4 พฤศจิกายน 2564
7 K

เป็นเรื่องที่คนขอให้เขียนถึงเยอะที่สุด แต่ก็ไม่กล้าเขียน เพราะไม่ได้เชี่ยวชาญทางนี้ แต่ถ้าจะให้พูดถึงความรู้เล็กๆ น้อยๆ ล่ะก็ อ้ะ พอไหว ทัวร์อย่ามาลงนะ กลัว

อนึ่ง ท่านที่คุ้นๆ ว่าเหมือนเคยอ่านอะไรทำนองนี้มาแล้ว มันไม่ใช่เดจาวู มันคืออันนี้ กินอย่างอิตาลีคืออย่าโยนขนมปัง ไม่ขอ Ketchup ในร้านพิซซ่า และดื่มเอสเปรสโซตบท้ายเท่านั้น

อาหารอิตาเลียนคืออะไร

ก่อนจะไปไหนต้องแถลงนิยามกันก่อนใช่ไหม เนื่องจากอิตาลีเป็นประเทศที่ตั้งอยู่ริมทะเลเมดิเตอร์เรเนียน อาหารอิตาเลียนจึงอยู่ในหมวดอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งนั่นก็คืออาหารที่มีมะกอก ข้าวสาลี และองุ่น เป็นพื้นหลัก

อาหารอิตาเลียนเป็นอาหารที่เครื่องปรุงรสน้อย มือใหม่หัดทำอาหารอิตาเลียนจึงอาจพบว่า เปิดตำราอาหารดูก็ไม่น่าจะยากอะไร แต่ทำไมพอทำออกมาแล้วอร่อยไม่เท่ากับที่ใจอยากให้อร่อย เคล็ดลับอยู่ที่ความสดของวัตถุดิบนั่นเอง แม่บ้านอิตาเลียนให้ความสำคัญกับการเลือกใช้วัตถุดิบมาก ต้องจ่ายตลาดเอง จะต้องเลือกร้านเอง เลือกเนื้อเอง กับอีกอย่างคือเรื่องน้ำหนักมือ จังหวะเวลา อะไรที่คำนวณด้วยนาฬิกาหรือถ้วยตวงเป๊ะๆ ไม่ได้ อันนี้ต้องยกเครดิตให้ประสบการณ์ของเขานะ

พูดถึงการคำนวณเวลา ตัวอย่างที่ดีคือเรื่องการต้มสปาเก็ตตี้ หลายคนอาจรู้จักคำว่า ‘อัล เดนเต’ (al dente) แต่จังหวะการต้มเส้นให้อัลเดนเตนั้นไม่ง่ายเลย คือต้องมีความนุ่มหนึบข้างนอกและกรุบนิดๆ อยู่ข้างใน แต่เมื่อกัดไปแล้วต้องไม่มีไตสีขาวอยู่ในเส้น ของอย่างนี้นึกไม่ออกว่าจะสอนกันได้ยังไง ถ้าไม่ยืนกันอยู่หน้าหม้อหน้าเตา แล้วสาวเส้นขึ้นมากัดกินด้วยกันทั้งคู่ทั้งครูทั้งศิษย์

คนอิตาเลียนกับอาหารของเขา

คนอิตาเลียนมีลิ้นรับรสตามขนบมากๆ เช่น หากกินของคาวก็จะต้องไม่มีรสหวาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากน้ำตาล หากเป็นจากผักเช่นมะเขือเทศหรือหัวหอมใหญ่ไม่เป็นไร

กระนั้น ก็ใช่ว่าจะรังเกียจรสหวาน ใครเคยกินขนมหวานอิตาเลียนแล้วจะซาบซึ้งแก่ใจ ในขณะที่มือหนึ่งหยิบขนมเข้าปาก อีกมือแทบจะถือเลื่อยเตรียมตัดขากันเลยทีเดียว ส่วนเนยและนมนั้น ก็ต้องเป็นรสอย่างนั้นแหละ นมกล่องรสสตรอว์เบอร์รี่ นมข้นหวาน เนยเค็ม ฯลฯ อิตาเลียนไม่ปลื้ม

ไปอิตาลีกินอะไรดี

อิตาลีเป็นประเทศที่แหย่ลงไปในทะเล เพราะฉะนั้นแทบทุกแคว้นติดทะเล หลายท่านจึงคิดว่าควรสั่งอาหารทะเลเป็นอย่างยิ่ง แต่ดูก่อนภราดรทั้งหลาย อันว่าแคว้นนั้นย่อมใหญ่โตกว้างขวาง มีทั้งส่วนที่ติดทะเลและไม่ติดทะเล ด้านไม่ติดทะเลจึงไม่ได้โดดเด่นเรื่องอาหารทะเล แต่อาจจะไปโดดเด่นเรื่องเนื้อสัตว์อย่างอื่น หรืออาหารแปรรูปประเภทไส้กรอก ฯลฯ แทน

นอกเหนือจากหมู เนื้อ ไก่ ปลา และอาหารทะเลทั่วๆ ไปแล้ว เนื้อสัตว์ที่พบบ่อยคือ แกะ (agnello) หมูป่า (cinghiale) และกระต่าย (coniglio) ให้ภาษาอิตาเลียนไว้ด้วย เกิดเจอในเมนู

เที่ยวไป กินไป ของดีประจำเมือง

มิลาน – ริซอตโต (risotto) หมูชุบแป้งทอด (cotoletta)

อาหารอิตาเลียนแท้ประจำมิลาน โรม นโปลี โบโลญญา และรสชาติที่อิตาเลียนปลื้มเป็นอย่างไร
ภาพ : commons.wikimedia.org

ทั้งสองสิ่งนี้ มักมีนามสกุลต่อท้ายว่า alla milanese อ่านว่า อัลลา มิลาเนเซ อันแปลว่า แบบมิลาน สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ริซอตโตแบบมิลานอันมีสีเหลืองทองอร่ามของหญ้าฝรั่นนั้น มีความลับที่คนมิลานไม่อยากบอกคือ อันว่าหญ้าฝรั่นนั้น ต้องไปสั่งมาจากแคว้นอื่น แคว้นดังกล่าวคืออบรุซโซ ที่อยู่ตอนกลางระนาบเดียวกับโรมนั่นเอง

อาหารอิตาเลียนแท้ประจำมิลาน โรม นโปลี โบโลญญา และรสชาติที่อิตาเลียนปลื้มเป็นอย่างไร
ภาพ : www.granconsigliodellaforchetta.it

ส่วนหมูชุบแป้งทอดอันมีหน้าตาเหมือนทงคัตสึนั้น มีคู่แข่งที่สูสีกันมากคือ schnitzel (ชนิต-เซิล) ของเวียนนา ความแตกต่างก็คือ ของเวียนนาเนื้อจะบางและแผ่นใหญ่ ส่วนของมิลานจะไม่ใหญ่เท่าแต่หนานุ่มอู้ฟู่

เจนัว – เปสโต (pesto)

อาหารอิตาเลียนแท้ประจำมิลาน โรม นโปลี โบโลญญา และรสชาติที่อิตาเลียนปลื้มเป็นอย่างไร
ภาพ : pxhere.com

เปสโตก็มักจะมีนามสกุลต่อท้ายว่า alla genovese อ่านว่า อัลลา เจโนเวเซ อันแปลว่า แบบเมืองเจนัวหรือที่ในภาษาอิตาเลียนเรียก เจโนวา นั่นเอง

เปสโตมีหน้าตาเหมือนน้ำพริกเผาสีเขียว ทั้งนี้เพราะส่วนผสมหลักคือโหระพา (basilico) ตามมาด้วยกระเทียม เมล็ดสน เนยแข็ง น้ำมันมะกอก ฯลฯ เปสโต้มีความหมายว่า บด ตำ ในภาษาอิตาเลียน ทั้งนี้เพราะตามตำนานเล่าว่า ผู้คิดสูตรเปสโตคือบาทหลวงท่านหนึ่งที่ออกไปเก็บผักหญ้า เจออะไรก็เก็บๆ มาแล้วมาตำๆ ๆ ๆ ปรากฏว่าอร่อย คนก็เลยทำตามกันมา

ตามปกติเรามักคุ้นเคยกับเปสโตในฐานะซอสคลุกเส้นปาสต้า แต่จริงๆ แล้วเปสโตสามารถนำไปทำเป็นออเดิร์ฟหรือจานเนื้อได้ด้วย

โบโลญญา

โบโลญญาเป็นเมืองที่ขึ้นชื่อเรื่องอาหารอร่อย แต่ที่ขึ้นหน้าขึ้นตาว่าต้องลองจริงๆ มีอยู่ 3 อย่าง

  1. ตอร์เตลลีนี (tortellini) เรียกง่ายๆ ว่าเกี๊ยว นั่นเอง
  2. ไส้กรอกมอร์ตาแดลลา (mortadella) หรือที่คุณเรียกว่าโบโลน่านั่นละ (ดูเรื่องราวเพิ่มเติมได้ในคลิปนี้)
  3. ปาสตาซอสเนื้อ
อาหารอิตาเลียนแท้ประจำมิลาน โรม นโปลี โบโลญญา และรสชาติที่อิตาเลียนปลื้มเป็นอย่างไร
ภาพ : www.flickr.com/photos/bocadorada

สำหรับปาสต้าซอสเนื้อที่ตามร้านต่างๆ (แม้แต่ในอิตาลีเอง) ก็มีเมนูว่า Spaghetti alla bolognese อันแปลว่า ‘สปาเก็ตตี้แบบโบโลญญา’ นั้น คุณอาจจะไม่ได้เห็นในเมนู หรือไม่ได้ยินคนโบโลญญาสั่งอาหารดังกล่าว เนื่องจากประการแรก เส้นปาสต้าที่นิยมกันมากกว่าคือ tagliatelle (ตัลยาแตลเล) อันเป็นปาสต้าโฮมเมดเส้นแบนผสมไข่ ซึ่งเป็นรูปแบบปาสต้าที่นิยมกันทางภาคเหนือมากกว่าสปาเก็ตตี้ ซึ่งเป็นเส้นกลมแบบแห้งอันเป็นที่นิยมทางใต้ ประการที่สอง ซอสเนื้อแบบนั้น คนโบโลญญาเรียก รากู (ragù) ดังนั้น ถ้าอยากกินแบบโบโลญญาแท้ๆ คุณพึงสั่งด้วยชื่อว่า ตัลยาแตลเล อัล รากู (tagliatelle al ragù)

ฟลอเรนซ์ – สเต๊กแบบฟลอเรนซ์

อาหารอิตาเลียนแท้ประจำมิลาน โรม นโปลี โบโลญญา และรสชาติที่อิตาเลียนปลื้มเป็นอย่างไร

Bistecca alla fiorentina (บิสเตคคา อัลลา ฟีโยเรนตีนา) ทำจากเนื้อลูกวัวพันธุ์เฉพาะ จานหนึ่งหนักเป็นกิโล และต้องกินแบบกึ่งดิบด้วย หรือผ่านไฟแค่ 3 – 4 นาทีเท่านั้น และห้าม! ขอให้ย่างสุกกว่านี้ เพราะคนฟลอเรนซ์จริงจังมากกับเรื่องนี้ คือถ้าคิดจะกินสเต๊กแบบฟลอเรนซ์ ต้องกินอย่างที่มันเป็นเท่านั้น

โรม – สปาเก็ตตี้คาร์โบนารา

อาหารอิตาเลียนแท้ประจำมิลาน โรม นโปลี โบโลญญา และรสชาติที่อิตาเลียนปลื้มเป็นอย่างไร
ภาพ : blog.giallozafferano.it

คาร์โบนาราแบบดั้งเดิมจะต้องไม่ใส่ครีมหรือนมใดๆ ชีสที่ใช้ต้องเป็นเปโครีโน (pecorino) เท่านั้น (พาร์มีซานชีสถือเป็นของข้ามแคว้น) และความเหลืองวาวของเส้นอยู่ที่ไข่แดงที่คลุกกับเส้นร้อนๆ ครึ่งดิบครึ่งสุกนั่นเอง

นโปลี – พิซซ่า

รสชาติแท้ทรูที่ชาวอิตาลีกิน ไม่ใช่มักกะโรนีผัดขี้เมา สปาเกตตี้โบโลญญา หรือไส้กรอกโบโลน่า

รู้จักพิซซ่าให้ดีขึ้นอีกนิดจากตอน พิซซ่าอิตาเลียนแท้เป็นยังไง ทำไมไม่ใส่สับปะรดและ Ketchup แถมห้ามพาไปกินในเดทแรก

ก่อนจบ คุณรู้หรือไม่ว่า…

  1. ไม่มีผัดมักกะโรนีขี้เมาในอิตาลี อันนี้คุณคงเดาได้ไม่ยาก จะขี้เมาหรือไม่เมาก็ไม่มี นอกจากคนอิตาเลียนจะไม่เรียกสิ่งนั้นว่ามักกะโรนี แต่เรียกว่า มักเกโรนี (maccheroni) แล้วซอสมะเขือเทศ (ketchup) ก็ยังเป็นสิ่งแปลกปลอมในอาหารอิตาเลียนเสียอีก (อย่าลืม คติการกินแบบอิตาเลียนคือ กินของคาวต้องไม่มีหวานแทรก)
  2. ไม่มี Italian dressing ในอิตาลี คนอิตาเลียนปรุงสลัดด้วยน้ำมันมะกอกอย่างดี เกลืออย่างดี และบัลซามิกอย่างดีเท่านั้น
  3. ไม่ใช่แค่ ketchup อิตาลีแทบไม่มีเครื่องจิ้มเลยด้วยซ้ำ ถ้าคุณสั่งอาหารทอด เชื่อว่าอย่างมากสุดที่เขาจะให้มาด้วยคือมะนาวฝาน
  4. สปาเก็ตตี้มีทบอล ไม่ใช่อาหารอิตาเลียนแบบดั้งเดิม ถ้าสั่งแล้วเขาไม่มี ไม่ใช่เรื่องแปลก

จริงๆ เป็นคนกินอาหารอิตาเลียนได้ตลอดเวลา แต่ไม่ได้รักอะไรขนาดนั้น ส่วนหนึ่งเพราะพบว่า อาหารอิตาเลียนโดยเฉพาะอาหารจานเนื้อนั้นเค็มเกินไปสำหรับลิ้นตัวเอง

ถามว่าชอบกินอาหารอิตาเลียนอะไรที่สุด คำตอบไม่ได้อยู่ในนี้เลยคือ ข้าวปั้นทอดแบบอิตาเลียน ซึ่งมีหลายแบบหลายชื่อ เช่น สุปปลี (supplì) ของโรม อารันชีโน/อารันชีนา (แล้วแต่จะเรียก) ของเกาะซิซีลี (บางคนบอกว่าอารันชีโนทำเป็นสามเหลี่ยม อารันชีนาทำเป็นลูกกลมๆ ) บางทีคิดถึงมากก็จะกินยำแหนมคลุกข้าวทอดแทนเอา

รสชาติแท้ทรูที่ชาวอิตาลีกิน ไม่ใช่มักกะโรนีผัดขี้เมา สปาเกตตี้โบโลญญา หรือไส้กรอกโบโลน่า
ภาพ : ricette.giallozafferano.it

ทั้งนี้ ถึงไม่จำเป็นต้องบอกก็ต้องบอกว่า อาหารอิตาเลียนมีมากกว่านี้มาก และอาหารเหล่านี้ทั้งหมดสามารถหากินได้ทั่วทั้งอิตาลีและน่าจะทั่วโลกด้วย

ขอจบบทความนี้แต่เพียงเท่านี้ เพราะทรมานมาก นั่งน้ำลายสอตั้งแต่ต้นเรื่องจนถึงตรงนี้

Buon appetito! (บวน นัปเปตีโต) ขอให้สุโขกับอาหารของท่าน ไม่ว่ามันจะเป็นอาหารชาติใดก็ตาม!

ข้อมูลอ้างอิง 

www.travel365.it

www.agrodolce.it

www.artigianagenovese.com

www.unesco.it/it

Writer

สรรควัฒน์ ประดิษฐพงษ์

‘ครูก้า’ ของลูกศิษย์และลูกเพจ ผู้เชื่อ (ไปเอง) ว่าตัวเองเป็นครูสอนภาษาอิตาเลียนมือวางอันดับหนึ่งของเอเชียอาคเนย์ หัวหน้าทัวร์ผู้ดุร้าย นักแปลผู้ใจเย็น ผู้เชิดหุ่นกระบอกมือสมัครเล่น และนักเขียนมือสมัครเล่นเข้าไปยิ่งกว่า

Miss Italy

ครูก้า-สรรควัฒน์ ประดิษฐ์พงษ์ พาท่องเที่ยวและเรียนรู้วัฒนธรรมสนุกๆ ของอิตาลี

อิตาเลียนเป็นชาติที่รักสัตว์ หากคุณไปอิตาลี ภาพที่คุณจะได้เห็นจนชินตาคือ ผู้คนเดินจูงหมาไปที่ต่าง ๆ แมวอยู่ตามสถานที่ทางประวัติศาสตร์ อย่างเช่น โคลอสเซียม และถึงกับมีปฏิทินแมวตามมุมต่าง ๆ ของโบราณสถานออกมาขายทุกปีอีกด้วย

มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
ภาพ : www.gruppolozzi.it

หากนั่นยังยืนยันความรักสัตว์ของคนอิตาเลียนได้ไม่ดีพอ มาดูความรักจากทางภาครัฐกันบ้าง ในปี 2016 นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยแห่งกรุงโรม เรียกร้องให้ทางจ่ายค่าแรงในช่วง 2 วันที่เธอลาไปดูแลน้องหมา โดยอ้างเอากฎหมายข้อที่ว่า คนที่ละทิ้งสัตว์ให้ทรมานร้ายแรง จะโดนจำคุก 1 ปี และโดนปรับราว 4 แสนบาท ผลคือ เธอชนะคดีฉลุย

เดินไปตามซอกเล็กซอยน้อยในอิตาลี คุณอาจจะได้ยินเสียงซิญญอราส่งเสียงร้อง “มิ…….โช….” ด้วยเสียงสูงแหลมโหยหวน ปล่อยให้หางเสียงจางหายไปอย่างมีชั้นเชิง แล้วน้องแมวที่หลบอยู่ตรงไหนก็ไม่รู้ ก็จะออกมารับของสังเวยจากทาสผู้ซื่อสัตย์ของเธอ

มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
ภาพ : redarmyscreaming.tumblr.com

จำนวนแมวในอิตาลีนั้นมีมากกว่าจำนวนหมา แต่ถ้าดูตามสถิติการเลี้ยงสัตว์ภายในบ้าน จะพบว่า มีจำนวนหมามากกว่าแมว จำนวนแมวที่อยู่นอกสำมะโนประชากรนั้น ก็อยู่ตามโบราณสถานอย่างที่เล่าไป เหมือนลิงที่พระปรางค์สามยอด เพียงแต่เป็นเวอร์ชันที่ไม่ขโมยของและเข้าทึ้งหัวเราเท่านั้นเอง 

แต่ไม่ต้องห่วงหรอกนะ เมื่อมีแมวจรจัด พระเจ้าก็ต้องสร้างให้มีหญิงให้อาหารแมวมาด้วย ที่โคลอสเซียมนี้ถึงกับมีสมาคมผู้ดูแลแมว อันมีสมาชิกอยู่ราว 1,000 คน ส่วนใหญ่เป็นหญิง แต่ก็มีที่เป็นชายด้วยเช่นกัน และพบว่าแมวที่ยั้วเยี้ยอยู่ตามโคลอสเซียมนี้มีชื่อด้วยนะ เนื่องจากมีผู้เจอหญิงให้อาหารแมวคนหนึ่ง เรียกชื่อแมวแต่ละตัวไม่ซ้ำกันเลย

มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
ภาพ : redarmyscreaming.tumblr.com

การที่คนให้อาหารแมวเป็นหญิงเสียส่วนใหญ่นั้น ก็พ้องกันกับข้อมูลเชิงสถิติจากงานวิจัยชิ้นหนึ่งที่บอกว่า เด็กหญิงมักชอบแมว เด็กชายมักชอบหมา อันที่จริง ผลวิจัยดังกล่าวยังบอกอีกว่า รองจากหมาแมว เด็กอิตาเลียนชอบม้า เสือ นก สิงโต และโลมา

เด็กส่วนใหญ่ (81.7 เปอร์เซ็นต์) มีหรือเคยมีสัตว์เลี้ยง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นหมากับแมวนั่นล่ะ แต่ก็พบว่ามีสัตว์อื่น ๆ อีกด้วย เช่น เต่า (14.5 เปอร์เซ็นต์) แฮมสเตอร์ (10.6 เปอร์เซ็นต์) กระต่าย (4.8 เปอร์เซ็นต์) มีแค่ 1 ใน 5 คนเท่านั้นที่ไม่เคยมีสัตว์เลี้ยงในบ้าน

การสำรวจไม่ได้ถามแค่ ‘มี’ แต่ถามว่า อยาก ‘เป็น’ อะไรด้วย ผลออกมาว่า 1 ใน 5 อยากเป็นนก 1 ใน 10 อยากเป็นหมา ตามมาด้วยสิงโต แมว โลมา เสือชีตาห์ ม้า

เด็กผู้ชายมักจะอยากเป็นสัตว์ที่โชว์ความแข็งแรงหรือวิ่งเร็ว เช่น สิงโตหรือเสือชีตาห์ เด็กผู้หญิงมักอยากเป็นสัตว์สวย ๆ งาม ๆ อย่างผีเสื้อ

และสัตว์ที่เด็กเกลียดกลัวที่สุดก็คือ งู

แต่สัตว์ก็มีมากมายหลายประเภท และความรู้สึกของคนอิตาเลียนก็มิได้มีแค่ความ ‘รัก’ อย่างเดียวเท่านั้น เราเข้าใจว่าคนอิตาเลียนคิดอย่างไรต่อสัตว์ได้หลายวิธี

ทำแบบเด็กอักษรฯ วิธีหนึ่งคงไม่พ้นการศึกษาผ่านสำนวนในภาษา การอุปมาอุปไมย เริ่มจากที่คล้ายของไทยก่อน ข้อมูลที่ได้ต่อจากนี้รวบรวมมาจากพจนานุกรมที่บ้าน

หมาจิ้งจอก เปรียบกับความเจ้าเล่ห์ แต่เรื่องนี้ แมว ก็เข้ารอบด้วย

เต่า เปรียบกับความเชื่องช้า หอยทาก ก็เช่นกัน

งู เปรียบกับคนที่ร้ายกาจ มีพิษสง คดในข้องอในกระดูก

เสือ เปรียบกับความดุ

เพราะฉะนั้น ในแง่นี้จึงอาจกล่าวได้ว่า คนอิตาเลียนกับคนไทยมีทัศนคติต่อสัตว์เหล่านี้คล้าย ๆ กัน

แต่ก็มีบางสำนวนที่คนไทยเปรียบกับอย่างอื่น หรือไม่ก็ไม่คิดจะเปรียบเลย แต่คนอิตาเลียนเปรียบคุณลักษณะต่าง ๆ กับสัตว์เหล่านี้

มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
ภาพ : www.europlan.it

เงียบเป็น ปลา

แดงเป็น กุ้ง

โง่เหมือน ห่าน

ตาบอดเหมือน ตัวตุ่น

หยิ่งยะโสเหมือน นกยูง

ขี้กลัวเหมือน กระต่าย อันนี้น่าจะมาจากนิทานอีสปเรื่อง กระต่ายตื่นตูม

อ่อนติ๋มหงิมเป็น แกะ

ดื้อเป็น ลา

เก็บเนื้อเก็บตัวเหมือน หมี

น่าเกลียดเหมือน ลิง/คางคก

กล้าหาญเหมือน สิงโต

ปราดเปรียวเหมือน ละมั่ง

มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
ภาพ : pixels.com/profiles/shawn-obrien

ปราดเปรียวเหมือน ละมั่ง

บางสำนวนก็ฟังแปลกหู เพราะคนไทยเราจะไม่มีวันเปรียบ เปรียบทำไม เช่น

ล่อนจ้อนเป็น หนอน (อ้อ อันนี้คนไทยโบราณจะเปรียบเป็นเปรต)

สุขภาพแข็งแรงดีเหมือน ปลา อันนี้คืออะไร ที่อิตาลีปลาไม่ป่วยเหรอ

น่าเบื่อเหมือน เห็บหมัด ยุง ตัวต่อ 2 อันแรกเข้าใจได้ว่าน่ารำคาญ แต่ตัวต่อนี่ออกไปทางน่ากลัวนะ

ร้องเพลงเพี้ยนเหมือน กบ

ตัวพองเป็น กบ เขาไม่ได้หมายถึงอ้วน แต่หมายถึงจองหองพองขน ลำพองตนจนตัวป่องเป็นอึ่งอ่าง อะไรทำนองนั้น

มาถึงคำถามคาใจใครบางคน แล้วตอนด่ากันล่ะ บ้านเรามองสัตว์บางประเภทว่าเป็นสัตว์ชั้นต่ำ ควรค่าแก่การหยิบยกขึ้นมาด่าให้คนฟังรู้สึกเจ็บ ๆ แสบ ๆ แล้วอิตาเลียนล่ะ เขาเอาสารพัดสัตว์บกมาด่ากันแบบเราไหม

เริ่มจาก ไอ้ สัตว์ เขาไม่ด่ากันพร่ำเพรื่อ แต่จะหมายถึง ความป่าเถื่อน รุนแรง ไร้การศึกษา

ไอ้ เหี้ย ด่าไปอิตาเลียนหลายคนคงยังไม่เคยเห็นด้วยซ้ำ มิพักพูดถึงว่า มันมีคุณสมบัติอันใดหรือที่เราจะต้องมารู้สึกเจ็บแค้นเคืองโกรธกับการได้รับการอวยยศเช่นนี้

ไอ้หน้าหมา ไม่ว่าจะไอ้หน้าหมา หรืออีหน้าอวัยวะอื่น ก็ไม่มีใครด่าทั้งสิ้น ถ้าด่าไป อิตาเลียนอาจยืนปรบมือให้แก่ความคิดสร้างสรรค์ของเราก็เป็นได้

งั้นด่าว่าหมาก็ไม่หยาบคายอย่างนั้นสิ

จริงอยู่ หมา มักเปรียบกับความซื่อสัตย์ ความโดดเดี่ยว แต่ก็ยังเปรียบกับความไม่ได้เรื่องด้วย

มุมมองคนอิตาลีที่มีต่อหมาแมวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ รวมถึงคำด่าว่า 'ไอ้สัตว์' แปลว่าอะไร
ภาพ : www.dailypaws.com

เพราะฉะนั้น ถ้าบอกเพื่อนว่า เธอเหมือนหมาเลย ด้วยหวังใจว่าเขาจะเข้าใจว่าเราชมว่าเขาซื่อสัตย์ อาจจะเป็นการหวังสูงไปนิด ยังไงเลี่ยงได้ก็เลี่ยงเถอะ

แล้ว หมู ในตำนานล่ะ มีคนบอกว่า หมู หยาบมากกกกกก ฟังไม่ได้ (เอามือปิดหูดิ้นเร่า ๆ )

หมูถูกเปรียบกับความสกปรก อันรวมไปถึงความสกปรกในจิตใจด้วย มันจึงไปในทางความหื่น ลามก

แต่ก็ถ้ามีคนบอกว่า แหม เธอนี่เหมือน กระต่าย เลยนะ ก็อย่าได้คิดว่าเขาชมว่าเราปราดเปรียวแสนซน เพราะสำหรับคนอิตาเลียนแล้ว นอกจากเขาจะมองกระต่ายว่า ‘ขี้กลัว’ แล้ว เขาอาจจะหมายถึงว่าเราเซ็กส์จัด เพราะกระต่ายได้ชื่อว่ามีลูกเร็วมาก เหมือนวัน ๆ ไม่ทำอะไรนอกจากประกอบกิจกรรมอันสุนทรี

ควาย ล่ะ เปรียบเทียบกันไหม

มีเหมือนกัน แต่ไม่ได้แปลว่า โง่ เขามักเปรียบกับการกินแบบไม่บันยะบันยังมากกว่า ตรงข้ามกับการกินน้อย เขาจะเทียบกับ นก บางทีก็เป็น นกคีรีบูน ด้วยนะ

คราวนี้มาดูสุภาษิต คำพังเพย บ้าง ว่าเขาเอาสัตว์มาสั่งมาสอนอะไรลูกหลานเขาบ้าง

Can che abbaia non morde.

หมาเห่ามักไม่กัด อันนี้เหมือนของไทย แต่อย่าไปจริงจังมากนะ มันเป็นความเปรียบ หมาเห่าอุ่นเครื่องก่อนกัดก็มีถม อันที่จริงมันมีนัยยะหมายรวมไปถึงว่า คนที่ร้าย ๆ กับเราเนี่ย มักจะไม่พูดพล่ามหรอก

Meglio un giorno da leone che cento da pecora.

อยู่อย่างสิงโตวันเดียว ดีกว่าอยู่อย่างแกะ 100 วัน

หลายคนอาจจะคิดแบบไทย ๆ ว่า เปรียบการอยู่อย่างมีเกียรติกับอยู่อย่างกระจอก แต่ถ้าไปดูคุณลักษณะของสัตว์ทั้งสองที่อิตาเลียนมักใช้เปรียบดังที่กล่าวไปแล้วข้างต้น จะเห็นว่าเกียรติที่ว่า (ถ้าจะเปรียบ) ไม่ได้หมายถึงเงินทองหรือยศถาบรรดาศักดิ์ใด ๆ แต่คือความกล้าหาญ และกระจอกนี้ก็ไม่ได้อยู่ที่เงินทองหรือสถานภาพทางสังคม แต่คือความขี้ขลาด ไม่สู้เพื่อความถูกต้องมากกว่า

ภาพ : www.thelocal.it

Il lupo perde il pelo, ma non il vizio.

หมาป่าผลัดขน แต่ไม่ผลัดสันดาน

อันนี้เป็นสุภาษิตที่ไม่ให้โอกาสคนเลย มันมีความหมายว่า คนชั่ว ต่อให้เปลี่ยนแปลงรูปลักษณ์ภายนอกอย่างไร เขาว่ากันว่านะ สันดอนน่ะขุดได้ แต่สันดานน่ะสิ (เดินกอดอก ก้าวออกมา 2 ก้าว ยิ้มเยาะมุมปาก แค่นหัวเราะเบา ๆ มองกล้อง ตาวาวโรจน์) ขุดไม่ได้!

Chi pecora si fa, il lupo se lo mangia.

“อ่อนแอก็แพ้ไป” เวอร์ชันอิตาเลียน แปลตรงตัวว่า ใครทำตัวเป็นแกะ หมาป่าก็จะกิน อันนี้น่าจะเป็นอันเดียวที่สะท้อนให้เห็นได้ชัดว่า ทำไมอิตาเลียนเวลามีปัญหาจึงต้องเล่นใหญ่ เพราะถ้าหงอก็จะถูกข่มทันที

ภาพ : www.telegraph.co.uk

จะเห็นว่าสัตว์ที่เป็นตัวโกง ตัวร้าย สำหรับคนอิตาเลียนคือ หมาป่า ถ้าให้คาดเดา ก็คงจะเป็นเพราะว่ามันเป็นอุปสรรคหลักของปศุสัตว์ อันเป็นอาชีพหลักของสังคมเกษตรกรรมในอิตาลีสมัยก่อน หมาป่ากับแกะถูกนำมาเปรียบของผู้ล่าอันชั่วร้ายกับเหยื่ออันน่าสงสารอยู่ตลอดเวลา

แต่ในขณะที่หมาป่าดูเป็นตัวโกง แต่ก็หมาป่าอีกเช่นกันที่เป็นสัญลักษณ์ของกรุงโรม เพราะในตำนาน นางเป็นผู้ให้นมโรมูลุสกับเรมุส ผู้ให้กำเนิดกรุงโรม ผิดตรงที่หมาป่าตัวนี้เป็นนางหมาป่า

ภาพ : commons.wikimedia.org

แล้วนักภาษาศาสตร์เชิงประวัติก็เสนอความเห็นแบบไม่อิงตำนานว่า ผู้ให้นมแต่เด็กทั้งสองเนี่ย อาจจะไม่ใช่หมาป่าหรอก แต่เป็นคนนี่ละ

เพราะคำว่า นางหมาป่า ในภาษาอิตาเลียนโบราณ เป็นสแลงหมายถึง หญิงโสเภณี

ข้อมูลอ้างอิง

– Il Ragazzini 2021, Zanichelli

– Maria Balì, Giovanna Rizzo, Nuovo Espresso 2, Alma Edizioni

 – www.bbc.com/thai/international-41599355

agricommerciogardencenter.edagricole.it

www.the-colosseum.net/ita/around/gatti_it.html

Writer

สรรควัฒน์ ประดิษฐพงษ์

‘ครูก้า’ ของลูกศิษย์และลูกเพจ ผู้เชื่อ (ไปเอง) ว่าตัวเองเป็นครูสอนภาษาอิตาเลียนมือวางอันดับหนึ่งของเอเชียอาคเนย์ หัวหน้าทัวร์ผู้ดุร้าย นักแปลผู้ใจเย็น ผู้เชิดหุ่นกระบอกมือสมัครเล่น และนักเขียนมือสมัครเล่นเข้าไปยิ่งกว่า

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load