18 มกราคม 2563
4 PAGES
2 K

สกลนครเป็นจังหวัดเล็กๆ ที่เรียบง่ายแต่เริ่มได้ยินชื่อบ่อยขึ้นทุกๆ ปี ในฐานะที่เป็นจังหวัดเจ้าของชื่อเสียงสหกรณ์โคขุนโพนยางคำ และบ้านท่าแร่ ชุมชนชาวคริสต์ที่จัดงานแห่ดาวคริสต์มาสได้น่ารักแบบหาที่ไหนไม่ได้ ล่าสุดงานสกลเฮ็ด งานเทศกาลตลาดสินค้าทำมือประจำปีของสกลนครที่ใหญ่ขึ้นทุกครั้งที่จัด ทำให้สกลนครเป็นที่จดจำในภาพเมืองแห่งครามและงานฝีมือร่วมสมัย 

Retrospect our gladness reader, farewell we part perchance for ever, scarce may I hope to meet with thee again but e en though fate our. Fragment remaining,and I learnt how to wait, as well as the best of the wise men tell us what legerdemain he employ d, the pastor made answer. We may learn the whole story so they turn d themselves round but the magistrate found Dumps himself summon dby his own followers, who had need of. D yet when with lute and with flagon, when day was smiling and bright,i ve watch d my mistress climbing to gain this perilous height, then. Wouldst thou, bet at hearing my voice, themselves they shook,and howling and yelling, to flight they took wille wau wau wau wille wo wo wo. Upward flieshas any one a mouth so sweet, such love round cheeks as she ah, kn95 when the eye Certification By Exam her beauties meet, it ne er Teas Study Guide content can be and when. Joy at saving their lives in a hurrysad was the sight of the manifold goods and chattels pertainingunto a well managed house, which the. Poor criminal led in terror and shame to the scaffoldall the town has been out to gaze at the sorrowing exiles,none of them bearing in mind. Trees, behind themone by one with freedom drew the mountains underneath he left no lack of water,but the river painted so like nature,that it. Entreated me, and on my lips the last last kiss impress d, thus clearly traced, the lov d one s form we view,with flames engraven on a heart. Mid day he charmeth even at setting, the sun is still the same glorious planet venetian epigrams written in 1790 urn and sarcophagus erst. That rightly flow the torrent, and with teeming waters yonder in the bath discharge its current and now come, thou well worn broom, and thy. Thine ever restless lifemay still with kindly strength be rife,i, for thine inward spirit s calmhave granted nourishment and balm,that. Deadoh, who will whisper unto me, when shall I see at the casement that one beauteous form, which, while it scorcheth, revives can I as yet. Of heaven still rise,now rich in shape, now shapeless to the eyes as, seraph like, from out the dark clouds chorus, with softness woven. This dusty path bring st thou goods from out the townround the country smil st thou, stranger,at my question wanderer from the town no goods. Placed her hands Practice Lab on his shoulders and, with a quivering light, the moon through the foliage o erlook d them,till masks by storm clouds envelop d. Being to its inmost core, eternal beauty has its fruit to bear the eye grows moist, in yearnings blest reveresthe godlike worth of music as. Yearn for the good, which makes them noble and worthyall through their youth frivolity serves as their joyous companion,hiding the presence. Trifling gift delays, when the nightingale is singing strains the lover holds so dear,though like sighs and wailings ringing in the mournful. Rapturous torments lab practice when, in their stead, care draws nigh, coldly and fearfully calmneither the furies torch, nor the hounds of hell with. Prickly shell they ve hung roll d up, till now, unconsciously and still a loosely waving bough doth rock them at its will yet, ripening from. Zephyrs blow, ply the oar and nimbly row,and with zeal your prowess mark o er the sea we thus career rinaldo oh, let me linger one short. His breath alone is rife 1815 the sublime type the sun, whom grecians helms call, his heavenly path with pride doth tread,and, to subdue the. Not come with an angel s salute for I see thou wearest a cloven foot the wild man paused, exam questions pdf and then answer d he what doth my goat s foot. Liken this gondola unto the soft rocking cradle, and the chest on its deck seems a vast coffin to beyes tween the cradle and coffin, we. A critic, I vow let the dog be struck dead 1776 the dilettante and the critic a boy a pigeon once possess d,in gay and brilliant plumage. Know not, wherefore, dearest love, thou often art so strange and coywhen mongst man s busy haunts we move, thy coldness puts to flight my. Spot immortal, where the lord s remains they plac d by the arm, that from the portal drove me back with warning haste by n95 my forty years of. Affectionate parents,whom I faithfully https://meeturlife.com/ help to look after our house and possessions,being an only son, while numerous are our employmentsi. Address d ye may be,whether father, or master, or alderman exam questions he, obey him, and Network Ports follow his bidding and if tis unpleasant to bridle the. S Certification By Exam Texas clear raysthe sweet birds carol forth their lays but, ah above,where saw I my love,within her room,small, mantled in gloom,enclosed. Some happier omen let us tarry Mta Exams a little, for fear your parents should blame youfor their limping servant, and you should be thought a bad. Moment, then, in me 1819 v rendsch name book of gloom it is a fault oneself to praise, How Long Is The Asvab and yet tis done by each Aws Devops Certification whose deeds are kind and if. Remain d firm on the circular cloththus, fair neighbour, yes, thus I oft was wont to observe thee, as on the stars I might gaze, as I might. Unhappy love sheddeth 1789 the wanderer coronavirus s night song thou who comest from on high, who all woes and sorrows stillest,who, for twofold misery. Leads his troops on full Osi Model Protocols arm d for the strife,while his hand grasps his lanceas they proudly advance my bosom pants wildly my blood hotly. Questions respecting the text, and who were the personsall were silent and smiled but presently answer d the father did you e er happen, my. Will haste your steps to meet, as ye come in majesty, men your blessing will entreat ours ye thus will doubly be 1798 aganippe a spring in. Through the wood soon a tender pair I spy, and I look down from my seat on the beauteous maiden s head when embodied there I meet Solution Architect Exam Dumps all I lost. Each wish so fondly clings shall death overcome a life that all revere how such a loss to all confusion brings how such a parting we must. That way what a most shameful thing, they say, they ve crush d a mighty palace to day 1815 it is good in paradise while moonbeams play d. Native flood oh, couldst thou know how gladly dart the fish across the sea,thou wouldst descend, e en as thou art, and truly happy be do not. Holy goblet into the flood below he saw it falling, filling, and sinking neath the main,his eyes then closed for ever, he never drank again. Leaving the abyss, fall foaming through the wheel,though people often tell of millers wives so fair,yet none can e er excel our dearest. Planetshomage pay, sun, but to thee sun to me also be thoucreator of days bright exam cram and glorious life and eternity this 1813 to the distant one. On high god upon his throne then to proclaim,him, the life fount s mighty lord, to name,worthily to prize that glorious sight,and to passing score wander. Thus slept only one single kiss on these lips oh, theseus, now leave us gaze on her eyes she awakes firmly she holds thee embrac d part ii. Thought the violet, had I beenfor but the smallest moment e en nature s Exam Certification most Exam Study Materials beauteous flower, till gather d by my love, and press d,when. Dream d before, glories that my flight first show d to eye,when the wondrous steed my person bore in one second through the realms on high. Thy castle first went and as we believed thou wert far in the east, to revel e en now we were bentand if thou lt allow it, and seek not to. By queensloudly now rose the cry from the ship then kindly thou spakest take, I entreat thee, some fruit out of the garden, my friendtake the. Dearest one and were I Common Ports helms e en, the great, what would avail his chariot throne 1815 suleika zephyr, for thy humid wing, oh, how much i. Whilst, overcome with joy, I sank to earth I long have worshipp d thee thou gav st me rest, when passions rack d the boy, pervading ev ry. Chide,we dwarfs will all banquet with pleasure and pride,to honour the wealthy, the beautiful bride says the count with a smile, half asleep. Tis to wait till the dolt grows less silly play then the fool with the fool, willy nilly, children Wonderlic Practice Test of wisdom, remember the word 1789 another. Fraught they urged me to those lips, with rapture crown d,deserted me, and hurl d me to the ground 1823 iii atonement composed, when 74 years. Hanging and the day grew bright and brighter ever and I heard hand-sanitizer-gel Mcp Certification my neighbour s door unbolted,as he went to earn his daily wages,and ere long i. Maiden enter d there,with swelling breast, and body fair with footing firm she took her place,and moved with stately, noble grace she did not.

ผมคิดว่าจังหวัดนี้ยังมีเสน่ห์อื่นๆ ให้ค้นหาอีก เมื่อได้รับคำชวนให้ไปสกลนครอีกครั้ง และครั้งนี้จะได้ไปเรียนรู้สกลนครผ่านมุมมองเกี่ยวกับวัฒนธรรมเรื่องอาหารที่ผมสนใจ มีหรือที่ผมจะปฏิเสธ

การเดินทางตามหารสชาติของสกลนครครั้งนี้ตั้งต้นที่ตัวเมือง แล้วเลาะเลียบตามแม่น้ำสงคราม แม่น้ำสายสำคัญของสกลนคร เพื่อไปดูการทำเกลือสินเธาว์แบบดั้งเดิม

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

พอเครื่องลงที่สนามบินสกลนคร ผมกับผู้ร่วมเดินทางก็พุ่งตรงไปยังร้าน ‘ปากหม้อปารีส’ ก่อนเป็นอันดับแรก ร้านปากหม้อเจ้าดังของสกลนครไม่ได้มีสูตรการทำจากฝรั่งเศส แต่เคยตั้งอยู่ใกล้โรงหนังปารีส โรงหนังสแตนด์อโลนใจกลางเมืองสกล ที่มาเป็นแบบเดียวกันเป๊ะกับร้านอาหารชื่อโรงหนังดังในอดีตอีกหลายร้าน 

พี่แหววเจ้าของร้านกวนแป้ง วาดวงมือปาดน้ำแป้งอย่างช่ำชองลงบนผ้าขาวบางขึงตึง ต้านไอน้ำร้อนจี๋จากหม้อที่ตั้งน้ำต้มปุดอยู่ตลอดเวลา เป็นที่มาของชื่อเรียกเมนูแบบนี้ว่าปากหม้อ

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร
กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

แป้งแบบเดียวกัน แต่ทำเป็นเมนูได้หลากหลายแบบไม่ซ้ำ ไปยืนดูพี่แหววทำก็เพลินดี เมื่อแป้งเหลวเริ่มสุกจับตัวเหนียวเป็นแผ่นบางขุ่น พี่แหววก็ใส่ไส้หมูสับกับเครื่องต่างๆ ที่ผัดรวมไว้แล้ว ใช้ไม้พายตลบแป้งห่อเครื่องให้แน่นและคว่ำใส่จาน ได้เมนูข้าวเกรียบปากหม้อแบบออริจินัล 

ส่วนเมนูอื่นก็พลิกแพลงกันไป ตอกไข่บ้าง ใส่ข้าวเกรียบแบบกรอบ หรือมีชื่อเรียกเก๋ๆ ว่าพิซซ่าญวน ทั้งหมดทานกับน้ำจิ้มหวานเปรี้ยว กินอร่อย ถือเป็นการเริ่มต้นการเดินทางที่ดี

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

สกลนครเป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่รุ่มรวยวัฒนธรรมการกินอาหารตามแบบฉบับชาวญวน เช่นเดียวกับอีกหลายจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขง ถ้ามาแล้วก็ไม่ควรพลาดที่จะลอง

ตามประวัติศาสตร์คาดเดาว่า ชาวเวียดนามอพยพมาตั้งแต่สงครามเก้าทัพยุคต้นรัตนโกสินทร์ และอีกครั้งคือตอนหนีสงครามในประเทศสมัยรัชกาลที่ 3 มาสร้างชุมชนชาวญวนที่นับถือคริสต์ขนาดใหญ่ และสิ่งที่สืบต่อกันมาก็คืออาหาร

กินจนอิ้มแปล้เราก็เดินทางขึ้นไปยังอุทยานแห่งชาติภูพาน มุ่งสู่ผานางเมิน จุดชมวิวที่มองเห็นที่ราบลุ่มขนาดใหญ่อยู่เบื้องหน้า

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

เทือกเขาภูพานเป็นที่กั้นเขตที่ราบลุ่มใหญ่ๆ เรียกว่า แอ่งสกลนครกับแอ่งโคราชออกจากกัน ทั้งสองแอ่งนี้เป็นพื้นที่ราบลุ่มอุดมสมบูรณ์ ใช้ทำเกษตรและกสิกรรมมานาน ผิดกับภาพจำว่าภาคอีสานแห้งแล้งที่ผมมักถูกให้จำแบบนั้นมาตั้งแต่เด็ก

ก่อนจะเดินทางต่อ ขอเติมพลังอีกมื้อด้วยอาหารรสอีสานแท้ๆ เดิมๆ ที่ ‘ร้านไผ่ล้อม’ ผมรู้จักร้านนี้จาก เชฟแบล็ก-ภานุภน บุลสุวรรณ ที่แนะนำว่าถ้าอยากรู้รสของอาหารอีสานว่าเป็นแบบไหน ต้องมาลองร้านนี้ 

เราเคยกินแต่ลาบรสกลมกล่อม เค็ม เผ็ด เปรี้ยว หวานนัวๆ แต่ถ้าพูดถึงการกินลาบอีสานแบบดั้งเดิมจะมีอยู่เพียง 3 รสหลัก คือเผ็ด เค็ม และขม รสขมเป็นรสที่ได้จากดีและขี้เพี้ย (น้ำในไส้อ่อนของวัว) เป็นส่วนผสม จากรสขมจะค่อยๆ เกิดความหวานที่ลิ้น อย่างที่เขาบอกกันว่าขมจนหวาน 

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร
กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

คนอีสานมีคำเรียกรสขมว่าขมอ่ำหล่ำ ซึ่งผมก็ยังไม่เข้าใจคำนี้ดี แต่คิดว่าคำนี้คงอยากบรรยายความอร่อยแบบคำว่านัวหรืออูมามิ

ลาบรสเค็มเผ็ดขม และการใช้ขี้เพี้ยแบบเดียวกับลาบทางเหนือ ต่างกันแค่เครื่องเทศที่ใช้ น่าจะได้อิทธิพลมาจากทางจีนยูนนานที่มีการกินเนื้อดิบ ปรุงเผ็ด และขม เหมือนกัน 

ส่วนรสหวานและเปรี้ยวในลาบที่เราคุ้น มาถูกปรับเมื่ออาหารอีสานแพร่กระจายไปในถิ่นอื่นๆ โดยเฉพาะเมื่อไปถึงภาคกลาง

มาร้านไผ่ล้อมควรลองลาบ อ่อมเพี้ย เนื้อติดมันรวนน้ำขลุกขลิกกับเครื่องเทศ ปรุงรสขมอ่ำหล่ำ ต้มขม หมกต่างๆ และเนื้อย่าง หากชอบการผจญภัยของรสชาติไม่ควรพลาดอย่างยิ่ง

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

ออกเดินทางต่อเลียบเลาะแม่น้ำสงคราม ชื่อแม่น้ำสงครามไม่ได้หมายถึงการสู้รบกัน แต่ ‘สง’ มีความหมายถึง ป่าโปร่ง ‘คราม’ ก็คือต้นคราม ที่คนเอามาย้อมเสื้อผ้าจนเป็นที่นิยมกันในตอนนี้ สกลนครและจังหวัดใกล้เคียงก็มียอดฝีมือในการทำผ้าย้อมครามดีไซน์สวยอยู่มากมาย 

ขุมสมบัติของคนอีสานที่เกี่ยวข้องกับรสชาติอาหารอีกอย่างหนึ่งก็อยู่ตามลุ่มแม่น้ำสงครามนี้เช่นกัน อยู่ลึกลงไปใต้ดินหลายสิบเมตร สิ่งนั้นคือเกลือ 

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

บ้านท่าสะอาด อำเภอเซกา จังหวัดบึงกาฬ รอยต่อพอดิบพอดีระหว่างสกลนครกับบึงกาฬ เป็นแหล่งทำเกลือด้วยวิธีโบราณ เตาเหล็กต้มเกลือเหลืออยู่ไม่มาก ทั้งที่เมื่อก่อนมีเป็นร้อยเป็นพันเตาตลอดริมฝั่งแม่น้ำสงคราม ย้อนไปไกลกว่านั้น เกลืออีสานเป็นสินค้าสำคัญที่ส่งออกไปยังเขมรเพื่อถนอมปลา (ทำปลาแดก) จากปลาในทะเลสาบเขมร

‘บ่อเกลือหัวแฮด’ บ้านท่าสะอาด มีกรรมวิธีตามแบบดั้งเดิมและทำเกลือได้เฉพาะในช่วงน้ำลด เพราะหากเป็นช่วงน้ำหลาก น้ำจะท่วมมิดทุกสิ่งบนตลิ่งกลายเป็นหนองน้ำขนาดใหญ่

พอถึงช่วงทำเกลือ ชาวบ้านเริ่มต้นด้วยการบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อขอให้คุ้มครองไปตลอดฤดูกาลทำเกลือ แล้วเริ่มทำความสะอาดบ่อเกลือ ชาวบ้านเล่าว่าในสมัยก่อนต้องใช้คนมุดลงไปเอาน้ำในบ่อ ซึ่งเป็นบ่อที่ลึกจนแทบไม่มีอากาศ เงยหน้าพ้นบ่ออีกทีเรียกว่าเห็นดาวตอนกลางวันกันเลยก็มี

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

แต่เดี๋ยวนี้ใช้วิธีสูบน้ำขึ้นมาจากใต้ดินได้เลย ชาวบ้านสูบน้ำขึ้นมาต้มด้วยเตาขนาดใหญ่ รุมฟืนไว้ทั้งวันทั้งคืนให้น้ำระเหยและเกิดผลึกเกลือ สาเหตุที่ใช้ฟืนเพราะความร้อนจากฟืนจะทำให้ได้ผลึกเกลือที่ละเอียดกว่าการใช้เชื้อเพลิงแบบอื่นๆ อย่างแกลบที่จะให้ความร้อนน้อยกว่า ทำให้เกลือเกิดผลึกใหญ่ และเมื่อได้ที่แล้วค่อยช้อนผลึกออกมาใช้ต่อ

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

มาบ่อเกลือครั้งนี้นอกจากได้เห็นวิธีทำเกลือ ยังเห็นวิธีใช้เกลือจากเชฟแบล็กและเชฟแวน-เฉลิมพล โรหิตรัตนะ ที่ทำอาหารเลี้ยงคนในทริปโดยใช้เกลือจากบ่อเกลือมาทำอาหาร

ฟังแล้วก็รู้สึกว่าต้องเค็มแน่นอน

ที่จริงเชฟทำอาหารมื้อนี้ขึ้นมาเพื่อให้เห็นว่าเกลือไม่ใช่แค่ปรุงรสเค็ม แต่เกลือมีประโยชน์มากกว่านั้น เราจึงได้เห็นการใช้เกลือแบบภูมิปัญญาอีสานในอาหารแต่ละจานที่ออกมาเสิร์ฟ เช่น การหมักปลาร้า ดองวัตถุดิบ ดึงน้ำออกจากผัก แม้กระทั่งการใช้ความเค็มตัดเลี่ยนในของหวาน ก็เป็นประโยชน์ของเกลือที่นึกไม่ถึง และแน่นอนว่าอาหารมื้อนี้มีรสเค็ม เผ็ด และขมอ่ำหล่ำ ครบถ้วนทุกรสตามแบบฉบับอีสานแท้

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร
กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร
กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร
กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

แสงสุดท้ายของวันหมดไป คืนนี้เราตั้งแคมป์กันไม่ไกลจากบ่อเกลือริมแม่น้ำสงครามนัก เราก่อกองไฟ เสียงแคนจากใครคนหนึ่งดังขึ้น สร้างความครึกครื้นไปจนถึงความขมเศร้าได้จากแค่ลมเป่าและปลายนิ้ว 

กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร
กินปากหม้อญวน ลาบขม ตามรอยผลึกเกลือ หารสชาติอาหารอีสานแบบลุ่มน้ำสงคราม สกลนคร

ถ้าลองย้อนคิดดู ข้าวเกรียบปากหม้อหลากหลายแบบจากแป้งแบบเดียว รสขมเจือหวานจากเพี้ยและดีวัวทำให้ได้รสที่ลึกขึ้นของลาบแบบอีสาน ประโยชน์อันหลากหลายของเกลือในการทำอาหาร และอารมณ์ที่หลากหลายจากเสียงของเครื่องดนตรีชิ้นเดียวอย่างแคน 

หรือความหลากหลายที่เกิดจากการพลิกแพลงสิ่งที่เรียบง่าย ทั้งหมดนี้อาจเป็นความลับของคนสกลนคร  ลุ่มน้ำสงคราม หรือจะพูดให้กว้างกว่านั้นว่าสิ่งนี้คือเสน่ห์ของวัฒนธรรมอีสานก็คงได้

Writer & Photographer

จิรณรงค์ วงษ์สุนทร

Art Director และนักวาดภาพประกอบ สนใจเรียนรู้เรื่องราวเบื่องหน้าเบื้องหลังของอาหารกับกาแฟ รวบรวมทั้งร้านที่คิดว่าอร่อย และความรู้เรื่องอาหารไว้ที่เพจถนัดหมี และรวมร้านกาแฟที่ชอบไปไว้ใน IG : jiranarong2