The Cloud x สารคดีสัญชาติไทย

ช่วงปลายปี การไล่ดูภาพจากการเดินทางตลอดปีที่ผ่านมาเป็นกิจกรรมที่เราชอบทำ ภาพแต่ละใบที่ผ่านตาทำหน้าที่กวนความทรงจำที่ตกตะกอนไปให้ฟุ้งกลับมา บางความทรงจำก็ผูกต่อร้อยยาวไปไกลกว่าที่เราจะควบคุมได้

ในภาพ ทุกชีวิตหยุดการเคลื่อนที่นิ่งสนิทจากสายตา แต่มันกลับเคลื่อนที่ต่ออย่างนุ่มนวลในความทรงจำ แสงอาทิตย์ที่ลอดผิวน้ำลงมากระทบตัวฝูงปลานักล่าเหยื่อตัวสีเงินเป็นประกาย ปลาตัวเล็กใสที่คลุมกองหินอยู่คล้ายพรมหนาก็เคลื่อนที่แหวกทางหลบตามกันไป มกราคมเป็นเดือนที่ดีสำหรับการดำน้ำในฝั่งทะเลอันดามัน สองสามปีที่ผ่านมาลูกปลาขนาดเล็กอัดแน่นคลุมกองหินริเชลิวที่กว้างใหญ่ขนาดประมาณครึ่งสนามฟุตบอลไว้เกือบมิด บ้างก็ว่าเป็นผลของการควบคุมการประมงที่เข้มงวดขึ้น จึงทำให้ฝูงปลากลับมาคึกคักขึ้น

กองหินริเชลิวเป็นจุดดำน้ำที่สร้างความทรงจำมากมายให้กับเรา เราเจอฉลามวาฬเป็นหนแรกในชีวิตก็ที่นี่ ปลาสับปะรดที่เป็นปลาในพื้นที่น้ำเย็นที่ก็เคยโผล่มาให้เห็นที่นี่ กุ้งตัวตลกที่เป็นความฝันของช่างภาพหลายคน เราก็เจอมันหนแรกที่นี่เช่นกัน

ฉลองปีใหม่ใต้น้ำ ดำน้ำสำรวจแนวปะการังก่อนเที่ยงคืนที่กองหินริเชลิว ชายฝั่งทะเลอันดามัน

ภาพใต้น้ำจากกองหินริเชลิวเมื่อต้นปีที่แล้ว ภาพนิ่งของฝูงปลา เคลื่อนที่ต่ออย่างนุ่มนวลในความทรงจำ

ฉลองปีใหม่ใต้น้ำ ดำน้ำสำรวจแนวปะการังก่อนเที่ยงคืนที่กองหินริเชลิว ชายฝั่งทะเลอันดามัน

ฝูงลูกปลาตัวเล็กใสคลุมกองหินริเชลิวอย่างหนาแน่น

พื้นที่หน้าโพรงที่พวกกุ้งตัวตลกแอบอยู่กว้างเพียงพอให้นักดำน้ำเข้าไปได้ทีละคน เราลอยตัวรอห่างๆ ให้ถึงคิว ข่าวการพบเจอกุ้งตัวตลกที่กองหินริเชลิวเคยเป็นข่าวใหญ่สำหรับไดฟ์ลีดเดอร์ในพื้นที่ เมื่อเปิดฤดูกาลของการดำน้ำฝั่งอันดามัน ไดฟ์ลีดเดอร์จากเรือทุกลำต่างก็พยายามตามหาพวกมันทุกซอกโพรงหิน กองหินขนาดใหญ่มีโพรงหินมากมายให้พวกมันซ่อนตัว บางปีก็พบตัวพวกมันเร็วตั้งแต่ต้นฤดูกาล บางปีพวกมันก็อยู่ยาวที่โพรงเดิม แต่บางปีพวกมันก็โผล่ตัวมาให้เห็นแค่เพียงหนเดียว แล้วก็หายตัวไป

กุ้งสีขาวตัวเล็ก แต้มลายสีฟ้าชมพูสดเปรอะไปทั่วตัว ขยับตัวขยุกขยิกคล้ายกับท่วงท่าการเต้นรำ พวกมันดูคล้ายดอกไม้บอบบางที่ไหวตัวตามลม บางคนก็มองลวดลายของพวกมันต่อกันเป็นหน้าตัวตลกที่มีจมูกยื่น กุ้งขยับตัวพยายามหลบให้พ้นจากแสงไฟที่ส่องเข้ามาในโพรง โพรงด้านในมืดสนิทเหมาะสมกับการเป็นที่หลบซ่อนตัว กุ้งเดินหมุนตัวไปจนโผล่มาให้เห็นลายบนหลังของมันชัดเต็มตา

เพื่อนนักดำน้ำคนนึงเคยเล่าถึงลายหัวใจที่ซ่อนอยู่บนด้านหลังของพวกมัน ไม่เคยมีใครพูดถึงลายหัวใจของกุ้งตัวตลกให้เราได้ยินมาก่อนเพื่อนคนนี้ เมื่อนึกถึงลายหัวใจที่ไม่คาดฝันทำให้เราเผลอยิ้มออกมาพร้อมกับตะกอนความทรงจำที่ฟุ้งต่อไปอีกทอดหนึ่ง

ฉลองปีใหม่ใต้น้ำ ดำน้ำสำรวจแนวปะการังก่อนเที่ยงคืนที่กองหินริเชลิว ชายฝั่งทะเลอันดามัน

กองหินริเชลิวมีของซ่อนอยู่แทบทุกพื้นที่

ปลาสับปะรด ปลาในพื้นที่น้ำเย็นซึ่งเคยพบเห็นในไทยเฉพาะที่กองหินริเชลิว

ปลาสับปะรด ปลาในพื้นที่น้ำเย็นซึ่งเคยพบเห็นในไทยเฉพาะที่กองหินริเชลิว

ในช่วงปีที่ยังทำงานเป็นไดฟ์ลีดเดอร์อยู่ภูเก็ต มีข่าวการเจอกุ้งตัวตลกที่หาดกะตะ จากจุดดำน้ำที่ไม่มีใครอยากไปลงนอกเหนือเวลาทำงาน กลายเป็นจุดที่พอมีเวลาว่างก็จะชวนเพื่อนๆ ไปดำน้ำเล่นกันจนชิน ช่วงนั้นพวกเราเจอทั้งปลากบ ทากทะเลสายพันธุ์แปลกๆ หมึกสายมิมิคที่หายาก และสิ่งมีชีวิตใต้น้ำแปลกๆ อีกหลายอย่างที่นี่ ช่วงเวลานั้นเราจำหินและแนวปะการังของหาดกะตะได้อย่างขึ้นใจ ถ้าเลี้ยวมุมนี้ไปจะมีฟองน้ำครกอันใหญ่ ถ้าว่ายข้ามไปจะเจอแอ่งทราย ถ้าหากตัดไปทางลานทรายด้านซ้ายจะมีหมู่บ้านดอกไม้ทองของปลาการ์ตูน

หาดกะตะกลายเป็นจุดดำน้ำที่สะสมตะกอนแห่งทะเลความทรงจำของพวกเราไว้ รวมไปถึงความทรงจำพิเศษของคืนหนึ่ง

คืนส่งท้ายปีเก่าปีหนึ่ง เพื่อนไกด์ดำน้ำชาวสวิสที่สนิทกัน ชวนไปดำน้ำดูแพลงตอนเรืองแสง และนับถอยหลังส่งท้ายปีด้วยกันที่หาดกะตะ ในเวลานั้นพื้นที่ริมหาดของภูเก็ตยามกลางคืนเงียบสงบ แทบไม่มีแสงสีใดๆ งานฉลองปีใหม่ส่วนใหญ่จัดกันที่โรงแรมซะมากกว่า

เพื่อนคนที่ชี้ให้เห็นลายหัวใจบนกุ้งตัวตลกก็เป็นหนึ่งใน 5 คนที่ไปด้วยกันในคืนนั้น ทั้งกลุ่มไม่มีใครเคยฉลองปีใหม่ด้วยวิธีนี้มาก่อน นักดำน้ำ 5 คนกระจายตัวมาจากทั่วโลก เพิ่งมารู้จักกันที่ภูเก็ตจากการทำงานเป็นไกด์ดำน้ำด้วยกันในร้านเดียวกัน ถึงแม้จะมาจากหลายประเทศแต่มาสนิทกันง่ายเพราะความสนใจในโลกใต้น้ำของพวกเราตรงกัน

กุ้งตัวตลกซ่อนตัวอยู่ในโพรงหินที่ปลอดภัย

กุ้งตัวตลกซ่อนตัวอยู่ในโพรงหินที่ปลอดภัย

รูปหัวใจที่ซ่อนอยู่บนตัวกุ้งตัวตลกต้องมองจากด้านบนเท่านั้นจึงจะมองเห็นได้

รูปหัวใจที่ซ่อนอยู่บนตัวกุ้งตัวตลกต้องมองจากด้านบนเท่านั้นจึงจะมองเห็นได้

พวกเราแวะซื้อเครื่องดื่มสำหรับการฉลองลงไปนับถอยหลังข้ามปีกันใต้น้ำ นัดแนะวิธีการเปิดขวดเพื่อกินเครื่องดื่ม ที่ใต้น้ำเราต้องคาบอุปกรณ์หายใจอยู่ตลอดเวลา การดื่มเครื่องดื่มจากขวดทำไม่ได้ง่ายๆ เหมือนบนบก เมื่อแต่งตัวประกอบอุปกรณ์ดำน้ำเสร็จก็มาตั้งนาฬิกาให้ตรงกัน แล้วเดินผ่านหาดทรายสีขาวที่มีแสงจันทร์ส่องรำไรไปที่ทะเลด้านหน้า

เราเริ่มดำน้ำกันก่อนเที่ยงคืนประมาณ 10 นาที ทุกคนว่ายวนๆ สำรวจแนวปะการังรอบข้างด้วยความเคยชิน มุ่งสู่ความลึกใต้ทะเล ก่อนเที่ยงคืนเล็กน้อยพวกเรานั่งล้อมวงกันที่พื้นทรายกว้างที่ความลึกประมาณ 5 เมตร ทุกคนปิดแสงไฟฉายใต้น้ำที่พกติดตัวกันมา หยิบขวดเครื่องดื่มมาถือเตรียมไว้ในมือ พร้อมกับคอยจ้องดูนาฬิกา สายตาเริ่มปรับให้คุ้นชินกับความมืดรอบตัว แสงจันทร์คืนนี้ค่อนข้างสว่าง เรามองเห็นเพื่อนที่นั่งล้อมวงกันอยู่ครบถึงแม้จะไม่ได้เปิดไฟ

เมื่อได้เวลา พวกเราเริ่มทำสัญญาณมือนับถอยหลัง 5 4 3 2 1

เสืยงตะโกนสวัสดีปีใหม่ถูกเปล่งออกมาพร้อมฟองอากาศหายใจ มีแสงวาบและเสียงระเบิดมาจากเหนือน้ำด้านบน โรงแรมใกล้หาดจุดพลุขึ้นฟ้า แสงพลุสว่างวาบให้เรามองเห็นได้จากใต้น้ำ พวกเราชนขวดเครื่องดื่มในมือแล้วเปิดดื่ม ของเหลวในขวดไหลปนกับน้ำทะเลทันทีที่เปิดออก รสชาติของการฉลองปีใหม่ใต้น้ำแปร่งเค็ม ไม่เหลือความอร่อยแต่สนุกที่ได้ทดลอง

หาดกะตะในยามกลางคืน ในบางครั้งก็มีกั้งตั้กแตนสีหวานที่ไม่ค่อยเจอในพื้นที่อื่นผ่านมาให้เห็น

หาดกะตะในยามกลางคืน ในบางครั้งก็มีกั้งตั้กแตนสีหวานที่ไม่ค่อยเจอในพื้นที่อื่นผ่านมาให้เห็น

กุ้งหน้าตาแปลกในโพรงฟองน้ำครกของหาดกะตะ

กุ้งหน้าตาแปลกในโพรงฟองน้ำครกของหาดกะตะ

ปีใหม่ปีนั้นเป็นปีเดียวที่พวกเราได้ไปฉลองกันใต้น้ำ กลุ่มเพื่อนในวันนั้น หลังจากแยกย้ายออกจากภูเก็ต ทุกคนก็กลับสู่ชีวิตที่แตกต่างกัน บางคนแทบจะไม่ได้ดำน้ำอีกแล้วด้วยหน้าที่การงานที่เปลี่ยนไป

แต่ความทรงจำดีๆ ของวันเหล่านั้นไม่ได้หายไปไหน มันแค่ตกตะกอนลงไปนอนรอที่อยู่ด้านล่าง รอคอยการฟุ้งกระจายขึ้นมาอีกครั้งเมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม

สารคดีสัญชาติไทย

Writer & Photographer

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

24 พฤศจิกายน 2565

ต้นเดือนพฤศจิกายน 

ผมนั่งอยู่ที่เดิมตั้งแต่เช้าจนพลบค่ำเป็นเวลาหลายวัน ใช้ซุ้มบังไพรแคบ ๆ ที่ตั้งอยู่ริมฝั่งลำห้วย ซึ่งขยายกว้างเพราะสายน้ำหลากรุนแรงในช่วงฤดูฝนที่ผ่านมา ฝั่งตรงข้ามเยื้อง ๆ กับซุ้มบังไพร ตลิ่งสูงมีร่องรอยสัตว์ป่าเดินลงลำห้วยเป็นเส้นทางประจำ บริเวณนี้ระดับน้ำไม่ลึกนัก ช้าง วัวแดง รวมทั้งหมูป่า เลือกใช้จุดนี้เป็นที่ข้ามมาอีกฝั่ง 

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
หมูป่าตัวผู้เดินข้ามลำห้วย โดยที่หมูป่าฝูงใหญ่เดินข้ามไปก่อนหน้า

ผมใช้เวลาร่วมกับพวกมัน ไม่ได้รับความไว้วางใจนักหรอก ช้างเดินข้ามน้ำเรื่อย ๆ ใช้งวงดูดน้ำส่งเข้าปาก มันชะงักเมื่อเดินถึงกลางลำห้วยเพราะได้กลิ่นผม หยุดเขม้นมองก่อนค่อย ๆ เดินต่อ สายตามองมาทางผมตลอด เช่นเดียวกับฝูงวัวแดงและหมูป่า กลิ่นกายคนสำหรับพวกมันคือสัตว์ผู้ล่าชนิดหนึ่งที่พวกมันไม่เคยวางใจ 

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
ช้างเลือกใช้จุดข้ามลำห้วยจุดเดียวกับสัตว์ตัวอื่น ๆ

ดูเหมือนจะมีแต่นกยูงซึ่งคล้ายจะไม่สนใจอะไร นกยูงตัวผู้ในช่วงเวลานี้มีหางยาวสลวย หางยาวเป็นเครื่องมือสำหรับรำแพนอวดความแข็งแรงเพื่อให้ตัวเมียเลือก ขณะตัวเมียนับสิบตัวคล้ายจะไม่สนใจ และเมื่อมีตัวผู้เข้ามามากกว่าหนึ่งตัว การรำแพนประชันจึงเลี่ยงไม่พ้น

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน

นกกระเต็นใหญ่ส่งเสียงก้อง มันบินมาเกาะกิ่งไผ่ที่ยาวโค้งลง การหันหลังให้ดวงอาทิตย์ช่วยซ่อนตัวจากปลา หากมองขึ้นมาจะเห็นเพียงเงาดำ เป็น ‘ทริค’ อย่างหนึ่งที่เหล่านกกินปลาใช้ กระนั้นก็เถอะ เช่นเดียวกับสัตว์ผู้ล่าตัวอื่น ๆ ร่างกายที่ได้รับการออกแบบมาอย่างเหมาะสม รวมทั้งทักษะต่าง ๆ ซึ่งรับการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ก็ใช่ว่าจะทำให้การโผลงจับปลาประสบผลทุกครั้ง

บินขึ้นกลับมา เกาะบนกิ่งไผ่ด้วยปากว่างเปล่า รอเพื่อเริ่มต้นอีกครั้ง

กับเหล่าสัตว์ผู้ล่า ความล้มเหลวของพวกมันเป็นเรื่องที่ไม่มีใครเห็น

การมาถึงที่นี่มีโอกาสได้ ‘เห็น’ ความเป็นไปรอบ ๆ ใช้เวลาไปไม่น้อย หนทางมาถึงไม่ราบเรียบ เพราะมันเป็นเส้นทางที่เราเรียกว่า ‘ทางป่า’

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
ต้นเดือนพฤศจิกายนเป็นเวลาที่สายลมหนาวเข้าครอบคลุมผืนป่าแล้ว เป็นช่วงเวลาแห่งความรักของนกยูง เหล่าตัวผู้มีหางยาวเป็นเครื่องมือรำแพนเรียกร้องความสนใจจากตัวเมีย

การเดินทางสัญจรบนทางในป่าถึงวันนี้มีเครื่องมือบอกพิกัดอันบอกได้ว่าตอนนี้เราอยู่ที่ใด รวมทั้งบอกระยะทางทิศทางของจุดหมายที่กำลังมุ่งหน้า แม้ยังไม่เคยไปมาก่อนได้อย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม เรายังไม่ละเลยหรือทิ้งวิธีการเดิม ๆ ขณะเดินทางในป่า การสังเกตทิวเขา ต้นไม้ จำเป็น สิ่งหนึ่งที่คนในป่าใช้คือตั้งชื่อเรียกสถานที่นั้น ๆ ไว้เป็นที่รับรู้ ใครพูดถึงก็จะเข้าใจกัน ทั้งเส้นทางที่ใช้รถ และด่านที่เราใช้ร่วมกับสัตว์ป่า

เรามี ‘มอเปรต’ ฟังชื่อแล้วน่ากลัว แต่เห็นภาพว่าชันมาก มี ‘เนินกระทิง’ มีคนถูกกระทิงวิ่งเข้าชาร์จ จนซี่โครงหักที่เนินนี้ อีกทั้งมี ‘มอตาจ่อย’ ได้ชื่อว่าชันและลื่น กระทั่งรถกำลังดี ๆ ก็ไต่พ้นไปได้ยาก ต้องเข็นรถจนจ่อยไปตาม ๆ กัน

ชื่อส่วนใหญ่สำหรับผู้ไม่คุ้นก็เข้าใจได้ แต่บางชื่อต้องถามที่มาที่ไปจากคนเก่า ๆ

ทางป่านั้น ไม่ว่าจะอยู่ในช่วงฤดูกาลใดก็ผ่านไปไม่ง่ายนัก อุปสรรคเกิดขึ้นได้เสมอ โดยเฉพาะในช่วงฝนซึ่งกำหนดเวลาไม่ได้ เพราะเราไม่รู้หรอกว่าต้องเลื่อยไม้กี่ต้นที่ล้มขวาง ไม่รู้ว่าลำห้วยจะมีระดับน้ำสูงเกินรถจะข้ามได้หรือไม่ บางครั้งรถติดในหล่มจนต้องแขวนเปลนอนข้าง ๆ รถ รุ่งเช้าค่อยหาทางนำรถขึ้นจากหล่มต่อ

เช่นนี้เราอาจได้รับเกียรติให้เป็นชื่อหล่มนั้น

เรื่องจริงขณะอยู่บนทางในป่าอย่างหนึ่งคือ เมื่อรถติดหล่ม ดูเหมือนสายฝนพร้อมโปรยมาร่วมวง

เมื่อผ่านพ้นหล่มแรกไปแล้ว มีอีกหลายหล่มรออยู่เบื้องหน้า

สัญจรอยู่บนทางป่า หากยังตั้งใจไปให้ถึงจุดหมาย การผ่านพ้นหล่มไปให้ได้จำเป็น อีกเรื่องที่สำคัญคือขึ้นจากหล่มที่ติดอยู่ให้ได้ โดยไม่พะวงกับหล่มที่รออยู่ข้างหน้า

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
กลางวันแสงแดดจัด สภาพอากาศอบอ้าว ควายป่ามุ่งหน้ามาที่ลำห้วยเพื่อแช่น้ำคลายความร้อน

ทางป่า นอกจากฝนและหล่มลึกลื่นไถล บรรดารากไม้ใหญ่น้อยที่โผล่พ้นดินจะต้านล้อ ถ้าจับพวงมาลัยรถไม่ดีมืออาจถูกพวงมาลัยหมุนอย่างรวดเร็วฟาดมือเคล็ด จึงมีการสอนต่อ ๆ กันมาถึงวิธีขับรถในช่วงฤดูฝน และทักษะการเดินทางในป่าอีกสารพัด

รากไม้โผล่เพราะหน้าดินถูกสายน้ำพัดไปหมด อีกจุดที่ต้องระวังมาก ๆ คือสะพานข้ามลำห้วย

สะพานบางแห่งมีระดับต่ำ ๆ บางแห่งสูงลิบจากเบื้องล่าง แต่ที่เหมือน ๆ กันทุกสะพานคือ มีเพียงขอนไม้ขนาดพอดีล้อรถ 2 ท่อนพาดอยู่เท่านั้น

ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไรที่จะพลาดตกสะพาน ไม่ว่าจะเคยผ่านสะพานนี้มานับครั้งไม่ถ้วนแล้ว

 ฝนตก เดินในทางป่า เสื้อผ้ามี 2 ชุด ไว้เดินและอยู่ในแคมป์ ตกเย็นก่อกองไฟเสื้อผ้าเปียกย่างให้แห้ง รมควันจนเหลือง กลิ่นควันไฟติดทนนาน

กับคนทำงานในป่า หนทางกันดารและสิ่งที่พบเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ความยากลำบาก เป็นสิ่งอันมากับงานที่เราทำ

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน

ทุก ๆ วันผมอยู่บนเส้นทางขรุขระ รถกระเด้งกระดอน ตัดฟันไม้ไผ่ เลื่อยต้นไม้ที่ล้มขวาง ขุดทางเป็นบั้ง ๆ เพื่อไม่ให้รถลื่นไถล ลากสายวินซ์ หลายครั้งปูผ้านอนข้าง ๆ รถที่จมโคลน

หากเปรียบทางป่าเป็นคล้ายเส้นทางเดินของชีวิต ผมเลือกเดินบนทางป่านี้มานาน ว่าตามจริงมันไม่ใช่การเดินสู่จุดหมาย ตามหา หรือแสวงหาอะไร

เพราะผมถึงจุดหมายนั้นมานานแล้ว นับตั้งแต่วันที่ผมเลือกเดิน บน ‘ทางป่า’

แต่ก็นั่นแหละ ผมต้องใช้เวลาไปไม่น้อยกว่าจะรู้ความจริงนี้…

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load