“พกขวดน้ำมันสำรองไปด้วย” 

“เจอปั๊มเมื่อไหร่ ถ้าเติมได้ก็เติมให้เต็มอยู่ตลอดนะ” 

“ถ้าเขาไม่เติมน้ำมันให้ ก็ลองบอกว่าไม่ต้องเอาใบเสร็จ” 

“ถ้าพนักงานคนแรกที่เราคุยด้วยบอกว่าไม่ขาย ให้ลองเดินไปคุยกับอีกคน”

“ถ้าเขาบอกน้ำมันที่ปั๊มหมด ลองเอารถไปจอดไกลๆ ปั๊ม แล้วเดินถือขวดเปล่ากลับขอซื้อน้ำมันอีกรอบ” 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก

นี่เป็นบางส่วนของคำแนะนำที่ได้จากการนั่งคุยกับเพื่อนหลายคน หลายวาระ เมื่อเราถามถึงการเดินทางด้วยมอเตอร์ไซค์ในประเทศโบลิเวีย ตอนแรกเราก็นึกว่าเป็นมุกตลก จนกระทั่งวันที่มายืนอยู่หน้าด่านชายแดนประเทศเปรู-โบลิเวีย และเห็นรถมอเตอร์ไซค์อีกคันที่จอดอยู่ก่อนหน้าเรา มีถังน้ำมันสำรองขนาดใหญ่ผูกติดอยู่กับกล่องสัมภาระ 

ระหว่างที่เรากำลังชะโงกมองรถคันที่ว่าอยู่ เจ้าของรถก็เดินออกมาพอดี 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

“นั่นถังน้ำมันสำรองเหรอคะ” เคยตั้งคำถามที่รู้คำตอบดีอยู่แล้วแต่ก็หวังลึกๆ ว่าคำตอบจะเป็นอย่างอื่นไหมคะ 

“ใช่ครับ พวกคุณเพิ่งมาแถวนี้ครั้งแรกใช่ไหม” 

เรารู้สึกได้ว่ามือเราเย็นเฉียบขึ้นมาทันที “ครั้งแรกค่ะ ต้องมีน้ำมันสำรองไว้ขนาดนี้เลยเหรอคะ ปั๊มน้ำมันหายากอย่างที่เขาว่ากันจริงๆ เหรอ” 

“ไม่ขนาดนั้นหรอก แต่ผมวนเวียนอยู่แถวนี้หลายเดือน พวกคุณจะอยู่ในโบลิเวียนานแค่ไหน” 

เพื่อนใหม่คนนี้ชื่อเดวิดค่ะ เป็นชาวออสเตรียที่ทำงานประจำอยู่ที่ออสเตรียปีละ 6 เดือน แล้วก็ใช้เวลาอีก 6 เดือนที่เหลือของทุกปีมาขี่มอเตอร์ไซค์เที่ยวอยู่ในอเมริกาใต้ เดวิดใช้ชีวิตแบบนี้ติดต่อกันมาเกือบ 5 ปีแล้ว ช่วง 2 ปีแรกเดวิดเช่าโกดังเก็บรถไว้ที่เปรู แต่ 3 ปีหลังมาเริ่มมีเพื่อนที่คุ้นเคยกันมากขึ้น ก็เลยฝากรถเอาไว้ที่บ้านเพื่อนเวลาบินกลับไปทำงาน

“ไม่กี่วันหรอกค่ะ จะเข้าไปดูทะเลเกลือเฉยๆ แล้วก็ลงไปอาร์เจนตินาเลย” 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

“ที่โบลิเวีย รัฐบาลเป็นเจ้าของสัมปทานปิโตรเลียมทั้งหมดในประเทศ น้ำมันที่นี่มีสองราคา คือราคาของรถป้ายทะเบียนท้องถิ่นที่ถูกมากๆ กับราคาของรถป้ายทะเบียนต่างชาติที่บวกไปอีกประมาณสามเท่าตัว ปั๊มที่เติมน้ำมันให้รถทะเบียนต่างชาติได้ถูกกฎหมายคือปั๊มในเครือวายพีเอฟบี (YPFB) เท่านั้น”

ฟังดูไม่น่าจะยุ่งยากมาก ราคาน้ำมันป้ายทะเบียนต่างชาติที่ว่าอาจจะต่างกับราคาของคนท้องถิ่นจริง แต่ไม่ถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับค่าเงินเป็นดอลลาร์ฯ กลั้นใจจ่ายไม่กี่วันก็น่าจะไหวอยู่ 

“ปัญหาคือปั๊มวายพีเอฟบีมีอยู่น้อยมาก และบางสาขาก็ไม่เติมให้เรา เพราะขั้นตอนมันเยอะ คนที่ขายจะต้องกรอกรายละเอียดหลายอย่าง ทั้งเลขพาสปอร์ต เลขทะเบียนรถ ทำผ่านระบบคอมพิวเตอร์แล้วก็ต้องออกใบเสร็จเฉพาะอีก รวมๆ แล้วเสียเวลา ไม่ถนัด บางปั๊มก็เลยตัดปัญหาด้วยการไม่ขายน้ำมันให้รถทะเบียนต่างชาติ ผมเข้าออกชายแดนเปรู-โบลิเวียบ่อย ก็เลยซื้อน้ำมันจากเปรูมาไว้ใช้ จะได้ไม่ต้องปวดหัว” 

เราหันไปมองขวดน้ำมันที่วางอยู่บนเบาะรถเดวิด แล้วหันมามองกระป๋องน้ำมันสำรองขวดน้อยขนาดหนึ่งลิตรที่เสียบอยู่ข้างรถตัวเองแล้วก็นึกสงสัย จนต้องหันไปถามคริสเตียนว่า “เปลี่ยนใจกลับไปทางชิลีตอนนี้ยังทันไหม” 

เดวิดได้ยินแล้วก็หัวเราะอย่างอารมณ์ดี “เสน่ห์ของโบลิเวียไม่ได้มีแค่ทะเลเกลือหรอก มาถึงนี่แล้วก็เข้าไปเถอะ ผมเคยน้ำมันหมดและไม่รู้จะทำยังไง ก็เลยลากรถคันนี้ไปจอดนอนหน้าปั๊มน้ำมัน สุดท้ายเขาก็ยอมเติมให้ หวังว่าพวกคุณจะไม่เข้าตาจนถึงขนาดนั้น… ยินดีต้อนรับสู่บ้านหลังที่สองของผม ยินดีต้อนรับสู่โบลิเวีย” 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

ทะเลเกลือที่อยู่ใกล้แค่เอื้อม 

“แค่เอื้อม” ในที่นี้คือ 25 กิโลเมตรค่ะ ถ้าเดินไปแต่ตัว ใช้เวลาราวๆ ชั่วโมงครึ่งก็น่าจะถึง แต่ถ้ามีรถมอเตอร์ไซค์คันใหญ่พร้อมสัมภาระเต็มอัตราที่จะต้อง ‘เข็น’ ไปด้วย จะบอกว่าใช้เวลา 4 ชั่วโมงก็ยังเป็นการมองโลกในแง่ดีเกินไป 

สถานการณ์น้ำมันหมดในวันนั้นเกิดขึ้นเพราะหนึ่งในปั๊มน้ำมันที่เราเห็นเป็นจุดโดดเดี่ยวอยู่บน Google Maps ได้ปิดกิจการไปแล้ว เราก็เลยต้องจำใจไปต่อและภาวนาขอให้มีปั๊มน้ำมันอีกแห่งอยู่ใกล้ๆ จนมาถึงจุดหนึ่งที่น้ำมันในถังหลักหมด ก็ต้องเปิดน้ำมันในถังสำรองมาใช้ ไม่นานหลังจากนั้นก็ตามด้วยน้ำมันในขวดลิตรฉุกเฉิน ถึงตอนนั้นเราสองคนก็เตรียมใจแล้วว่ามันจะหมดก่อนถึงแน่ๆ เพราะตัวเลขบนหลักกิโลกับปริมาณน้ำมันที่มีอยู่ ช่างห่างไกลกันมากเหลือเกิน 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

5 กิโลเมตรแรกคริสเตียนบอกว่าจะลองเข็นเอง ส่วนเรามีหน้าที่พาตัวเองที่สวมเสื้อและกางเกงติดเกราะสำหรับขี่มอเตอร์ไซค์พร้อมรองเท้าบูตและหมวกกันน็อกไปให้ถึงจุดหมาย กับคอยโบกมือขอความช่วยเหลือเป็นระยะ พอเข้ากิโลเมตรที่ 6 ก็ลองเปลี่ยนไปใช้วิธีให้เราเป็นคนบังคับมอเตอร์ไซค์ ส่วนคริสเตียนดันรถจากด้านหลัง ซึ่งก็ไปได้ไม่ไกลหรอกค่ะเพราะรถมันหนักมาก ไหนจะน้ำหนักเราเพิ่มเข้าไปอีก 

ในระหว่างที่เข็นมอเตอร์ไซค์กันไป ก็มีรถอื่นๆ ผ่านมาบ้างเป็นระยะ เราโบกมือขอความช่วยเหลือก็แล้ว หยิบขวดน้ำมันสำรองมาชูก็แล้ว ไม่มีทีท่าว่าใครจะจอดเลย 

อันที่จริงก็มีความคิดที่จะให้คนหนึ่งเฝ้ารถและอีกคนเดินไปหาปั๊มนะคะ เพียงแต่เราไม่รู้ว่าปั๊มที่เราตามหาอยู่นั้นมันอีกไกลแค่ไหน ถ้าเรานั่งเฝ้ารถคนเดียวข้างถนน คริสเตียนก็กลัวว่าจะอันตรายเกินไป เพราะกว่าจะเดินไปเดินกลับก็น่าจะมืด ถ้าจะให้เราเดินเข้าเมืองไปหาน้ำมัน ภาษาสเปนของเราก็มีไว้เพื่อสั่งอาหารกินเองได้อย่างเดียวจริงๆ ด้วยความซับซ้อนของการเติมน้ำมันที่นี่ เราอาจจะไปแล้วเสียเที่ยว จึงเป็นอันว่าต้องเล่นบทสองคนเพื่อนตายกันไปพลางๆ ก่อน 

“ดีนะที่ไม่ปวดท้องเข้าห้องน้ำเอาตอนนี้ ไม่อย่างนั้นนะ จะทิ้งทุกอย่างเลย ใครอยากได้อะไรก็เอาไปเลย โน้ตบุ๊ก นาฬิกา กล้องถ่ายรูป เงินกี่บาทก็…” 

จังหวะนั้นมันเหมือนในหนังเลยค่ะ เวลาที่ตัวละครนึกอะไรออกขึ้นมาแบบไม่ทันตั้งตัวแล้วมีแสงสว่างวาบ เราที่กำลังบ่นเรื่อยเปื่อย อยู่ๆ ก็คิดขึ้นมาได้ว่ามองข้ามอะไรไป 

“คริสเตียน! เงินไง ยูเอสดอลลาร์!” 

ตลอดเวลาที่ออกทริปนี้ ไม่ว่าจะเดินทางเข้าประเทศไหน เราสองคนจะมีเงินดอลลาร์ติดตัวไว้ตลอดเวลา เพราะคิดว่าสักวันหนึ่งเราอาจจะได้ใช้เงินนี้แก้ปัญหาเฉพาะหน้า และเหตุผลที่เลือกสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ ก็เพราะคิดว่ามันมีโอกาสที่จะถูกปฏิเสธน้อยกว่าเงินสกุลอื่น ฟังดูเหมือนเป็นความคิดที่รอบคอบใช่ไหมคะ แต่พอมาอยู่หน้างานจริงๆ ก็เสียเวลาไปแล้ว 3 ชั่วโมงกว่าจะคิดได้

แบงก์ 20 ดอลลาร์ฯ โบกสะบัดอยู่บนปลายนิ้วเราได้ไม่ถึง 5 นาที ก็มีรถยนต์คันหนึ่งที่ชะลอจอดและเลี้ยวรถย้อนกลับมาถามว่าเกิดอะไรขึ้น คุณพี่เจ้าของรถคันนั้นบอกว่า อีก 30 กิโลเมตรมีปั๊มน้ำมัน เดี๋ยวจะให้ติดรถไปเติมน้ำมันใส่กระป๋องสำรองก่อน แล้วค่อยเอามอเตอร์ไซค์ไปเติมที่ปั๊มน้ำมันเองอีกที 

คริสเตียนหายไปไม่ถึง 20 นาทีก็กลับมาพร้อมกับคุณพี่คนเดิม ทั้งที่ก่อนไปเราคุยกันแล้วว่าเดี๋ยวคริสเตียนจะหาทางกลับจากปั๊มเอง แต่เขาก็บอกว่าวนกลับมาส่งดีกว่าเพราะเห็นเราเฝ้ารถอยู่คนเดียว 

คุณพี่ขับรถกระบะออกไปแล้ว แต่ในมือเรายังมีขวดน้ำเปล่าที่พี่เขาให้มา และแบงก์ 20 ดอลลาร์ฯ ที่ยับยู่ยี่ เพราะต่างคนต่างพยายามยัดใส่มืออีกคนจนเราต้องยอมแพ้ 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย
ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

ก่อนพระอาทิตย์ตกดินที่ซาร์ลา เด อูยูนี 

วันนั้นกว่าเราจะเอารถไปเติมน้ำมันได้ก็ 4 โมงกว่าแล้วค่ะ แต่ก็ตัดสินใจเข้าไปที่ทะเลเกลือต่อ เพราะถ้าไปแล้วชอบก็จะได้หาที่พักใกล้ๆ และจะได้กลับไปอีกรอบในเช้าวันถัดไป

จริงๆ แล้วโบลิเวียเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกติดกับทะเลเลย การมีที่ราบเกลือที่กว้างใหญ่ขนาดนี้อยู่ในประเทศ จึงเป็นความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติที่น่าทึ่ง คาดกันว่าในยุคโบราณ พื้นที่บริเวณนี้น่าจะเคยเป็นทะเลสาบมาก่อน แต่เพราะสภาพอากาศที่แห้งแล้ง ฝนไม่ตกตามฤดูกาล จึงทำให้น้ำค่อยๆ เหือดหายไป จนเหลือไว้แต่เกลือ 

ส่วนความกว้างใหญ่ระดับ ‘ที่สุดในโลก’ นั้น ถ้าเราขับรถเข้าไปในทะเลเกลือไกลมากพอ จะมองเห็นวิว 360 องศาเป็นทะเลเกลือที่ไกลสุดลูกหูลูกตาไปจนถึงเส้นขอบฟ้าได้ และเมื่อถึงหน้าฝน พื้นเกลือส่วนใหญ่ถูกปกคลุมด้วยน้ำและกลายเป็นกระจกบานยักษ์ที่มีเงาสะท้อนของท้องฟ้า จนกลายเป็นภาพที่สวยงามจนใครๆ ก็อยากมาเห็นด้วยตาตัวเองสักครั้ง

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

ทะเลเกลืออูยูนีที่ได้เราเห็นในทริปนี้เป็นเวอร์ชันฤดูหนาวค่ะ พื้นเกลือจึงแห้งและแตกระแหง ตอนที่ไปถึงช่วงแรกยังไม่เท่าไหร่ แต่เมื่อพระอาทิตย์เริ่มลับขอบฟ้า เส้นสายที่แตกเป็นลายล้อกับแสงสีทองทำให้สวยแปลกตาไปอีกแบบ 

คนที่ถูกใจกับทะเลเกลือที่แห้งสนิทมากกว่าเราน่าจะเป็นคริสเตียน เพราะเจ้าตัวกังวลว่า ถ้ามีน้ำขังและถ้าต้องเอารถมอเตอร์ไซค์ไปลุยน้ำเกลือที่มีความเข้มข้นสูงขนาดนี้ ก็น่าจะสร้างความเสียหายในระยะยาวให้มอเตอร์ไซค์ลูกรักได้ไม่น้อย แม้แต่ในวันนั้น ก่อนเอามอเตอร์ไซค์ลงไปโลดแล่นในทะเลเกลือได้ คริสเตียนก็ต้องใช้สเปรย์กันสนิมฉีดจนทั่วเพื่อความสบายใจก่อนอยู่ดี 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

อันที่จริงทะเลเกลือไม่ได้มีแค่พื้นที่โล่งๆ แต่มีจุดให้แวะถ่ายรูปหรือลงไปเดินเล่นได้กระจายกันอยู่หลายแห่งเลยค่ะ ทั้งโรงแรมเกลือ ร้านอาหาร ร้านขายของที่ระลึก เกาะภูเขาหินที่มีต้นกระบองเพชรยักษ์ขึ้นมากมาย หรือแม้แต่แหล่งที่อยู่อาศัยของนกฟลามิงโก ฯลฯ แต่ช่วงที่เราไปเป็นช่วงโลว์ซีซั่น บรรยากาศก็จะเงียบเหงาหน่อย วันนั้นนอกจากเราสองคนแล้วก็มีนักท่องเที่ยวที่เดินทางมากับบริษัททัวร์อีกแค่ 2 กลุ่มเท่านั้นเอง 

หลังจากเดินเล่นกันจนแสงจะหมดแล้ว เราก็เลยชวนคริสเตียนเข้าไปหาที่พักในเมือง เพราะรู้สึกว่าได้เห็นได้ดูจนเต็มอิ่มแล้ว และคงไม่ต้องย้อนกลับมาในเช้าวันถัดไปอีก ถ้าจะเอาให้มากกว่านี้ก็อาจต้องถึงขั้นกางเต็นท์นอนกลางทะเลเกลือ เพื่อสัมผัสบรรยากาศตอนกลางคืนและนั่งดูดาว ดูทางช้างเผือกอะไรทำนองนั้น ซึ่งก็ไม่ใช่แนวถนัดของเราอีกนั่นแหละ

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

ทางหลวงสาย 21 ถนนที่ไม่ใช่ถนน 

ทะเลเกลือก็ได้ไปมาแล้ว น้ำมันหมดจนต้องเข็นก็ทำแล้ว เรานึกว่าโบลิเวียจะจบลงแค่นี้ แต่เราคิดผิด ในวันที่เดินทางออกจากอูยูนีเพื่อลงใต้ไปชายแดนโบลิเวีย-อาร์เจนตินา ทุกคนแนะนำให้ขี่มอเตอร์ไซค์ย้อนกลับขึ้นไปที่เมืองโพโตซี (Potosi) แล้วลงไปชายแดนด้วยเส้นทางหลักจากเมืองนั้น รวมระยะทางแล้วเกือบ 600 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางราวๆ 7 – 8 ชั่วโมง

ในขณะที่หน้าจอ Google Maps ของเราบอกว่าทางหลวงสาย 21 เป็นเส้นที่วิ่งตรงจากเมืองที่เราอยู่ลงไปที่ชายแดนได้เลย ระยะทางรวมไม่ถึง 200 กิโลเมตรด้วย 

“เขาไม่แนะนำสาย 21 เพราะวิวไม่สวยรึเปล่า”

“วิ่งถนนเส้นเล็กๆ ไม่มีรถเยอะก็ดีเหมือนกันนะ จะได้มีอะไรน่าสนใจให้ดูบ้าง” 

ปกติแล้วเรากับคริสเตียนมักเลือกใช้เส้นทางรองมากกว่าเส้นทางหลักค่ะ เพราะอยากเห็นบ้านคน อยากเห็นโรงเรียน อยากแวะกินข้าวในร้านที่มีแต่คนท้องถิ่นนั่งกินกัน สรุปว่าก็เลยพร้อมใจกันเลือกทางหลวงที่ไม่ต้องขี่รถย้อนกลับขึ้นไป 

วันนั้นออกรถกันมาตั้งแต่ 8 โมงเช้า คุยกันไว้ว่าถ้าไปถึงก่อนเที่ยงจะได้หาอะไรกินแล้วนอนพักสักครึ่งวัน ช่วง 20 กิโลเมตรแรกไม่มีปัญหาค่ะ ถนนยังใหม่เอี่ยมเหมือนเพิ่งทำเสร็จได้ไม่นาน แถมโล่งมากด้วย แทบไม่เห็นใครขับรถผ่านไปหรือผ่านมาเลย

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

วิ่งไปได้อีกไม่นาน จากถนนลาดยางก็กลายเป็นถนนดินผสมหิน และค่อยๆ กลายเป็นดินแดง จนสุดท้ายเหลือแต่ทรายล้วนและหนามากขึ้นเรื่อยๆ จนต้องลดความเร็วลงแบบแทบจะคลาน บางจุดเราต้องลงไปเดินข้างรถเพราะล้อจม ทนลากทนไถกันไปสักพักก็กลับมาเป็นถนนดินแดงผสมลูกหินอีก

3 ชั่วโมงผ่านไป ถนนเริ่มจะดูกลมกลืนกับสภาพแวดล้อมมากขึ้นและมากเกินไป จนกระทั่งเรามองหาถนนไม่เจอ เพราะมันไม่มีเส้นตัดหรือเส้นแบ่งอะไรอีกแล้ว อารมณ์เหมือนขี่รถอยู่ในทุ่งกว้าง จะเลี้ยวตรงนี้ก็ได้ หรือจะไปอีกหน่อยแล้วค่อยเลี้ยวก็ได้ จะจอดแล้วลงไปนอนเล่นก็ยังทำได้เลย เพราะมันไม่มีอะไรที่บ่งบอกว่าตรงนั้นคือถนนอีกแล้ว ทั้งที่หน้าจอ Google Maps ก็ยังขึ้นเป็นทางหลวงสาย 21 อย่างชัดเจน 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

เราจำใจค่อยๆ เดินทางตามถนนในจินตนาการของ Google Maps กันไป เพราะถลำลึกมาขนาดนี้แล้ว บางจุดก็ต้องกระโดดลงเพื่อไปเดินหารอยล้อรถคันอื่นๆ ที่ทิ้งไว้บนพื้น เพราะถ้าตรงไปอย่างที่แผนที่บอก ก็เท่ากับว่าเราต้องเอารถข้ามน้ำไป ลังเลกันอยู่พักใหญ่จนคริสเตียนบอกว่าเดี๋ยวจะเดินข้ามน้ำไปดูก่อนว่ามีรอยล้อที่ดินฝั่งนู้นบ้างรึเปล่า ซึ่งก็เจอจริงๆ ค่ะ ก็เลยต้องค่อยๆ ประคองรถข้ามน้ำไปจนได้ 

ความเร็วเฉลี่ยของวันนั้นน่าจะไม่เกิน 20 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ช่วงไหนที่ทุลักทุเลหน่อยก็ต้องลงเดินและเข็นเอาค่ะ นานๆ ทีก็จะมีรถขับเคลื่อนสี่ล้อผ่านมาบ้าง บางคนก็แวะเปิดกระจกถามแบบงงจริงๆ ว่าเราสองคนมาทำอะไรกันแถวนี้ รถมอเตอร์ไซค์ของชาวบ้านก็มี จึงช่วยให้อุ่นใจอยู่บ้าง เพราะอย่างน้อยก็ได้รู้ว่ามันเป็นเส้นทางที่คนท้องถิ่นใช้สัญจรจริงๆ เพียงแต่ยังไม่ได้เป็น ‘ถนน’ เท่านั้นเอง 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย
ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

ตอนกลางวันถือว่าวิ่งช้าแล้ว ยิ่งพระอาทิตย์เริ่มลงต่ำก็ต้องยิ่งชะลอความเร็วลงไปอีก ด้วยที่ถนนลื่น มีลูกกรวด ลูกหินขนาดใหญ่เยอะ ที่หนักใจที่สุดคือต้องข้ามทางน้ำในความมืด ทำให้หาจุดตื้นลึกได้ยาก 2 ใน 3 ครั้งเราลงไปยืนอยู่ในน้ำที่มีความสูงครึ่งแข้ง เราใส่ถุงเท้าหนาไว้กันหนาว แต่พอน้ำลงไปเต็มที่ก็แทบอยากถอดรองเท้าทิ้ง

อากาศรอบตัวเย็นลงเรื่อยๆ ตาสีวาวๆ ที่สะท้อนกับไฟหน้ารถสองสามคู่ โผล่ตรงนู้นทีตรงนั้นทีอยู่ข้างทาง และเหมือนจะเคลื่อนที่ตามเรามาแบบไม่ทิ้งห่าง เราเลยต้องชี้ให้คริสเตียนดูว่ามันคือตัวอะไร
“หมาจิ้งจอกน่ะ แถวนี้น่าจะมีเยอะ” 

“มันกินคนไหม”

“ไม่รู้เหมือนกัน แต่เราก็กินมันได้นะ หิวรึเปล่าล่ะ” 

คริสเตียนใช้มือซ้ายตบกระเป๋าข้างที่มีมีดพกเหมือนจะยืนยันคำพูดของตัวเองว่า “กินได้”

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

4 ทุ่มกว่าแล้วแต่เรายังอยู่บนถนน ตอนนั้นเราเริ่มนั่งคิดเงียบๆ ในใจว่า ถ้าเที่ยงคืนยังไม่ถึง คริสเตียนก็ควรจะได้พักก่อน บางทีเราอาจจะต้องเดินหาจุดที่จอดรถและกางเต็นท์ได้ และหวังว่าจะไม่โดนรถที่ไหนวิ่งเข้ามาเหยียบแบบไม่รู้ตัว ในกล่องท้ายรถก็ยังมีแอปเปิลกับเนยถั่วอยู่ น่าจะพอรองท้องแก้หิวกันไปได้ก่อน ถึงจะนอนไม่หลับแต่ได้นั่งยืดแข้งยืดขาบ้างก็คงจะดี ฟ้าสว่างแล้วค่อยไปต่อ 

เรามารู้ทีหลังว่า ขณะที่กำลังพยายามบังคับรถให้หลบลูกหินตรงนั้น หลุมตรงนี้ คริสเตียนก็คิดอยู่ในหัวว่ายังไงคืนนี้ก็จะจอดรถไม่ได้เด็ดขาด เคลื่อนที่ไปเรื่อยๆ ถึงช้าแต่ก็น่าจะเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด น้ำมันสำรอง 3 ขวดลิตรในกล่องท้ายรถก็น่าจะพออยู่แล้ว ติดอยู่แค่กลัวว่าเราจะผล็อยหลับกลางทางในระหว่างนั่งรถ หรือถ้าบอกเราว่าไม่ถึงก็จะไม่หยุด เราจะโอเคด้วยไหม 

โชคยังพอมีเหลืออยู่บ้าง เพราะเราไม่ได้ต้องตัดสินใจเลือกวิธีไหนเลย หลังจากเดินทางกันมายาวนานกว่า 14 ชั่วโมงโดยไม่ได้หยุดพัก เราก็มองเห็นกลุ่มไฟนีออนสีขาวเป็นกระจุกอยู่ไกลๆ และมันคือเมืองปลายทางที่เราคิดว่าจะมาถึงกันตั้งแต่ก่อนเที่ยง 

5 ทุ่ม 20 นาที คุณป้าเจ้าของที่พักเปิดประตูรั้วมาเจอเรากับคริสเตียนและมอเตอร์ไซค์ เดาถูกเป๊ะว่าเราสองคนเพิ่งหลุดออกมาจากทางหลวงสาย 21 สภาพเราในตอนนั้นน่าจะแย่พอดู เพราะคุณป้าเดินตรงไปเปิดห้องและบอกให้เราเข้าพักผ่อนได้เลย แล้วค่อยมาบอกชื่อ จ่ายเงิน ตอนเช้าอีกวัน 

ก่อนนอนคืนนั้นคุณป้าก็แวะเอาชาร้อนเอามาให้ และพูดสั้นๆ ก่อนลาไปนอนว่า “ป้าดีใจที่พวกเธอมาถึงที่นี่ได้อย่างปลอดภัย” 

ตาม Google Maps ไปขี่มอ'ไซค์บนถนนสายรอง สัมผัสโบลิเวียแท้และทะเลเกลือใหญ่ที่สุดในโลก, ที่เที่ยว โบลิเวีย

เราใช้เวลารวมทั้งหมดในโบลิเวียแค่ 7 วัน เป็นประเทศที่เราใช้เวลาน้อยมากเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ตลอด 2 ปีกว่าที่เดินทางกันมา แต่เป็น 7 วันที่เข้มข้นและครบทุกรสจริงๆ ตอนแรกเราเองเลือกไปโบลิเวียเพราะแค่อยากเห็นทะเลเกลืออูยูนี แต่สุดท้ายก็ได้พบว่ามันเป็นแค่ส่วนประกอบเล็กๆ ของความทรงจำเกี่ยวกับโบลิเวียเท่านั้นเอง สมกับที่เดวิดบอกเราเอาไว้ตั้งแต่แรกว่า 

“เสน่ห์ของโบลิเวีย ไม่ได้มีแค่ทะเลเกลือนะ” 🙂

Writer & Photographer

Avatar

เอมิลิญา รัตนพันธ์

สาวนครศรีฯ เรียนและทำงานที่กรุงเทพฯ แต่ใช้ชีวิตส่วนใหญ่ที่เชียงใหม่ ก่อนจะเก็บกระเป๋ามาออกทริปมอเตอร์ไซค์ตั้งแต่ปลายปี 2015 ปัจจุบันอาศัยอยู่ที่เมืองเกวงกา ประเทศเอกวาดอร์ และยังคงเดินทางอยู่ :) Facebook ซ้อนท้ายมอไซค์ไปขั้วโลก

ซ้อนมอไซค์ไปขั้วโลก

บันทึกของหญิงสาวผู้ซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์จากยอดทวีปอเมริกาเหนือจบที่ปลายทวีปอเมริกาใต้

“ไปเดินเล่นที่สุสานกันไหม”

ประโยคนี้ไม่ได้มีเจตนาจะท้าชวนใครไปลองของหรือชวนไปสัมผัสประสบการณ์เหนือธรรมชาติใดๆ เลยค่ะ แต่เป็นเพียงการชักชวนกัน ‘โดดเรียน’ ของนักเรียนโข่งสองคนที่เริ่มจะถอดใจกับการเรียนเต้นแทงโก้ เพราะเรียนมาจะเกิน 3 เดือนแล้วก็ยังเหยียบเท้ากันเองไม่เลิก 

สุสานที่ชวนกันหนีเรียนไปเที่ยวคราวนี้ชื่อ เรโกเลตา (Recoleta Cemetery) ซึ่งเป็นสุสานสาธารณะขนาดใหญ่ ณ ใจกลางเมืองบัวโนสไอเรสของประเทศอาร์เจนตินา พื้นที่เกือบ 35 ไร่แห่งนี้ตั้งอยู่ในย่านชุมชนเรโกเลตา (Recoleta) กำแพงทุกด้านรายล้อมไปด้วยพิพิธภัณฑ์ ศูนย์วัฒนธรรม ร้านรวงต่างๆ ทั้งร้านเสื้อผ้า ร้านอาหาร ร้านกาแฟ ห้างสรรพสินค้า พร้อมโรงภาพยนตร์ทันสมัยก็อยู่ห่างออกไปเพียงไม่กี่ร้อยเมตร แม้แต่โรงเรียนสอนเต้นแทงโก้ที่เรา (ควร) ไปเรียนก็อยู่แถวนี้เหมือนกันค่ะ

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery
ภาพ : flickr.com/photos/deensel/

ถ้าจะลองจินตนาการว่ามีสุสานฝรั่งที่ใหญ่ขนาดนี้ตั้งอยู่กลางย่านสุขุมวิทหรือสาทร ก็อาจจะทำให้พานสงสัยว่ามันผิดที่ผิดทางไปสักหน่อยหรือเปล่า หากในความเป็นจริง สุสานเรโกเลตาไม่ได้มีลักษณะเหมือนสุสานทั่วไปอย่างที่เห็นกันจนคุ้นตา เพราะเต็มไปด้วยสิ่งก่อสร้างที่มีความงดงามทางสถาปัตยกรรมอันเก่าแก่ และได้รับการออกแบบมาอย่างประณีตเพื่อบอกเล่าเรื่องราวของผู้ล่วงลับ

ความพิเศษนี้จึงไม่เพียงทำให้สุสานเรโกเลตาห่างไกลจากคำว่า ‘น่ากลัว’ เท่านั้น แต่ยังเป็นเหตุผลที่ทำให้ได้รับการยกย่องว่าเป็นสุสานที่ ‘งดงาม’ และ ‘ควรค่าแก่การมาเยือน’ ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกด้วย

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

1

สุสานเรโกเลตาในอดีต

ครั้งแรกที่ตัดสินใจว่าจะไม่เข้าเรียน เราสองคนก็พากันเดินเล่นในย่านเรโกเลตาไปเรื่อยๆ โดยไม่ทันสังเกตว่ากำลังเดินลัดเลาะไปตามริมกำแพงสุสาน จนกระทั่งมาโผล่เจอประตูทางเข้า ซึ่งก็ยิ่งใหญ่อลังการเสียจนต้องถอยหลังออกมามองหาป้ายว่ามันคืออะไรกันแน่ เจ้าหน้าที่ที่ประจำอยู่หน้าประตูคงจะเห็นเราชะเง้อมองทางนู้นทีทางนี้ที เลยเดินมาบอกว่าเข้าได้เลยไม่มีค่าใช้จ่าย กล้องถ่ายรูปก็เอาเข้าไปได้ ตอนนี้กำลังมีรอบบรรยายภาษาอังกฤษอยู่พอดี ว่าแล้วก็ดึงมือเรากับแฟนให้ไปรวมกลุ่มกับนักท่องเที่ยวที่กำลังยืนฟังอย่างตั้งใจ

ผู้บรรยายหันมายิ้มรับเรา 2 คน แล้วก็หันไปบรรยายต่อด้วยเสียงที่ดังขึ้น เพื่อให้ทุกคนที่อยู่ตรงนั้นได้ยินอย่างทั่วถึงกัน 

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

สุสานเรโกเลตามีอายุเก่าแก่เกือบ 200 ปีแล้วค่ะ ก่อนหน้านั้นพื้นที่ตรงนี้เคยเป็นชุมชนของคณะบาทหลวงชาวสเปนนิกายคาทอลิก สิ่งก่อสร้างเดิมในบริเวณนี้มีเพียงโบสถ์ สุสานขนาดเล็ก กับสวนผักและผลไม้เท่านั้น ซึ่งหลังจากอาร์เจนตินาประกาศเอกราชจากสเปนได้ไม่นาน คณะบาทหลวงกลุ่มนี้ก็ย้ายออกจากสถานที่ไป 

ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน ทางฝั่งยุโรปเกิดมีกระแสตื่นตัวเรื่องความสะอาดและสุขอนามัยในชุมชน จึงเป็นจุดเริ่มต้นของกฎห้ามฝังศพใกล้โบสถ์ที่อยู่ในเขตเมือง และให้นำศพไปฝังที่สุสานขนาดใหญ่แถบชานเมืองแทน

มาร์ติน โรดริเกซ (Martin Rodríguez) ผู้ว่าการรัฐบัวโนสไอเรสในขณะนั้น ก็นำแนวปฏิบัติเดียวกันนี้มาใช้กับบัวโนสไอเรส โดยห้ามไม่ให้ฝังศพทั้งภายในพื้นที่โบสถ์หรือใกล้โบสถ์ในเขตเมือง และแก้ปัญหาด้วยการออกคำสั่งให้ปรับพื้นที่สวนผักผลไม้ที่ชุมชนบาทหลวงเก่า แล้วเปลี่ยนให้เป็นสุสานสาธารณะแห่งแรกของบัวโนสไอเรส

ปัจจุบันมาร์ติน โรดริเกซ อดีตผู้ว่าการรัฐท่านนี้ก็เป็นหนึ่งใน ‘ผู้อาศัยถาวร’ ของสุสานแห่งนี้ด้วยเช่นกันค่ะ 

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

2

ยกโบสถ์ไปไว้ที่สุสาน 

สุสานสาธารณะในยุคแรกยังใช้การฝังศพแบบทั่วไป อาจมีความแตกต่างกันอยู่บ้างในเรื่องของการตกแต่ง คนธรรมดาอาจจะฝังศพแบบเรียบง่าย และใช้ป้ายหินสลักหรือไม้กางเขนตั้งเป็นเครื่องหมายบอกตำแหน่ง ในขณะที่ครอบครัวของชนชั้นสูงและบรรดาเศรษฐีอาจทำให้สมฐานะด้วยการใช้ป้ายสลักที่ทำด้วยหินอ่อนจากอิตาลี มีแท่นวางดอกไม้สดประดับประดา แล้วก็ค่อยๆ พัฒนาไปเป็นการสร้างห้องเก็บศพขนาดใหญ่ กับอนุสาวรีย์ที่สื่อความหมายเกี่ยวกับผู้ล่วงลับ หรือไม่ก็เป็นรูปปั้นขนาดเท่าตัวคนจริงๆ 

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

นอกจากนี้ ผู้บรรยายการเยี่ยมชมสุสานในวันนี้ก็ยังพูดถึงรูปแบบห้องเก็บศพที่คนนิยมสร้างในช่วงหลัง

“เมื่อโดนห้ามไม่ใช่ฝังศพที่โบสถ์ ก็เลยใช้วิธียกโบสถ์ไปไว้ที่สุสานเลย” 

โดยห้องเก็บศพเหล่านี้มีลักษณะภายนอกคล้ายกับโบสถ์ย่อส่วน โครงสร้างภายในมีพื้นที่ทั้งบนดินและใต้ดิน ซึ่งชั้นที่อยู่บนดินจะเป็นแท่นวางหีบศพของผู้เสียชีวิตคนล่าสุดของตระกูล ด้านหลังหรือด้านข้างมีบันไดลงไปสู่ชั้นใต้ดิน เมื่อเวลาผ่านไปหีบศพนั้นจะถูกย้ายลงไปอยู่ชั้นใต้ดินเพื่อให้พื้นที่ชั้นบนว่าง และเมื่อร่างนั้นย่อยสลาย จึงเปลี่ยนไปบรรจุไว้ในกล่องที่มีขนาดเล็ก เพื่อนำไปเก็บรักษาไว้ด้วยกันกับสมาชิกคนอื่นๆ ที่เสียชีวิตไปก่อนหน้านี้ วิธีนี้จะทำให้คนทั้งตระกูลใช้ห้องเก็บศพเดียวและถือเป็นมรดกตกทอดจากรุ่นสู่รุ่น 

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

3

แม้แต่ในความตาย เราก็ยังไม่เท่าเทียมกัน  

สุสานเรโกเลตาไม่ได้เป็นที่รู้จักเพียงเพราะความสวยงามของสถาปัตยกรรมเท่านั้นค่ะ แต่บรรดาผู้ที่ทอดร่างหลับใหลอยู่ในที่นี้แทบจะเรียกได้ว่า เป็นกลุ่มบุคคลผู้ทรงอิทธิพลของอาร์เจนตินาในแทบทุกด้าน ทั้งผู้ที่เคยได้รับรางวัลโนเบล อดีตประธานาธิบดี สตรีหมายเลขหนึ่ง วีรบุรุษและวีรสตรีสงคราม ทหารระดับสูง นักการเมืองอาวุโส นายแพทย์ กวี นักเขียน ทายาทบุคคลชั้นสูง รวมไปถึงมหาเศรษฐีตระกูลใหญ่ๆ ของประเทศ ด้วยเหตุนี้ ห้องเก็บศพและอนุสาวรีย์บางส่วนในสุสานเรโกเลตาจึงได้รับการประกาศให้เป็นอนุสาวรีย์ประวัติศาสตร์แห่งชาติและได้รับการคุ้มครองโดยตรงจากรัฐบาลด้วย

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

จุดเปลี่ยนที่ทำให้สุสานสาธารณะธรรมดากลายเป็นสุสานเฉพาะบุคคลสำคัญ น่าจะเกิดขึ้นในช่วงที่มีโรคไข้เหลืองระบาดอย่างหนักในประเทศ กลุ่มคนรวยที่อยู่ฝั่งทางใต้ของเมืองค่อยๆ ทยอยกันโยกย้ายมาตั้งถิ่นฐานที่เรโกเลตา เพราะย่านนี้มีภูมิประเทศเป็นเนินเขาและเป็นจุดที่อยู่สูงที่สุดของเมือง จึงเชื่อกันว่าจะลดความเสี่ยงการรับเชื้อไข้เหลืองซึ่งมียุงเป็นพาหะได้

การโยกย้ายของกลุ่มชนชั้นสูงกลุ่มนี้ ทำให้เรโกเลตากลายเป็นย่านที่อยู่อาศัยที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดย่านหนึ่งของบัวโนสไอเรส บ้านและตึกสไตล์ยุโรปมากมายถูกสร้างขึ้นในยุคนี้และยังมีหลงเหลือให้เห็นมาถึงปัจจุบันอยู่บ้าง ส่วนสุสานเรโกเลตาเมื่อมีความเจริญมาห้อมล้อมก็กลายเป็นสุสานที่ตั้งอยู่บนแผ่นดินทอง ค่าดูแลรักษารายเดือนของสุสานสูงขึ้นเกินกว่าที่คนธรรมดาจะรับภาระไหว จึงมีการซื้อขายพื้นที่เก็บศพให้แก่กลุ่มคนรวย ปัจจุบันก็ยังมีการซื้อขายอยู่บ้าง แต่มักจะกระทำกันอย่างเงียบๆ ราคาเฉลี่ยต่อล็อกมีตั้งแต่ 1 ล้านบาทไปจนถึง 170 ล้าน

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

4

‘อรรถรส’ 

หลังจากโดดเรียนจนตามคนอื่นในห้องแทบไม่ทันแล้ว เราไปสารภาพกับครูสอนแทงโก้ว่าเราโดดเรียนไปเดินเล่นที่สุสานมา 2 – 3 ครั้ง วันนั้นครูเลยชวนนั่งล้อมวงแล้วเล่าตำนานของสุสานให้ฟัง เช่น เรื่องของสาวน้อยวัย 19 คนหนึ่งที่ครอบครัวเข้าใจผิดคิดว่าเธอเสียชีวิตแล้ว จึงนำเธอใส่หีบศพไปเก็บไว้ที่ห้องเก็บศพในสุสาน เช้าวันต่อมาผู้ดูแลสุสานเห็นว่าฝาหีบของเธอปิดไม่สนิท จึงรีบเปิดหีบศพดูเพราะกลัวว่าอาจจะมีใครมาขโมยเครื่องประดับไปแล้ว แต่เมื่อเปิดดูก็พบว่าเครื่องประดับยังอยู่ครบ หากใบหน้าของเธอมีรอยขีดข่วนและฝาโลงก็มีร่องรอยคล้ายกับการพยายามจะเปิดฝาจากด้านใน จึงสันนิษฐานกันว่าเธออาจจะฟื้นขึ้นมาและพยายามจะเปิดหีบศพ แต่สุดท้ายก็ขาดอากาศหายใจจนเสียชีวิต 

“ทุกวันนี้ก็ยังมีคนเห็นเธอเดินวนเวียนอยู่ในสุสาน คอยดูแลว่าเผื่อว่าจะมีใครที่ยังไม่ตายและติดอยู่ในหีบแบบเดียวกับเธอ” 

หรือจะเป็นเรื่องผู้ดูแลสุสานที่ทำงานอยู่ที่นั่นเกือบ 30 ปี เขาเก็บสะสมเงินจนซื้อที่ดินในสุสานไว้ 1 ล็อก เพื่อสร้างที่เก็บศพตัวเอง ว่ากันว่าเมื่อห้องเก็บศพของเขาสร้างเสร็จ เขาก็ฆ่าตัวตายในคืนนั้นเพื่อให้บรรลุความตั้งใจ

“ช่วงเปิดปิดสุสานตอนเช้ากับเย็นที่คนน้อยๆ นะ มันจะเงียบจนได้ยินเสียงพวงกุญแจที่แกชอบห้อยเอาไว้ที่เอวดังกริ๊ก กริ๊ก เป็นจังหวะไปทั่ว เหมือนตอนที่แกยังมีชีวิตอยู่ไม่ผิดเลย” 

พอครูอ้าปากจะเล่าเรื่องต่อไป เรารีบยกมือห้ามทันที ตอนแรกเราก็คิดว่าเรื่องผีฝรั่งจะน่ากลัวสักแค่ไหน แต่เอาเข้าจริง แค่ 2 เรื่องแรกก็คงไม่กล้าไปนั่งอ่านหนังสือในสุสานคนเดียวอีกหลายวันแล้ว 

“ไม่ฟังแล้วเหรอ เดี๋ยววันหลังถ้าไม่อยากเรียนก็มาชวนฉันไปเดินที่สุสานด้วยสิ มีเรื่องจะเล่าให้ฟังอีกหลายเรื่องเลย”

โดดเรียนไปเที่ยว Recoleta สุสานบุคคลสำคัญของ อาร์เจนตินา ที่ถูกยกย่องว่างดงามที่สุดในโลก, Recoleta Cemetery

Writer & Photographer

Avatar

เอมิลิญา รัตนพันธ์

สาวนครศรีฯ เรียนและทำงานที่กรุงเทพฯ แต่ใช้ชีวิตส่วนใหญ่ที่เชียงใหม่ ก่อนจะเก็บกระเป๋ามาออกทริปมอเตอร์ไซค์ตั้งแต่ปลายปี 2015 ปัจจุบันอาศัยอยู่ที่เมืองเกวงกา ประเทศเอกวาดอร์ และยังคงเดินทางอยู่ :) Facebook ซ้อนท้ายมอไซค์ไปขั้วโลก

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load