มีคนจำนวนมากที่อยากมีสวนสวยหน้าบ้าน แต่ไม่อยากตัดหญ้าทุกสัปดาห์ ไม่อยากรดน้ำทุกวัน และไม่มีเวลาดูแลอะไรที่ซับซ้อนมากนัก
นั่นคือจุดที่ พืชคลุมดิน เดินเข้ามาในชีวิต
พืชคลุมดิน ไม่ใช่แค่ตัวเลือกสำรองของคนที่ปลูกหญ้าไม่เป็น มันคือพืชกลุ่มหนึ่งที่มีระบบนิเวศของตัวเอง มีประโยชน์ต่อดินในแบบที่หญ้าทำไม่ได้ และสวยได้ในแบบที่ดินเปล่าไม่มีวันทำได้
พืชคลุมดิน คืออะไร?
พืชคลุมดิน คือ พืชที่คอยช่วยเหลือในการปลูกคลุมดินที่ทำหน้าที่คอยปรับสภาพดินให้ดีขึ้น ช่วยให้ดินอุ้มน้ำได้ดี และมีความชุ่มชื้นที่นานขึ้น โดยทั่วไปแล้ว พืชคลุมดิน มีลักษณะเด่นคือเจริญเติบโตแผ่กว้างในแนวราบ ไม่สูง แต่หนาแน่นพอที่จะปกคลุมผิวดินได้ทั่วถึง
พืชคลุมดิน คือพืชที่ปลูกหรือหว่านให้มีการเจริญเติบโตอย่างหนาแน่น มีใบหนา มีระบบรากแน่นสำหรับคลุมหรือยึดดิน เพื่อช่วยให้ดินมีสิ่งรองรับแรงปะทะและพัดพาจากกระแสน้ำและกระแสลม
ประโยชน์ของพืชคลุมดิน ที่มากกว่าความสวยงาม
หลายคนปลูก พืชคลุมดิน เพราะอยากให้สวนดูเขียวขจี แต่สิ่งที่ได้รับนั้นมีมากกว่านั้นมาก
1. รักษาความชื้นในดิน การปล่อยให้ พืชคลุมดิน คลุมตามผิวดิน โดยเฉพาะในดินที่พรวนแล้วอย่างดี จะช่วยให้ดินเก็บน้ำได้ดีขึ้นและช่วยลดการระเหยของน้ำ เพราะ พืชคลุมดิน จะช่วยบังแสงแดดไม่ให้โดนผิวดินโดยตรง
2. ป้องกันการชะล้างหน้าดิน พืชคลุมดิน จะส่งรากลงไปในดินและยึดเม็ดดินไว้ ทำให้ผิวดินไม่ถูกเซาะได้ง่าย เมื่อมีน้ำไหลแรงหรือฝนตกหนัก การทำสวนบนเนินลาดจึงจำเป็นต้องปลูก พืชคลุมดิน
3. กำจัดวัชพืชตามธรรมชาติ พืชคลุมดิน ส่วนมากจะมีใบเป็นจำนวนมากและหล่นทับถมบนผิวดินจนแสงสว่างส่องไม่ถึงผิวดิน เมื่อเป็นเช่นนี้วัชพืชก็ไม่มีโอกาสงอกได้
4. เพิ่มธาตุอาหารในดิน ถ้าเป็น พืชคลุมดิน ที่เป็นพืชตระกูลถั่วจะสามารถตรึงไนโตรเจนจากอากาศมาใช้ประโยชน์เพิ่มเติมให้แก่ดิน และรากของ พืชคลุมดิน ช่วยทำให้ดินโปร่ง มีช่องอากาศมากขึ้น สามารถระบายน้ำได้ดี
พืชคลุมดิน 8 ชนิดยอดนิยม เลือกให้เหมาะกับพื้นที่
1. ถั่วบราซิล — พืชคลุมดิน มาแรงที่สุดในขณะนี้
ถั่วบราซิล (Arachis pintoi) คือ พืชคลุมดิน ที่กำลังได้รับความนิยมสูงมาก เพราะปลูกง่าย ทนทาน มีดอกสีเหลืองสดสวย และไม่ต้องตัดแต่งบ่อย สามารถปลูกได้ทั้งจากเมล็ดและกิ่งปักชำ แต่การปลูกจากเมล็ดจะได้ระบบรากแก้วที่แข็งแรงกว่าและทนแล้งกว่า
เหมาะสำหรับพื้นที่แดดจัดและต้องการ พืชคลุมดิน ที่ดูแลน้อยที่สุด
2. ผักแว่น — พืชคลุมดินที่กินได้
ผักแว่นเป็นวัชพืชพุ่มเตี้ยขนาดเล็กขึ้นปกคลุมผิวดินเป็นกลุ่ม ลำต้นมีขนปกคลุม ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อย 3 ใบ ลักษณะเป็นรูปหัวใจ จุดเด่นที่ทำให้ผักแว่นโดดเด่นในฐานะ พืชคลุมดิน คือนอกจากใช้คลุมดินได้แล้ว ยังนำมาประกอบอาหารได้ ปลูกสวนหน้าบ้านได้ทั้งสวยและมีประโยชน์
3. ชะพลู — พืชคลุมดินกินได้ หอมดีในครัว
ชะพลูเป็น พืชคลุมดิน ยอดนิยมสูง 50-70 เซนติเมตร ชอบแสงรำไร มักปลูกคลุมดินใต้ต้นไม้ใหญ่ ใบมีกลิ่นหอมสามารถใช้ประกอบอาหารได้ เหมาะมากสำหรับบ้านที่มีต้นไม้ใหญ่และต้องการ พืชคลุมดิน ที่ใช้ประโยชน์ในครัวได้ด้วย
4. ตะไคร้ — พืชคลุมดินกลิ่นหอม กันแมลงได้
ตะไคร้เป็น พืชคลุมดิน ที่น่าสนใจมากสำหรับคนทำสวนผสมผสาน ปลูกเป็นแนวรั้วหรือคลุมบริเวณรอบสวนได้ กลิ่นหอมของตะไคร้ยังช่วยไล่แมลงได้ตามธรรมชาติ และใบนำมาใช้ประกอบอาหารหรือต้มน้ำดื่มได้
5. หญ้าแฝก — พืชคลุมดินแก้ปัญหาดินพัง
หญ้าแฝกคือ พืชคลุมดิน ที่กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำสำหรับพื้นที่เนินลาดหรือพื้นที่ริมแม่น้ำ ระบบรากของหญ้าแฝกลึกมากกว่าพืชทั่วไป ทำให้ยึดดินได้แน่นเป็นพิเศษ เหมาะกับสวนที่มีปัญหาดินพังหรือถูกน้ำกัดเซาะ
6. ถั่วลาย — พืชคลุมดินในสวนยางและสวนผลไม้
ถั่วลายเป็น พืชคลุมดิน ที่ถ้าปลูกขึ้นคลุมดินจะทำให้หญ้าคาตายได้ เพราะถูกบังแสงแดดจนมีไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ นิยมมากในสวนยางพาราและสวนผลไม้ เพราะนอกจากกำจัดวัชพืชได้แล้ว ยังตรึงไนโตรเจนเพิ่มความสมบูรณ์ให้ดินได้ในเวลาเดียวกัน
7. เฟิร์นกนกนารี — พืชคลุมดินสำหรับที่ร่ม
เฟิร์นกนกนารีคือ พืชคลุมดิน ในฝันของคนที่มีพื้นที่ร่ม ไม่ว่าจะเป็นใต้ต้นไม้ใหญ่หรือชายคาบ้าน เจริญเติบโตได้ดีในที่แสงน้อย ใบสีเขียวสดแผ่กว้างสวยงาม และดูแลแทบไม่ต้องทำอะไรเลย
8. ปอเทือง — พืชคลุมดินบำรุงดินอย่างเข้มข้น
ปอเทืองคือ พืชคลุมดิน ที่นิยมในภาคเกษตรกรรม ดอกสีเหลืองสว่างสวย และเมื่อไถกลบลงดินจะกลายเป็นปุ๋ยพืชสดที่เพิ่มอินทรียวัตถุในดินได้อย่างมีประสิทธิภาพ
วิธีปลูกพืชคลุมดิน ให้ได้ผลดีที่สุด
เลือกชนิดให้เหมาะกับสภาพพื้นที่
สิ่งแรกที่ต้องรู้ก่อนปลูก พืชคลุมดิน คือสภาพแสงของพื้นที่
- พื้นที่แดดจัด → ถั่วบราซิล ปอเทือง ตะไคร้
- พื้นที่แสงรำไร → ชะพลู ผักแว่น เฟิร์นกนกนารี
- พื้นที่ร่มมาก → เฟิร์น มอส พืชใบเขียวทนร่ม
เตรียมดินก่อนปลูก
พืชคลุมดิน เจริญเติบโตได้ดีในดินที่ร่วนซุยและชุ่มชื้น ก่อนปลูกควรพรวนดิน เพิ่มปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก และทำให้ดินโปร่งขึ้นก่อน เพื่อให้รากของ พืชคลุมดิน หยั่งลึกได้เร็วกว่า
ระยะห่างในการปลูก
พืชคลุมดินส่วนใหญ่ควรปลูกในระยะห่าง 15-30 เซนติเมตร ขึ้นอยู่กับชนิดพืช เพื่อให้แต่ละต้นมีพื้นที่เจริญเติบโต และจะแผ่คลุมดินได้เต็มพื้นที่ภายใน 1-3 เดือน
การดูแลในช่วงแรก
ช่วง 1-2 เดือนแรกหลังปลูก พืชคลุมดิน ควรรดน้ำสม่ำเสมอและกำจัดวัชพืชที่แทรกขึ้นมาบ้าง เพราะยังไม่ปกคลุมดินสมบูรณ์ พอ พืชคลุมดิน เติบโตหนาแน่นแล้ว วัชพืชจะไม่มีพื้นที่งอกขึ้นมาได้อีก
เปรียบเทียบ : พืชคลุมดิน vs หญ้า
|
รายการ |
พืชคลุมดิน |
หญ้า |
| การดูแล | น้อยถึงปานกลาง | ต้องตัดบ่อย |
| บำรุงดิน | ดีมาก | ปานกลาง |
| ความหลากหลาย | มีให้เลือกหลายชนิด | จำกัด |
| กันวัชพืช | ดีมาก | ปานกลาง |
| ค่าใช้จ่าย | ต่ำ | สูงกว่า (ค่าตัด) |
| ความสวยงาม | มีดอก มีสีสัน | สีเขียว สม่ำเสมอ |
พืชคลุมดิน เหมาะกับใคร?
พืชคลุมดิน เหมาะมากสำหรับ คนที่ต้องการสวนสวยแต่ไม่มีเวลาดูแลมาก คนที่มีพื้นที่เป็นเนินหรือดินพังง่าย ชาวสวนที่ต้องการลดการใช้ปุ๋ยเคมี คนที่ต้องการกำจัดวัชพืชโดยไม่ใช้สารเคมี และผู้ที่อยากปรับปรุงคุณภาพดินในระยะยาว
เริ่มต้นจากพืชคลุมดินต้นเดียว
ไม่จำเป็นต้องปลูก พืชคลุมดิน ทั้งสวนพร้อมกัน เริ่มจากมุมเล็กๆ ที่ดูเหงาที่สุดในสวน ไม่ว่าจะเป็นใต้ต้นไม้ใหญ่ ริมรั้ว หรือตรงทางเดิน แล้วดูว่า พืชคลุมดิน ที่คุณเลือกจะค่อยๆ แผ่ขยายออกไปเติมเต็มพื้นที่นั้นได้อย่างไร
ในโลกที่ทุกคนยุ่งและไม่มีเวลา พืชคลุมดิน คือธรรมชาติที่ดูแลตัวเองได้ในระดับหนึ่ง และนั่นคือสิ่งที่สวนที่ดีควรเป็น การเกษตรพืชคลุมดิน
