The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

 

เรือลำเล็กแล่นฝ่าคลื่นออกไปกลางความมืด ที่ขอบฟ้าเริ่มมีแสงรำไรเรืองขึ้นมา ขับให้เห็นแนวขอบเกาะสีดำทะมึนข้างหน้า ของเสียของแมวน้ำและบรรดานกทะเลทับถมกันจนเต็มพื้นผิวของเกาะ ส่งกลิ่นลอยมาถึงเราก่อนที่จะเห็นตัวเกาะชัดเสียอีก

ฉลามขาว, เกาะแมวน้ำ

‘เกาะแห่งแมวน้ำ’ คือจุดมุ่งหมายของเรา เกาะขนาดเล็กที่พอจะเดินได้รอบแบบไม่เหนื่อย ที่นี่คือบ้านของเหล่าแมวน้ำแห่งแอฟริกาใต้หลายพันตัว

ท้องฟ้าเริ่มเปลี่ยนเป็นสีชมพูตามปริมาณแสงที่เพิ่มมากขึ้น  ฝูงแมวน้ำที่ออกไปหาอาหารนอกเกาะกำลังว่ายกลับมาพร้อมกับแสงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น แมวน้ำเป็นสัตว์ที่ปราดเปรียวว่องไว ความเร็วของพวกมันสามารถหลบหลีกฉลามที่ว่ายตามมาอย่างเปิดเผยได้ง่ายๆ หลายครั้งที่เราเห็นแมวน้ำว่ายเข้าไปตัดหน้าเพื่อหยอกฉลามตัวใหญ่

ฉลามขาว, เกาะแมวน้ำ ฉลามขาว, เกาะแมวน้ำ

แต่ช่วงเวลาโพล้เพล้ยามเช้าคือชั่วโมงแห่งความตาย นักล่ากำลังรอแสงแรกของวัน แสงที่สว่างแค่พอจะให้พวกมันมองกลับขึ้นมาที่ผิวน้ำและเห็นเงาของอาหารที่อยู่ด้านบน แต่ยังไม่สว่างพอที่แมวน้ำจะมองเห็นพวกมันด้านล่าง ฉลามขาวนักล่าใช้ความสลัวเป็นเครื่องมือสร้างแต้มต่อ เมื่อมองลงไปจากผิวน้ำ สีเทาเข้มด้านบนตัวของฉลามขาวกลมกลืนไปกับพื้นน้ำดำมืดด้านล่าง

“2 นาฬิกา 100 เมตร” เสียงใสกังวาลของโมนิคก้องตัดผ่านลมดังให้เราได้ยินกันทั่ว ทุกคนกรูกันหันไปตามทิศทางที่เธอขานบอก หัวเรือด้านหน้าคือทิศของ 12 นาฬิกา องศาที่กระจายออกจากตัวเรือไล่ไปตามเข็มนาฬิกาที่เราคุ้นเคย 2 นาฬิกาคือทางกราบขวาของเรือ 100 เมตรคือระยะที่ห่างออกไปจากตัวเรือทางทิศนั้น

เกือบ 20 ปีแล้วที่โมนิคและคริส ฟาวโลวส์ สามีภรรยาชาวแอฟริกาใต้ พาคนนั่งเรือออกมาดูพฤติกรรมซุ่มล่าเหยื่อที่เป็นเอกลักษณ์ของฉลามขาว พวกเขาไม่ได้ชื่นชอบความตื่นเต้นของการล่า แต่พวกเขาชื่นชมความสง่างามและวิถีของพวกมัน

“เล็งตัวเล็กด้านหลังไว้” โมนิคตะโกนบอกทุกคน

แมวน้ำประมาณยี่สิบกว่าตัวมองเห็นเป็นเงาตะคุ่มสีดำผลุบๆ โผล่ๆ ตามการกระโดดเคลื่อนที่ของพวกมัน ท้ายกลุ่มมีแมวน้ำตัวหนึ่งกำลังจะว่ายไม่ทันฝูง ระยะห่างระหว่างตัวมันกับฝูงค่อยๆ เพิ่มขึ้นทุกที

ฉลามขาว, เกาะแมวน้ำ

ฉลามขาวจะเลือกเหยื่อที่อ่อนแอที่สุด นี่คือหน้าที่ของฉลาม หน้าที่ในการกำจัดตัวที่อ่อนแอทิ้งไป มันคือการคัดสรรของธรรมชาติ

ตูม!

เงาสีดำทะมึนขนาดใหญ่พุ่งทะลุผิวน้ำขึ้นมา ฉลามขาวว่ายพุ่งตัวขึ้นมาจากความลึก ตรงสู่เหยื่อที่เป็นเป้าของมันด้วยความเร็วสูง แรงโมเมนตัมส่งให้ฉลามขาวหนัก 1 ตันลอยตัวสูงพ้นจากผิวน้ำ มันคือการล่าที่รุนแรงและจบลงในชั่วพริบตา แมวน้ำตายคาที่เรียบร้อยแล้วจากแรงกระแทก ไม่ทันได้เจ็บปวดและรับรู้ใดๆ การฆ่าที่ฉับไวและงดงาม ฉลามไม่เคยล่าเพื่อความสนุกสนาน การล่าทุกครั้งของมันทำเพื่อการอยู่รอดเท่านั้น

ฉลามขาว, เกาะแมวน้ำ

ฝูงแมวน้ำที่เหลือเคลื่อนที่ต่อไปข้างหน้าเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น มันต้องไปให้ถึงแนวน้ำตื้นของเกาะให้เร็วที่สุด ความมืดตรงที่ลึกด้านล่างไม่ใช่พื้นที่ที่พวกมันจะโอ้เอ้ได้

“คุณดำน้ำลงไปดูฉลามจริงๆ เหรอ” เด็กชายนักโต้คลื่นชาวแอฟริกาถามเราเมื่อเราเปิดรูปในโทรศัพท์มือถือให้ดู พร้อมกับทำท่าขนลุกขนพองไปด้วย “พวกมันกินคนนะ!” เขากล่าวท้วงด้วยความกังวล

สำหรับนักโต้คลื่น ฉลามคือตัวอันตรายอย่างที่สุด เมื่อมองขึ้นมาจากใต้น้ำรูปทรงของนักโต้คลื่นช่างคล้ายคลึงกับแมวน้ำที่ว่ายอยู่ช้าๆ อย่างโดดเดี่ยว “ผมอยากจะฆ่าพวกมันทิ้งให้หมด เราจะได้มีทะเลที่ปลอดภัย”

ฉลามขาว, เกาะแมวน้ำ

“ในบางเวลา เราก็แค่ดูคล้ายอาหารของมันมากเกินไป” ฉันตอบเขาไปตามความจริงของฉลาม ภาพเบลอๆ ของฉลามที่มองจากเหนือน้ำกลับชัดเจนขึ้นเมื่อได้ลงไปอยู่ในทะเลผืนเดียวกัน มันคือสิ่งมีชีวิตที่สง่างาม ท่วงท่าการขยับของมันสะกดให้เราหยุดนิ่ง มีเพียงสายตาของเราที่ขยับไปตามทิศทางที่มันเคลื่อนไป

เมื่อมันเข้ามาใกล้ในระยะแค่เอื้อมถึง รายละเอียดก็ปรากฏชัดเจนขึ้น ปากของฉลามขาวนั้นเต็มไปด้วยบาดแผลเหวอะ ในสายตาของฉัน มันดูน่าสงสารมากกว่าน่าเกรงขาม

สำนวนของฝรั่งที่ว่า ความขี้สงสัยจะฆ่าแมว ลอยมาในความคิดฉัน “พวกมันแค่สงสัย การกัดของมันก็เหมือนกับเราเอามือไปจับดูว่าของนี้คืออะไร กินได้หรือไม่” ในความพร่าเลือนของทะเล ฟันที่แหลมคมช่วยเติมแต่งภาพแห่งสัตว์ร้าย สัตว์ร้ายที่ต้องถูกฮีโร่ปราบให้สิ้นซาก ความขี้สงสัยกำลังฆ่าฉลาม  

ฉลามขาวกัดทดสอบแล้วมักจะทิ้งนักโต้คลื่นไป นี่ไม่ใช่อาหารที่พวกมันอยากกิน ฟันแหลมคมของพวกมันแค่ทำให้คนเสียเลือด แต่มันไม่เคยซุ่มดักเพื่อจะกินเราเหมือนอย่างที่มันทำกับแมวน้ำ

“ผมเข้าใจละ มันไม่ได้ตั้งใจมาล่าเรา” ฉันกับเด็กชายนักโต้คลื่นเริ่มเห็นพ้องกัน ทะเลคือบ้านของมัน เราเข้าไปในบ้านฉลาม ก็ต้องเคารพกฎของพวกมัน “เราก็ไม่จำเป็นต้องไปตามล่ามันเช่นกัน”

พระอาทิตย์ขึ้นสว่างแล้ว เวลาซ่อนตัวของฉลามหมดลง ภาพของนักล่าที่สง่างามก็เริ่มชัดเจนขึ้น

 

Writer

Avatar

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

รอยต่อของปีมักเป็นเวลาที่เราย้อนนึกถึงสิ่งที่ผ่านมา พอมานั่งคิดดูแล้ว อย่างน้อย 1 ใน 4 ของเวลาในชีวิตเราผ่านไปในทะเล บางครั้งเป็นการนั่งบนเรือนิ่ง ๆ มองออกไปในทะเลเรียบด้านนอก หวังว่าจะมีอะไรสักอย่างแหวกความเรียบของผิวน้ำขึ้นมา บางครั้งก็เป็นการนั่งคุยเล่นฆ่าเวลารอลงดำน้ำไดฟ์ถัดไป บางครั้งก็เป็นการเดินทางข้ามจากฝั่งแผ่นดินใหญ่ไปยังเกาะห่างไกล

จุดเริ่มต้นของการใช้ชีวิตกลางทะเลทั้งหมดมาจากการดำน้ำ

สมัยที่เริ่มต้นดำน้ำใหม่ ๆ มีเพื่อนคนหนึ่งท้วงถามว่า คนเราจะดำน้ำไปทำไมกัน โลกใต้น้ำไม่ใช่ที่ของมนุษย์ ไม่ใช่โลกที่คนหายใจได้ ไม่ใช่พื้นที่ที่เราควรลงไปรบกวนวุ่นวาย คำถามของเพื่อนคนนี้ติดอยู่ในใจเรามาหลายปี ในระหว่างที่พยายามหาเหตุผลว่า ทำไมเราถึงต้องดำน้ำก็หลงรักกิจกรรมนี้ไปแล้วอย่างถอนตัวไม่ขึ้น

อาจจะเรียกว่าเป็นการอ้างเพื่อหาความชอบธรรมในกิจกรรมดำน้ำก็ว่าได้ แต่เราคิดว่าการลงน้ำไปรบกวนโลกที่ไม่ได้ออกแบบมาให้เราอยู่เป็นเรื่องจำเป็น

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
บรรยากาศโลกใต้น้ำที่เต็มไปด้วยความมหัศจรรย์

โลกประกอบด้วยพื้นที่น้ำถึง 2 ใน 3 ส่วน ประโยคหลักที่สารคดีใต้ทะเลเกือบทุกเรื่องต้องนำมาพูดถึง การที่เรามีชีวิตอยู่บนโลกใบนี้ ก็ควรจะทำความรู้จักพื้นที่ส่วนใหญ่ของโลกไว้บ้าง การเรียนรู้พื้นที่ได้ดีที่สุด คือนำตัวเองเข้าไปอยู่ในพื้นที่นั้น ๆ

อยากรู้จักป่าก็ต้องเดินเข้าป่า อยากรู้จักทะเลก็ต้องลงดำน้ำ

เวลาที่เข้าป่าเพราะอยากไปดูสัตว์ป่าแบบในสารคดี สิ่งที่เราพบมักไม่เหมือนกับที่คิดไว้ ถ้าไม่ได้มีกล้องส่องทางไกลหรือเลนส์เทเลติดกล้อง สัตว์ป่าทั้งหลายช่างดูห่างไกล เห็นเป็นจุดเล็ก ๆ ในพื้นที่กว้าง แต่สำหรับโลกใต้น้ำไม่ได้เป็นแบบนั้น ระยะห่างระหว่างสัตว์ป่าที่อยู่ใต้น้ำนั้นใกล้ในระยะจ้องตากันได้

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ลวดลายของปะการัง คล้ายกับลายผ้าทอ หรือจะมองเป็นเขาวงกตก็ได้

สัตว์ป่าพื้นฐานของโลกใต้น้ำคือปะการัง ปะการังที่เกาะนิ่งกับพื้นหิน แตกกิ่งก้านเหมือนต้นไม้ ทำให้เราเผลอลืมไปว่าพวกมันเป็นสัตว์

กิ่งปะการังมีโครงสร้างที่เป็นระเบียบเหมือนผ่านการคำนวณทางคณิตศาสตร์ ที่ปลายยอดกิ่งมีหนวดโพลิปปะการังยื่นออกมาดูคล้ายดอกไม้ เมื่อเอามือพัดน้ำแรง ๆ บางครั้งหนวดก็หดหลบลงไปในโครงสร้างแข็ง ช่อรองโพลิปปะการังวางตัวเรียงวนเป็นวงอย่างมีระเบียบ คล้ายตึกคอนโดสูงที่มีระเบียงโผล่ออกมาข้างตึกไล่วนขึ้นไปจนสุดปลาย พอถอยออกมามองในระยะห่าง เราเห็นโครงสร้างที่แผ่ออกเป็นแผ่น แต่ละแผ่นก็ซ้อนทับ ไล่ระดับกันลงไป

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
โพลิปปะการังที่ดูเหมือนดอกไม้ แต่ที่จริงเป็นสัตว์

สถาปนิกชั้นครู ‘มีส ฟาน เดอ โรห์’ เคยพูดไว้ว่า “God is in the Details” ความมหัศจรรย์ของธรรมชาติปรากฏตัวให้เราเห็นในรายละเอียดเล็ก ๆ การดำน้ำฝึกสายตาเราให้มองเห็นโลกที่แตกต่างไป

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
God is in the Details… เมื่อมองดูให้ละเอียด เราจะเห็นความมหัศจรรย์ที่ซ่อนอยู่ กุ้งตัวน้อยแทรกตัวอยู่ในหนวดดอกไม้ทะเล

ดอกไม้ทะเลเป็นสัตว์น้ำตัวต่อมาที่เราหมกมุ่น หลังจากดำน้ำมาได้พักหนึ่งก็พบว่าดอกไม้ทะเลมีหลายแบบ และบางแบบก็มีหลายสี แต่สิ่งที่เราชอบที่สุดคือ เมื่อเวลาใกล้ค่ำหรือยามที่แสงเริ่มน้อยลง พวกมันจะเริ่มห่อตัวเป็นก้อนกลม 

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ยามเย็น ดอกไม้ทะเลจะห่อตัวเป็นก้อนกลม กุ้งตัวเล็ก ๆ โผล่ออกมาในท่าทางที่เหมือนโผล่ออกมาจากหน้าต่างบ้านรก ๆ

ก้อนดอกไม้ทะเลอ้วนกลมน่ารักคู่ควรจะถูกเรียกด้วยเสียงเล็ก ๆ ว่า ‘น้อน’ มีหนวดสีม่วงสดที่เก็บเข้าไปในตัวไม่หมดยื่นออกมาจากตรงศูนย์กลาง พอมองเข้าไปให้ดีก็พบกุ้งตัวเล็ก ๆ โผล่ออกมาในท่าทางที่เหมือนโผล่ออกมาจากหน้าต่างบ้านรก ๆ

ถึงแม้จะไม่ใช่ของหายาก ไม่ใช่ของแปลกที่ต้องตามหา แต่มันทำให้เราอารมณ์ดีเมื่อได้เห็น การดำน้ำทำให้เราหลงรักในสิ่งธรรมดาๆ

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
สีฟ้าเป็นสีโปรดของคนส่วนใหญ่ เป็นสีที่ทำให้ผ่อนคลาย

ทางทฤษฎีสีกล่าวว่า สีฟ้าเป็นสีที่สร้างความผ่อนคลาย มีการศึกษาจากตัวอย่างใน 10 ประเทศ พบว่าสีฟ้าเป็นสีโปรดของคนส่วนใหญ่ การดำน้ำคือการกระโดดเข้าสู่โลกสีฟ้า ให้สีที่เป็นมิตรและผ่อนคลายห่อหุ้มทั้งร่างกายและจิตใจ

แต่ไม่ใช่ว่าทุกสิ่งใต้ทะเลจะเป็นสีฟ้าโมโนโทน สิ่งมีชีวิตหลายอย่างมีสีสันและลวดลายที่ประกอบกันอย่างน่าทึ่ง

ปลาสินสมุทรแว่นเหลืองเป็นหนึ่งในปลาทะเลที่เราชอบมาก ทั้งตัวของมันเต็มไปด้วยสีสดของแม่สี อย่างกับเพิ่งบีบออกมาจากหลอดแล้วป้ายลงบนตัวปลาโดยไม่ผสมสีอื่น

God is in the Details รายละเอียดเล็ก ๆ ในโลกใต้น้ำที่สวยและแปลกแบบจินตนาการไม่ถึง
ปลาสินสมุทรแว่นเหลืองมีสีสดเหมือนกับระบายด้วยสีที่เพิ่งบีบออกมาจากหลอด

อีกชนิดหนึ่งที่ทำให้เราทึ่งกับธรรมชาติในการออกแบบคู่สี คือ Bicolor Dottyback ในหมู่นักเลี้ยงปลาตู้ให้ชื่อเล่นมันว่า ปลาหวานเย็น ปลาตัวนี้มีด้านหน้าเป็นสีม่วงสด และครึ่งตัวหลังเป็นสีเหลือง โดยที่จุดต่อของ 2 สีนี้มีอยู่ที่กลางตัวเป็นเส้นขีดตรง ๆ ไม่มีลวดลายอะไรซับซ้อนทั้งสิ้น เหมือนกับว่าคนออกแบบเริ่มระบายสีตัวปลาแล้วเลิกกลางทางซะแบบนั้น

เราชอบถามกันเล่น ๆ ว่าใครเป็นคนออกแบบเลือกสีให้ปลาแต่ละชนิด หลายตัวมีสีสันที่เกินกว่าจินตนาการของเราไปมาก สีจากใต้ทะเลเหล่านี้สร้างแรงบันดาลใจและจินตนาการให้นักออกแบบได้หลายสายงาน

หนังเรื่อง อวตาร ภาคแรก ถึงแม้จะเป็นฉากในป่าทั้งหมด แต่สิ่งมีชีวิตที่มีให้เห็นในฉากได้แรงบันดาลใจและสีสันที่มาจากใต้ทะเลอย่างชัดเจน

ปลาดาวหรือดาวทะเลส่วนใหญ่จะมี 5 ขา พอดู ๆ ไปก็คล้ายกับตัวคนนอนก่ายหินในท่าทางประหลาด ๆ ท่าทางของดาวทะเลบางตัวทำให้นึกถึงตัวเราเองบนโซฟาที่บ้าน หลังจากเริ่มมองเห็นพวกมันมีชีวิตอีกแบบ เราเริ่มมองหาปลาดาวในทุกที่ พร้อมกับจินตนาการถึงชีวิตเอื่อย ๆ ของพวกมัน

สิ่งมีชีวิตน่าหลงใหลในโลกใต้น้ำ ทั้งหนวดปะการัง ก้อนดอกไม้ทะเล ปลาดาวเอกเขนก และปลาคู่สีบาดตา
ปลาดาวทำท่าคล้ายกับตัวคนนอนก่ายหินในท่าที่เราคุ้นเคย

ไม่ว่าจะมองไปทางไหนที่ใต้น้ำ เราจะเจอกับสิ่งที่กระตุ้นจินตนาการอยู่เสมอ การดำน้ำทำให้เราได้มีเวลาอยู่กับตัวเองและรู้จักตัวเอง ได้เจอสิ่งมีชีวิตใหม่ ได้เดินทางไปยังพื้นที่ใหม่

มนุษย์เรามักออกเดินทางไปยังพื้นที่ที่เราไม่รู้จัก ยอดเขาสูง ดวงจันทร์ในอวกาศ เหวลึกใต้ทะเล จิตวิญญาณของนักผจญภัยฝังอยู่ในยีนส์ของพวกเรา เมื่อได้ทำกิจกรรมใหม่ ๆ หรือออกเดินทางสู่พื้นที่ใหม่ ร่างกายจะหลั่งสารโดปามีนที่สร้างความสุขให้เรา

สิ่งมีชีวิตน่าหลงใหลในโลกใต้น้ำ ทั้งหนวดปะการัง ก้อนดอกไม้ทะเล ปลาดาวเอกเขนก และปลาคู่สีบาดตา
ร่างกายจะหลั่งสารแห่งความสุขออกมาทุกครั้งที่เราได้ออกเดินทางไปพบกับสิ่งใหม่ ๆ ซึ่งมีอยู่เต็มไปหมดที่ใต้น้ำ

เราทุกคนต้องการสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาในชีวิต เราไม่จำเป็นต้องทำสิ่งใหม่ด้วยการพยายามเป็นนักบินอวกาศ แต่พวกเราทุกคนเป็นนักดำน้ำได้

นักดำน้ำแต่ละคนติดใจในการดำน้ำด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน บางคนการดำน้ำคือการผจญภัย บางคนชอบในความผ่อนคลายที่ได้ล่องลอยไปในทะเล บางคนชอบที่ได้ค้นพบสิ่งใหม่ ๆ เหตุผลที่มีไม่รู้จบคือคำตอบที่แต่ละคนต้องลงดำน้ำไปเพื่อหาด้วยตัวเอง

Writer & Photographer

Avatar

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load