สำหรับคนที่กำลังมองหาต้นไม้ปลูกประดับกลางแจ้ง ชนิดที่มีฟอร์มสวย ดูแลง่าย และเป็นไม้ที่ไม่ได้พบเห็นกันทั่วไป มะกอกโอลีฟ (Olea europaea L.) ถือเป็นทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ

มะกอกโอลีฟ เป็นพืชที่ปลูกกันอย่างแพร่หลายในเขตเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งมีลักษณภูมิประเทศร้อนและแห้ง ส่วนสำคัญของต้นคือผล ซึ่งนำมาทำน้ำมันมะกอก และลักษณะเด่นอีกอย่างก็คือ มีอายุยืนยาวมาก พบเห็นได้ตั้งแต่หลายร้อยปี จนถึงพันปี

หลักง่ายๆ ในการเลือก ต้นมะกอกโอลีฟ พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย

ชาวกรีกถือว่ามะกอกเป็นสัญลักษณ์แทนอิสรภาพและความหวัง องค์การสหประชาชาติก็ใช้ช่อมะกอกเป็นสัญลักษณ์บนธง เพื่อสื่อถึงเสรีภาพและมิตรภาพ แล้วช่อมะกอกก็ยังใช้มอบแด่ผู้ที่มีชัยชนะ เช่น นักกีฬาที่ชนะการแข่งขันโอลิมปิกสมัยโบราณก็จะได้รับมงกุฎช่อมะกอก โดยรวมๆ แล้วมะกอกถือเป็นไม้มงคลในหลายประเทศ

มีลูกค้าเล่าให้ฟังว่า ในบางประเทศ ต้นมะกอกถือเป็นทรัพย์สินที่เอาไปใช้เป็นหลักฐานค้ำประกันกับธนาคารได้ด้วย

ตอนนี้เพิ่งจะมีการนำเข้าต้นมะกอกจากอิตาลีและสเปนเข้ามาในไทยให้คนไทยได้ลองปลูกกัน ซึ่งก็มีขนาดที่หลากหลายมาก ตั้งแต่ขนาดสูงแค่ 20 เซนติเมตร จนถึงสูงกว่า 2 เมตร ซึ่งมีอายุราว 360 ปี

หลักง่ายๆ ในการเลือก ต้นมะกอกโอลีฟ พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย
หลักง่ายๆ ในการเลือก ต้นมะกอกโอลีฟ พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย

มะกอกเป็นพืชที่เติบโตง่าย แม้ในดินที่ไม่อุดมสมบูรณ์ ชอบน้ำน้อย ใบแข็ง ความเล็กเรียวของใบช่วยลดการสูญเสียน้ำ มะกอกจึงได้ชื่อว่าเป็นต้นไม้ที่อดทน แข็งแกร่ง

ถึงแม้ว่าจะเป็นต้นไม้จากต่างประเทศ แต่ก็เจริญเติบโตได้ดีกับอากาศในเมืองไทย คือแดดจัด ร้อน และไม่แฉะ แต่ด้วยฤดูกาลและอุณหภูมิของไทย ถึงแม้ว่าต้นมะกอกจะเจริญเติบโตได้ดี แต่ก็อาจจะไม่ออกผลเหมือนที่ปลูกในยุโรป

หลักในการเลือกมะกอกมาปลูกประดับ ต้องเริ่มต้นจากเลือกขนาดที่เหมาะสม เพราะมะกอกเป็นพืชที่โตช้ามาก ใช้เวลา 40 ปี ลำต้นถึงมีขนาดเท่าแขน แต่ก็มีข้อดีตรงที่แม้ว่าลำต้นจะไม่ใหญ่ แต่ก็ยังมีทรงพุ่มที่ใหญ่และสวย ดังนั้นต้องเลือกขนาดที่เหมาะสมกับความต้องการ

หลักง่ายๆ ในการเลือก ต้นมะกอกโอลีฟ พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย
หลักง่ายๆ ในการเลือก ต้นมะกอกโอลีฟ พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย

ต้นมะกอกที่มีขนาดใหญ่ที่สูง 2 เมตร เหมาะกับการปลูกในบ้านที่มีสนามกว้างๆ ส่วนต้นที่มีขนาดเล็กลงมาก็เหมาะจะปลูกในตำแหน่งหน้าประตู ปลูกเดี่ยวหรือเป็นคู่ก็ได้ เป็นต้นไม้ที่สวยโดยตัวของมันเอง ไม่ต้องพึ่งองค์ประกอบอื่นมาช่วยทำให้สวย เรียกว่า ปลูกต้นเดียวก็อยู่เลย

มะกอกชอบแดดจัด ปลูกได้ทั้งในกระถางและลงดิน ถ้าอยากให้โตเร็วที่สุด ควรปลูกลงดินแบบโดนแดดร้อยเปอร์เซ็นต์ โดนแดดครึ่งวันก็พอได้ แต่ถ้าโดนแดดน้อย การแตกใบและการเจริญเติบโตก็จะน้อยตามไปด้วย

หลักง่ายๆ ในการเลือก 'ต้นมะกอกโอลีฟ' พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย
หลักง่ายๆ ในการเลือก 'ต้นมะกอกโอลีฟ' พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย

เรื่องของน้ำ มะกอกไม่ชอบน้ำแฉะ และทนแล้งได้ดี ไม่น้ำรดเป็นสัปดาห์ก็อยู่ได้ แต่ถ้าปลูกในที่ที่ไม่โดนแดดจัด ต้องลดปริมาณการให้น้ำลงด้วย

นอกจากปลูกประดับแล้ว ใบของต้นมะกอกก็นำมาทำชาได้ ทั้งชาใบมะกอกล้วน และนำไปเบลนด์กับพืชอื่นๆ เพื่อเพิ่มกลิ่นและรสชาติ เช่น เบลนด์กับกุหลาบ

ถ้าใครสนใจก็ลองหามะกอกมาปลูกประดับบ้านกันดูนะ

หลักง่ายๆ ในการเลือก 'ต้นมะกอกโอลีฟ' พืชต่างประเทศโตง่ายที่โตได้ดีในไทย

Writer & Photographer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Plant Planet

ชวนเดินทางเข้าสู่โลกของต้นไม้เพื่อทำความรู้จักพืชในฐานะเพื่อน

การปลูกต้นไม้เพื่อใช้เป็นรั้วเป็นเรื่องที่คนไทยคุ้นเคยกันมานาน บ้านเรือนต่างจังหวัดในยุคก่อนนิยมปลูกผักยืนต้นที่กินได้เป็นรั้ว เช่น กระถิน ชะอม ไว้บอกอาณาเขตบ้าน ยุคต่อมา เมื่อบ้านในเมืองนิยมขึงรั้วลวดหนามรอบบ้าน ก็เริ่มปลูกไม้พุ่มที่มีดอกไว้บังลวดหนาม อย่างเช่น ชบา พู่ระหง

พอมาถึงยุคที่เราสร้างบ้านกันเต็มพื้นที่จนไม่เหลือพื้นที่สำหรับทำสวน หลายคนก็ใช้วิธีปลูกต้นไม้บังรั้วบ้านด้านนอกบ้าง ด้านในบ้าง เพื่อลดทอนความแข็งของคอนกรีต จะได้ดูสบายตาขึ้น แต่บางคนก็รู้สึกว่า การปลูกต้นไม้ทับรั้วอีกชั้นค่อนข้างกินพื้นที่ ก็เลยกลับไปปลูกต้นไม้แทนรั้วแบบเดิมอีกครั้ง

สังคมเมืองยุคใหม่อาจจะไม่ได้ปลอดภัยเหมือนเมื่อก่อน หลายบ้านเลยใช้วิธีทำโครงรั้วที่แข็งแรงไว้ด้านใน บ้างก็เป็นโครงสร้างไม้ บ้างก็เป็นโครงสร้างเหล็ก แล้วปลูกต้นไม้คลุม จะได้ป้องกันทั้งคนลอดเข้า และสัตว์เลี้ยงลอดออก คิดคำนวณแล้วรั้วต้นไม้ประหยัดกว่ารั้วคอนกรีตอยู่พอสมควร

หลักในการเลือกต้นไม้มาปลูกเป็นรั้วที่สำคัญคือ ต้นไม้นั้นต้องเป็นพุ่มแน่น ยุคแรกจึงนิยมปลูกต้นโมก แก้ว ข่อย ชาฮกเกี้ยน ยุคถัดมาต้นไทรดูจะได้รับความนิยมมาก เพราะหาซื้อง่าย ราคาถูก และปลูกแล้วได้รั้วสูงแน่นทันที ไม่ต้องรอโต ที่สำคัญมีให้เลือกหลายพันธุ์ ทั้งไทรเกาหลี ไทรอินโด ไทรอังกฤษ ไทรใบกลม ไทรคอมแพค แต่ละพันธุ์ก็แตกต่างกันไปทั้งสี รูปทรงใบ และความเร็วในการเติบโต อย่างไทรอังกฤษพิเศษตรงมีลูกสีแดง ทำให้รั้วมีลูกเล่นไม่เขียวโพลนเหมือนไทรชนิดอื่น

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

พอคนนิยมใช้ไทรกันมาก ๆ รั้วบ้านที่เป็นไทรจึงไม่พิเศษอีกต่อไป วันนี้เราจะมาแนะนำต้นไม้อื่น ๆ ที่นำมาใช้ปลูกเป็นรั้วบ้านได้ หลักในการเลือกก็คือ เป็นไม้พุ่มแน่น ใบถี่ ดูแลง่าย สวย และอาจจะมีหนามเพื่อรักษาความปลอดภัย

วิธีการดูแลต้นไม้ที่ปลูกเป็นรั้วบ้านคือ ควรจะได้รับแสง 60 – 70 เปอร์เซ็นต์ ถ้าได้รับแสงเต็มวันได้ก็จะดี แล้วก็ต้องตัดแต่งบ่อย ๆ ยิ่งตัดพุ่มก็จะยิ่งแน่น

สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ ต้องเน้นการตัดแต่งด้านข้างให้ทรงพุ่มให้ด้านบนกว้างเสมอกับด้านล่าง ถ้าทรงพุ่มด้านบนกว้างกว่าด้านล่างจะบังแสง ทำให้ใบด้านล่างทิ้งโคน จนตาแห้งแล้วไม่แตกใหม่ กลายเป็นรูโบ๋ด้านล่าง

มาดูกันว่า เราเลือกต้นไม้อะไรมาปลูกเป็นรั้วบ้านให้ดูแปลกตาไม่ซ้ำใครได้บ้าง

01
แก้วแคระ

Murraya paniculata (L.) Jack

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

ต้นแก้วมีหลายชนิด แต่ละชนิดก็แตกต่างกันไปทั้งรูปทรงต้น ใบ และดอก ต้นแก้วที่แนะนำคือ แก้วแคระ ที่ได้ชื่อนี้ไม่ใช่เพราะเป็นต้นแก้วขนาดเล็ก แต่เป็นต้นแก้วที่มีใบเล็ก จึงทำให้พุ่มแน่นกว่าต้นแก้วทั่วไป แต่ก็มีดอกดกทั่วต้นและหอมไม่ต่างจากดอกแก้วอื่น ๆ ที่ Little Tree ปลูกแล้วปล่อยให้โตไปเรื่อย ๆ สูงเกิน 2 เมตร จึงเอามาใช้แทนไทรได้สบาย ๆ แถมยังมีดอกที่มีกลิ่นหอมด้วย

2
สนหอม

Chamae cyparis Lawoniana

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

สนก็เป็นต้นไม้อีกชนิดที่คนนิยมนำมาปลูกเป็นรั้วบ้าน พันธุ์ที่อยากแนะนำคือ สนหอม จุดเด่นคือมีใบละเอียดเป็นพุ่มแน่นสีเขียวอ่อน ตัดกับยอดสีแดงระเรื่อ และความพิเศษก็คือใบมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ทำให้ไม่มีแมลงมารบกวน เป็นต้นที่ดูแลง่าย และสูงได้ถึง 5 – 10 เมตร

3
มะม่วงหาวมะนาวโห่

Carissa carandas L.

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

มะม่วงหาวมะนาวโห่เป็นไม้ผลที่คนนิยมปลูกริมรั้วอยู่แล้ว ถ้ามองในแง่ความสวยงามก็ถือว่า เหมาะมาก เพราะมีพุ่มแน่น มีดอกสีขาวเล็ก ๆ และมีลูกสีแดงเข้มปีละ 1 – 2 รอบ มะม่วงหาวมะนาวโห่เป็นผลไม้ที่มีสรรพคุณทางยาสูงมาก แล้วก็ยังมีหนามเล็ก ๆ จึงเหมาะกับการปลูกเป็นรั้ว นอกจากมะม่วงหาวมะนาวโห่พันธุ์ไทยที่ปลูกกันทั่วไปแล้ว ตอนนี้ในตลาดมีขายพันธุ์ญี่ปุ่นซึ่งลูกใหญ่กว่าให้เลือกด้วย

4
มะนาวคาเวียร์

Citrus australasica

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
ภาพ : instagram.com/wildcanaryeat

ผลไม้อีกอย่างที่เอามาทำรั้วบ้านได้อย่างลงตัวก็คือ มะนาวคาเวียร์หรือมะนาวนิ้วมือ มะนาวชนิดนี้มีรูปทรงเหมือนนิ้วมือ เนื้อด้านในเป็นเม็ดเล็ก ๆ เหมือนไข่ปลาคาเวียร์ มีหลายสีทั้งม่วง เขียว ชมพู และส้ม รสเปรี้ยวเหมือนมะนาว เหมาะจะปลูกติดบ้านไว้ทำครัวหรือใช้จัดจาน มะนาวคาเวียร์มีใบที่เล็กแน่นไม่ต่างจากชาฮกเกี้ยน จึงนำมาใช้ปลูกเป็นรั้วได้ด้วย แต่ถ้าปลูกแบบปกติก็จะได้ต้นที่มีกิ่งก้านเก้งก้าง หากอยากได้ทรงพุ่มแน่น ๆ ก็ต้องตัดแต่งตัดบ่อย ๆ

5
ม่วงเจริญ

Antidesma acidum

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

ต้นไม้สัญชาติเวียดนามต้นนี้เป็นที่คุ้นเคยกันดีในหมู่คนเล่นบอนไซ เพราะเป็นบอนไซที่มีดอกสีม่วงสะพรั่งไปทั้งต้น นอกจากเลี้ยงเป็นบอนไซแล้ว เราก็ปลูกให้เป็นรั้วได้เช่นกัน แต่ต้องปลูกให้ถี่หน่อย เราก็จะได้รั้วที่โครงแน่นและแข็งแบบชาฮกเกี้ยน มีหนามเล็ก ๆ และมีดอกเต็มพุ่ม แต่อาจโตไม่เร็วเท่าต้นไม้ชนิดอื่น

6
ชมพูนุช

Arachnothryx leucophylla (Kunth) Planch.

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

ชมพูนุชเป็นไม้พุ่มที่อยู่ในเมืองไทยมานาน จุดเด่นคือมีดอกสีชมพูเป็นช่อกระจุกตามปลายกิ่ง โดยปกติเรามักจะปลูกให้ขึ้นเป็นกอหรือเป็นพุ่ม แต่ถ้าเอามาปลูกแน่น ๆ และตัดแต่งดี ๆ ก็ใช้เป็นไม้รั้วที่สวยไม่ซ้ำใคร คือมีดอกสีชมพูตัดกับใบสีเขียว เป็นทางเลือกให้คนชอบดอกไม้ แถมยังเป็นต้นไม้ที่ทนมาก ๆ ด้วย

7
เข็มขาว

Ixora chinensis Lamk., Ixora spp.

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

ต้นเข็มเป็นต้นไม้อีกชนิดที่คนไทยเรานิยมปลูกตามแนวรั้วหน้าบ้าน เพราะมีพุ่มที่หนาแน่น มีดอกออกตลอดปี และแทบไม่ต้องดูแลอะไรเลย แต่ยุคนี้คนไม่ค่อยนิยมกันแล้ว เราก็เลยอยากจะแนะนำให้ลองเลือกต้นเข็มกลับมาปลูกหน้าบ้านอีกครั้ง แต่ถ้าปลูกต้นเข็มสีแดงแบบเดิมก็อาจดูธรรมดาไป เราก็เลยแนะนำให้เลือกต้นเข็มสีขาวมาปลูกแทน จะได้ความเรียบหรูไปอีกแบบ แต่อย่างไรก็ดี ต้นเข็มที่แนะนำเป็นต้นเข็มพันธุ์ธรรมดาที่เราใช้จัดพานไหว้ครูตอนเด็ก ๆ ไม่ใช่เข็มพวงขาวที่มีกลิ่นหอมแต่อย่างใด เพราะเข็มพวงขาวมีใบใหญ่และมีทรงพุ่มที่ไม่เหมาะจะเป็นรั้วเท่าใดนัก

8
White Little Star

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร

White Litte Star เป็นไม้พุ่มที่มีดอกสีขาวขึ้นดกไปทั่วทั้งพุ่ม แต่ไม่มีกลิ่น ด้วยความที่มีพุ่มหนาและใหญ่ เราจึงตัดแต่งให้เป็นรั้วได้ ซึ่งก็จะได้ความรู้สึกของการมีรั้วต้นไม้ที่แตกต่างไปจากไม้พุ่มอื่น ๆ

9
ทองพันชั่ง

Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
ภาพ : instagram.com/kltw2016

คนส่วนใหญ่รู้จักทองพันชั่งในฐานะสมุนไพร บ้างก็ชอบต้นนี้เพราะดอกสีขาวเล็ก ๆ เป็นรูปนกกระเรียน ตามชื่อต้นไม้ในภาษาอังกฤษว่า White Crane Flower หากเราตัดแต่งทองพันชั่งดี ๆ ก็ใช้ปลูกเป็นรั้วได้เช่นกัน อาจจะไม่แน่นหนาและแข็งแรงเหมือนต้นไม้ชนิดอื่น แต่ก็ได้จะรั้วสมุนไพรที่สวยดี

10
มะขามเทศด่าง

Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth. ‘Variegata’

10 ต้นไม้เหมาะจะปลูกเป็นรั้วบ้าน แบบมีสีสันไม่ซ้ำใคร
ภาพ : instagram.com/dafalongsfarmph

ในช่วง 2 – 3 ปีที่ผ่านมา ต้นมะขามเทศด่างดูจะได้รับความนิยมมาก โดยเริ่มต้นจากการปลูกประดับเป็นต้นไม้ขนาดใหญ่ที่มีราคาค่อนข้างสูง แต่ช่วงหลัง ๆ เราเห็นคนทำต้นมะขามเทศด่างขนาดเล็กในราคาประหยัดออกมาขายเยอะขึ้น ก็เลยเป็นต้นไม้ที่มีคนซื้อไปใช้งานกันเยอะขึ้น จุดเด่นของมะขามเทศด่างคือ ใบขนาดเล็กสีเขียวด่างขาว ตรงยอดเป็นสีชมพู สวยเตะตาไม่ว่าจะเป็นต้นใหญ่หรือต้นเล็ก บางคนนิยมซื้อไปทำบอนไซ บ้างก็ซื้อไปเลี้ยงเป็นไม้พุ่มเล็ก และบางคนก็ซื้อไปเลี้ยงเป็นต้นไม้ใหญ่ แต่ไม่ว่าอย่างไร เราก็นำมาเลี้ยงเป็นรั้วบ้านได้ แต่ต้องอาศัยการตัดแต่งอย่างสม่ำเสมอ เราก็จะได้รั้วบ้านต้นไม้ที่มีสีสวยไม่ซ้ำใคร

Writer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Photographers

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

วินัย สัตตะรุจาวงษ์

ผู้กำกับรายการและโฆษณาที่ช่วงนี้หันมาสนใจงานแนวสารคดี จึงเน้นทำงานที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานความจริง ตัวอย่างผลงานที่ผ่านมาคือ รายการ human ride และ เป็น อยู่ คือ

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load