทับใจ

ยุคแรกของ Papacraft เปิดตัวด้วยโมเดล Simply กำไลเรียบง่ายที่ได้แรงบันดาลใจจากฝักเพกา ตามมาด้วย Leafy กำไลใบไม้คู่แสนละเมียดละไม Hearty กำไลที่ขัดเกลามนตร์เสน่ห์ของใบโพธิ์ Wavy กำไลอ่อนช้อยราวสวมใส่เกรียวคลื่น Ivory กำไลคลาสสิกเส้นกลมซ้อนชั้นมุกหนัง และ Woven Brass กำไลถักหนังที่หยิบจับวัสดุทองเหลืองมาเรียงร้อยเป็นลวดลายมองดูคล้ายงานจักสานโก้เก๋ 

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

“เราเชื่อเสมอว่างานที่จะออกมาดี มันต้องออกมาจากข้างในโดยธรรมชาติ ไม่ใช่การรีดเค้น ดังนั้น ผลงานส่วนใหญ่ของเราจึงเน้นถ่ายทอดความรื่นรมย์ที่ได้ซึมซับ สั่งสม กระทั่งตกผลึก ท่ามกลางแมกไม้ในบ้านสวนอุตรดิตถ์ 

“แม้มองเผินๆ จะดูเป็นแค่งานเลียนแบบรูปทรงธรรมชาติ แต่บางชิ้นกว่าจะเจอจุดที่รู้สึกลงตัวเราต้องใช้เวลาขัดเกลาเส้นสาย องศา และส่วนโค้งเว้าอยู่นานหลายเดือนทีเดียว อาจเพราะเราติดนิสัยมาจากการทำงานแปลที่ต้องใช้อารมณ์ ความรอบคอบ และคิดเยอะพอสมควรด้วย เลยทำให้พอมาจับงานคราฟต์ จึงต้องการพื้นที่ความเป็นส่วนตัวสูงและค่อนข้างละเอียดลออ”

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น
Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

ไม่เพียงใส่ใจในเรื่องของดีไซน์ ด้านฟังก์ชันผลงานกำไลทุกรุ่นยังถูกออกแบบด้วยเทคนิคซ่อนลวดอะลูมิเนียม เพื่อช่วยให้สวมใส่ง่าย ปรับให้กระชับได้ตามขนาดข้อมือของแต่ละคน ตลอดจนกระบวนการผลิตพิถีพิถันทำมือทุกขั้น และการคัดสรรใช้เฉพาะหนังฟอกฝาดคุณภาพ ซึ่งผลิตจากโรงงานฟอกหนังเก่าแก่ที่ฟอกแบบธรรมชาติ จึงมีความคงทน อายุการใช้งานยาวนาน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

“พอทำงานออกมาแล้วแน่ใจว่ามันเป็นออริจินัล เรามองว่ามันเป็นเหมือนสิ่งมีชีวิตใหม่ที่เราเป็นคนให้กำเนิด ฉะนั้น มันต้องมีเกียรติ มีชื่อเรียกของตัวเอง” ช้างบอกว่าเขาเปรียบผลงานอยู่ในฐานะเดียวกับลูก ไม่ใช่แค่วัตถุหรือสินค้า เหตุนี้เขาจึงคิดชื่อให้ผลงานของ Papacraft ทุกชิ้นว่า ‘บุปผากำลัย’

“คำว่า บุปผา มาจาก บุปผาชน ซึ่งถือเป็นราก เป็นความคิด และที่มาของหลายสิ่งในชีวิตเรา ส่วน กำลัย คือคำใหม่ที่เราตั้งใจประดิษฐ์ มาจาก กำไล บวก มาลัย สะท้อนคอนเซปต์การออกแบบของแบรนด์” ช้างยิ้มรื่น “แม้กระทั่งลูกค้าเราก็ให้เกียรติเสมือนเพื่อนคนหนึ่ง เราเรียกทุกคนว่า ‘กำลัยมิตร’ เหมือนที่สมัยก่อนใช้ ‘วรรณมิตร’ เรียกแฟนหนังสือ”

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

4

หากค่อยๆ ทอดน่องชื่นชมเหล่าบุปผากำลัยที่อวดโฉมในแกลเลอรี่ เราจะพบว่ามีมุมหนึ่งที่สะดุดตามากเป็นพิเศษ ด้วยดีไซน์อันโดดเด่น สดใส แตกต่างออกไป 

Bromy คอลเลกชันที่ต่อเติมจินตนาการจากต้นสับปะรดสีของแม่ Beya ที่แปลงไอเดียจากดอกกระจิริดน่ารักของพันธุ์ไม้ประเภทบีโกเนีย และ Ginkgo ที่เกิดจากความหลงใหลในรูปทรงพัดของใบกิงโกะหรือแปะก๊วย

ผลงานทั้งหมดนี้เป็นฝีมือขวัญ บัณฑิตรั้วสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์ ที่กลับมาลงขันความคิดร่วมกันกับพ่อ เพื่อสานต่อธุรกิจให้เติบโตเต็มวัย ด้วยการรังสรรค์คอลเลกชันเครื่องประดับหนังสุดไฉไล โดนใจกลุ่มลูกค้ารุ่นใหม่ 

รวมถึงเติมเต็มช่องว่างในงานสำคัญที่ช่วยสร้างโอกาสทางธุรกิจ อาทิ ผลิตสื่อประชาสัมพันธ์ออนไลน์ ติดต่อประสานงานลูกค้า ออกงานแสดงสินค้า รวมถึงเป็นบาริสต้าประจำแกลเลอรี่กึ่งคาเฟ่แห่งนี้ที่เพิ่งเปิดทำการได้ราวๆ 3 ปีเศษ หลังผลตอบรับจากกำลัยมิตรทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ช่วยเพิ่มความมั่นใจให้ Papacraft กล้าตีตั๋วเดินทางต่อบนถนนสายนี้

ปัจจุบันบุปผากำลัยไปเบ่งบานไกลถึงตลาดเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน อีกทั้งได้รับเลือกให้เข้าร่วม Handarty Korea 2019 งานแสดงสินค้าแฮนด์เมดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของประเทศเกาหลีใต้ โดยล่าสุดผลงานกำไล Woven Brass หนึ่งในคอลเลกชันขายดีตลอดกาล ซึ่งถูกนำไปเปิดระดมทุนบนแพลตฟอร์มชื่อดังของญี่ปุ่น Makuake ก็ประสบความสำเร็จด้วยผลตอบรับทะลุยอดกว่า 350,000 เยน (ประมาณ 101,294 บาท) ไปเป็นที่เรียบร้อย 

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น
Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

อย่างไรก็ตาม ช้างกล่าวว่า ในอนาคตเขาไม่ได้วาดภาพให้ Papacraft เป็นเพียงแบรนด์เครื่องหนัง คาเฟ่ หรือแกลเลอรี่เท่านั้น แต่ยังตั้งใจพัฒนาที่นี่ให้เป็นพื้นที่สำหรับสนับสนุนผลงานของศิลปินและช่างฝีมือท้องถิ่น ส่วนความฝันระยะไกลที่เขาวางแผนไว้ คือการเปิดโรงเรียนการช่างให้คนทั่วไปได้มีโอกาสเรียนรู้ เข้าใจ และเข้าถึงงานฝีมืออย่างแท้จริง

ไอเดียและความฝันที่ฟังดูใหญ่โตของช้าง ฉุกผมให้นึกย้อนไปถึงช่วงหนึ่งระหว่างการสนทนา ที่เขาขอพักเบรกสั้นๆ ก่อนกลับมาพร้อมกีตาร์โปร่งสีปีกแมลงทับ พลันบรรเลงบทเพลงที่ขีดเขียนขึ้นเองในวัยหนุ่ม แล้วบอกกับผมว่า ท่อนโปรด “ผีเสื้อน้อยเก็บเสี้ยวจันทร์ มาเรียงร้อยเป็นสร้อยคอ” แทนตัวตนและหนทางของเขาได้เป็นอย่างดี เพียงผีเสื้อสีเหลืองตัวน้อย ผู้หวังมีชีวิตงดงามสว่างสวยแค่เศษเสี้ยวของจันทร์ทรา

เหตุนี้ผมจึงย้ำถามด้วยความสงสัยว่า ความสำเร็จและฝันใหญ่จะทำให้ผีเสื้อน้อยในจิตใจของเขาโบกบินไปแล้วหรือไม่

ไม่นะ เราก็ยังเป็นผีเสื้อน้อยตัวเดิม แค่วันเวลาและโอกาสทำให้ผีเสื้อตัวนี้เติบโตขึ้น และอยากแบ่งปันให้ทุกคนกลายเป็นผีเสื้อน้อยอีกตัวหนึ่งที่สร้างงานและสานฝันของตัวเองได้ ผีเสื้อน้อยมันไม่จำเป็นต้องเป็นผีเสื้อธรรมดา บ๋อแบ๋ แต่สามารถเป็นผีเสื้อเรียบง่าย ธรรมดา ที่มีความสง่างาม” 

Papacraft แบรนด์เครื่องหนังเก๋จากลำปางที่ได้แรงบันดาลใจจากพันธุ์ไม้ จนขายดีในหมู่ชาวจีน เกาหลี และญี่ปุ่น

Papacraft

ที่ตั้ง : เลขที่ 268 ถนนตลาดเก่า ตำบลสวนดอก อำเภอเมืองฯ จังหวัดลำปาง 52100 (แผนที่)

วัน-เวลาทำการ : ทุกวัน เวลา 9.00 – 17.00 น. (หยุดเฉพาะวันพุธ)

โทรศัพท์ : 06 5507 3699 และ 08 4049 3246

Facebook : PapacraftInstagram : papacraftfamily

Line ID : @papacraftfamily

Writer

Avatar

คุณากร

เป็นคนอ่านช้าที่อาศัยครูพักลักจำ จับพลัดจับผลูจนกลายมาเป็นคนเขียนช้า ที่อยากแบ่งปันเรื่องราวบันดาลใจให้อ่านกันช้าๆ เวลาว่างชอบวิ่งแต่ไม่ชอบแข่งขัน มีเจ้านายเป็นแมวโกญจาที่ชอบคลุกทราย นอนหงาย และกินได้ทั้งวัน

Photographer

Avatar

ชัยวัฒน์ ทาสุรินทร์

โด้เป็นช่างภาพดาวรุ่งจากสาขาศิลปะการถ่ายภาพ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นที่รักของเพื่อนๆ และสาวๆ ถึงกับมีคนก่อตั้งเพจแฟนคลับให้เขา ชื่อว่า 'ไอ้โด้ FC'

Creative Local

ตัวอย่างการใช้ไอเดียสร้างสรรค์ต่อยอดของดีของชุมชน

หากพูดถึงจังหวัดเชียงราย แน่นอนว่าชื่อ ‘สับปะรดนางแล’ ต้องเป็นผลไม้อร่อยที่หลายคนนึกถึง แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่าสิ่งนี้เข้าใกล้คำว่า ‘สูญพันธุ์’ 

เราก็เพิ่งรู้จากคำบอกเล่าของลูกหลานชาวเชียงรายอย่าง กะปิ-ปีย์ญานันท์ รัตนจันทร์ เธอเป็นเจ้าของ ‘Himlya Cotton’ (ฮิมญยา คอตตอน) กิจการกระดาษและสีธรรมชาติ (ผลิตมือ) จากวัตถุดิบท้องถิ่นในดินแดนบ้านเกิด

กะปิเป็นศิลปินที่ทำแบรนด์เครื่องเขียนเล็ก ๆ จากจังหวัดเชียงราย เพื่อหวังกู้ชีพให้สับปะรดนางแลกลับมาเป็นภาพจำของจังหวัดอีกครั้ง โดยเธอใช้แทบทุกส่วนมาแปรรูปเป็นกระดาษเส้นใยธรรมชาติและสี สนุกดีที่เธอจำแนกสีจากสับปะรดได้มากถึง 12 เฉด ซึ่งกะปิตั้งใจให้ผลิตภัณฑ์ตอบโจทย์การทำงานและความต้องการของเพื่อนศิลปินอย่างแท้จริง 

นี่เป็นฤกษ์งามยามดีที่เราต่อสายไปหาเธอ ชวนพูดคุยถึงความสนใจในของดีบ้านเกิด กับการเล่นแร่แปรสารพัดวัสดุธรรมชาติให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์น่ารัก แม้เริ่มตั้งไข่ แต่ขออวยชัยให้นัก ๆ เจ้า

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

จุดเริ่มต้น

Himlya Cotton บ่มเพาะขึ้นในระหว่างการทำวิจัยปริญญาโท ขณะนั้นเธอทำวิจัยเกี่ยวกับเยื่อสาที่ใช้ทำกระดาษ และนั่นเป็นแรงบันดาลใจชุดแรกที่ทำให้เธอตัดสินใจคิดค้นผลิตภัณฑ์ของตัวเอง

“เริ่มจากเราอยากรู้ว่ากระดาษทำยังไง เลยตัดสินใจไปเวิร์กช็อปที่หมู่บ้านสันต้นเปา จังหวัดเชียงใหม่ เป็นหมู่บ้านทำกระดาษสา ตอนนั้นไปเรียนทำกระดาษเพื่องานศิลปะโดยเฉพาะ” 

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล
Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

ผลิตภัณฑ์ของ Himlya Cotton ต่อยอดความรู้เกี่ยวกับการทำกระดาษจากเชียงใหม่ ผสมผสานกับเทคนิคจากต่างประเทศที่กะปิออกเดินทางไปศึกษา ทั้งเทคนิคการทำกระดาษจากญี่ปุ่น ไต้หวัน และอินเดีย สู่การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่มีทั้งสีน้ำธรรมชาติและกระดาษเส้นใยธรรมชาติจากวัตถุดิบของเชียงราย

“ถ้าเป็นแบรนด์ที่ทำกระดาษอย่างเดียว เราก็ไม่แน่ใจว่าจะขายได้มั้ย” เธอหัวเราะ “ความคิดแรกเราอยากทำสมุดเย็บมือ เป็นสมุดที่ออกแบบเส้นใยกระดาษของตัวเอง พอถึงกระบวนการย้อมสี เราใช้สีเคมี แต่ใช้ไปใช้มามันมีผลกระทบกับร่างกาย เราเป็นไมเกรน เลยหันมาเลือกทำสีธรรมชาติใช้เอง”

ที่สำคัญ ปณิธานอันแรงกล้าของกะปิ คือการทำให้คนรู้จักสับปะรดนางแลจากสินค้าของเธอ

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล
Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

ปฏิบัติการกู้ชีพสับปะรดนางแล

แท้จริงแล้วสับปะรดพันธุ์ดั้งเดิมที่เป็นของดีประจำจังหวัดเชียงราย คือ สับปะรดนางแล ซึ่งตอนนี้ใกล้สูญพันธุ์ ด้วยลักษณะทางกายภาพที่เปลือกบาง ยากต่อการขนส่ง และส่งออกต่างประเทศไม่ได้ พ่วงกับกระบวนการปลูกที่ต้องใช้ต้นทุนสูง ใช้ปุ๋ย ใช้กำลังคน เมื่อออกดอกก็ต้องใช้ใบมาคลุมกันฝน กันช้ำ

“ด้วยความที่ต้นทุนสูงสวนทางกับราคาขาย ชาวบ้านเลยไม่ค่อยขายสับปะรดพันธุ์นี้กัน หันไปขายพันธุ์ภูแลแทน แต่ตอนนี้ชาวบ้านเริ่มกลับมาปลูกนางแลกันแล้ว แต่ยังไม่เยอะ อีกอย่างพันธุ์นางแลออกผลผลิตแค่ปีละครั้งเท่านั้น ทุกเดือนเมษายน-พฤษภาคม หมดหน้าแล้วก็หมดเลย”

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

เมื่อเล็งเห็นสถานการณ์ที่ไม่สู้ดี ปฏิบัติการชุบชีวิตสับปะรดนางแลจากผลผลิตของชุมชนป่าซางวิวัฒน์ ตำบลนางแล อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย ให้กลับมาเป็นพระเอกประจำจังหวัดอีกครั้งจึงเริ่มต้นขึ้น ทั้งการส่งเสริมการบริโภคและแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้า อย่าง Himlya Cotton ก็ช่วยแปรรูปเป็นเครื่องเขียน อาทิ กระดาษ สมุด สีจากธรรมชาติ เพื่อนำส่วนต่าง ๆ ของสับปะรดมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด 

“ตอนที่เราอยากทำกระดาษก็พยายามหาวัตถุดิบ แต่เชียงรายไม่มีขาย ต้องสั่งจากเชียงใหม่ ใช้เวลาขนส่งนาน เลยคิดหาวัสดุทดแทนเยื่อสา บวกกับเราเห็นสับปะรดนางแลใกล้สูญพันธุ์ ซึ่งน่าจะเป็นการดีที่จะทำให้สับปะรดพันธุ์นี้กลับมาเป็นที่รู้จักอีกครั้งและเป็นการอนุรักษ์ไปในตัว

“เราเลยเข้าไปหา ป้ารัตน์ ในชุมชนป่าซางวิวัฒน์เพื่อเรียนทำกระดาษเส้นใยสับปะรด ซึ่งป้ารัตน์เป็นหลานของคนที่นำพันธุ์นางแลเข้ามาปลูกในเชียงราย เป็นทายาทที่ยังหลงเหลืออยู่ในชุมชน เขาเป็นตัวตั้งตัวตีและเป็นนักวิจัยเกี่ยวกับสับปะรด เขาพยายามชูพันธุ์นางแลอย่างเต็มศักยภาพ” 

ป้ารัตน์เป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจสำคัญของกะปิด้วยเช่นกัน

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

กระดาษจากศิลปินเพื่อศิลปิน

กะปิบอกกับเราในฐานะศิลปินผู้คลุกคลีกับงานศิลปะอยู่บ่อย ๆ คุณสมบัติที่เธอมองหามากที่สุดในกระดาษ 1 แผ่น คือประสิทธิภาพในการซับน้ำ และความสดของสีหลังแต้มลงบนกระดาษ

นี่แหละสำคัญ คนในวงการเดียวกันย่อมเข้าใจหัวอกซึ่งกันและกัน

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล
Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

“ตอนซื้อกระดาษจากญี่ปุ่น กระดาษเขาทำมาจากเยื่อไผ่ ซับน้ำได้ดีมาก กระดาษบางประเภทลงสีไปแล้วสีซีด แต่กระดาษเขาใช้แล้วสีชัดขึ้น ซึ่งเราพยายามทำให้ผลิตภัณฑ์มีคุณสมบัตินี้”

ซึ่งกระดาษจากใยสับปะรดนางแลดีต่องานศิลปะเป็นพิเศษ เพราะตัวเส้นใยหนา เมื่อจรดปลายพู่กันลงกระดาษก็ซึมซับน้ำได้ดี เมื่อกระดาษแห้งดี สีก็ติดทนทาน ผลงานออกมาสวยเช้ง

“ล่าสุดเราเอากระดาษของเราไปให้เพื่อนที่เป็นศิลปินใช้ เขาบอกว่ากระดาษของเราซับน้ำได้ดี กระดาษแบรนด์เราเหมาะกับการใช้ในงานศิลปะ โดยเฉพาะสีน้ำและสีอะคริลิก”

ส่วนเทคนิคการทำกระดาษ Himlya Cotton เป็นส่วนผสมสุดลงตัวที่มีการปรับใช้จากวิธีและเทคนิคของแต่ละประเทศให้เข้ากับสารตั้งต้นท้องถิ่น ที่สำคัญ กะปิรู้อินไซต์ความต้องการของเพื่อนพ้องศิลปิน ทำให้กระดาษเส้นใยธรรมชาติของแบรนด์นี้ตอบโจทย์การทำงานศิลปะแบบสุด ๆ

Himlya Cotton สีธรรมชาติและกระดาษทำมือเพื่องานศิลปะ ต่อยอดภูมิปัญญาทำกระดาษจาก จ.เชียงราย โดยศิลปิน เพื่อเพื่อนศิลปิน

สีจากศิลปินเพื่อศิลปิน

นอกจากเรื่องสุขภาพที่ไม่สู้ทนต่อสีเคมี กะปิเองก็เป็นแฟนคลับตัวยงของเครื่องเขียนทั้งแบรนด์ไทยและต่างประเทศ โดยเฉพาะสีน้ำ นี่เป็นอีกแรงบันดาลใจให้เธอเริ่มทำสีจากธรรมชาติใช้เอง 

ตอนนี้โทนสีของ Himlya Cotton มีสีจากหิน ดิน ใบไม้ ดอกไม้ สมุนไพร และสับปะรดนางแล ตัวสับปะรดใช้ทุกส่วนมาทำเป็นสี อาทิ ใบ เปลือก น้ำ ซึ่งแน่นอนว่าทุกวัตถุดิบ Made in Chiang Rai

Himlya Cotton สีธรรมชาติและกระดาษทำมือเพื่องานศิลปะ ต่อยอดภูมิปัญญาทำกระดาษจาก จ.เชียงราย โดยศิลปิน เพื่อเพื่อนศิลปิน

“ตอนนี้มีสีจากสับปะรด จำแนกได้ทั้งหมด 12 เฉด จากใบ เปลือก กาก และน้ำ อย่างใบให้โทนสีเขียว เขียวเข้ม เขียวอ่อน ผลสับปะรดกับน้ำให้โทนสีเหลือง เวลาผสมกันให้สีส้ม สีไข่ สีเกือบขาว ส่วนเปลือกให้สีน้ำตาลดำ นอกจากสีตามธรรมชาติ เราเอาชิ้นส่วนของสับปะรดมาผ่านกระบวนการต่าง ๆ ต้ม ตาก และอบ เพื่อให้ได้เฉดสีอีกหลายสี อย่างกาก หลังจากเอาน้ำออก ส่วนน้ำให้อีกโทนสีหนึ่ง ส่วนกากก็เปลี่ยนจากสีเหลืองเป็นสีน้ำตาล เราก็เอากากมาทำต่อได้อีกหนึ่งสี”

Himlya Cotton มีขายทั้งสีน้ำ สีเทียน สีอะคริลิก ซึ่งเคล็ดลับในการทำผงสีของแบรนด์นี้ คือ ดินสอพอง เพราะประสิทธิภาพในการดูดสีอันยอดเยี่ยม แถมยังเป็นวิธีการทำสีของจิตรกรรมไทยโบราณ ซึ่งกะปิมีความรู้ด้านจิตรกรรมไทย เพราะเธอเรียนจบจากคณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Himlya Cotton สีธรรมชาติและกระดาษทำมือเพื่องานศิลปะ ต่อยอดภูมิปัญญาทำกระดาษจาก จ.เชียงราย โดยศิลปิน เพื่อเพื่อนศิลปิน
Himlya Cotton สีธรรมชาติและกระดาษทำมือเพื่องานศิลปะ ต่อยอดภูมิปัญญาทำกระดาษจาก จ.เชียงราย โดยศิลปิน เพื่อเพื่อนศิลปิน

โอกาสของภูมิปัญญาเชียงราย

นอกจากสีและกระดาษจากสับปะรดที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น ในอนาคต Himlya Cotton อยากทดลองใช้ชา โกโก้ และกาแฟ ในกระบวนการผลิต เนื่องจากเป็นวัตถุดิบท้องถิ่นขึ้นชื่อของเชียงราย 

“เรามองว่าภูมิปัญญาเป็นแนวคิดเฉพาะตัว เป็นเอกลักษณ์และรากเหง้าเฉพาะชุมชน เราไม่อยากให้ภูมิปัญญาสูญหาย เลยต้องสืบทอดและบอกต่อให้คนอื่นรู้จัก อย่างการทำกระดาษจากเส้นใยสับปะรด เราพยายามหาวัตถุดิบใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นในเชียงรายมาทดลองและต่อยอด เพื่อให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นยังอยู่ต่อไปได้ และเราตั้งใจให้ Himlya Cotton เป็นแบรนด์จากคนเชียงรายจริง ๆ” 

นอกจากการขับเคลื่อนภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วยแบรนด์แล้ว กะปิยังเสนอโครงการศิลปะกับชุมชน เพื่อจุดประสงค์ในการเข้าไปพัฒนาชุมชนป่าซางวิวัฒน์ โดยเน้นสร้างผลิตภัณฑ์และพัฒนาพื้นที่

“เราเป็นส่วนหนึ่งของคนรุ่นใหม่ที่ตั้งใจกลับบ้านเพื่อมาช่วยพัฒนาบ้านเกิดให้ดีขึ้น เราอยากเห็นเชียงรายเป็นเมืองศิลปะจริง ๆ ที่มีกิจกรรมและพื้นที่เอื้อต่อคนทำงานศิลปะและคนรุ่นใหม่

“ถ้ามีพื้นที่ให้ศิลปินหรือคนเรียนศิลปะได้แสวงหาแรงบันดาลใจ อย่างน้อยพวกเขาเหล่านั้นก็ไม่ต้องออกไปทำงานต่างจังหวัด ให้เขาสร้างผลงาน สร้างรายได้อยู่ในบ้านเกิดของเรานี่แหละ” 

Himlya Cotton แบรนด์เครื่องเขียนทำมือ จ.เชียงราย โดยคนกลับบ้านที่ตั้งใจชุบชีวิตสับปะรดนางแล

Himlya Cotton

สั่งซื้อกระดาษเส้นใยธรรมชาติ ที่ Instagram : Himlya Cotton

Writer

Avatar

ญาณินท์ ศรีอุดมพงษ์

อดีตนักพัฒนาผลิตภัณฑ์ในวงการแฟชั่นผู้เชื่อว่าจังหวะชีวิตมีจริง และมีวง safeplanet เป็นเครื่องชุบชูใจ

Photographer

Avatar

จารุเกียรติ หน่อสุวรรณ

งานประจำก็ทำ ช่างภาพก็อยากเป็น

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load