เมื่อไหร่ที่อากาศเริ่มเย็นลง ภาพภูเขาก็จะปรากฏขึ้นมาในหัวเราทันที น่าจะเป็นนิสัยของคนเมืองร้อนที่อยากไปสัมผัสความหนาวเย็นบนเขา เพื่อหนีออกจากตึกสูงและไอร้อนที่ล้อมตัวอยู่ทุกวัน

2 ปีที่แล้ว ต้นเดือนเมษายนไม่มีอากาศเย็นวูบมาจากทางเหนือ แต่อากาศบนเขาใหญ่ก็ยังเย็นกว่าอากาศในเมือง ไม่ได้เย็นขนาดเรียกว่าหนาว แต่เย็นสบายกว่ามาก เราขับรถขึ้นเขาไปตั้งแต่ก่อนสว่าง หน้าต่างรถเปิดกว้างทุกบาน เสียงต่าง ๆ ของป่าผ่านเข้ามาทางหน้าต่างรถที่เปิดอยู่ 

เต้ย ไกด์เขาใหญ่และช่างภาพสัตว์ป่าฝีมือดี มักอธิบายเสียงที่ได้ยินให้เราฟังเวลานั่งรถไปด้วยกัน

“เสียงชะนีมือขาว ครอบครัวนี้เพิ่งมีลูกใหม่ พี่จำได้มั้ย เราเคยถ่ายมันข้ามถนนตรงโค้งข้างหน้า”
“เสียงชะนีมงกุฎ แต่ฝูงนี้ค่อนข้างตื่นคน ไม่ค่อยยอมให้เข้าใกล้”

“เสียงนกกก น่าจะเป็นตัวที่ทำโพรงตรงข้างถนน ถ้าเราไปจอดรอตรงจุดข้างหน้า น่าจะดักถ่ายมันบินได้พอดี”

ถ้าไม่ได้รู้จักกัน คงคิดว่าเต้ยพูดเล่นเพื่อให้การเข้าป่าสนุกสนาน แต่เต้ยหมายความตามที่พูดจริง ๆ ทุกครั้ง

หลังจากที่นกเงือกจับคู่แล้ว ตัวเมียจะเข้าโพรงรัง และปิดปากโพรงให้เหลือเพียงช่องเล็ก ๆ กว้างแค่เอาจะงอยปากผ่านได้ นกเงือกตัวเมียรอการส่งอาหารจากตัวผู้ทุกวัน วันหนึ่งตกประมาณ 10 กว่ารอบ ที่น่าประหลาดใจคือ นกเงือกเป็นสัตว์ที่มีนิสัยสม่ำเสมอเป็นกิจวัตร เส้นทางที่บินเข้ารังมักเป็นเส้นทางเดิม ๆ และรอบแรกของการส่งอาหารให้ตัวเมียในโพรงก็มักเป็นเวลาเดิม ๆ

7 โมงครึ่งคือเวลาเป้าหมายที่เต้ยสังเกตและบอกเรามา โพรงที่เราเฝ้าในวันนี้เป็นของนกกก นกเงือกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในบรรดานกเงือกของไทย

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

7 โมงครึ่งเป๊ะ เสียงกระพือปีกดังมาก่อนจะได้เห็นตัว นกกกตัวใหญ่บินเข้ามาเกาะที่กิ่งพักก่อนเข้าป้อนที่โพรง โชคดีว่านกกกครอบครัวนี้ค่อนข้างคุ้นกับคน และใช้โพรงนี้เป็นรังต่อเนื่องมาหลายปีแล้ว ทำให้เรามีโอกาสดูนกขนาดใหญ่ในระยะใกล้ และได้เห็นพฤติกรรมอย่างชัดเจน 



พ่อนกกกค่อย ๆ ขย้อนอาหารหลายอย่างออกจากคอ ทยอยส่งเข้าไปให้แม่นกทีละชิ้น คนดูจากด้านล่างก็เดาไปทีละก้อนว่าสิ่งนั้นคืออะไร บางรอบเป็นลูกไม้สุก บางรอบเป็นตะขาบตัวยาว บางรอบเป็นกิ้งก่าตัวเล็ก ช่วงเวลาในการกกไข่แต่ละช่วง พ่อนกจะส่งอาหารต่างกัน ช่วงแรกที่ต้องปิดโพรง พ่อนกจะป้อนแต่ลูกไทรสุก เพื่อให้แม่นกเอามูลมาเป็นวัสดุปิดโพรงและรองรัง ในช่วงต่อมาที่เริ่มมีลูกนกแล้ว อาหารจะเปลี่ยนเป็นเหยื่อที่ให้โปรตีนมากขึ้น

พ่อนกกกป้อนอาหารที่เก็บมาจนหมดก็บินออกไปหาอาหารรอบใหม่ เรารีบเก็บของแล้วย้ายไปนั่งรอนกเงือกอีกชนิดที่อีกจุด ตรงนี้เป็นโพรงของนกเงือกกรามช้าง ซึ่งมีความระแวงมากกว่า เราจึงต้องมองหามุมที่ทำให้มันสบายใจ ไม่ใกล้จนเกินไป ไม่เปิดตัวให้เห็นจากมุมโล่ง 

เรามุดลอดพุ่มไม้ทึบ ก้มมองหาช่องว่างระหว่างใบไม้ที่มองเห็นปากโพรง หลังจากเซ็ตกล้องเสร็จด้วยความรวดเร็ว ก็เป็นการนั่งรอในความเงียบ พยายามอย่างที่สุดที่จะไม่รบกวนพื้นที่ส่วนตัวของนกเงือก

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

พ่อนกเงือกกรามช้างบินเข้ามาตอน 8 โมง 35 นาที ผิดจากเวลาที่บอกกันมาแค่ 5 นาที มันดูระวังตัวมากกว่านกกกเมื่อเช้า เอียงคอมองมาทางพวกเราที่นั่งแอบอยู่บ่อย ๆ ถึงแม้พวกเราจะแอบตัวอยู่มิดในพุ่มไม้ และแทบจะไม่ขยับตัวก็ตาม แต่มันก็รับรู้การมีอยู่ของเราได้ดีกว่าที่เรารับรู้การมีอยู่ของพวกมัน

2 ปีผ่านไป เช้านี้เรานั่งแอบรอดูนกเงือกป้อนอาหารที่โพรงอยู่ใต้พุ่มไม้อีกที่หนึ่ง ถึงแม้จะเป็นคนละโพรงกัน แต่ความตรงเวลาของพวกมันยังเหมือนเดิม

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

วันนี้ พี่เอ ไกด์และช่างภาพสัตว์ป่าอีกคนที่คุ้นเคยกันดี โทรหาตอนที่เราออกจากการดูนกเงือกว่า มีชะนีมงกุฎนั่งกินลูกไม้ในระดับต่ำ ให้รีบขับรถตามมา จุดหมายที่พี่เอบอกห่างออกไปจากจุดที่เราอยู่เกือบ 30 นาที ระยะทางสองจุดนี้ไม่ได้ไกล แต่ว่าเส้นทางบนเขานี้ เราขับรถเร็วไม่ได้ ถนนที่นี่ไม่ได้มีแต่มนุษย์ที่ใช้งาน

หลายครั้งที่เราขับรถผ่านถนนบนเขา แล้วมีสัตว์ป่าวิ่ง กระโดด หรือบินผ่านหน้ารถ ส่วนใหญ่เป็นสัตว์เล็ก ๆ อย่างไก่หรือกระรอก แต่ก็มีบางครั้งที่เป็นสัตว์ใหญ่อย่างกวางเช่นกัน ถนนตัดผ่านเขาใหญ่เป็นเส้นทางที่หลายคนใช้เป็นทางลัดข้ามเมือง รถหลายคันวิ่งผ่านพื้นที่นี้เพียงเพื่อผ่านไปยังจุดหมายอื่น พวกเขาคงไม่เข้าใจว่าทำไมเราถึงได้ขับช้าเหลือเกิน ถึงแม้จะมีขีดจำกัดความเร็วบังคับอยู่ แต่เราก็เห็นรถที่พุ่งแซงไปด้วยความเร็วเกินลิมิตนั้นบ่อยครั้ง

เราขับรถไปตามทางเรื่อย ๆ แอบคิดอยู่ในใจว่าคงไม่ได้เห็นชะนีมงกุฎแล้วแน่ ๆ แต่ปรากฏว่าดวงชะนีอุปถัมภ์ของเรายังคงแข็งแรงดีอยู่ เต้ยชอบพูดเล่นกับเราบ่อย ๆ ว่า เราเป็นคนดวงชะนีอุปถัมภ์ เพราะทุกครั้งที่ขึ้นเขา มักได้เจอชะนีแบบใกล้ ๆ มีอยู่ครั้งหนึ่ง เรานั่งเฝ้ารอดูนกเงือกสีน้ำตาลเข้าป้อนอาหารที่รัง ชะนีมือขาวครอบครัวหนึ่งก็มาเกาะห้อยโหนเล่นกันบนกิ่งไม้เหนือหัวจุดที่เรานั่งอยู่ อยู่ด้วยกันนานกระทั่งชะนีปล่อยฉี่ตกห่างจากจุดที่เรานั่งไปเพียงไม่กี่เมตร

ชะนีมงกุฎมีสีขนบริเวณหน้า แตกต่างจากชะนีมือขาวชัดเจน ตัวผู้เต็มวัยมีสีดำทั่วตัว ยกเว้นส่วนรอบหน้า คิ้ว มือ เท้า และถุงอันฑะ พอขับไปถึง เราจอดรถแอบไว้ริมถนนเส้นหลัก ในจุดที่จะไม่รบกวนคนอื่นที่ใช้เส้นทาง

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

ตามธรรมชาติชะนีจะไม่ลงจากต้นไม้นอกจากจำเป็นจริง ๆ อากัปกิริยาของพวกมันที่อยู่บนยอดไม้จึงน่าสนใจมาก ท่าทางพักผ่อนหย่อนใจหลายท่าดูเป็นท่ายากเมื่อมองจากมุมมองของมนุษย์ เรามองไม่เห็นความสบายในท่าเหล่านั้นเลยสักนิดเดียว พวกมันขยับจากกิ่งนี้โยนตัวไปอีกกิ่งหนึ่ง แล้วก็เอื้อมมือไปที่ลูกไม้สุก ไต่เลาะไปตามพุ่มไม้ริมถนน เราก็เดินตามพวกมันเป็นเส้นขนานกันตามไป

รถหลายคันวิ่งผ่านไปมา บางคันชะลอถามว่าเรายืนดูอะไร คนในรถบางคันเห็นตัวชะนีก่อนที่เราจะชี้ให้ดูเสียอีก ในขณะที่รถบางคันไม่ได้สนใจเลยว่ามีอะไรอยู่ข้างทาง

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

การดูสัตว์บนเขาใหญ่ บ่อยครั้งเป็นการพบเจอจากข้างถนนสายหลัก บรรดาช่างภาพและนักดูสัตว์ป่าทั้งหลายจะขับรถวนไปตามถนนลาดยางเส้นต่าง ๆ อย่างช้า ๆ เพื่อฟัง ดู และมองหาร่องรอยที่สัตว์ป่าทิ้งไว้

เส้นทางขึ้นยอดเขาเขียวมีถนนช่วงหนึ่งตัดผ่านทุ่งราบสองข้าง ดูเผิน ๆ ก็เหมือนทุ่งหญ้ารกร้างทั่วไป แต่ขอบดินข้างถนนลาดยางมีรอยเท้ากระทิงขนาดใหญ่มากมาย บางรอยสดใหม่ แสดงให้เห็นว่าเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อคืนนี้ กระทิงเป็นสัตว์ที่หากินเวลากลางคืน ช่วงเวลากลางวันที่คนเราใช้งานเส้นทางจึงไม่ค่อยพบพวกมัน เราจึงลืมไปว่าพื้นที่นี้มีสัตว์ป่าจริง ๆ อาศัยอยู่

อ่างเก็บน้ำสายศรเป็นพื้นที่ที่เราตั้งชื่อเล่นให้ว่าอ่างเวดดิ้ง ยามเย็นในวันที่อากาศดี เราจะพบเห็นคู่รักขึ้นมาถ่ายรูปพรีเวดดิ้งหลายคู่ ที่อ่างเก็บน้ำเดียวกันนี้ เราเคยลงไปนั่งริมน้ำเพื่อตามถ่ายฝูงนากไล่จับปลา พวกมันปราดเปรียว ไล่ต้อนปลาทางโน้นทีทางนี้ทีจนน้ำสาดกระจาย นากไม่ได้ออกมาที่อ่างเก็บน้ำนี้ทุกวัน คู่รักหลายคู่ที่มาถ่ายรูปคงไม่เคยเห็นสัตว์ป่าของเขาใหญ่เสียด้วยซ้ำ หลายคนมองหาแต่ธรรมชาติที่เหมาะจะเป็นพื้นหลังของภาพถ่ายเท่านั้น

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

ช่วงบ่ายวันนี้เรานั่งแอบอยู่ในบังไพร เพื่อรอหมาในลงมากินซากกวางที่มันเพิ่งล่าได้เมื่อคืน เส้นทางที่หมาในจะมาถึงซากต้องเดินเลียบอ่างน้ำมา ในเส้นทางมีทุ่งหญ้าเล็ก ๆ ริมน้ำอยู่หนึ่งจุด ยามเย็นที่อุณหภูมิกำลังเริ่มเย็นสบาย นักท่องเที่ยวครอบครัวหนึ่งใช้ทุ่งเล็ก ๆ นี้เป็นจุดกางเสื่อปิกนิกริมน้ำ การรอของเราในวันนี้สิ้นสุดลงทันทีที่ครอบครัวนั้นเริ่มกางเสื่อนั่งลง ไม่มีหมาในตัวไหนจะยอมเสี่ยงวิ่งผ่านเส้นทางที่มีคนนั่งอยู่เป็นแน่

ทริปขับรถเที่ยวเขาใหญ่แบบตั้งใจเปิดประสาทสัมผัส จนเจอนกเงือก ชะนีมงกุฎ นาก และหมาใน

นักท่องเที่ยวไม่ผิดในการใช้พื้นที่ พวกเขามองไม่เห็นซากกวางที่ซ่อนอยู่ พวกเขาไม่รู้ด้วยซ้ำว่านั่งขวางเส้นทางของหมาใน สัตว์ป่าส่วนใหญ่จะเป็นฝ่ายหลบเลี่ยงมนุษย์ เป็นเส้นขนานที่ไม่ค่อยจะตัดกัน แต่ทุกจุดตัดมักทำให้เราได้แอบเห็นเสี้ยวหนึ่งของชีวิตจริงในธรรมชาติ

เต้ยส่งข้อความมาบอกเราว่า มีช้างป่าออกมาที่ถนนทางไปด่านปราจีน ช้างป่าของเขาใหญ่ก็ใช้ถนนลาดยางของคนเรา ในขณะที่กำลังขับรถไปตามจุดที่เต้ยบอก เรากดปุ่มลดหน้าต่างข้างตัวลง ปล่อยให้ธรรมชาติไหลเข้ามาปนในตัวรถ เปิดรอจุดตัดใหม่ที่จะผ่านเข้ามา

เรื่องราวที่เกิดขึ้นในบทความนี้ บันทึกไว้ในระหว่างที่เราเข้าป่าเพื่อถ่ายทำสารคดีสั้น ‘A day in the forest’ เพื่อเล่าเรื่องราวชีวิตสัตว์ป่าที่เกิดขึ้นในหนึ่งวัน

ถ้าหากอยากเห็นเขาใหญ่ในแบบที่มีชีวิตสัตว์ป่า สามารถติดต่อไกด์เต้ยหรือไกด์เอ สำหรับการเยี่ยมชมเขาใหญ่แบบไม่ธรรมดา

นอกจากนี้ ยังรับชมเบื้องหลังการถ่ายทำสารคดี A day in the forest ได้ที่นี่

Writer & Photographer

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

ทันทีที่เราดำดิ่งลงสู่ความลึก เสียงเคาะถังอากาศเป็นสัญญาณเรียกด้วยความตื่นเต้นดังมาจากไดฟ์ลีดเดอร์ ฉลามขนาดใหญ่ประมาณเมตรครึ่งอยู่ด้านล่างของพวกเรา ทุกอย่างเกิดขึ้นโดยไม่มีใครทันตั้งตัว และฉลามก็ว่ายผ่านไปโดยที่เรายังไม่ทันได้เปิดกล้องถ่ายภาพ

แทบทุกไดฟ์ที่มัลดีฟส์ เราจะได้เจอฉลามอย่างน้อย 1 ตัว บางไดฟ์ก็มีเยอะจนนับไม่ถ้วน

พวกเราเกาะเรียงหน้ากระดานบนยอดหินแนวปะการัง ปลาทองทะเลสีส้มลอยตัวกระจายเป็นฉากหน้า ฉลามเกรย์รีฟ 6 ตัวว่ายวนเป็นแถวด้านหลัง เหมือนภาพที่เคยเห็นจากสารคดีไม่มีผิด กระแสน้ำไหลแรงพัดเข้ากระทบหน้าคล้ายกับกระแสลมเย็น ผิดกันตรงที่ในน้ำแรงดึงดูดให้เราเกาะติดกับพื้นแทบไม่มี ถ้าไม่เกาะยึดหินไว้ให้ดี ก็จะไหลตามน้ำไป

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ฉลามเกรย์รีฟว่ายวนเป็นแถวนอกแนวหินปะการัง

จุดที่พบเจอฉลามเกรย์รีฟมักเป็นบริเวณต้นน้ำ ความแรงของกระแสน้ำที่ทำให้เราแทบยึดตัวไว้ไม่อยู่ ดูจะไม่มีผลอะไรกับฉลามเลย และตัวเราที่เกาะดูอยู่ตรงนั้น ก็แทบจะไม่มีผลอะไรกับพวกมันเช่นกัน

พวกมันว่ายน้ำวนไปมาโดยรักษาระยะห่างจากพวกเราเท่าเดิมตลอดเวลา มีบางจังหวะที่บางตัวเข้ามาใกล้ แต่ก็ไม่เคยใกล้อย่างที่เราอยากให้เป็น ฉลามไม่เคยชอบว่ายไล่งับคน เหมือนอย่างท่อนฮุกของเพลงฮิตเลยสักครั้ง

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ฉลามเกรย์รีฟขนาดตัวไม่ใหญ่ว่ายรักษาระยะห่างจากเรา

ความกลัวฉลามน่าจะเป็นความกลัวคลาสสิก เทียบเท่าความกลัวผี ซึ่งทำให้หลายคนไม่กล้าที่จะลงว่ายน้ำในทะเลเปิด ถ้าหากลองเสิร์ช Google ด้วยคำว่าฉลาม ส่วนใหญ่จะเจอคำถามว่า การว่ายน้ำในทะเลจะโดนฉลามกัดหรือไม่

การได้เห็นฉลามตัวเป็น ๆ ว่ายผ่านหน้าเราไปช้า ๆ ทำให้เราเห็นพวกมันชัดยิ่งกว่าที่เคย ความกลัวคือสิ่งที่กั้นกลางระหว่างมนุษย์กับฉลาม ในขณะที่เรากลัวพวกมัน พวกมันก็กลัวเราไปพร้อมกัน

พื้นทรายด้านล่างมีฉลามปะการังครีบขาวนอนนิ่งอยู่หลายตัว ฉลามเป็นปลาที่ไม่มีถุงลมในตัว ถ้าหากหยุดว่ายน้ำ ตัวก็จะจมลงกับพื้น เราว่ายเข้าหาฉลามตัวหนึ่งด้วยความระมัดระวัง ไม่อยากทำให้มันตกใจ เราคอยจ้องดวงตาของฉลามที่ขยับมองมาที่เรา เมื่อเห็นว่าเรายังไม่หยุด มันจึงเริ่มยกตัวขึ้นช้า ๆ และสะบัดตัวว่ายหนีไปทันทีที่เราเข้าไปใกล้ พวกมันเลือกจัดการกับความกลัวด้วยการถอยห่างจากพวกเรา ต่างจากคนบางกลุ่มที่เลือกทำร้ายฉลามเพราะความกลัว

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ฉลามปะการังครีบขาวว่ายหนี เมื่อเราเข้าไปใกล้

ที่เมืองไทย 20 กว่าปีก่อน ร้านดำน้ำบางร้านในภูเก็ตโฆษณาทริปด้วยประโยคที่ว่า “ถ้าไม่เจอฉลามวาฬ ยินดีคืนเงิน” แต่มาทุกวันนี้ไม่มีใครกล้าที่จะสัญญากับลูกค้าแบบนั้นอีกต่อไป แม้แต่ในจุดดำน้ำที่เคยพบเจอฉลามวาฬอย่างต่อเนื่องหลายปีอย่างโลซิน ซีซั่นล่าสุดก็แทบจะไม่มีใครพบเจอพวกมัน

เราลงน้ำโดยไม่ได้คิดว่าจะเจอกับฉลามวาฬตามที่ไดฟ์ลีดเดอร์บรีฟไว้ก่อนลง สภาพบนผิวน้ำมีคลื่นลมพอประมาณ ท้องฟ้ามัวไปด้วยเมฆฝน เราว่ายตามกลุ่มที่นำอยู่ด้านหน้าไม่ทัน เลยแยกตัวออกมาดำแบบช้า ๆ ด้านหลัง ตอนท้ายของไดฟ์ก่อนที่จะกลับขึ้นสู่ผิวน้ำ จู่ ๆ ฉลามวาฬขนาดตัวประมาณ 5 เมตร ก็ว่ายออกมาจากหน้าหาด สวนทางกับเราแล้วว่ายหายไปทางที่ลึกด้านนอก ส่วนกลุ่มนักดำน้ำที่แยกไปด้านหน้าก็ได้เจอฉลามวาฬอีกตัว เมื่อดูรูปเทียบกันแล้วพบว่าเป็นคนละตัวกับที่เราได้เจอ มีฉลามวาฬมากกว่า 1 ตัวในพื้นที่นี้ พวกมันมีจำนวนมากพอและวนเวียนอยู่ในพื้นที่นี้ประจำ จนทำให้ที่นี่โฆษณาเชิญชวนนักท่องเที่ยวให้มาพบได้ตลอดทั้งปี

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
 ฉลามวาฬว่ายสวนออกมาจากหน้าหาด ผ่านหน้าเราแล้วลงไปที่ลึกด้านนอก

แคมเปญของนักสิ่งแวดล้อมหลายปีที่ผ่านมาเน้นย้ำว่า “ฉลามมีค่าตอนที่ยังมีชีวิตอยู่มากกว่าตายไปแล้ว” มูลค่าของฉลามไม่ใช่ทางสิ่งแวดล้อมเท่านั้น พวกมันมีมูลค่าทางเศรษฐกิจอย่างน่าทึ่งด้วย มีการวิจัยพบว่า มัลดีฟส์มีรายได้จากการท่องเที่ยวดำน้ำดูฉลามประมาณ 550 ล้านบาท ซึ่งเป็นมูลค่าที่เพิ่มขึ้น 2 เท่าจากปี 1995 ซึ่งเป็นช่วงเวลาก่อนมีกฎหมายห้ามประมงฉลาม

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
การดำน้ำกับฉลามเป็นแคมเปญท่องเที่ยวของมัลดีฟส์ที่สร้างรายได้ให้กับประเทศหลายร้อยล้านบาท

มัลดีฟส์ออกกฎหมายห้ามประมงฉลามทุกชนิดในน่านน้ำทั้งประเทศตั้งแต่ปี 2010 ระยะเวลา 12 ปีของการแบนนี้ทำให้จำนวนฉลามเพิ่มมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เหตุผลเบื้องหลังของการแบนนี้มาจากเรื่องเศรษฐกิจการท่องเที่ยวล้วน ๆ นอกจากการส่งออกปลาทูน่าแล้ว รายได้หลักของประเทศนี้มาจากการท่องเที่ยว

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ทุกพื้นที่ทะเลของมัลดีฟส์เต็มไปด้วยฉลาม ในภาพนี้มีฉลามปะการังครีบขาวถึง 6 ตัว

หลังจากการท่องเที่ยวหยุดชะงักเพราะการระบาดของโควิด-19 รายได้จากการท่องเที่ยวลดลง มูลค่าของฉลามที่เคยประเมินไว้จากการท่องเที่ยวก็ลดลงด้วย เมื่อปีทีแล้วมัลดีฟส์เริ่มพิจารณายกเลิกการแบนประมงฉลาม โดยให้เหตุผลว่ามาจากเสียงเรียกร้องจากชาวประมงท้องถิ่น ปัญหาของพวกเขาคือฉลามที่มีอยู่มากมายในทะเลชอบมาขโมยกัดปลาที่พวกเขาจับได้ ทำให้ผลผลิตที่ควรได้ของพวกเขาลดลง

“ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม” จำไม่ได้แล้วว่าได้ยินประโยคนี้มาจากที่ไหนเป็นหนแรก ทุกครั้งที่ดำน้ำลงไปแล้วเจอฉลามไม่ว่าจะเป็นสายพันธุ์ไหนว่ายผ่าน ประโยคนี้ก็จะผุดขึ้นมาในหัว น่าประหลาดใจที่การมีอยู่ของฉลามกลับทำให้ปลาในแนวปะการังมีจำนวนเพิ่มขึ้น เมื่อมีฉลามอยู่ ก็คุมจำนวนปลานักล่าขั้นต่อไปอย่างเช่นทูน่าหรือปลามงได้ ซึ่งการที่จำนวนนักล่าไม่เยอะเกินไป ก็ทำให้ปลาเหยื่อที่เป็นฐานของพีระมิดมีชีวิตรอดเพิ่มขึ้น

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ฉลามขี้เซาใช้โพรงหินเป็นที่นอนในเวลากลางวัน

ปลากระเบนฝูงใหญ่ว่ายฉวัดเฉวียนตัดไปมารอบตัวเรา ในระหว่างที่พวกเรากำลังเพลินกับการถ่ายรูปปลากระเบนก็มีเสียงเคาะถังอากาศดังขึ้นมา ฉลามตัวใหญ่ความยาวเกือบ 2 เมตร ว่ายตัดจากซ้ายไปขวา หน้าตาและขนาดแตกต่างไปจากบรรดาฉลามเกรย์รีฟที่เราพบบ่อย ๆ ตลอดทั้งทริปอย่างเห็นได้ชัด ข้างตัวของมันมีลายเส้นแนวตั้งที่เห็นได้ชัดมาแต่ไกล ฉลามเสือขึ้นชื่อว่าเป็นหนึ่งในฉลามที่มีโอกาสทำร้ายคน มันว่ายผ่านพวกเราไปอย่างไม่สนใจ

ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ฉลามเสือขนาดใหญ่เป็นฉลามที่มีรายงานการทำร้ายคน ว่ายผ่านพวกเราไปอย่างไม่สนใจ
ทะเลที่ดี คือทะเลที่มีฉลาม ประโยชน์ของฉลาม ทำไมฉลามตายถึงสร้างรายได้ไม่เท่าฉลามเป็น
ฉลามหัวค้อนขนาดใหญ่เกือบ 3 เมตรโผล่มาจากที่ลึกด้านนอกแนวปะการัง

เสียงเคาะถังอากาศดังรัวขึ้นมาอีกครั้ง เมื่อเราหันตามเสียงไป คราวนี้เป็นฉลามหัวค้อนขนาดใหญ่ ความยาวตัวของมันใหญ่กว่าฉลามเสือที่เราคิดว่าใหญ่แล้วเมื่อสักครู่ขึ้นไปอีก มันว่ายมาช้า ๆ ตัวเดียวที่ความลึกด้านล่าง

สมแล้วกับคำว่าพื้นที่ลี้ภัยของเหล่าฉลาม มีเพียงไม่กี่ที่ในโลกที่จะเจอฉลามเสือและฉลามหัวค้อนในไดฟ์เดียวกันได้อย่างที่นี่ เรามองฉลามหัวค้อนว่ายผ่านไป พร้อมกับความหวังในใจว่าจะได้เจอกับมันอีกครั้งที่ใต้น้ำ ในพื้นที่ที่พวกมันไม่ต้องว่ายหนีด้วยความกลัว

Writer & Photographer

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load