มีอะไรบางอย่างน่าสนใจมากเกี่ยวกับย่านสุขุมวิท — ถนนเส้นที่ค่าเช่าแพงระยับ ห้างสรรพสินค้าแน่นขนัด และคอนโดมิเนียมขึ้นทุกปี แต่ยังคงมีร้านเก่าแก่บางแห่งที่ยืนหยัดอยู่มาก่อนจะมีสถานีรถไฟฟ้า มาก่อนจะมีนักท่องเที่ยวต่างชาติถ่ายรูปทุกมุม และมาก่อนที่ทุกซอยจะกลายเป็น Instagram spot ร้านเหล่านั้นคือร้านย่านเก่าสุขุมวิท ที่เปิดมาตั้งแต่ยุคที่ย่านนี้ยังเป็นเพียงถนนเงียบสงบชานเมือง
สุขุมวิทก่อนจะเป็นสุขุมวิท
ก่อนจะพาไปรู้จักร้านเก่าแก่ในย่านนี้ ต้องเข้าใจก่อนว่าสุขุมวิทมีประวัติที่ไม่ได้ฟูเฟื่องมาตลอด ถนนสุขุมวิทเป็นทางหลวงแผ่นดินสายที่ 3 ตัดเลียบชายฝั่งทะเลออกไปจนถึงชายแดนกัมพูชา เริ่มก่อสร้างในทศวรรษ 2480 และตั้งชื่อตาม พระยาสุขุมนัยประดิษฐ์ (สุข สุขุม) อดีตอธิบดีกรมทางหลวง
ในยุคนั้นพื้นที่สองฝั่งถนนยังเป็นสวนมะพร้าวและที่ดินว่างเปล่า กลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งรกรากคือชาวต่างชาติ โดยเฉพาะทหารและนักการทูตสหรัฐที่เข้ามาในยุคสงครามเวียดนาม ทำให้บริเวณนี้กลายเป็นย่านที่มีร้านอาหาร บาร์ และธุรกิจบริการหลากหลายสัญชาติตั้งแต่ต้น — นั่นคือรากเหง้าที่ทำให้ร้านย่านเก่าสุขุมวิทมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่ไม่มีย่านใดเหมือน
Le Dalat สุขุมวิท 23 : ร้านอาหารเวียดนามร้านแรกในกรุงเทพฯ ที่ยังอยู่
ถ้าพูดถึงร้านเก่าแก่ย่านอโศกที่ยังคงตำนานไว้ได้ครบถ้วนที่สุด Le Dalat ในซอยประสานมิตรหรือสุขุมวิท 23 คือชื่อที่ต้องพูดถึงก่อน
ร้านเวียดนามที่ถูกยกให้เป็นระดับตำนานของไทยแห่งนี้ก่อตั้งโดย Madame Hoa Ly สาวเวียดนามที่ลงหลักปักฐานในกรุงเทพฯ และเปิดมานานกว่า 30 ปี มีชื่อเสียงโด่งดังตั้งแต่ยุคที่สุขุมวิทยังไม่มีรถไฟฟ้า เรียกได้ว่าเป็น Vietnamese Fine Dining ร้านแรกๆ ของกรุงเทพ
บรรยากาศร้านตกแต่งเหมือนบ้านสวนเก่าแก่สไตล์เวียดนามโบราณ มีของโชว์ศิลปะเวียดนามให้ชมรอบร้าน พนักงานแต่งชุดเวียดนามประจำชาติ และเมนูที่เด็ดคือเฝอเนื้อที่เสิร์ฟมาพร้อมหม้อน้ำซุปร้อนให้ลวกเนื้อเองตามความชอบ บุ๊งจ๋าหรือขนมจีนหมูย่างสูตรลับที่หมักข้ามคืน และปูกระตอยทอดที่เคี้ยวเพลิน ทุกจานยังคงสูตรเดิมที่ส่งต่อมาถึงทายาทรุ่นที่ 3 แล้ว
รุ่งเรืองก๋วยเตี๋ยวหมู สุขุมวิท 26 : ดั้งเดิมกว่า 60 ปี
ในขณะที่ Le Dalat เป็นร้านหรูระดับ Fine Dining รุ่งเรืองก๋วยเตี๋ยวหมู สุขุมวิท 26 ยืนหยัดมาแล้วดั้งเดิมกว่า 60 ปี ในซอยเล็กๆ ของสุขุมวิท 26 ร้านนี้คือตัวแทนของร้านย่านเก่าสุขุมวิทประเภทที่ไม่ได้ขายบรรยากาศหรู แต่ขายรสมือที่สม่ำเสมอและความไว้วางใจที่สั่งสมมากว่าหกทศวรรษ ก๋วยเตี๋ยวหมูที่นี่เป็นแบบดั้งเดิมอีสาน-จีน ที่หลายคนในย่านนี้กินมาตั้งแต่ยังเรียนหนังสือจนทำงานออฟฟิศ และยังคงกลับมากินในวันที่อยากรู้สึกว่ามีบางอย่างที่ไม่เปลี่ยน
บ้านขนิษฐา สุขุมวิท 23 : ร้านอาหารไทยที่นักการทูตและผู้นำโลกเคยผ่านมา
บ้านขนิษฐาไทยคิวซีนในสุขุมวิท 23 ซ่อนตัวอยู่ในใจกลางเมืองที่แวดล้อมไปด้วยสวนที่อบอุ่น เปิดตัวครั้งแรกในปี 1993 ได้รับยกย่องให้เป็นร้านอาหารไทยต้นตำรับชั้นเลิศจากสถาบันที่มีชื่อเสียง และเคยได้รับรางวัลมิชลินไกด์ปี 2561-2562 ตกแต่งภายในด้วยงานประติมากรรมและจิตรกรรมไทย เฟอร์นิเจอร์ไม้แบบดั้งเดิม และสวนร่มรื่นด้านนอก ความที่เปิดมานานและอยู่ในย่านสถานทูต ทำให้ที่นี่เคยรับแขกระดับนักการทูตและผู้นำต่างชาติจำนวนไม่น้อย — อาหารไทยต้นตำรับในบรรยากาศที่บอกเล่าสุขุมวิทยุคก่อนที่ทุกอย่างจะกลายเป็น mall
ร้านรวงโบราณเลื่องชื่อแห่งยุค : สิ่งที่ห้างสรรพสินค้าทดแทนไม่ได้
ย่านสุขุมวิทในสมัย 70s และ 80s มีร้านรวงเฉพาะทางที่ไม่ธรรมดา — ร้านขายยาที่มีเจ้าของเป็นเภสัชกรรุ่นเก่า ร้านตัดเสื้อผ้าฝีมือช่างที่ดัดแปลงมาจากช่างชาวจีน อินเดีย และเปอร์เชีย ร้านเครื่องเทศที่ตั้งอยู่ในซอยนาน ร้านขายอุปกรณ์กีฬาที่ดูเหมือนเปิดมาตั้งแต่ยุคสงครามเย็น และร้านกาแฟที่ทุกคนรู้จักเจ้าของโดยไม่ต้องเรียกชื่อ
สิ่งที่ทำให้ร้านเหล่านั้นพิเศษไม่ใช่แค่อายุ แต่คือความสัมพันธ์กับลูกค้าที่สืบทอดข้ามรุ่น ลูกค้ารุ่นพ่อแม่พาลูกมา ลูกโตขึ้นพาหลานมา และร้านยังคงจำหน้าได้ทุกคน
ทำไมร้านเก่าถึงยังอยู่ และทำไมบางร้านถึงหายไป
ปัจจัยที่ทำให้ร้านเก่าย่านสุขุมวิทอยู่รอดมาได้ในยุคที่ค่าเช่าพุ่งสูงขึ้นทุกปีมีหลายประการ — เจ้าของที่ดินตัวเองทำให้ไม่ต้องกังวลเรื่องค่าเช่า ลูกค้าประจำที่ภักดีและแนะนำปากต่อปาก การรักษาสูตรและคุณภาพโดยไม่ปรับเปลี่ยนตามเทรนด์ และสำคัญที่สุดคือทายาทที่เลือกสืบทอดแทนที่จะขาย
แต่สำหรับร้านที่ปิดตัวไป เหตุผลมักจะตรงกันข้าม — ค่าเช่าที่ไม่สามารถแบกรับได้ ไม่มีทายาทที่พร้อมสืบต่อ หรือในบางกรณีที่เจ็บปวดที่สุดคือที่ดินที่เคยเป็นของตัวเองถูกประเมินราคาสูงขึ้นจนกลายเป็นทรัพย์สินที่ขายดีกว่าเก็บไว้
ย่านสุขุมวิทที่ยังซ่อนตำนานไว้ให้ค้นหา
ท่ามกลางห้างสรรพสินค้าแสนล้าน คอนโดสูงระฟ้า และร้านกาแฟอินเตอร์เนชั่นแนลทุกมุม ร้านย่านเก่าสุขุมวิทที่ยังอยู่คือหลักฐานว่าเมืองนี้ไม่ได้สร้างขึ้นจากทุนใหม่เพียงอย่างเดียว แต่มีความทรงจำและมรดกที่สืบทอดมาข้ามรุ่น ถ้าคุณเดินผ่านซอยเก่าของสุขุมวิทแล้วเห็นร้านที่ดูไม่ได้ปรับปรุงมาสักสิบปี นั่นอาจคือสัญญาณที่ดีที่สุดว่าข้างในอาจมีอะไรที่อร่อยกว่า อบอุ่นกว่า และมีเรื่องเล่ามากกว่าที่คุณคาดไว้
