30 พฤศจิกายน 2560
2 K
The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

สิ่งที่ดึงดูดใจให้เริ่มต้นดำน้ำในวันแรกนั้น ไม่ใช่สิ่งเดียวกับที่ดึงดูดใจให้ออกไปดำน้ำในวันนี้
ช่วงปีแรกๆ ของการดำน้ำ สิ่งที่เราอยากเจอที่สุดคือ ฉลามวาฬ

ฉลามวาฬเป็นฉลาม เป็นปลาไม่ใช่วาฬ เป็นปลาที่ใหญ่ที่สุดในท้องทะเล มันเดินทางไปทั่ว อาจจะเข้าใกล้กองหินที่นักดำน้ำลงไปบ้างเป็นบางครั้ง บางครั้งมันก็ว่ายออกสู่ทะเลลึกที่น้อยคนจะผ่านไปเจอ ไม่มีใครคาดเดาเส้นทางที่พวกมันมุ่งไปได้ สำหรับบางคนการได้พบเจอฉลามวาฬถือเป็นเรื่องโชคดีที่สุดของการดำน้ำ

หลายปีก่อนที่กองหินริเชลิวจุดดำน้ำที่เกือบจะเหนือสุดของฝั่งอันดามัน เราเริ่มต้นทริปด้วยข่าวว่า ฉลามวาฬเข้าที่กองหินริเชลิว ข่าวจากวิทยุสื่อสารกระเพื่อมความตื่นเต้นท่วมบรรยากาศในเรือ สำหรับบางคนรวมถึงตัวเราด้วยนี่อาจจะเป็นครั้งแรกในชีวิตของการพบสัตว์มหัศจรรย์แห่งท้องทะเล แต่ข่าวของวันนี้ไม่ได้การันตีโอกาสของเราในวันพรุ่งนี้

ทุกคนใจจดจ่ออยู่กับการเดินเรือให้ถึงกองหินริเชลิว ไดฟ์อื่นๆ ระหว่างทางกลายเป็นแค่จุดพักรายทางที่ไม่มีความสำคัญ

ในขณะที่ดำดิ่งลงไปสู่กองหินเบื้องล่าง เราหมุนตัวไปรอบๆ พยายามมองกวาดทุกทิศทางหวังว่าจะได้เห็นสิ่งที่รอคอย ตลอดทั้งไดฟ์แทบจะไม่ได้ก้มมองดูปะการังหรือสัตว์อื่นๆ ตรงหน้าเลย จังหวะหนึ่งมองย้อนกลับขึ้นไปทางยอดหินที่เพิ่งว่ายผ่านมาทางซ้ายมือ ฉลามวาฬที่เราเคยเห็นจากในภาพถ่ายกำลังว่ายข้ามยอดหินตรงมาที่เรา ปลาที่มีความยาวตัวเท่ารถเมล์กำลังว่ายเข้ามาหาเรา มันไม่สนใจว่ามีอะไรขวางอยู่ข้างหน้า มันไม่สนใจว่าเรากำลังจะหยุดหายใจด้วยความตื่นเต้น

ฉลามวาฬ

ฉลามวาฬ สัตว์มหัศจรรย์ของโลกใต้น้ำ

ฉลามวาฬเข้าใกล้เราในระยะเอื้อมถึง แล้วหักเลี้ยวว่ายผ่านเราเลยออกไปทางที่ลึกนอกกองหิน เรามีเวลาร่วมกับฉลามวาฬไม่ถึง 2 นาที สำหรับเราแล้วทริปนั้นเราจำอะไรไม่ได้อีกเลยนอกจากการได้พบฉลามวาฬ

ที่หินกองนอกของโลซิน เรากำลังลอยตัวอยู่เหนือปะการังอ่อนก้มหน้าก้มตาอยู่กับ Flasher Wrasse ปลานกขุนทองตระกูลนี้ไม่ได้เป็นสัตว์หายาก มันเป็นปลาธรรมดาๆ ที่พบเห็นได้ทั่วไปในหลายพื้นที่ พวกมันชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง เวลาที่มันเกี้ยวกันตัวผู้จะแสดงสีสันลวดลายอลังการออกมาให้เห็น โดยปกติปลานกขุนทองก็เป็นปลาที่ว่ายน้ำเร็วอยู่แล้ว จังหวะการเกี้ยวกันยิ่งเพิ่มความเร็วขึ้นไปอีก มองตามอยู่แว๊บๆ ก็เลี้ยวหายไป

ก๊าซไนโตรเจนในถังอากาศที่เราหายใจจะสะสมอยู่ในร่างกายของเรา ที่ความลึกไนโตรเจนจะละลายเข้าสู่ร่างกายมากขึ้นกว่าบนบก เมื่อถึงจุดอิ่มตัวของมันนั่นคือจุดอันตรายต่อร่างกายและชีวิตนักดำน้ำ

ที่ยอดหินกองนอกนี้ เราเหลือเวลาอีกแค่ไม่กี่นาที ก่อนที่ก๊าซไนโตรเจนจะเริ่มสร้างปัญหาให้เรา เราอยู่กับ Flasher Wrasse มา 10 นาทีแล้ว แต่ยังไม่มีจังหวะที่จะเก็บภาพพวกมันได้ชัดๆ เลยสักครั้ง

นักดำน้ำกลุ่มหนึ่งว่ายผ่านมา พวกเขาลอยตัวสูงว่ายอยู่กลางน้ำ มองออกไปนอกกองหินตลอดเวลา สอดส่ายสายตาเพื่อมองหาสิ่งที่เขารอคอย วันนี้จุดมุ่งหมายของเราต่างกัน เป้าหมายของเราก็ต่างกัน

ถังอากาศ 1 ใบอัดอากาศไว้สำหรับใช้หายใจใต้น้ำได้ประมาณ 1 ชั่วโมง ยิ่งลงไปลึก ก็ยิ่งใช้อากาศมากขึ้น เวลาที่เรามีในแต่ละไดฟ์นั้นน้อยเกินไปสำหรับการพยายามทำความเข้าใจโลกใต้น้ำ และนับว่าน้อยเกินไปมากๆ สำหรับการพยายามเก็บบันทึกภาพและคลิปที่แสดงพฤติกรรมของพวกมัน

ปลาอมไข่คาร์ดินัล

ปลาอมไข่คาร์ดินัล เป็นปลาที่หาดูได้ง่ายๆ แต่ตอนที่มีไข่ในปากนั้น ถ้าไม่สังเกตบางทีก็อาจจะพลาดไป

เสียงเคาะถังอากาศดังขึ้นมาระรัว ไม่ต้องสงสัยว่ามีคนเจอฉลามวาฬแล้วแน่ๆ เราเหลือบดูเวลาในไดฟ์คอมพิวเตอร์ เหลือเวลาให้เราที่ความลึกนี้ได้แค่ 1 นาที เงยหน้ามองด้านบน มีกลุ่มนักดำน้ำว่ายกรูไปทางทิศเดียวกันอยู่ไม่ไกล เราตัดสินใจก้มหน้ามองจอภาพต่อ หวังว่าจะได้พฤติกรรมจากปลานกขุนทองภายในหนึ่งนาทีสุดท้ายนี้

ไฮดรอย

ไฮดรอยเป็นญาติห่างๆ ของแมงกะพรุน แต่พวกมันไม่เคลื่อนที่ มันเติบโตแตกกิ่งคล้ายกับต้นไม้ เมื่อดูใกล้ๆ พวกมันคล้ายดอกไม้เล็กๆ ข้างทาง

กุ้ง

เราว่ายผ่านปลาดาวมากมายหลายตัว บางตัวมีกุ้งตัวจิ๋วอาศัยอยู่บนนั้น

หลายปีของการดำน้ำค่อยๆ เปลี่ยนตัวเราให้ละเลียดมองสิ่งรอบตัวมากขึ้น ใช้เวลากับสิ่งธรรมดาที่ปีแรกๆ เราว่ายผ่านไปอย่างไม่สนใจ ปลาบางตัวมีท่าว่ายแปลกประหลาด ปะการังบางต้นเติบโตในพื้นที่ที่เราคาดไม่ถึง ฟองน้ำบางก้อนมีรูปทรงที่ไม่ธรรมดา เราเรียนรู้และทำความรู้จักโลกใต้ทะเลมากขึ้น

เราไม่ได้คาดหวังให้ทุกไดฟ์มีสัตว์มหัศจรรย์มาแสดงตัวอีกต่อไป แต่ทุกไดฟ์ของเรามีสิ่งธรรมดารอแสดงความมหัศจรรย์อยู่ตลอดเวลา

Writer

Avatar

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

รอยต่อของปีมักเป็นเวลาที่เราย้อนนึกถึงสิ่งที่ผ่านมา พอมานั่งคิดดูแล้ว อย่างน้อย 1 ใน 4 ของเวลาในชีวิตเราผ่านไปในทะเล บางครั้งเป็นการนั่งบนเรือนิ่ง ๆ มองออกไปในทะเลเรียบด้านนอก หวังว่าจะมีอะไรสักอย่างแหวกความเรียบของผิวน้ำขึ้นมา บางครั้งก็เป็นการนั่งคุยเล่นฆ่าเวลารอลงดำน้ำไดฟ์ถัดไป บางครั้งก็เป็นการเดินทางข้ามจากฝั่งแผ่นดินใหญ่ไปยังเกาะห่างไกล

จุดเริ่มต้นของการใช้ชีวิตกลางทะเลทั้งหมดมาจากการดำน้ำ

สมัยที่เริ่มต้นดำน้ำใหม่ ๆ มีเพื่อนคนหนึ่งท้วงถามว่า คนเราจะดำน้ำไปทำไมกัน โลกใต้น้ำไม่ใช่ที่ของมนุษย์ ไม่ใช่โลกที่คนหายใจได้ ไม่ใช่พื้นที่ที่เราควรลงไปรบกวนวุ่นวาย คำถามของเพื่อนคนนี้ติดอยู่ในใจเรามาหลายปี ในระหว่างที่พยายามหาเหตุผลว่า ทำไมเราถึงต้องดำน้ำก็หลงรักกิจกรรมนี้ไปแล้วอย่างถอนตัวไม่ขึ้น

อาจจะเรียกว่าเป็นการอ้างเพื่อหาความชอบธรรมในกิจกรรมดำน้ำก็ว่าได้ แต่เราคิดว่าการลงน้ำไปรบกวนโลกที่ไม่ได้ออกแบบมาให้เราอยู่เป็นเรื่องจำเป็น

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
บรรยากาศโลกใต้น้ำที่เต็มไปด้วยความมหัศจรรย์

โลกประกอบด้วยพื้นที่น้ำถึง 2 ใน 3 ส่วน ประโยคหลักที่สารคดีใต้ทะเลเกือบทุกเรื่องต้องนำมาพูดถึง การที่เรามีชีวิตอยู่บนโลกใบนี้ ก็ควรจะทำความรู้จักพื้นที่ส่วนใหญ่ของโลกไว้บ้าง การเรียนรู้พื้นที่ได้ดีที่สุด คือนำตัวเองเข้าไปอยู่ในพื้นที่นั้น ๆ

อยากรู้จักป่าก็ต้องเดินเข้าป่า อยากรู้จักทะเลก็ต้องลงดำน้ำ

เวลาที่เข้าป่าเพราะอยากไปดูสัตว์ป่าแบบในสารคดี สิ่งที่เราพบมักไม่เหมือนกับที่คิดไว้ ถ้าไม่ได้มีกล้องส่องทางไกลหรือเลนส์เทเลติดกล้อง สัตว์ป่าทั้งหลายช่างดูห่างไกล เห็นเป็นจุดเล็ก ๆ ในพื้นที่กว้าง แต่สำหรับโลกใต้น้ำไม่ได้เป็นแบบนั้น ระยะห่างระหว่างสัตว์ป่าที่อยู่ใต้น้ำนั้นใกล้ในระยะจ้องตากันได้

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ลวดลายของปะการัง คล้ายกับลายผ้าทอ หรือจะมองเป็นเขาวงกตก็ได้

สัตว์ป่าพื้นฐานของโลกใต้น้ำคือปะการัง ปะการังที่เกาะนิ่งกับพื้นหิน แตกกิ่งก้านเหมือนต้นไม้ ทำให้เราเผลอลืมไปว่าพวกมันเป็นสัตว์

กิ่งปะการังมีโครงสร้างที่เป็นระเบียบเหมือนผ่านการคำนวณทางคณิตศาสตร์ ที่ปลายยอดกิ่งมีหนวดโพลิปปะการังยื่นออกมาดูคล้ายดอกไม้ เมื่อเอามือพัดน้ำแรง ๆ บางครั้งหนวดก็หดหลบลงไปในโครงสร้างแข็ง ช่อรองโพลิปปะการังวางตัวเรียงวนเป็นวงอย่างมีระเบียบ คล้ายตึกคอนโดสูงที่มีระเบียงโผล่ออกมาข้างตึกไล่วนขึ้นไปจนสุดปลาย พอถอยออกมามองในระยะห่าง เราเห็นโครงสร้างที่แผ่ออกเป็นแผ่น แต่ละแผ่นก็ซ้อนทับ ไล่ระดับกันลงไป

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
โพลิปปะการังที่ดูเหมือนดอกไม้ แต่ที่จริงเป็นสัตว์

สถาปนิกชั้นครู ‘มีส ฟาน เดอ โรห์’ เคยพูดไว้ว่า “God is in the Details” ความมหัศจรรย์ของธรรมชาติปรากฏตัวให้เราเห็นในรายละเอียดเล็ก ๆ การดำน้ำฝึกสายตาเราให้มองเห็นโลกที่แตกต่างไป

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
God is in the Details… เมื่อมองดูให้ละเอียด เราจะเห็นความมหัศจรรย์ที่ซ่อนอยู่ กุ้งตัวน้อยแทรกตัวอยู่ในหนวดดอกไม้ทะเล

ดอกไม้ทะเลเป็นสัตว์น้ำตัวต่อมาที่เราหมกมุ่น หลังจากดำน้ำมาได้พักหนึ่งก็พบว่าดอกไม้ทะเลมีหลายแบบ และบางแบบก็มีหลายสี แต่สิ่งที่เราชอบที่สุดคือ เมื่อเวลาใกล้ค่ำหรือยามที่แสงเริ่มน้อยลง พวกมันจะเริ่มห่อตัวเป็นก้อนกลม 

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ยามเย็น ดอกไม้ทะเลจะห่อตัวเป็นก้อนกลม กุ้งตัวเล็ก ๆ โผล่ออกมาในท่าทางที่เหมือนโผล่ออกมาจากหน้าต่างบ้านรก ๆ

ก้อนดอกไม้ทะเลอ้วนกลมน่ารักคู่ควรจะถูกเรียกด้วยเสียงเล็ก ๆ ว่า ‘น้อน’ มีหนวดสีม่วงสดที่เก็บเข้าไปในตัวไม่หมดยื่นออกมาจากตรงศูนย์กลาง พอมองเข้าไปให้ดีก็พบกุ้งตัวเล็ก ๆ โผล่ออกมาในท่าทางที่เหมือนโผล่ออกมาจากหน้าต่างบ้านรก ๆ

ถึงแม้จะไม่ใช่ของหายาก ไม่ใช่ของแปลกที่ต้องตามหา แต่มันทำให้เราอารมณ์ดีเมื่อได้เห็น การดำน้ำทำให้เราหลงรักในสิ่งธรรมดาๆ

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
สีฟ้าเป็นสีโปรดของคนส่วนใหญ่ เป็นสีที่ทำให้ผ่อนคลาย

ทางทฤษฎีสีกล่าวว่า สีฟ้าเป็นสีที่สร้างความผ่อนคลาย มีการศึกษาจากตัวอย่างใน 10 ประเทศ พบว่าสีฟ้าเป็นสีโปรดของคนส่วนใหญ่ การดำน้ำคือการกระโดดเข้าสู่โลกสีฟ้า ให้สีที่เป็นมิตรและผ่อนคลายห่อหุ้มทั้งร่างกายและจิตใจ

แต่ไม่ใช่ว่าทุกสิ่งใต้ทะเลจะเป็นสีฟ้าโมโนโทน สิ่งมีชีวิตหลายอย่างมีสีสันและลวดลายที่ประกอบกันอย่างน่าทึ่ง

ปลาสินสมุทรแว่นเหลืองเป็นหนึ่งในปลาทะเลที่เราชอบมาก ทั้งตัวของมันเต็มไปด้วยสีสดของแม่สี อย่างกับเพิ่งบีบออกมาจากหลอดแล้วป้ายลงบนตัวปลาโดยไม่ผสมสีอื่น

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ปลาสินสมุทรแว่นเหลืองมีสีสดเหมือนกับระบายด้วยสีที่เพิ่งบีบออกมาจากหลอด

อีกชนิดหนึ่งที่ทำให้เราทึ่งกับธรรมชาติในการออกแบบคู่สี คือ Bicolor Dottyback ในหมู่นักเลี้ยงปลาตู้ให้ชื่อเล่นมันว่า ปลาหวานเย็น ปลาตัวนี้มีด้านหน้าเป็นสีม่วงสด และครึ่งตัวหลังเป็นสีเหลือง โดยที่จุดต่อของ 2 สีนี้มีอยู่ที่กลางตัวเป็นเส้นขีดตรง ๆ ไม่มีลวดลายอะไรซับซ้อนทั้งสิ้น เหมือนกับว่าคนออกแบบเริ่มระบายสีตัวปลาแล้วเลิกกลางทางซะแบบนั้น

เราชอบถามกันเล่น ๆ ว่าใครเป็นคนออกแบบเลือกสีให้ปลาแต่ละชนิด หลายตัวมีสีสันที่เกินกว่าจินตนาการของเราไปมาก สีจากใต้ทะเลเหล่านี้สร้างแรงบันดาลใจและจินตนาการให้นักออกแบบได้หลายสายงาน

หนังเรื่อง อวตาร ภาคแรก ถึงแม้จะเป็นฉากในป่าทั้งหมด แต่สิ่งมีชีวิตที่มีให้เห็นในฉากได้แรงบันดาลใจและสีสันที่มาจากใต้ทะเลอย่างชัดเจน

ปลาดาวหรือดาวทะเลส่วนใหญ่จะมี 5 ขา พอดู ๆ ไปก็คล้ายกับตัวคนนอนก่ายหินในท่าทางประหลาด ๆ ท่าทางของดาวทะเลบางตัวทำให้นึกถึงตัวเราเองบนโซฟาที่บ้าน หลังจากเริ่มมองเห็นพวกมันมีชีวิตอีกแบบ เราเริ่มมองหาปลาดาวในทุกที่ พร้อมกับจินตนาการถึงชีวิตเอื่อย ๆ ของพวกมัน

สิ่งมีชีวิตน่าหลงใหลในโลกใต้น้ำ ทั้งหนวดปะการัง ก้อนดอกไม้ทะเล ปลาดาวเอกเขนก และปลาคู่สีบาดตา
ปลาดาวทำท่าคล้ายกับตัวคนนอนก่ายหินในท่าที่เราคุ้นเคย

ไม่ว่าจะมองไปทางไหนที่ใต้น้ำ เราจะเจอกับสิ่งที่กระตุ้นจินตนาการอยู่เสมอ การดำน้ำทำให้เราได้มีเวลาอยู่กับตัวเองและรู้จักตัวเอง ได้เจอสิ่งมีชีวิตใหม่ ได้เดินทางไปยังพื้นที่ใหม่

มนุษย์เรามักออกเดินทางไปยังพื้นที่ที่เราไม่รู้จัก ยอดเขาสูง ดวงจันทร์ในอวกาศ เหวลึกใต้ทะเล จิตวิญญาณของนักผจญภัยฝังอยู่ในยีนส์ของพวกเรา เมื่อได้ทำกิจกรรมใหม่ ๆ หรือออกเดินทางสู่พื้นที่ใหม่ ร่างกายจะหลั่งสารโดปามีนที่สร้างความสุขให้เรา

สิ่งมีชีวิตน่าหลงใหลในโลกใต้น้ำ ทั้งหนวดปะการัง ก้อนดอกไม้ทะเล ปลาดาวเอกเขนก และปลาคู่สีบาดตา
ร่างกายจะหลั่งสารแห่งความสุขออกมาทุกครั้งที่เราได้ออกเดินทางไปพบกับสิ่งใหม่ ๆ ซึ่งมีอยู่เต็มไปหมดที่ใต้น้ำ

เราทุกคนต้องการสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาในชีวิต เราไม่จำเป็นต้องทำสิ่งใหม่ด้วยการพยายามเป็นนักบินอวกาศ แต่พวกเราทุกคนเป็นนักดำน้ำได้

นักดำน้ำแต่ละคนติดใจในการดำน้ำด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน บางคนการดำน้ำคือการผจญภัย บางคนชอบในความผ่อนคลายที่ได้ล่องลอยไปในทะเล บางคนชอบที่ได้ค้นพบสิ่งใหม่ ๆ เหตุผลที่มีไม่รู้จบคือคำตอบที่แต่ละคนต้องลงดำน้ำไปเพื่อหาด้วยตัวเอง

Writer & Photographer

Avatar

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load