ต้นเดือนสิงหาคม

บ้านช่อนทอง อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา

18.30 น.

เบื้องบนเหนือสวนยางพารา เสียงดังราวกับเกิดพายุ พร้อมกับเงาดำจำนวนมากบินข้ามไปเป็นแถวยาว มันคือเสียงปีกแหวกอากาศจากการบินของฝูงนกเงือกกรามช้างปากเรียบที่กลับจากทำภารกิจช่วงกลางวัน บริเวณนี้เป็นที่พักผ่อน พวกมันจะอยู่ที่นี่ไปตลอดคืน กระทั่งเช้ามืดจึงจะแยกย้าย

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!
นกเงือกกรามช้างปากเรียบ ขณะใช้เวลาอยู่ที่บ้านช่อนทอง อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา เป็นจุดพักช่วงเวลาหนึ่งก่อนไปจุดหมายปลายทาง

นกจำนวนกว่า 400 ตัว บินวน ๆ เหนือต้นสะเดาเทียม ก่อนหุบปีกทิ้งตัวลงเกาะตามกิ่ง มองไกล ๆ คล้ายใบไม้หนาทึบ พวกมันมาที่นี่หลายวันแล้ว ที่นี่ไม่ใช่จุดหมายปลายทางหรอก แต่เหลือระยะทางอีกไม่ไกล

จากจุดเริ่มต้นในผืนป่าห้วยขาแข้งและทุ่งใหญ่นเรศวร พวกมันเดินทางมาแล้วกว่าพันกิโลเมตร ใช้เวลาเกือบ 100 วัน เส้นทางยาวไกล บางช่วงเลยเข้าไปในพื้นที่ประเทศพม่า วกกลับเข้ามาใหม่ แวะพักตามผืนป่าต่าง ๆ หลายแห่ง

นานมาแล้วที่วิถีชีวิตนกเงือกกรามช้างปากเรียบคล้ายเป็นปริศนา

พวกมันสร้างรังวางไข่ในป่าห้วยขาแข้งด้วยวิถีเดียวกับนกเงือกชนิดอื่น ๆ ตัวเมียเข้าไปขังตัวอยู่ในโพรง ตัวผู้ทำหน้าที่หาอาหารมาเลี้ยงดู

เมื่อลูกโตพอออกจากโพรง ออกมาโบยบินไม่นาน พวกมันก็หายไป ไม่มีใครรู้ว่าในช่วงฤดูฝน เหล่านกเงือกกรามช้างปากเรียบที่สร้างรังวางไข่ในป่าห้วยขาแข้งหายไปอยู่ไหน

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!

เทคโนโลยีซึ่งพัฒนาไปไกล เมื่อนำมาใช้กับการศึกษาชีวิตสัตว์ป่าช่วยให้คนรู้มากขึ้น นักวิจัยใช้วิธีติดเครื่องส่งสัญญาณวิทยุในระบบผ่านดาวเทียมไว้กับนก ข้อมูลที่ได้น่าตื่นใจ เพราะหลังลูกออกจากโพรงแล้ว นกเงือกกรามช้างปากเรียบจะออกเดินทางไกล จุดหมายปลายทางคือป่าเบรุ่ม พื้นที่อนุรักษ์ในประเทศมาเลเซีย

ปริศนาคลี่คลาย ความสงสัยลดน้อยลง ความนับถือความมหัศจรรย์ที่ธรรมชาติจัดสรรไว้เพิ่มมากขึ้น

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!

สำหรับสัตว์ป่า การเดินทางเป็นส่วนหนึ่งในชีวิต พวกมันเดินทางเคลื่อนย้ายถิ่นตามฤดูกาล มีแหล่งอาหารเป็นตัวกำหนด หลายตัวเดินทางในระยะใกล้ ๆ มีไม่น้อยเคลื่อนย้ายไปไกลนับพันกิโลเมตร

ทุกชนิดตั้งแต่กุ้งตัวเล็ก ๆ ปลา ผีเสื้อ นก สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม ไปจนถึงวาฬ

พวกมันเดินทางจากบ้าน ออกเดินทางโดยมีความหวังรออยู่เบื้องหน้า

สัตว์ป่าเดินทางมาเนิ่นนานแล้ว มีวิถีดังเช่นเคยเป็นมา ไม่ว่าหลายแห่งบนโลกจะไม่เหมาะสำหรับการเป็นแหล่งอาศัย โลกจะเปลี่ยนแปลงไปเช่นไร 

ความมืดมนซึ่งต้องเผชิญเหล่านี้ไม่ทำให้สัตว์ป่าเลิกเดินทาง ไม่ทำให้พวกมันไร้ซึ่งความหวัง

การเดินทางย้ายถิ่นของพวกนกเห็นเป็นภาพชัดเจน หลายชนิดเดินทางร่วมกันเป็นฝูงใหญ่ มีหลายตัวเลือกเดินทางลำพัง มีเพียงเงาเป็นเพื่อนร่วมทาง

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!

เสียงจ้อกแจ้กเริ่มเงียบ ท้องฟ้ามืด นกเงือกกรามช้างปากเรียบที่เกาะเบียดกันแน่นตามกิ่งต้นสะเดาเทียม มองเห็นเป็นเงาตะคุ่มอยู่ในความมืด

ไม่ว่าจะเรียกการเดินทางของสัตว์ป่าว่าอย่างไร พวกมันเดินทางเพราะสัญชาตญาณ เพราะเป็นหน้าที่ เป็นความหวัง หรือเพราะแค่ตาม ๆ กันไป แต่เมื่อถึงเวลา พวกมันจะออกเดินทาง

หลายตัวเป็นการเดินทางครั้งแรก ขณะหลายตัวอาจรู้ดีว่านี่เป็นการเดินทางครั้งสุดท้าย และแน่นอนว่าทุกการเดินทางย่อมมีบางตัวไปไม่ถึงจุดหมาย และบางตัวกลับไม่ถึงบ้าน

นกเงือกกรามช้างกว่า 400 ตัว กับการเดินทางปริศนา เมื่อลูกออกจากโพรงแล้ว มันจะออกเดินทางไกลกว่าพันกิโล แล้วกลับมาใหม่เมื่อหมดฤดูฝน

ไม่มีอะไรหยุดยั้งการเดินทาง หรือปิดกั้นความหวังถึงแหล่งอาหารที่รออยู่เบื้องหน้า

ในระยะทางกว่าพันกิโลเมตรของนกเงือกกรามช้างปากเรียบ ตลอดเส้นทางที่หยุดพัก พวกมันนำพาพันธุ์พืชมาแพร่กระจาย พันธุ์ไม้หลากชนิดแพร่ไปจากถิ่น อาหารที่ได้เป็นแค่ผลพลอยได้จากการทำหน้าที่

หน้าที่ซึ่งพวกมันกระทำมานานนับพัน ๆ ปีแล้ว

หากจุดหมายมีแหล่งอาหารอันสมบูรณ์ การเดินทางของสัตว์ป่าอาจพูดได้ว่ามีความหวังที่อยู่เบื้องหน้า

บางทีสำหรับจะคนต่างออกไป เมื่อจากไปไกล คนมักคิดถึงที่ที่จากมา

นกเงือกกรามช้างกว่า 400 ตัว กับการเดินทางปริศนา เมื่อลูกออกจากโพรงแล้ว มันจะออกเดินทางไกลกว่าพันกิโล แล้วกลับมาใหม่เมื่อหมดฤดูฝน

นกเงือกกรามช้างปากเรียบเดินทางไกลแสนไกล มุ่งหน้าแหล่งอาหาร ทำหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมาย และเมื่อฤดูแห่งความรักมาถึง พวกมันจะกลับบ้าน

ชีวิต ไม่ว่าจะเดินทางไปไกลแสนไกลเพียงไร จุดเริ่มต้นคือที่ซึ่งจะย้อนกลับมา

นกเงือกกรามช้างกว่า 400 ตัว กับการเดินทางปริศนา เมื่อลูกออกจากโพรงแล้ว มันจะออกเดินทางไกลกว่าพันกิโล แล้วกลับมาใหม่เมื่อหมดฤดูฝน

เทคโนโลยีช่วยให้วิถีชีวิตอันเป็นปริศนาของเหล่าสัตว์ป่าคลี่คลายขึ้นเรื่อย ๆ

จากผืนป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร นกเงือกกรามช้างปากเรียบมุ่งหน้าลงใต้ จุดหมายปลายทางที่ป่าเบรุ่มประเทศมาเลเซียระยะทางกว่าพันกิโลเมตร แวะพักตามผืนป่าหลายแห่ง ใช้เวลากว่า 100 วัน

หมดฤดูฝน ใกล้ถึงฤดูกาลแห่งความรัก พวกมันจะเดินทางกลับ

เที่ยวกลับนี้ใช้เวลาเดินทางเพียงแค่ 16 วัน

ไม่น่าแปลกใจที่ขากลับใช้เวลาน้อยมาก 

เพราะครั้งนี้จุดหมายปลายทางของพวกมันคือบ้าน…

บ้านอันเป็นที่ซึ่งเมื่อจากไปไกล ทุกชีวิตนึกถึง

Writer & Photographer

Avatar

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

รอยต่อของปีมักเป็นเวลาที่เราย้อนนึกถึงสิ่งที่ผ่านมา พอมานั่งคิดดูแล้ว อย่างน้อย 1 ใน 4 ของเวลาในชีวิตเราผ่านไปในทะเล บางครั้งเป็นการนั่งบนเรือนิ่ง ๆ มองออกไปในทะเลเรียบด้านนอก หวังว่าจะมีอะไรสักอย่างแหวกความเรียบของผิวน้ำขึ้นมา บางครั้งก็เป็นการนั่งคุยเล่นฆ่าเวลารอลงดำน้ำไดฟ์ถัดไป บางครั้งก็เป็นการเดินทางข้ามจากฝั่งแผ่นดินใหญ่ไปยังเกาะห่างไกล

จุดเริ่มต้นของการใช้ชีวิตกลางทะเลทั้งหมดมาจากการดำน้ำ

สมัยที่เริ่มต้นดำน้ำใหม่ ๆ มีเพื่อนคนหนึ่งท้วงถามว่า คนเราจะดำน้ำไปทำไมกัน โลกใต้น้ำไม่ใช่ที่ของมนุษย์ ไม่ใช่โลกที่คนหายใจได้ ไม่ใช่พื้นที่ที่เราควรลงไปรบกวนวุ่นวาย คำถามของเพื่อนคนนี้ติดอยู่ในใจเรามาหลายปี ในระหว่างที่พยายามหาเหตุผลว่า ทำไมเราถึงต้องดำน้ำก็หลงรักกิจกรรมนี้ไปแล้วอย่างถอนตัวไม่ขึ้น

อาจจะเรียกว่าเป็นการอ้างเพื่อหาความชอบธรรมในกิจกรรมดำน้ำก็ว่าได้ แต่เราคิดว่าการลงน้ำไปรบกวนโลกที่ไม่ได้ออกแบบมาให้เราอยู่เป็นเรื่องจำเป็น

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
บรรยากาศโลกใต้น้ำที่เต็มไปด้วยความมหัศจรรย์

โลกประกอบด้วยพื้นที่น้ำถึง 2 ใน 3 ส่วน ประโยคหลักที่สารคดีใต้ทะเลเกือบทุกเรื่องต้องนำมาพูดถึง การที่เรามีชีวิตอยู่บนโลกใบนี้ ก็ควรจะทำความรู้จักพื้นที่ส่วนใหญ่ของโลกไว้บ้าง การเรียนรู้พื้นที่ได้ดีที่สุด คือนำตัวเองเข้าไปอยู่ในพื้นที่นั้น ๆ

อยากรู้จักป่าก็ต้องเดินเข้าป่า อยากรู้จักทะเลก็ต้องลงดำน้ำ

เวลาที่เข้าป่าเพราะอยากไปดูสัตว์ป่าแบบในสารคดี สิ่งที่เราพบมักไม่เหมือนกับที่คิดไว้ ถ้าไม่ได้มีกล้องส่องทางไกลหรือเลนส์เทเลติดกล้อง สัตว์ป่าทั้งหลายช่างดูห่างไกล เห็นเป็นจุดเล็ก ๆ ในพื้นที่กว้าง แต่สำหรับโลกใต้น้ำไม่ได้เป็นแบบนั้น ระยะห่างระหว่างสัตว์ป่าที่อยู่ใต้น้ำนั้นใกล้ในระยะจ้องตากันได้

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ลวดลายของปะการัง คล้ายกับลายผ้าทอ หรือจะมองเป็นเขาวงกตก็ได้

สัตว์ป่าพื้นฐานของโลกใต้น้ำคือปะการัง ปะการังที่เกาะนิ่งกับพื้นหิน แตกกิ่งก้านเหมือนต้นไม้ ทำให้เราเผลอลืมไปว่าพวกมันเป็นสัตว์

กิ่งปะการังมีโครงสร้างที่เป็นระเบียบเหมือนผ่านการคำนวณทางคณิตศาสตร์ ที่ปลายยอดกิ่งมีหนวดโพลิปปะการังยื่นออกมาดูคล้ายดอกไม้ เมื่อเอามือพัดน้ำแรง ๆ บางครั้งหนวดก็หดหลบลงไปในโครงสร้างแข็ง ช่อรองโพลิปปะการังวางตัวเรียงวนเป็นวงอย่างมีระเบียบ คล้ายตึกคอนโดสูงที่มีระเบียงโผล่ออกมาข้างตึกไล่วนขึ้นไปจนสุดปลาย พอถอยออกมามองในระยะห่าง เราเห็นโครงสร้างที่แผ่ออกเป็นแผ่น แต่ละแผ่นก็ซ้อนทับ ไล่ระดับกันลงไป

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
โพลิปปะการังที่ดูเหมือนดอกไม้ แต่ที่จริงเป็นสัตว์

สถาปนิกชั้นครู ‘มีส ฟาน เดอ โรห์’ เคยพูดไว้ว่า “God is in the Details” ความมหัศจรรย์ของธรรมชาติปรากฏตัวให้เราเห็นในรายละเอียดเล็ก ๆ การดำน้ำฝึกสายตาเราให้มองเห็นโลกที่แตกต่างไป

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
God is in the Details… เมื่อมองดูให้ละเอียด เราจะเห็นความมหัศจรรย์ที่ซ่อนอยู่ กุ้งตัวน้อยแทรกตัวอยู่ในหนวดดอกไม้ทะเล

ดอกไม้ทะเลเป็นสัตว์น้ำตัวต่อมาที่เราหมกมุ่น หลังจากดำน้ำมาได้พักหนึ่งก็พบว่าดอกไม้ทะเลมีหลายแบบ และบางแบบก็มีหลายสี แต่สิ่งที่เราชอบที่สุดคือ เมื่อเวลาใกล้ค่ำหรือยามที่แสงเริ่มน้อยลง พวกมันจะเริ่มห่อตัวเป็นก้อนกลม 

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ยามเย็น ดอกไม้ทะเลจะห่อตัวเป็นก้อนกลม กุ้งตัวเล็ก ๆ โผล่ออกมาในท่าทางที่เหมือนโผล่ออกมาจากหน้าต่างบ้านรก ๆ

ก้อนดอกไม้ทะเลอ้วนกลมน่ารักคู่ควรจะถูกเรียกด้วยเสียงเล็ก ๆ ว่า ‘น้อน’ มีหนวดสีม่วงสดที่เก็บเข้าไปในตัวไม่หมดยื่นออกมาจากตรงศูนย์กลาง พอมองเข้าไปให้ดีก็พบกุ้งตัวเล็ก ๆ โผล่ออกมาในท่าทางที่เหมือนโผล่ออกมาจากหน้าต่างบ้านรก ๆ

ถึงแม้จะไม่ใช่ของหายาก ไม่ใช่ของแปลกที่ต้องตามหา แต่มันทำให้เราอารมณ์ดีเมื่อได้เห็น การดำน้ำทำให้เราหลงรักในสิ่งธรรมดาๆ

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
สีฟ้าเป็นสีโปรดของคนส่วนใหญ่ เป็นสีที่ทำให้ผ่อนคลาย

ทางทฤษฎีสีกล่าวว่า สีฟ้าเป็นสีที่สร้างความผ่อนคลาย มีการศึกษาจากตัวอย่างใน 10 ประเทศ พบว่าสีฟ้าเป็นสีโปรดของคนส่วนใหญ่ การดำน้ำคือการกระโดดเข้าสู่โลกสีฟ้า ให้สีที่เป็นมิตรและผ่อนคลายห่อหุ้มทั้งร่างกายและจิตใจ

แต่ไม่ใช่ว่าทุกสิ่งใต้ทะเลจะเป็นสีฟ้าโมโนโทน สิ่งมีชีวิตหลายอย่างมีสีสันและลวดลายที่ประกอบกันอย่างน่าทึ่ง

ปลาสินสมุทรแว่นเหลืองเป็นหนึ่งในปลาทะเลที่เราชอบมาก ทั้งตัวของมันเต็มไปด้วยสีสดของแม่สี อย่างกับเพิ่งบีบออกมาจากหลอดแล้วป้ายลงบนตัวปลาโดยไม่ผสมสีอื่น

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ปลาสินสมุทรแว่นเหลืองมีสีสดเหมือนกับระบายด้วยสีที่เพิ่งบีบออกมาจากหลอด

อีกชนิดหนึ่งที่ทำให้เราทึ่งกับธรรมชาติในการออกแบบคู่สี คือ Bicolor Dottyback ในหมู่นักเลี้ยงปลาตู้ให้ชื่อเล่นมันว่า ปลาหวานเย็น ปลาตัวนี้มีด้านหน้าเป็นสีม่วงสด และครึ่งตัวหลังเป็นสีเหลือง โดยที่จุดต่อของ 2 สีนี้มีอยู่ที่กลางตัวเป็นเส้นขีดตรง ๆ ไม่มีลวดลายอะไรซับซ้อนทั้งสิ้น เหมือนกับว่าคนออกแบบเริ่มระบายสีตัวปลาแล้วเลิกกลางทางซะแบบนั้น

เราชอบถามกันเล่น ๆ ว่าใครเป็นคนออกแบบเลือกสีให้ปลาแต่ละชนิด หลายตัวมีสีสันที่เกินกว่าจินตนาการของเราไปมาก สีจากใต้ทะเลเหล่านี้สร้างแรงบันดาลใจและจินตนาการให้นักออกแบบได้หลายสายงาน

หนังเรื่อง อวตาร ภาคแรก ถึงแม้จะเป็นฉากในป่าทั้งหมด แต่สิ่งมีชีวิตที่มีให้เห็นในฉากได้แรงบันดาลใจและสีสันที่มาจากใต้ทะเลอย่างชัดเจน

ปลาดาวหรือดาวทะเลส่วนใหญ่จะมี 5 ขา พอดู ๆ ไปก็คล้ายกับตัวคนนอนก่ายหินในท่าทางประหลาด ๆ ท่าทางของดาวทะเลบางตัวทำให้นึกถึงตัวเราเองบนโซฟาที่บ้าน หลังจากเริ่มมองเห็นพวกมันมีชีวิตอีกแบบ เราเริ่มมองหาปลาดาวในทุกที่ พร้อมกับจินตนาการถึงชีวิตเอื่อย ๆ ของพวกมัน

สิ่งมีชีวิตน่าหลงใหลในโลกใต้น้ำ ทั้งหนวดปะการัง ก้อนดอกไม้ทะเล ปลาดาวเอกเขนก และปลาคู่สีบาดตา
ปลาดาวทำท่าคล้ายกับตัวคนนอนก่ายหินในท่าที่เราคุ้นเคย

ไม่ว่าจะมองไปทางไหนที่ใต้น้ำ เราจะเจอกับสิ่งที่กระตุ้นจินตนาการอยู่เสมอ การดำน้ำทำให้เราได้มีเวลาอยู่กับตัวเองและรู้จักตัวเอง ได้เจอสิ่งมีชีวิตใหม่ ได้เดินทางไปยังพื้นที่ใหม่

มนุษย์เรามักออกเดินทางไปยังพื้นที่ที่เราไม่รู้จัก ยอดเขาสูง ดวงจันทร์ในอวกาศ เหวลึกใต้ทะเล จิตวิญญาณของนักผจญภัยฝังอยู่ในยีนส์ของพวกเรา เมื่อได้ทำกิจกรรมใหม่ ๆ หรือออกเดินทางสู่พื้นที่ใหม่ ร่างกายจะหลั่งสารโดปามีนที่สร้างความสุขให้เรา

สิ่งมีชีวิตน่าหลงใหลในโลกใต้น้ำ ทั้งหนวดปะการัง ก้อนดอกไม้ทะเล ปลาดาวเอกเขนก และปลาคู่สีบาดตา
ร่างกายจะหลั่งสารแห่งความสุขออกมาทุกครั้งที่เราได้ออกเดินทางไปพบกับสิ่งใหม่ ๆ ซึ่งมีอยู่เต็มไปหมดที่ใต้น้ำ

เราทุกคนต้องการสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาในชีวิต เราไม่จำเป็นต้องทำสิ่งใหม่ด้วยการพยายามเป็นนักบินอวกาศ แต่พวกเราทุกคนเป็นนักดำน้ำได้

นักดำน้ำแต่ละคนติดใจในการดำน้ำด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน บางคนการดำน้ำคือการผจญภัย บางคนชอบในความผ่อนคลายที่ได้ล่องลอยไปในทะเล บางคนชอบที่ได้ค้นพบสิ่งใหม่ ๆ เหตุผลที่มีไม่รู้จบคือคำตอบที่แต่ละคนต้องลงดำน้ำไปเพื่อหาด้วยตัวเอง

Writer & Photographer

Avatar

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load