22 มิถุนายน 2563
826

The Cloud x สารคดีสัญชาติไทย

ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12

ผมอยู่บนรถโดยสาร ซึ่งเดินทางออกจากเมืองกาฐมาณฑุ เมืองหลวงของประเทศเนปาล ตอนใกล้ค่ำแล้ว จุดหมายอยู่ที่เมืองเล็กๆ ปากทางเข้าอุทยานแห่งชาติจิตวัน

เส้นทางแคบคดเคี้ยว รถหนาแน่น เสียงแตรกลบเสียงเรื่องยนต์ โค้งหักศอก เส้นทางไต่ขึ้นและลง ทางแคบๆ ขนาบด้วยภูเขา

ด้านซ้ายมือ ดวงจันทร์กลมโตทอแสงนวลอยู่ใกล้ราวจะเอื้อมมือถึง อาจเป็นเพราะอุปาทาน ดูเหมือนจะเป็นดวงจันทร์ที่งดงามกว่าที่ผมเคยเห็น ที่จริงคงไม่เป็นเช่นนั้นหรอก นี่คือคืนขึ้น15 ค่ำ วันลอยกระทง ดวงจันทร์ไม่ว่าจะมองจากที่ใดก็งดงามไม่ต่างจากนี้

ในคืนขึ้น 15 ค่ำ ดวงจันทร์งดงามเสมอ

ผมเดินทางโดยมีดวงจันทร์ทอแสงนวลอยู่เบื้องบนบ่อยๆ 

ครั้งหนึ่งบนเส้นทางสู่อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี แม้เพียงเวลา 20.00 น. เส้นทางก็ว่างโล่ง เสียงเครื่องคำรามหนักแน่น ยางบดไปบนถนน ดอกยางชนิดลุยโคลนส่งเสียงอันคุ้นเคย แสงไฟสาดส่องไปข้างหน้า ไมลส์ เดวิส บรรเลงทรัมเป็ตด้วยสำเนียงอ้อยสร้อย เหลือระยะทางอีกไกลจึงจะถึงจุดหมาย ดวงจันทร์ขึ้น 15 ค่ำกลมโต สว่างนวลเด่นอยู่ทางด้านซ้าย

นี่คือบรรยากาศ ‘เดิมๆ’ ของผม ขับรถยาวไกลบนเส้นทางมืดมิด จุดหมายอยู่ในป่าลึก แต่ดูเหมือนครั้งนี้จะแตกต่างไปบ้าง เพราะเป็นวันที่ผมเดินทาง พร้อมๆ กับช่วงเวลาที่ดวงจันทร์กลมโตกำลังถูกเงาดำของโลกเข้าบดบัง

ความสว่างนวลหายไป เงาดำเข้าครอบคลุมดวงจันทร์

ความสว่างไสวถูกดับให้มืดมิด 

ในป่า หลายๆ ครั้งที่ผมทำงานในขณะดวงอาทิตย์และดวงจันทร์อยู่พร้อมกันบนท้องฟ้า เป็นเช่นนี้เสมอในเวลา ใกล้พลบค่ำ

เย็นหนึ่งเรากำลังตามเสือโคร่งที่สวมปลอกคอติดเครื่องส่งสัญญาณวิทยุ ดวงอาทิตย์กำลังจะลับสันเขา ขณะดวงจันทร์ลอยเด่นอยู่บนฟ้าแล้ว 

ชะนีมือขาว, สารคดีสัญชาติไทย, ปริญญากร วรวรรณ
ชะนีมือขาว การฆ่าชะนีเพื่อเอาลูกมาเข้าตลาดค้าสัตว์ป่ายังเกิดขึ้นเสมอ

“เจ้า 150 อยู่ใกล้ๆ นี่เองครับ” ถาวร ผู้ช่วยนักวิจัย ชูเสาอากาศขึ้นเหนือหัวหันไป-มา เสียงติ๊กๆ จากเครื่องรับดังชัดเจน

เจ้า 150 ที่ถาวรพูดถึงเป็นเสือโคร่งตัวผู้ร่างกำยำหนัก 210 กิโลกรัม มันอยู่ห่างเราไม่เกิน 50 เมตร

มันเข้ามาใกล้กับเสือโคร่งครอบครัวหนึ่งที่เรากำลังติดตาม

“หมายถึงตอนนี้ มีเสือโคร่งอยู่ใกล้ๆ หกตัวสิครับ” ผมพูดเบา ถาวรพยักหน้ายิ้มๆ

ลูกๆ เสืออายุร่วม 20 เดือนทั้งสี่ตัวเป็นลูกเจ้า 150 แม้ว่าพวกมันจะถึงเวลาที่ต้องแยกจากแม่แล้วก็ตาม แต่ดูเหมือนลูกยังไม่อยากไปไหน

ในระยะหลัง เมื่อติดตามไปพบเหยื่อที่พวกมันล่าได้ ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่บนสันเขา ไม่ก็ในพื้นที่ค่อนข้างทุรกันดาร

นักวิจัยอธิบายว่า แม่กำลังสอนลูกๆ ให้ล่า ในช่วงแรกที่ลูกแยกออกไป พวกมันต้องมาอยู่ในพื้นที่ลักษณะนี้ ฝึกฝนอีกสักระยะ กระทั่งแกร่งพอ จึงจะเข้าไปเบียดและเข้าไปแทนที่เจ้าของพื้นที่ ซึ่งครอบครองพื้นที่ดีๆ ไว้

ไม่ใช่ลูกเสือทุกตัวหรอกที่จะผ่านพ้นด่านทดสอบนี้ไปได้

ถึงวันนี้ โลกเดินทางมาไกลมาก จากวันที่คนยังใช้ถ้ำเป็นที่อาศัย

มีเทคโนโลยีอันช่วยให้คนใช้ชีวิตอย่างสะดวกสบาย

แต่ในบางส่วนส่วนของโลก เหตุการณ์ก็ไม่เคยเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะกับสัตว์ป่า มีคนจำนวนไม่น้อยไม่เชื่อ ไม่เคยเคารพสิทธิในความเป็นชีวิตของพวกมัน

ในบางแห่ง ยังนิยมใช้ชิ้นส่วนสัตว์ป่าเพื่อบริโภค หมีควายถูกขังในกรงแคบๆ ขยับตัวไม่ได้ มีท่อสายยางทิ่มเข้ากลางลำตัว เจตนาเพื่อเอาน้ำดีหมีไปบริโภค

ค่างแว่นถิ่นเหนือ, สารคดีสัญชาติไทย, ปริญญากร วรวรรณ
ค่างแว่นถิ่นเหนือ ค่างเป็นเป้าหมายหนึ่งของการล่าเพื่อนำเนื้อมาขาย

แม้ว่าการทำเช่นนี้ในประเทศเวียดนามจะสั่งห้ามและผิดกฎหมายแล้วก็เถอะ แต่ก็ยังมีการลักลอบ เพราะความต้องการดีหมียังสูง

ในบางแห่ง คนนำหมีมาตัดเล็บออก ปล่อยให้หมารุมกัด ต่อสู้กันเพื่อความบันเทิงของคน

แน่นอนว่าเหตุการณ์เหล่านี้ย่อมสะเทือนใจคนจำนวนมากที่ได้เห็น

แต่มันยังเกิดขึ้นทุกวัน

การศึกษาเรียนรู้ ทำความรู้จักสัตว์ป่า เป็นหนทางที่จะช่วยให้พวกมันมีโอกาสดีขึ้น

เมื่อรู้ถึงวิถีชีวิต รู้ถึงปัจจัยต่างๆ ที่สัตว์ป่าต้องใช้ เหล่านี้ย่อมเป็นหนทางที่คนจะจัดการกับแหล่งอาศัยของพวกมันอย่างเหมาะสม

เรียนรู้จัก ‘กาย’ สัตว์ป่าให้ถ่องแท้ จากนั้นก็เริ่มทำความรู้จักกับ ‘ใจ’ ของพวกมัน 

ครอบครัวเสือโคร่งที่ผมมีโอกาสเข้าใกล้กำลังจะแยกย้ายไปเริ่มต้นตามวิถีของเสือ ไม่ง่ายนักที่มันจะผ่านด่านทดสอบไปได้ 

แต่ลูกๆ เสือได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์มาอย่างดี

ลูกเสือโคร่ง, สารคดีสัญชาติไทย, ปริญญากร วรวรรณ
เสือโคร่ง ลูกๆ เสือโคร่งจะอยู่กับแม่เพื่อเรียนรู้การดำเนินวิถีชีวิต ก่อนแยกไปเป็นเวลาราวๆ 2 ปี

นี่ย่อมไม่ใช่การออกไปใช้ชีวิตลำพังอย่างสิ้นหวัง

คืนขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 

บนรถโดยสารที่กำลังแล่นไปตามทางคดเคี้ยว

ไม่ไกลจากเชิงเขาหิมาลัย ดวงจันทร์กลมโตทอแสงนวล ทำให้ผมนึกถึงวันที่กำลังขับรถมุ่งสู่อำเภอทองผาภูมิ ดวงจันทร์ถูกเงาโลกบดบังจนมืดมิด 

ไมลส์ เดวิส บรรเลงท่วงทำนองอ้อยสร้อย

ไม่นานเงาดำก็ผ่านพ้น ดวงจันทร์สว่างไสวดังเดิม

สำหรับสัตว์ป่า บางทีในโลกเดียวกันนี้ แม้เงาดำจะผ่านพ้นไปแล้ว แต่ดูเหมือนพวกมันจะถูกเงาดำบดบังตลอดเวลา โลกของพวกมันไม่สว่างไสว 

เพราะ ‘เงาดำ’ นั้น บดบังอยู่ในใจของคน

สารคดีสัญชาติไทย

Writer & Photographer

Avatar

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

อ่าวไร่เลย์ จังหวัดกระบี่

บางคราวบนผาสูงก็ราวกับมีเราเพียงลำพังที่กำลังคืบขยับขึ้นไปทีละน้อย

หินนูนและร่องหลืบแข็งกระด้างกลายเป็นจุดหมายที่อบอุ่นทุกครั้งที่เหยียดจับและขยับยืน

ยิ่งสูงยิ่งหนาวใจ

ทว่าหากไม่หลงลืมจนเกินไป เราจะเห็นว่ามีเชือกเส้นหนึ่งที่ร้อยอยู่กับห่วงเอวฮาร์เนสส์อันเป็นหนึ่งในอุปกรณ์สำคัญของการปีนผา โยงไปยังใครคนหนึ่งซึ่งยืนอยู่เบื้องล่าง

เชือกเส้นยาวสีสันสดใสสะดุดตาในเวลานี้ไม่ได้เป็นเพียงเชือกเส้นหนึ่ง ทว่ามันคือสายใยที่ผูกพันคนบนพื้นทรายและคนบนผาสูงไว้ด้วยกัน

ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์

ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์

“Climbing”

“On belay”

คือคำกล่าวและขานรับระหว่างคนปีนหน้าผากับผู้ควบคุมเชือก (Belayer) ซึ่งยืนอยู่บนพื้น เป็นสัญญาณว่าคนหนึ่งพร้อมจะปีนขึ้นไป ส่วนอีกคนหนึ่งก็พร้อมจะผ่อนและดึงเชือกที่เกี่ยวผ่านห่วง ณ ปลายทางบนผาสูง เป็นการเดินทางแนวตั้งที่คล้ายไต่ตามความสูงไปเพียงลำพัง ทว่าแท้จริงแล้ว ยังมีอีกคนหนึ่งคอยดูแลคนปีนอยู่ไกลๆ

ความไว้วางใจและความใส่ใจเป็นเรื่องสำคัญสำหรับนักปีนทุกคน

รูปแบบการปีนหน้าผานั้นมีหลายประเภท เช่น ปีนแบบไม่ตอกหมุดหรือวัสดุใดๆ ลงบนหน้าผาเลย แต่ใช้อุปกรณ์สอดเข้าไปในร่องหลืบแล้วล็อกไว้ จากนั้นจึงนำกลับมาเมื่อปีนผ่านช่วงนั้นๆ ไปแล้ว เรียกว่า Traditional Climbing ถ้าเป็นการปีนในระยะความสูงไม่มากนัก แต่เน้นความยาก มีเบาะรองกันกระแทกหากตกลงมา เรียกว่า Bouldering Climbing แต่สำหรับการปีนเพื่อความเพลิดเพลินหรือเพื่อออกกำลังกายแบบไม่ยากนัก นักปีนนิยมปีนหน้าผาแบบ Sport Climbing ซึ่งหมายถึงการปีนไปบนเส้นทางที่มีการตอกหมุดให้คลิกอุปกรณ์สำหรับคล้องเชือกขึ้นไปเรื่อยๆ

แต่ไม่ว่าจะเลือกปีนแบบใด ก็นับว่าการปีนหน้าผาเป็นกิจกรรมสัมผัสธรรมชาติที่ท้าทายจิตใจ จุดหมายเหมือนไม่ไกล แต่ก็อาจกลายเป็นแสนไกลหากเราอ่านเส้นทางไม่ขาด

เสน่ห์ของการปีนหน้าผาอยู่ตรงนี้

การเดินทางในแนวตั้งด้วยการใช้แรงกายพาตัวเองขึ้นไป บางคนเปรียบเปรยว่าคล้ายดั่งการทำสมาธิ เพราะตาและใจจะจดจ่ออยู่กับก้อนหิน สมองคิดว่าจะจับหินก้อนไหนและจับอย่างไรเพื่อให้ไปถึงยังจุดหมายด้านบน การปีนป่ายไปตามหน้าผาสูงชันมีเทคนิคง่ายๆ คือวางเท้าให้มั่นคง แล้วสองแขนก็จะทำหน้าที่เบาลง ไม่ต้องออกแรงรับน้ำหนักตัวเองมากจนแขนล้า รางวัลที่ได้รับเมื่อไปถึงปลายทาง นอกจากความภูมิใจแล้ว ก็คือวิวกระจ่างตาของท้องทะเลสีมรกตระยิบระยับเปลวแดด และสายลมเย็นที่พัดอาบเนื้อตัวอย่างอ่อนโยน

ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์

ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์

แม้จะปีนสูงขึ้นมา แต่จุดหมายต่อไปก็อยู่สูงกว่า และนั่นก็ทำให้เรามองเห็นลักษณะหินไม่ถนัดตาเท่ากับมองตรงๆ ในระดับสายตา

เมื่อยืนอยู่บนพื้น มองนักปีนเคลื่อนขยับ บางทีก็ลังเลกับการไปต่อ เราจะรู้สึกว่าไม่น่ายากอะไร ร่องหินขนาดใหญ่อยู่ตรงนั้น ปุ่มหินขนาดเหมาะสำหรับวางเท้าก็อยู่ไม่ไกล ฯลฯ ทั้งหมดคือความคิดที่เกิดจากการมอง ทว่าเมื่อลงมือมาปีนเอง เท่านั้นล่ะ…จึงรับรู้ชัดเจนว่า ตราบใดที่ยังไม่ลงมือทำ อะไรๆ ก็ดูง่ายไปหมด

ระดับความยากง่ายของเส้นทางปีนที่ใช้ในเมืองไทย คือเริ่มต้นจากระดับ 5 ซึ่งเป็นทางปีนที่ง่ายสุด มีหินก้อนโตๆ ให้จับ ให้ยืน มีร่องหลืบขนาดใหญ่เห็นชัดและหน้าผาตั้งฉากกับพื้น ไม่ต้องอาศัยเทคนิคการถ่ายเทน้ำหนักของร่างกาย ไม่ต้องใช้กำลังแขนต่อสู้กับแรงโน้มถ่วงเช่นการปีนหน้าผาที่เป็นชะง่อนยื่นล้ำออกไปในอากาศ ไล่เลยไปที่ระดับ 6 จนถึง 8C ซึ่งอาจเป็นผาตั้งชัน ผิวหินเรียบกริบ แทบไม่มีปุ่มปมหรือร่องหลืบให้จับให้ยืน หรือไม่ก็เป็นขอบโค้งปากถ้ำที่ต้องใช้พลังแขน การวางขาที่สมดุล และการถ่ายเทน้ำหนักตัวที่ต้องใช้เทคนิคและประสบการณ์อย่างยิ่งยวด

ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์ ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์

การปีนหน้าผาคือการเดินทางประเภทหนึ่ง ปลายทางมักอยู่บนผาสูง โดยมีสิ่งแวดล้อมเป็นความรื่นรมย์

แหล่งปีนหน้าผาโดดเด่นในเมืองไทย ที่รวมไว้ทั้งเส้นทางปีนหลากหลายกว่า 500 เส้นทาง แวดล้อมด้วยความสวยงามของธรรมชาติ อีกทั้งยังมากมีความสะดวกสบายและความบันเทิงเริงใจ คืออ่าวไร่เลย์ ซึ่งตั้งอยู่ตรงปลายแหลมในเขตอำเภอเมืองกระบี่ เพราะมีขุนเขาสูงกั้นขวางจนไม่อาจตัดถนนหนทางมาถึงได้ ต้องอาศัยเรือแล่นผ่านผืนทะเลมาถึงที่นี่ ทำให้หลายคนเข้าใจว่าไร่เลย์คือเกาะใกล้เมือง

น้ำทะเลที่โอบไว้เกือบรอบอ่าวนี้สวยใส เหมาะกับการลงไปแช่ตัว ทว่าสำหรับนักปีนบางคน มาถึงทะเล กลับไม่แตะทะเล เพราะใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่บนหน้าผา ซึ่งมีให้เลือกทั้งแบบคึกคักด้วยผู้คน ได้บรรยากาศของการปีนท่ามกลางเสียงเชียร์ เสียงตะโกนบอกเส้นทาง และเส้นทางปีนเงียบสงบที่ต้องเดินลึกเข้าไปสักหน่อย อาจรู้สึกถึงความร้างไร้ผู้คน แต่แท้จริงแล้ว ไร่เลไม่เคยปราศจากนักเดินทาง และนักปีนผาก็ไม่เคยอ้างว้างแม้บนหน้าผาจะมีเพียงเขาหรือเธอไต่ตามทางชันขึ้นไปเพียงลำพัง เพราะบนผืนดิน ผืนทรายเบื้องล่างนั้น ยังมีอีกคนหนึ่งที่ผูกพันกันด้วยเชือกเส้นหนึ่ง และสำคัญกว่านั้นคือความใส่ใจในกันและกันตลอดการปีน

วิถีเช่นนี้เป็นอีกหนทางหนึ่งที่นำไปสู่การสัมผัสและโอบกอดธรรมชาติด้วยรักษ์และรัก ในโลกตั้งฉากกับพื้น…ที่ไม่ยากเกินเดินทางไปถึง

ปีนหน้าผา, กระบี่, อ่าวไร่เลย์

Writer

Avatar

ปิยะฤทัย ปิโยพีระพงศ์

นักเขียนอิสระผู้รักการเดินทางท่ามกลางธรรมชาติ และสนุกกับกิจกรรมผจญภัยหลากหลาย ทั้งปีนหน้าผา พายเรือคายัก เดินป่า ขี่ม้า วิ่งเทรล ฯลฯ ทั้งชีวิตคลุกคลีกับงานนิตยสารท่องเที่ยวมาโดยตลอด คือทำงานในกองบรรณาธิการ อนุสาร อ.ส.ท. และนิตยสาร Nature Explorer การเดินทางจึงเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต และส่วนหนึ่งของการเดินทางก็คือกิจกรรมผจญภัย-ผจญไพรที่น่าจดจำ

Photographer

Avatar

ธีระพงษ์ พลรักษ์

ช่างภาพมาดติสท์ ประจำกองบรรณาธิการอนุสาร อ.ส.ท. รักการเดินทางผจญภัยพอๆ กับการถ่ายภาพ มีทักษะทางการใช้ร่างกายยอดเยี่ยม จึงได้รับมอบหมายงานแนวผจญภัย เช่น ปีนหน้าผา โรยตัว มุดถ้ำ ขี่จักรยาน ฯลฯ อยู่บ่อยครั้ง ไม่เพียงกดชัตเตอร์ แต่เขายังพาตัวเองไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างเข้าถึงทุกครั้งอีกด้วย

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load