ใครจะรู้ว่าในซอยหนึ่งไม่ใกล้ไม่ไกลจากเมืองทองธานี จะมีรถ Land Rover ซ่อนอยู่นับร้อยคันราวกับอาณาจักร

เราเดินทางมาไกล หลังได้ฟังเรื่องเล่าจากทีม The Cloud ว่ามีธุรกิจอู่ซ่อมรถที่รับเฉพาะคนร้อยเอ็ดเป็นพนักงานเท่านั้น แน่นอน คำถามแรก ๆ ที่เราถาม ประชัน หาญพละ คือมันเป็นจริงตามนั้นหรือเปล่า

เขาตอบกลับมาว่า “เป็นร้อยเอ็ดประมาณ 90 เปอร์เซ็นต์ อีก 10 เปอร์เซ็นต์เป็นขอนแก่น” เรื่องจริงแท้ที่สุดจึงกลายเป็นพนักงานทั้งหมดมาจากอีสานไม่ผิดแน่

บทความชิ้นนี้เกิดจากการนั่งคุยกับเขานาน 2 ชั่วโมงกว่า บวกกับการทดลองนั่งรถรอบเมืองทองอีกเกือบชั่วโมง ประชันเปลือยชีวิตตั้งแต่การเป็นลูกเกษตรกรเมืองร้อยเอ็ด ระหกระเหินมาทำงานที่ศูนย์รถอีกร่วมสิบปี ก่อนลาออกมาเปิดอู่นอกเองแบบเพิงหมาแหงน สู่เจ้าของกิจการอู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทย ที่คัดเลือกพนักงานจากบ้านเกิดเป็นอันดับแรก

หลังพวงมาลัยรถคันละหลายล้าน พาหนะยอดนิยมของนักธุรกิจหลักร้อยล้านขึ้นไป คือผลงานของเหล่าช่างเลือดอีสานที่ไม่เพียงฝีมือดี แต่ยังอยู่กันเป็นครอบครัวเหมือนยกแผ่นดินอีสานมาไว้ที่นี่ 

ต่อไปนี้คือเรื่องราวการทำธุรกิจแบบบ้าน ๆ ของประชัน ที่รับรองว่าม่วนคักอย่าบอกใคร

ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน
ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน

นักสู้พันธุ์ข้าวเหนียว

ประชันบอกกับเราว่าเขาขี่มอเตอร์ไซค์เป็นตั้งแต่ ป.3 และขับรถยนต์เป็นตั้งแต่ ป.5 

แต่รถคันแรกที่ทำให้เกิดความชอบเรื่องเครื่องยนต์คือ แบคโฮ รถขุดดิน สมัยที่บ้านเกิดของเขาเริ่มขยายทางถนน

“เราไปนั่งดูเขาทำ แบคโฮมันจ้วงยังไง สวิงยังไง ไปทำตัวสนิทกับเขาจนเขาให้เราลองไปนั่งเล่น ได้ขับรถที่มันมีปุ่มเยอะ ๆ ล้อเอียงแล้วใบมีดมันจะหมุน เวลาคนขับไปกินข้าวเราก็ขับแทนแก ขับเล่น แต่งทางไปเรื่อย

“บ้านเราเป็นร้านขายของชำเล็ก ๆ ถ้าใครมีรถมอเตอร์ไซค์ เราก็จะให้เขาพาขี่รอบบ้านก่อนถึงจะขายของให้ หรือวัยรุ่นที่เขามีรถยนต์กลับมาจากกรุงเทพฯ เราก็จะไปถามเขาว่าขอนั่งด้วยได้ไหม”

ประชันเป็นเด็กที่ปั่นจักรยานไปกลับโรงเรียนกว่า 40 กิโลเมตรจนถึงมัธยมต้น ด้วยความที่ครอบครัวเกษตรกรของเขามีรายได้ไม่มากนัก เมื่อถึงชั้นมัธยมปลายก็เริ่มขัดสนที่จะจ่ายค่าเล่าเรียนต่อ แต่ประชันก็ยังตั้งใจเรียนอย่างหนัก เพราะเชื่อว่าการศึกษาจะทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นกว่าที่เป็น และถีบตัวเองให้พ้นจากความยากจน

“เราคิดกับตัวเองว่า ฉันต้องมาอยู่แบบนี้เหรอ ไม่อยากทำนา ไม่อยากทำไร่ เราไม่ได้อยากหนีจากความจนนะ แต่เราไม่มีสิทธิ์เลือกเหรอ เราจะหาจุดยืนของเราใหม่ การศึกษาเท่านั้นที่จะพาเราไปถึงจุดนั้นได้ 

“ถ้ามองว่าเรามีที่ทางแล้วจะไปทำนาอยู่กินอย่างสมถะก็ได้ แต่บางทีคนเรามันต้องไขว่คว้าหาสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาในชีวิต เราอยากเรียนหนังสือ เราต้องได้ดีกว่านี้ เราอยากไปดูโลกกว้างบ้าง”

จากร้อยเอ็ด จุดมุ่งหมายต่อไปของประชันคือ ตักสิลา เมืองแห่งการศึกษา จ.มหาสารคาม หวังจะเป็นพรมปูทางให้เขาเข้ามาเรียนในเมืองหลวงได้สำเร็จ โดยอาศัยอยู่กับญาติที่เป็นช่างซ่อมรถไถ พอได้ช่วยซ่อมนิด ๆ หน่อย ๆ ตามประสา

ในที่สุดหนุ่มน้อยจากแดนอีสานก็ได้มีชีวิตในกรุงเทพฯ สมใจนึก ด้วยการเรียน ปวส. ที่สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน ประชันอาศัยอยู่กับญาติและมีเพื่อนเป็นเครื่องยนต์อีกครั้ง แปลกที่คราวนี้เขาไม่ได้รับบทเป็นช่าง แต่หาเลี้ยงตัวเองด้วยการรับจ๊อบเสริมเป็นกระเป๋ารถเมล์สาย 6 ทุกเสาร์-อาทิตย์ 

เราถามเขาในภายหลังว่ามีอะไรเกี่ยวกับรถยนต์ที่ยังไม่เคยทำอีกบ้าง ประชันตอบทันควันว่า “คงไม่มีแล้ว” เพราะแม้กระทั่งนักแข่งรถออฟโรดเขาก็เคยเป็น

เรื่องราวของเขาเริ่มจะสนุกเข้มข้นก็ตรงนี้ เพราะหลังเรียนจบ เขาดันเลือกไปเป็นครูสอนหนังสือเด็กช่าง พบเจอคนที่มีต้นทุนชีวิตสูงกว่าแต่กลับโยนทิ้งไปอย่างน่าเสียดาย ทำให้ประชันคิดอยากมีธุรกิจของตัวเองเป็นครั้งแรก

“ชีวิตเราแม่งตื่นตั้งแต่ตี 5 ปั่นจักรยานไปกลับวันละ 40 กิโล ความคิดของเด็กบ้านนอกนะ เราคิดว่าทำไม ทำไมถึงไม่เป็นกูวะ”

ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน
ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน

เพิงหมาแหงน

สอนนักเรียนอยู่ได้ปีกว่า ประชันก็ไปสะสมประสบการณ์มาเต็มกระเป๋าจากการทำงานที่ศูนย์ซ่อม Land Rover อีกกว่า 13 ปี นานพอที่จะทำให้พนักงานคนหนึ่งออกรถป้ายแดงให้ครอบครัวได้ 

ระหว่างนั้น ความคิดสมัยเป็นครูก็คอยวนเวียนมากวนใจอยู่เรื่อย ๆ ว่าเขาจะต้องเป็นเจ้าของธุรกิจให้ได้ในสักวัน หลังจากประชันเริ่มเล่าความฝันของตนให้ภรรยาฟัง เป้าหมายนั้นก็ไม่ใช่ความฝันลม ๆ แล้ง ๆ อีกต่อไป

สองสามีภรรยาทุบหม้อข้าวตัวเองแตก ทำธุรกิจอู่ซ่อมรถในสภาพเพิงหมาแหงน ตัวเขาอาศัยความเชี่ยวชาญและลูกค้าเก่าจากการซ่อมรถมานานนับทศวรรษ ส่วนฝ่ายหญิงเป็นอดีตนักบัญชี ถือว่าเป็นคู่สร้างคู่สมเลยก็ว่าได้ 

“เรากางเต็นท์แบบเพิงหมาแหงนอยู่ข้างทาง ลูกค้าที่รู้จักกันก็ทยอยเข้ามา จนทำให้เราต้องขยายกิจการมาอยู่ที่นี่ 

“เขาไม่ได้สนใจเรื่องสิ่งปลูกสร้างหรอก คุณมาอยู่เพิงหมาแหงนอย่างนี้เหรอ คนเรามันดูที่ฝีมือ ลูกค้าเขาจะสนใจว่าดูแลเรื่องรถยนต์ให้ฉันจบมากกว่า รู้จักเกี่ยวกับระบบแลนด์โรเวอร์มากกว่า ดีกว่าเขาไปเข้าศูนย์ที่ โอเค คุณกลับบ้านนะ เสร็จแล้วจะโทรบอก แต่บางคนเขาต้องการนั่งคุยกับช่าง ลองรถกับช่าง ว่ารถเป็นอะไร มีส่วนไหนที่ต้องระวังหรือดูแลบ้าง”

จนถึงตรงนี้ก็ยังไม่เห็นว่าประชันเอาขาเข้าไปเกี่ยวกับวงการธุรกิจตอนไหน เขาบอกกับเราว่าต้องผลัดกันไปลงเรียนเพิ่ม ภรรยาเรียนวันเสาร์ ตัวเขาเรียนวันอาทิตย์ เมื่อเรียนรู้เรื่องธุรกิจจนครบถ้วนกระบวนการ ก็ยากที่จะมีใครมาเอาเปรียบ อย่างการนำเข้าส่งออกสินค้าที่ผู้ประกอบการควรรู้ไว้เป็นอย่างยิ่ง

ปัจจุบันอู่ซ่อมรถของประชันมีพนักงานอยู่เกือบ 30 คน แบ่งเป็นแผนกเครื่องยนต์ แผนกทำสี แผนกประกอบ แผนกซ่อมทั่วไป ช่างทุกคนเลือกแผนกได้ตามความถนัด และลูกค้าทุกคนสามารถเดินเข้ามาพูดคุย บอกความต้องการกับช่างได้อย่างใกล้ชิด 

ส่วนอายุ ช่างของประชันมีตั้งแต่วัยรุ่นอายุ 18 ไปจนถึงคนอายุ 70 ที่เก่าแก่พอ ๆ กับรถคลาสสิกด้านหลังนั่นแหละ เขาตั้งฉายาให้อย่างติดตลกว่า ช่างเทวดา จนเราต้องถามต่อว่าทำไมจึงเป็นเช่นนั้น

“เพราะจะไปแตะต้องเขาไม่ได้เลย” ประชันตอบพร้อมกับเสียงหัวเราะ

ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน
ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน

ช่างเทวดา

“คิดตั้งแต่ตอนอยู่ข้างทางว่า ทำไมมีโอกาสแล้วไม่ดึงคนอื่นให้มีโอกาสเหมือนเรา ถ้าเขาอยากกินดี เขาก็ต้องได้กินดีเหมือนเรา ทำไมเราไม่ไปสอนเขา ทำไมไม่ดึงมาทำด้วย ไม่มีความคิดว่ากลัวเขาจะรวยกว่า คิดแค่ว่าอยากให้เขาได้มีชีวิตดีขึ้นเหมือนกันกับเรา 

“เราเลี้ยงข้าวช่าง 3 มื้อ ใครอยากกินอะไรแม่บ้านก็ทำให้หมด ค่าข้าวอย่างมากก็วันละ 200 – 300 บาทแล้วนะ เดือนหนึ่งก็เกือบหมื่น พนักงานเกือบ 30 คน ต้องมีงาน Happy Birthday ทุกเดือนถูกไหม (หัวเราะ) แต่ที่นี่เราเป็นคนจ่าย มีวงเงินให้

“อยากให้เขามีเงินเก็บ พอมีแล้วการบริหารงานมันจะไม่รั่วไหล เขาจะไม่คิดลักเล็กขโมยน้อย ถ้าเลี้ยงไม่อิ่มก็อาจจะคิดเยอะ รับจ๊อบไปตามบ้าน ดูกระสอบข้าวสารตรงนู้น” เขาชวนให้เรามองไปตามไปยังลานกว้างกลางอู่ “เราทำนาเพื่อมากินที่นี่เลย

“เราบังคับพนักงานทุกคน ต้องโอนตังค์ให้พ่อแม่เดือนละ 3,000 บาท พ่อแม่เขาจะได้กินอยู่สบาย อยากให้เขามีความภูมิใจในตัวเอง ไม่ใช่ทำงานไป 3 ปีไม่มีอะไรเลย มันท้อนะ 30 ชีวิตนี้เวลากลับบ้านพ่อแม่เขาก็ดีขึ้น ขับรถกลับบ้านเรียงกัน 3 คันแบบนี้ มันก็มีความสุข”

ไม่เพียงดูแลคนที่ร้อยเอ็ดเท่านั้น ประชันเพิ่มเงินเดือนเป็นค่าเช่าห้องให้กับพนักงานที่มีครอบครัวอยู่ที่นี่ ส่วนคนไหนที่ครองตัวเป็นโสดก็มีห้องนอนบนชั้นสองของอู่ให้อยู่ฟรี เสื้อผ้าชุดยูนิฟอร์มก็ตัดเย็บให้อย่างดี เพราะเขาพยายามประหยัดรายจ่ายของทุกคนให้ได้มากที่สุด แม้คนที่ต้องเสียมากขึ้นจะเป็นตัวเขาเองก็ตาม

ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน

โรงเรียนเพาะช่าง

ประชันเล่าว่า การที่พนักงานทั้งหมดเป็นคนอีสานทำให้พูดคุยกันได้ทุกเรื่อง ทุกคนมีปูมหลังคล้ายกัน เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ไม่ค่อยอิจฉาริษยา เขาเองก็เคยรับคนจากหลากหลายพื้นที่ ปฏิเสธไม่ได้ว่าเด็กเมืองนั้นมีวิถีชีวิตแตกต่างกันมาก ทำให้บางครั้งก็พากันออกนอกลู่นอกทาง นำปัญหาภายนอกเข้ามาจนวุ่นวาย

“ที่นี่เราสอนกัน ช่วยกัน เรียนรู้เทคนิคจากกัน มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน เจ้าไขน็อตบ่เบิดเด้อ ข้อยขันให้ มื้อนี้มึงดีนะที่กูไปตรวจให้ยู้ ด้วยความมาจากพื้นที่เดียวกันก็ต้องช่วยกันสร้างองค์กร เพื่อนที่ยังสอนอยู่วิทยาลัยเทคนิคร้อยเอ็ด มหาสารคาม ขอนแก่น เขาก็จะเอาเด็กฝึกงานมาส่งให้เรา

“จะมาจากถิ่นไหนก็โอเค ขอแค่เข้ากับพวกเราได้ และเราคัดเด็กนะ กฎคือห้ามดื่มเหล้าระหว่างขับรถส่งของ ง่วงก็จอดพักนะลูกพี่ เพราะสินค้าบนรถของเรามีมูลค่ามหาศาล ยาเสพติดก็ห้ามเด็ดขาด ที่นี่รับประกันเลย เพราะว่าเราตรวจเด็กทุกเดือน ถ้ามีคืออัญเชิญออก ลาขาด นี่คือองค์กรเรา ไม่งั้นมีแต่ความเสียหาย”

นอกจากนี้เวลาไปดูงานเรื่องรถที่ต่างประเทศ ประชันจะไปพร้อมกับพนักงานอย่างน้อย 2 คนและล่ามแปลภาษา อัดคลิปไว้ทั้งหมดเพื่อนำกลับมาให้ทุกคนศึกษาเองที่เมืองไทย และเขาจะให้ความสำคัญเป็นพิเศษช่วงเงินเดือนออก ประชันเล่าพลางหัวเราะว่า ช่วงนี้จะปล่อยให้หยุดงานไม่ได้เป็นอันขาด เขาลงมือสอนหนังสือให้กับพนักงานรุ่นเล็กทุกคน ส่วนรุ่นใหญ่ก็ฝึกฝนการแก้ปัญหารถยนต์ผ่านการดูวิดีโอด้วยเช่นกัน ไม่เช่นนั้นกิเลสคงเข้าครอบงำเป็นแน่

ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน
ประชัน ออโต้เซอร์วิส อู่ซ่อมรถ Land Rover ใหญ่สุดในไทยที่พนักงานทั้งหมดต้องเป็นคนอีสาน

เท่าที่ฟังมา รูปแบบการดูแลพนักงานของเขาคล้ายกับโรงเรียนประจำอยู่ไม่น้อย เราจึงถามเขาถึงวิธีการควบคุมให้ลูกอีสานทุกคนปฏิบัติตามกฎเกณฑ์อย่างเคร่งครัด

“ตอนเทรนเราจะพูดถึงชีวิตก่อน คุณมาอยู่ตรงนี้เพื่ออะไร คุณมาทำมาหากิน คุณมาเป็นช่าง วันหนึ่งคุณโตไปเป็นพ่อเป็นแม่ เป็นบุคลากรของสังคม คุณต้องมีความรู้ อย่ามัวมาเล่นไร้สาระ เสเพลเสพยาบ้าอยู่นี่ไม่มีประโยชน์ เด็กพวกนี้ต้องอบรมเพราะพื้นเพเขาคือเด็ก ม.3 เด็กเกเรที่พ่อแม่พี่น้องฝากมา เราก็เอามาชุบจนดีทุกคน เปลี่ยนหัวสมองมันใหม่หมดเลย สอนให้เขาได้เรียนรู้ว่านี่คือสิ่งที่จะติดตัวไปตลอดชีวิตจนวันตาย

“พอเป็นคนบ้านเดียวกัน ถ้าวันนี้จะส่งแล้วขอเลื่อน เราก็จะพูดแรงนิดหนึ่งว่า เงินเดือนพวกมึงกูเปลี่ยนเป็นวันที่ 15 บ้างได้ไหม มันก็จะทันกันตรงนี้ ไม่มีลูกเล่นเยอะ”

ตลอดเวลาการพูดคุย สำเนียงท้องถิ่นกับลีลาการเล่าของประชัน ทำให้พอจะเข้าใจว่า แม้โรงเรียนประจำแห่งนี้จะเต็มไปด้วยข้อกำหนดกฎเกณฑ์ แต่ก็คงเป็นหนึ่งในไม่กี่แห่งที่นักเรียนกับครูใหญ่หยอกล้อกันได้อย่างสนิทสนม เต็มไปด้วยเสียงหัวเราะ 

…แล้วก็เรื่องน่าปวดหัว

“ช่างบางคนอยู่ด้วยกันมาตั้งแต่เด็กก็ดึงเขามาทำงานด้วย เราบอกเขา ทำไมไม่คลุมผ้ารถ มื้อนี้ฝนมันบ่ตกดอกหำ เอ้า แล้วพี่จะรู้ได้ไง นี่แหละคือคำว่าญาติพี่น้อง ต้องค่อย ๆ บอกเขาว่า ไปคลุมให้หน่อยแหน่”

ข้อเสียที่ต้องเผชิญก็หนีไม่พ้นความสนิทสนมอีกเช่นเคย  เพราะคำที่ถูกบรรจุไว้ให้เป็นนิสัยยอดนิยมของคนไทย นั่นคือ หยวน ๆ ให้หน่อย เดี๋ยวค่อยทำ

ประชันจึงต้องสลับบทบาทของตนอย่างชัดเจน นับจาก 8 โมงเช้าเป็นต้นไปทุกคนคือพนักงานโดยมีเขาเป็นผู้บริหาร จะมาเกรงใจกัน ไม่กล้าใช้งานพี่น้องไม่ได้ ต่อให้เป็นช่างเทวดาก็ไม่สน เว้นเสียแต่ช่างมีอายุที่เขาสนิทมาก ประชันต้องอาศัยลูกล่อลูกชน มอบหมายให้ภรรยาเป็นคนจัดการความเรียบร้อย (ในที่นี้คือการว่ากล่าวตักเตือน) เพราะเมื่อไหร่ก็ตามที่ถึงมือภรรยา เมื่อนั้นก็เหมือนผึ้งแตกรังทุกที 

พอเข็มนาฬิกาบอกเวลา 5 โมงเย็นพอดี จากนายช่างก็พากันถอดเสื้อคลุม กลายมาเป็นลุงหลานครอบครัวเดียวกัน ล้อมวงกินข้าวด้วยกันเหมือนเดิม 

อู่ซ่อมรถ Land Rover ครบวงจร ช่วยสร้างอาชีพให้คนอีสาน กินฟรีตลอดวัน และมีกฎให้พนักงานส่งเงินกลับบ้านเดือนละ 3,000 บาท
อู่ซ่อมรถ Land Rover ครบวงจร ช่วยสร้างอาชีพให้คนอีสาน กินฟรีตลอดวัน และมีกฎให้พนักงานส่งเงินกลับบ้านเดือนละ 3,000 บาท

ไปหนำแหน่

หากจะนับว่าในประเทศไทยมีอู่ซ่อมรถ Land Rover โดยเฉพาะอยู่เท่าไหร่ ก็ให้ใช้แค่มือข้างเดียว 

“ถือว่าขาดแคลนมากนะ แต่ใครไม่มีประสบการณ์เปิดไม่ได้หรอก อู่พวกนี้จะอยู่ยืนยาวได้ต่อเมื่อฝีมือคุณดีจริง เพราะสังคมมันแคบมาก” 

นอกจากประสบการณ์และความเชี่ยวชาญที่เพิ่มขึ้นทุกวัน มองปราดเดียวก็รู้ว่างานช้าเพราะอะไร ไม่เว้นช่องว่างให้พนักงานโกหก จุดแข็งอีกอย่างของเขาคือการเป็นอู่ครบวงจร แทนที่เจ้าของรถจะตระเวนไปซ่อมช่วงหลังร้านนี้ที ตั้งศูนย์ใหม่ร้านนู้นที ประชันรวบรวมทุกบริการมาไว้ที่นี่ จะสี จะผ้า จะหลังคา แอร์ ยาง ก็ทำให้หมดในครั้งเดียว จึงเป็นเหตุที่ทำให้เขาต้องลงทุนกับพนักงานอย่างเต็มที่ เพื่อรักษามาตรฐานให้ได้ดีในทุกกระบวนการ

“อะไหล่เราก็มีครบทุกอย่างทั้งใหม่และมือสอง นำเข้าเอง ต้นทุนก็ถูกกว่า เรื่องเงินไม่ค่อยเป็นปัญหาของลูกค้า แต่ถ้าเขาสั่งเองแล้วใช้ได้ 3 เดือนพังใครจะรับผิดชอบ ถ้ามาหาเรา ราคาเท่ากัน แต่ประชันเคลมให้”

อู่ซ่อมรถ Land Rover ครบวงจร ช่วยสร้างอาชีพให้คนอีสาน กินฟรีตลอดวัน และมีกฎให้พนักงานส่งเงินกลับบ้านเดือนละ 3,000 บาท

ด้วยความเป็นศูนย์นอก Land Rover ที่ใหญ่ที่สุดในไทย ก็คล้ายจะเป็นศูนย์กลางของคนรักรถด้วยเหมือนกัน ประชันจัดทริปพาก๊วน Land Rover ขึ้นเหนือล่องใต้ ไต่ขอบประเทศไปไกลถึงเพื่อนบ้านอย่างเมียนมา ลาว เวียดนามก็มี โดยเขาไปในนามทีมเซอร์วิส หลังผ่านเส้นทางดีสลับลูกรัง ช่างก็เตรียมพร้อมที่จะตรวจเช็กสภาพรถให้พร้อมใช้งานทุกเช้า เพียงแค่ยื่นกุญแจให้ 

เป้าหมายต่อไปของเขา จึงเป็นการกระจายกิจการให้ครอบคลุมหลากหลายพื้นที่มากขึ้น 

“อายุเยอะแล้ว อยากให้ทุกคนที่อยู่ในอ้อมกอดของเราขยายกิจการให้ได้ อยากมีเครือข่ายที่สงขลา สุราษฎร์ธานี เชียงใหม่ ขอนแก่น อุดรธานี มีให้หมด คุณไม่ต้องพะวงเลยว่าไปไหนแล้วจะไม่มีคนซ่อม” 

อู่ซ่อมรถ Land Rover ครบวงจร ช่วยสร้างอาชีพให้คนอีสาน กินฟรีตลอดวัน และมีกฎให้พนักงานส่งเงินกลับบ้านเดือนละ 3,000 บาท

อีสานคงกระพัน

ช่วงสุดท้ายของการสนทนา ประชันสตาร์ทรถคู่ใจพร้อมพาเรากับน้องฝึกงานอีกคนนั่งรถไปด้วย เหตุเกิดจากคำถามว่าทำไมถึงชอบ Land Rover เขาไม่ตอบ แต่บอกให้ลองนั่งแล้วจะรู้

สิ่งที่เรารู้ คือประชันในวัย 46 ปี หวังเพียงมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงดี และขอให้ลูกหลานของเขาตั้งหลักเป็นเท่านั้น 

“มีคนหนึ่งทำ Land Rover กับเรามาสิบกว่าปี พอเดินได้ขาแข็งแล้วเขาก็ไปเปิดสาขาที่ขอนแก่น ชีวิตดีขึ้น เป็นเจ้าของธุรกิจ มีอู่เหมือนเรา เอาคนในพื้นที่มาเป็นพนักงานเหมือนเรา แต่เขายังเรียกเราเฮียเหมือนเดิม ไปไหนเฮียมีที่พักนอนสบาย อยากกินอะไรน้องมันก็พาไปกิน เพราะเขาเกิดมาจากน้ำใจเรา เราสอนให้เขาเป็นนายคนและเป็นนายตัวเองให้ได้”

หนุ่มใหญ่ผิวคล้ำแดดชวนสังเกตตลอดทาง ว่าทัศนวิสัยบนท้องถนนชัดเจนมากขนาดไหนด้วยท่วงท่าทะมัดทะแมง มีฐานะ ต่างจากภาพจำความเป็นอีสานที่คนบางกลุ่มยังคงมองว่า…

“โง่ เขามองว่าคนอีสานมันโง่ ซื่อบื้อ หลอกใช้ง่าย” ประชันพูดสวนมาทันทีแม้เราจะยังพูดไม่จบ

ทำให้อยากรู้ต่อว่าในฐานะเด็กอีสานที่ดิ้นรนด้วยตัวเองมาจนถึงจุดนี้ ผ่านการฝึกฝนบักหำหล่ามาก็มากจนเป็นช่างฝีมือดี แล้วตัวเขาเองมองภาพคนอีสานในปัจจุบันนี้อย่างไร 

“ด้วยความจน ยุคหนึ่งการศึกษาอาจจะยังเข้าไม่ถึง แต่ยุคนี้ไม่ใช่แบบที่คุณคิดหรอก 

“หนึ่ง คนอีสานเขามีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ สอง เขาเป็นคนรักเพื่อนฝูง สาม เขาไม่เอาเปรียบใคร โดยพื้นเพเป็นคนชอบสนุก ชอบเต้นรำฟังเพลง แต่ความซื่อทำให้คนอีสานมีข้อเสียอยู่อย่าง คือไว้ใจคนง่าย

“เกณฑ์การรับพนักงานเราเลยเลือกจากพื้นเพก่อน ไม่ได้แปลว่าไม่รับเหนือ ไม่รับใต้นะ แต่ต้องยอมรับว่ามันทำให้บ้านเราที่ร้อยเอ็ดดีขึ้น

“พ่อแม่ลูกน้องจากที่เคยลำบากก็มีเงินใช้ทุกเดือน มีเงินซื้อหยูกซื้อยา ซื้ออาหารกิน ถึงลูกเขาจะมาจากสังคมเสื่อมโทรม เราก็มาปรับให้เขามีความคิด เป็นคนใหม่ ในบุคลิกใหม่ ใช้ชีวิตแบบมีวิชาความรู้ให้มากที่สุด พอเด็ก ๆ ได้เห็นว่าลุงคนนี้ น้าคนนี้ พี่คนนี้ สร้างตัวได้จากหยาดเหงื่อแรงงาน เขาก็อยากจะเอาเป็นแบบอย่าง ถ้าวันหนึ่งสังคมที่เราเลี้ยงขึ้นมามันดี เด็กที่มีปมด้อยพวกนี้ก็จะหายไปเรื่อย ๆ

“พี่มีรอยยิ้ม น้องก็มีรอยยิ้ม สิ่งนี้มันยิ่งกว่ากำไร” ประชันแสดงวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลเกินกว่าทัศนวิสัยรถในฝันของเขาเสียอีก

อู่ซ่อมรถ Land Rover ครบวงจร ช่วยสร้างอาชีพให้คนอีสาน กินฟรีตลอดวัน และมีกฎให้พนักงานส่งเงินกลับบ้านเดือนละ 3,000 บาท

Lesson Learned:

  • การทำธุรกิจแบบครอบครัว ควรหาเส้นแบ่งระหว่างเจ้านายกับลูกน้องให้เจอ ข้อดีคือเปิดอกคุยกันได้ทุกอย่าง แต่ข้อเสียคือความสนิทสนมและความเกรงใจ อาจทำให้แผนงานยืดหยุ่นจนควบคุมยาก
  • ตอบโจทย์ที่ลูกค้าต้องการได้ในครั้งเดียวด้วยการทำธุรกิจครบวงจร สิ่งสำคัญคือต้องรักษามาตรฐานให้ได้ในทุกกระบวนการ 
  • ไม่จำเป็นต้องรับทุกคนที่สมัคร แต่ขอให้คัดเลือกพนักงานเสมอ เฟ้นหาคนที่พร้อมจะเรียนรู้ เพื่อให้ง่ายต่อการพัฒนาฝีมือในอนาคต
  • ลงทุนกับพนักงานอย่างเต็มที่ ทั้งเงินเดือน สวัสดิการ ความเป็นอยู่ เพื่อให้พนักงานรับผิดชอบภาระน้อยลง ทำงานที่รับมอบหมายได้อย่างเต็มกำลัง
  • การดึงคนจากพื้นเพเดียวกันมาช่วยงาน ไม่เพียงสร้างอาชีพให้กับคนในพื้นที่ แต่ยังส่งเสริมให้คุณภาพของสังคมโดยรวมดีขึ้นตามไปด้วย

Writer

ชลลดา โภคะอุดมทรัพย์

นักอยากเขียน บ้านอยู่ชานเมือง ไม่ชอบชื่อเล่นที่แม่ตั้งให้ มีคติประจำใจว่าอย่าเชื่ออะไรจนกว่าหมอบีจะทัก รักการดูหนังและเล่นกับแมว

Photographer

มณีนุช บุญเรือง

ช่างภาพสาวประจำ The Cloud เป็นคนเชียงใหม่ ชอบแดดยามเช้า การเดินทาง และอเมริกาโน่ร้อนไม่น้ำตาล

The Entrepreneur

แรงบันดาลใจจากแผนธุรกิจสร้างสรรค์ไม่จำกัดวงการของผู้ประกอบการผู้ตั้งใจ

ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่โชห่วยเล็ก ๆ จะอยู่รอดในยุคที่โมเดิร์นเทรดยึดครองตลาด จนแทบไม่เหลือพื้นที่ให้ร้านค้าชุมชน แต่ ‘บิ๊กเต้’ โชห่วยขนาดจิ๋วแต่แจ๋วแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต ที่บริหารด้วยกลยุทธ์แบบคนรุ่นใหม่ เป็นมิตรกับคนและชุมชนรอบข้าง มีสินค้าทุกอย่างให้เลือกสรร มีลีลาโฆษณาสินค้าอย่างซื่อตรงและคมคาย จนกลายเป็นร้านขายของในใจของลูกแม่โดมไปโดยปริยาย

เราอยู่กับ เต้-ศตวัสน์ และ ป็อก-สุธิดา ฝ่ายรีย์ สองผู้ก่อตั้งบิ๊กเต้ ที่จะมาเล่าถึงเส้นทางสุดโหด มัน ฮา ของร้านนี้ ตั้งแต่วันที่ยังเป็นเพียงน้องเล็กในวงการรีเทล มาจนถึงวันที่เติบโตเป็นวัยรุ่น พร้อมออกเดินทางไปเผชิญความเสี่ยงในโลกใบใหญ่กว่าเดิม

ถ้าพร้อมแล้วก็ผลักประตูเข้าร้าน นั่งคุยกับพวกเขากันเลย

เต้-ศตวัสน์ และ ป็อก-สุธิดา ฝ่ายรีย์ สองผู้ก่อตั้งบิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต

เชื่อในสิ่งที่ทำ ทำในสิ่งที่เชื่อ

ร้านนี้เริ่มมาจากแม่ยายเต้ แกเล่าให้ฟังว่าขณะนั้น ญาติคนหนึ่งกำลังหาคนเซ้งโชห่วยใต้หอพักซันต้า ตรงข้ามมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต เหมาะกับเป็นแหล่งรายได้ให้คู่รักใหม่ได้ตั้งตัว

“เราก็ไม่ค่อยรู้จักร้านขายของ แต่คิดว่าธุรกิจนี้น่าจะสร้างรายได้ให้เรากับป็อกได้ เลยตัดสินใจลองดูสักตั้ง” เต้บอกให้เราฟัง

เต้เป็นเพียงพนักงานในบริษัทแห่งหนึ่ง เขาเปรียบเสมือนฟันเฟืองตัวน้อยในนาฬิกาเรือนใหญ่ ไม่มีอำนาจหรืออิสระมากพอที่จะเสนอความคิดหรือทดลองในสิ่งที่หัวใจเรียกร้อง การเป็นเจ้าของร้านโชห่วยจึงอาจเป็นโอกาสให้เขาได้ลองทำในสิ่งที่เชื่อ นี่เป็นโอกาสสำคัญที่เขาจะได้พิสูจน์เสียที

ก่อนเริ่มทำร้าน ทั้งคู่ทำการบ้านมาอย่างดี

ร้านมีความเสี่ยงด้านใด 

กลุ่มลูกค้าคือใคร 

สภาพแวดล้อมบริเวณร้านเป็นอย่างไร

และควรขายอะไร

จึงได้รู้ว่าการทำโชห่วยต้องทุ่มเทจริงจังเพื่อให้ร้านออกมาดีที่สุด นั่นหมายถึงการต้องลาออกจากงานประจำเพื่อมาดูแลเต็มตัว

“ทีแรกก็แอบกังวล เพราะเจ้าของเก่า 2 คนก่อนหน้าก็ล้มเลิกการทำร้านไป” 

เต้-ศตวัสน์ และ ป็อก-สุธิดา ฝ่ายรีย์ สองผู้ก่อตั้งบิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต

เต้ตัดสินใจลาออกจากงานเพื่อทุ่มเทให้ร้านบิ๊กเต้ ส่วนป็อกยังคงทำงานวิจัยและมาช่วยเป็นครั้งคราว

ถ้ามัวกังวลจนไม่ได้ลงมือทำ อาจเสียใจภายหลังก็ได้ ถ้าอย่างนั้นขอเสี่ยงสักหน่อยแล้วกัน

อ้าวเฮ้ย! ไม่เหมือนที่คิดนี่หว่า

การเปลี่ยนสถานะตัวเองจากลูกจ้างมาเป็นนายจ้างเป็นเรื่องใหม่และใหญ่

ภาระงานและปัญหาเข้ามาไม่ขาดสาย ชนิดที่พวกเขาไม่เคยพบเจอ เปรียบเหมือนนักมวยที่ถูกปิดตา ไม่รู้ทิศทาง แต่กลับต้องลงชกในสนามจริงทันที

ในตอนแรกไม่มีแม้กลยุทธ์ ไม่รู้ว่าร้านควรอยู่ในตำแหน่งใดในตลาดค้าปลีกนี้ ควรเปิด-ปิดร้านเวลาใด และขายอะไร สินค้าชนิดไหนจะตรงกลุ่มเป้าหมาย ความไม่รู้ด้านธุรกิจบังคับให้พวกเขาต้องลองผิดลองถูกอย่างทุลักทุเล จนเงินเก็บจำนวนมากละลายหายไปดังสายน้ำ

“ครีมบำรุงผิวสำหรับผู้สูงวัยคือหนึ่งในสินค้าที่ขายไม่ออก เพราะกลุ่มเป้าหมายหลักของเราคือนักศึกษา แต่เรากลับไปขายสินค้าของคนอีกวัยหนึ่ง” เต้หัวเราะให้กับความผิดพลาดที่กลายเป็นบทเรียนชั้นดีในอนาคต

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

ส่วนเรื่องเวลาเปิด-ปิด ร้านของเขามีเวลาให้บริการที่ไม่ตรงกับช่วงเวลาทองที่นักศึกษานิยมใช้บริการ ยิ่งนักศึกษายุคนี้ต่างเป็นอัศวินรัตติกาล ใช้ชีวิตกลางคืน การเปิดร้านในช่วงเวลาไม่เหมาะสมส่งผลให้รายได้ออกมาไม่ตรงตามที่หวัง

‘นักศึกษา’ คือกลุ่มเป้าหมายหลักของร้าน – พวกเขาลืมคิดส่วนนี้ไป

อีกทั้งเรื่องการจัดสินค้าบนชั้นวาง ก็มิได้มีกลยุทธ์จัดวางที่โน้มน้าวให้ลูกค้าหยิบสินค้าใส่ตะกร้า จากฟ้าวันใหม่ของร้านโชห่วยที่หมายมั่นจะให้ร้านเติบโต ก็ดำดิ่งเข้าสู่ยุคมืดอีกครั้ง

จะเซ้งร้านและกลับไปเป็นฟันเฟืองตัวเล็กในองค์กรอีกครั้ง หรือสู้ต่อถึงจะไม่รู้ว่าแสงปลายอุโมงค์จะเป็นเช่นไร คือทางเลือก ณ ตอนนั้น

แต่พวกเขาไม่สิ้นหวัง 

เต้และป็อกยังมีพ่อแม่ มิตรสหายรอบตัวที่คอยยืนเคียงข้าง และพร้อมผลักดันสนับสนุน ทั้งคู่จึงต้องแก้เกมอย่างเร่งด่วนเพื่อให้ร้านนี้อยู่รอดต่อไปได้ 

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

Better Late than Never

ลูกค้าอยากได้อะไรต้องหามาให้ คือกลยุทธ์แก้เกมแรก

“เราเป็นคนขายที่ถามลูกค้าว่า อยากได้อะไร แบบไหน จะไม่คิดแทนลูกค้า ถ้าเขาต้องการอะไร เราต้องหามาให้ ซึ่งจะช่วยให้ขายได้และมีสินค้าตรงความต้องการของลูกค้าวางอยู่บนชั้นอยู่เสมอ

“แต่ก็ต้องดูอารมณ์ลูกค้าด้วยว่าเขายินดีจะตอบเราไหม” เต้หัวเราะดังลั่น

หากลูกค้าอยากได้อะไร แม้สินค้าจะอยู่บนยอดเขาเอเวอเรสต์หรืออยู่สุดขอบโลก ร้านบิ๊กเต้ก็จะพยายามเต็มความสามารถเพื่อหามาให้ แม้จะเป็นสินค้าเพียงชิ้นเดียวก็ตาม

หากสั่งมาเพื่อลูกค้าเพียงคนเดียว แล้วมันคุ้มต้นทุนหรือไม่ในทางธุรกิจ – เราเกิดข้อสงสัย

ในโลกทางธุรกิจ สิ่งที่พวกเขาทำนั้นไม่คุ้มทุนแน่ ผู้จัดจำหน่ายอาจไม่สะดวกใจที่จะส่งสินค้าให้เนื่องจากเป็นร้านเล็ก มีปริมาณการสั่งน้อย ดังนั้นหากหาสินค้าชนิดใดไม่ได้ ร้านบิ๊กเต้จะพยายามหาสินค้าอื่นมาเสนอแทน 

แม้จะเหนื่อยสักหน่อยแต่เป็นความสุขใจและความคุ้มค่า สร้างความประทับใจในระยะยาว ทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า ‘การซื้อใจ’ 

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

ป็อกยื่นโทรศัพท์ให้เราดู แต่ละวันมีนักศึกษาและลูกค้าทั่วไปทักมาถามและขอสั่งสินค้าไม่ขาดสาย ตั้งแต่ข้าวปั้นญี่ปุ่น ขนมหวาน ไปจนถึงกาวดักแมลงสาบ

ส่วนกลยุทธ์อีกประการคือ การสร้างบรรยากาศร้านให้เป็นมิตรกับทุกคน ซึ่งอาจเป็นสิ่งที่หาไม่ได้ทั่วไปจากร้านค้าเจ้าใหญ่อื่น ๆ 

“ร้านเราจ้างนักศึกษามาทำงานเป็นประจำ ประกอบกับกลุ่มเป้าหมายหลักของร้านคือนักศึกษา เลยเป็นจุดเด่นที่ทำให้ลูกค้าเข้ามาที่ร้านมากขึ้น เพราะอยากมาเจอเพื่อน หรือแกล้งเพื่อนตัวเองที่ทำงานที่นี่ เวลามาที่ร้านก็จะซื้อของกลับออกไป”

อีกทั้งร้านยังพยายามมีปฏิสัมพันธ์กับลูกค้าเสมอ ทั้งพูดคุยหยอกล้อ ทักทายเมื่อเจอหน้ากัน ทำให้ให้บรรยากาศเป็นมากกว่าโชห่วยทั่วไป แต่เป็นร้านค้าที่ลูกค้าได้ทั้งสิ่งของและความสุขกลับไปด้วยทุกครั้งที่แวะมา

“เพราะเป็นโชห่วยขนาดเล็ก เรียกว่าระดับจิ๋วในวงการนี้ เราเลยสะดวกใจในการเข้าถึงลูกค้า และสรรหาสินค้าต่าง ๆ มานำเสนอพวกเขา ต่างจากร้านโมเดิร์นเทรดอื่น ๆ ที่ยังมีข้อจำกัดเรื่องนี้” 

กลยุทธ์ใหม่ สินค้าตรงตามกลุ่มเป้าหมาย มีของใช้สไตล์วัยรุ่น บรรยากาศเป็นมิตร ร้านบิ๊กเต้กดไลก์ นักศึกษากดเลิฟ ทำให้พวกเขาชื่นใจและธุรกิจเบ่งบานได้อีกครั้ง

โพสต์อิต โพสต์ใจ

‘โพสต์อิต โพสต์ใจ’ ป้ายแนะนำสินค้าที่เปรียบเสมือนผู้เชี่ยวชาญช่วยให้ลูกค้าช้อปปิ้งอย่างเพลิดเพลิน คลายความกังวลและไขข้อสงสัยไว้ด้านหลัง

เมื่อเต้และป็อกไม่อยู่ร้าน หากลูกค้าอยากสอบถามวิธีใช้หรือเรื่องอื่น ๆ บางครั้งพนักงานอาจตอบไม่ได้ การสื่อสารกับลูกค้าจึงน้อยลง ตัวแทนของพวกเขาในการแนะนำสินค้าให้ลูกค้าอย่าง ‘โพสต์อิต’ จึงเกิดขึ้น 

“การเอาของไปวางพร้อมติดป้ายราคา ไม่สามารถสื่อสารกับลูกค้าได้เพียงพอ เราต้องช่วยให้ลูกค้าตัดสินใจง่ายขึ้น ก็เลยเขียนโพสต์อิตอธิบาย เป็นการพูดกับลูกค้าโดยตรงว่า สิ่งนี้คืออะไร ใช้ยังไง” เต้อธิบายถึงเหตุผล

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

ทั้งสองได้ลองพิสูจน์ให้เห็น ต่อให้นำสินค้ามาวางขายในจุดที่มองเห็นชัดที่สุด ก็อาจขายไม่ได้ตามเป้า แต่การเขียนโพสต์อิตเอาไว้ทำให้ยอดขายพุ่งขึ้นก้าวกระโดดเทียบกับช่วงเวลาก่อนหน้า

“ช่วงหลังเราเขียนบรรยายด้วยมุกตลก ส่วนใหญ่จะทำมุกแบบ Real-time Content ที่ใครมาอ่านก็เข้าใจ ไม่ว่าเวลาผ่านไปนานเท่าไหร่ก็ยังตลก มุกตลกที่ทำให้ลูกค้าขบขัน ช่วยให้เขาจดจำสินค้าได้ง่ายและเป็นที่สนใจมากขึ้น”

  “แต่สินค้าพวกสกินแคร์เหมือนเป็นอาถรรพ์ของร้านบิ๊กเต้ ทำทุกอย่างแล้วก็ยังขายไม่ดีตลอด น่าจะเป็นเพราะพี่เต้เป็นผู้ชาย จึงอาจไม่เข้าใจเรื่องนี้ดีเท่าผู้หญิง เพราะจะเขียนโฆษณาหรือบรรยายอะไรลงไปในโพสต์อิตเราต้องใส่จิตวิญญาณลงไปด้วย” ป็อกเล่าเรื่องนี้ด้วยเสียงหัวเราะ

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

“รักแท้ต้องการดูแล รักแร้ก็เช่นกัน” สำหรับโรลออนนีเวีย

“กำลังเหม็นความรักใช่ไหมครับ พี่เต้มีหน้ากากคาร์บอนจำหน่าย” สำหรับขายหน้ากากอนามัย

“นมนี้ราคาแพงหน่อย แต่อร่อยแสงพุ่ง” สำหรับขายนมแดรี่โฮม

“จะทำบุญทั้งที พี่เต้แนะนำให้ใช้ถังกรวดน้ำไปเลยครับ เพราะเจ้ากรรมนายเวรอาจเยอะกว่าที่คิดนะจ๊ะ” สำหรับขายถังน้ำ

“ยามรัก… น้ำต้มผักก็ว่าหวาน พี่เต้มีผักปลอดสารพิษขายให้ไปลองต้มดูนะครับ ทุกอย่างกำละ 10 บาท” สำหรับโฆษณาผักสด

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

ป๊อกเป็นคนดูแลป้ายสินค้าส่วนใหญ่ในร้านเพราะมีความเชี่ยวชาญกว่า แต่เรื่องอาหารต้องยกให้เต้ เราถึงกับต้องยอมรับในเรื่องนี้ เพราะหลังสัมภาษณ์ก็ได้ขนมและน้ำพริกกากหมูติดกลับบ้านจนล้นมือ

น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า

การตลาดปัง ยอดขายตามเป้า แต่กว่าจะมาถึงจุดนี้ได้ ลูกค้าคือแรงผลักดันที่ทำให้โชห่วยแห่งนี้เติบโตจนสมชื่อ ‘บิ๊ก’

โชห่วยเจ้านี้มีสินค้าจากนักศึกษาและผู้ประกอบการรายย่อยมากกว่าร้านอื่น ๆ เหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น

“ปกติของร้านค้า เงินจะไหลมาที่เรา แต่ถ้าเราเป็นฝ่ายรับเพียงอย่างเดียว สักวันเงินของลูกค้าจะหมด เราเลยต้องสร้างการหมุนเวียน คืนกำไร ตอบแทนเงินกลับไปหาลูกค้า” 

นโยบายจ้างนักศึกษาทำงานพาร์ตไทม์จึงเกิดขึ้น

อีกทั้งโชห่วยเล็ก ๆ แห่งนี้ยังกระจายรายได้สู่ลูกค้า ผ่านการรับซื้อสินค้าจากนักศึกษาและชุมชนรอบข้าง

“นักศึกษาสมัยนี้มีศักยภาพมากกว่าที่เราคิด บางคนไม่ได้แค่มาทำงาน แต่พวกเขามีความสามารถที่จะผลิตสินค้า ขนม เครื่องดื่ม ได้ด้วยซ้ำ” โชห่วยย่านรังสิตแห่งนี้จึงรับซื้อสินค้าจากพวกเขามาขายต่อ

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

Playground คือนิยามที่ร้านบิ๊กเต้ให้โอกาสนักศึกษาได้มาปล่อยของ ทางร้านจัดสรรพื้นที่จำนวนหนึ่งให้นักศึกษาที่นำสินค้ามาขายได้ทดลองบริหาร เขียนป้ายตกแต่ง จัดวางและเช็กสต็อกสินค้าด้วยตัวเอง โดยคิดค่าบริการฝากขายต่ำกว่าสินค้าจากผู้ประกอบการที่ไม่ใช่นักศึกษา ช่วยให้นักศึกษามีรายได้เสริม และยังเป็นการฝึกฝนทักษะผู้ประกอบการให้พวกเขาต่อยอดเป็นอาชีพได้อนาคต

พวกเราเดินไปสะดุดตากับข้าวกล่องและเครื่องดื่มเรียงรายกันอยู่เต็มตู้แช่ ภาพบรรจุภัณฑ์ที่ไม่คุ้นตาทำให้เราตระหนักได้ว่าต้องเป็นสินค้าจากนักศึกษาแน่ ๆ

“สินค้าที่เห็นมาจากอดีตนักศึกษาที่เคยทำงานที่ร้าน เขาเริ่มทำข้าวกล่องขาย ตามมาด้วยพวกน้ำ แซนด์วิชต่าง ๆ จากพนักงานร้านปัจจุบัน เขากลายเป็นหนึ่งในซัพพลายเออร์ที่ส่งอาหารจนมีเงินเก็บซื้อบ้าน และเตรียมจดทะเบียนเป็นห้างหุ้นส่วนแล้ว” คำพูดของเต้กับป็อกทำเราถึงกับอ้าปากค้างไปชั่วขณะ

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

หากจะฝากขายบ้างต้องทำอย่างไร – เราถามต่อ

หนึ่ง สินค้าต้องทำเอง ไม่ใช่การรับมาขายต่อ นี่คือเงื่อนไขสำคัญในการพิจารณา สินค้าส่วนใหญ่ของนักศึกษาจึงเป็นจำพวกอาหาร เนื่องจากทำได้ในพื้นที่เล็ก ๆ อย่างหอพัก 

สอง สินค้าที่วางขายทุกชนิดต้องมีคุณภาพ หากชำรุดหรือไม่ตรงตามมาตรฐาน นักศึกษาจะเป็นผู้รับผิดชอบ เพื่อให้มั่นใจว่าสินค้าที่เข้าปากลูกค้าทุกคนจะอร่อยและได้มาตรฐาน 

นอกจากนี้ สินค้าทุกชนิดต้องมีราคาที่เอื้อมถึง ระหว่างการขายต้องทดสอบว่าราคา ณ จุดใดคือจุดที่ซื้อง่ายขายคล่องสำหรับทั้งร้านค้าและลูกค้า

ร้านบิ๊กเต้ยังกระจายรายได้สู่ชุมชนด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะช่วงโควิด-19 มีการรับสินค้าเข้ามามากกว่าปกติ เพื่อช่วยเหลือผู้ประกอบการแถบนั้นให้มีรายได้ในช่วงวิกฤต

‘ลูกค้าอยู่ได้ ร้านบิ๊กเต้ก็อยู่ได้’ 

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

หัวใจใหญ่กว่าตับ

ปัจจุบันร้านบิ๊กเต้มีทั้งหมด 3 สาขา สาขาแรกตั้งอยู่ใต้หอพักซันต้า สาขาที่สองบริเวณหอพัก 2B CASA และสาขาสามที่หอพักโซน B มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต ทั้ง 3 สาขาตั้งอยู่ใกล้ร้านโมเดิร์นเทรดของกลุ่มทุนใหญ่ทั้งหมด 

ทั้งคู่เล่าว่า 2 สาขาแรกบริเวณหอพักซันต้าและ 2B CASA ตั้งอยู่ก่อนที่ร้านโมเดิร์นเทรดเหล่านั้นจะเข้ามา

“เมื่อเขาย้ายมาตั้งติดกับเรา เราย้ายหนีไม่ได้เพราะเลือกสถานที่ไปแล้ว ทางเดียวที่จะอยู่รอดจึงเป็นการต่อสู้อย่างถึงที่สุด

“การมีร้านโมเดิร์นเทรดใกล้ ๆ เป็นยากระตุ้นชั้นดี นอกจากทำให้เราต้องเอาตัวรอดและตั้งใจศึกษาพัฒนาร้านให้ดีขึ้นอยู่เสมอ ยังเป็นข้อพิสูจน์ว่า ทำเลที่เราเลือกมีศักยภาพที่จะต่อยอดไปได้” 

ส่วนร้านบิ๊กเต้สาขาหอพักโซน B มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต เกิดขึ้นหลังร้านโมเดิร์นเทรด แล้วทำไมเขาถึงกล้าไปท้าทายส่วนแบ่งตลาดจากร้านค้าเจ้าใหญ่ ซึ่งอาจเป็นโจทย์หินที่สุดในชีวิตของพวกเขา

“เราเปิดหลังเขาก็จริง แต่มองว่ายังมีพื้นที่สำหรับร้านบิ๊กเต้ให้นำเสนอสินค้าตามที่ลูกค้าต้องการได้อยู่ ยังมีช่องว่างให้เราเติบโตได้” 

ขณะสัมภาษณ์ เราเห็นภาพลูกค้าหยอกล้อ พูดคุยกับเพื่อนที่ทำงานอยู่ หรือภาพแปลกตาคือนักศึกษาหิ้วถุงมาเติมสินค้าในตู้ สิ่งเหล่านี้พบเจอได้ยากในร้านโมเดิร์นเทรดเจ้าอื่น โดยเฉพาะในยุคที่การใช้ชีวิตของคนเมืองรุดไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว

เต้-ศตวัสน์ และ ป็อก-สุธิดา ฝ่ายรีย์ สองผู้ก่อตั้งบิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต

เปิดโชห่วยแล้วได้อะไร

การทำร้านมาหลายปีให้บทเรียนชีวิตและธุรกิจหลายข้อ

“ความเสี่ยงที่ควบคุมไม่ได้ คือสิ่งที่ยากที่สุดที่เราได้เรียนรู้” ทั้งคู่ในฐานะผู้มีประสบการณ์ทางธุรกิจจากการทำร้านก็ยังต้องปวดหัวกับเรื่องนี้ โดยเฉพาะเมื่อเทรนด์การเปลี่ยนแปลงของผู้บริโภค ภาวะโรคระบาด และเงินเฟ้อที่ทั้งประเทศกำลังเผชิญ ซึ่งเป็นสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ นอกจากเตรียมความพร้อมและรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

อีกเรื่องคือ ‘ความไม่รู้’ คำเล็ก ๆ ที่มีผลยิ่งใหญ่ต่อธุรกิจ

ของบางอย่างไม่คิดว่าจะขายได้แต่กลับขายได้ บางอย่างที่คิดว่าจะขายได้แต่กลับขายไม่ได้ ประสบการณ์และการสอบถามลูกค้าจึงเป็นเรื่องสำคัญ

“เมื่อก่อนที่ร้านมีขนมครันช์ชิปรสน้ำส้มสายชู สำหรับเราคือรสชาติแบบอิหยังวะ แต่เมื่อขายจริงมันเป็นรสที่ขายดีที่สุด เราจึงต้องติดร้านไว้” 

บทเรียนสำคัญสุดท้าย “อย่าคิดแทนลูกค้า และจงเรียนรู้ที่จะรับฟังลูกค้าทั้งแง่บวก แง่ลบ พร้อมรับฟังด้วยความไม่ขุ่นเคืองใจ เสียงตำหนิ เสียงวิจารณ์ คือคำเตือนที่จะทำให้ร้านเราเป็นร้านที่ดีขึ้น เราต้องขอบคุณพวกเขา” 

ทั้งคู่ฝากข้อคิดถึงคนรุ่นหลังที่จะทำธุรกิจเอาไว้ว่า “จะทำอะไรจงอย่าใจร้อน ธุรกิจจะประสบความสำเร็จต้องอาศัยเวลาและองค์ประกอบยิบย่อยมากมาย เราต้องเป็นทั้งผู้บริหารและนักประสานงานที่ดี มีเหตุผลอยู่เสมอ จงพูดกับทุกคนดี ๆ แล้วสิ่งดี ๆ จะตามมาในภายหลัง”

พวกเขาไม่รู้ว่าร้านบิ๊กเต้จะไปถึงจุดไหนในอนาคต กว่าจะมีวันนี้ได้ ไม่ได้เกิดจากแค่น้ำพักน้ำแรงของ 2 คน แต่รวมถึงครอบครัว ซัพพลายเออร์ที่ทำสินค้าส่ง น้องขนของ น้องสตาฟฟ์ในร้าน ที่ทั้งเต้และป๊อกรู้สึกขอบคุณในทุกวัน

บิ๊กเต้ โชห่วยแห่ง มธ.รังสิต ขายความจริงใจกับนักศึกษา จนอยู่รอดในยุคโมเดิร์นเทรด

Lessons Learned

  • การรักษาความจริงใจในการให้บริการคือการตลาดที่ดีที่สุด
  • จงรักษาความเป็นกันเองและความเป็นร้านค้าของชุมชนเอาไว้ ให้โชห่วยเป็นมากกว่าโชห่วย แต่เป็นเสมือนสมาชิกที่สำคัญของคอมมูนิตี้
  • อย่าลืมที่จะคืนสิ่งดี ๆ กลับสู่ชุมชน ธุรกิจที่อยู่ได้ ลูกค้าอยู่ได้ คือธุรกิจที่ยั่งยืน

Writer

สตางค์ พูลสวัสดิ์

วัยรุ่นผู้ชื่นชอบอาหารเวียดนาม ภาษาเวียดนาม ชอบสะสมรองเท้าและหนังสือพิมพ์เก่า ฝันอยากไปดูบอลที่แมนเชสเตอร์และมาดริด

Photographer

ณัฎฐาจิตรา ชินารมย์รัตน์

ช่างภาพที่ชอบการแต่งตัว อยู่กับเสียงเพลงและหลงรักในความทรงจำ

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load