ช่วง COVID-19 หลายคนเริ่มต้นซื้อไม้ใบเข้ามาปลูกในบ้าน จากราคาหลักร้อยค่อยๆ ขยับขึ้นสู่หลักพัน เพิ่มเป็นหลายๆ พัน บางคนก็ทะลุไปถึงหลักหมื่น หลักแสน หลายเดือนผ่านไป ต้นไม้จำนวนไม่น้อยได้ล้มหายตายจากไปแล้ว ในขณะที่ต้นไม้ของหลายคนก็แตกยอดเติบโตอย่างสวยงาม

ตอนนี้จึงเป็นเวลาที่เราอยากแนะนำให้ลองขยายพันธุ์ต้นไม้ด้วยตัวเอง จะเอาไปขายหรือมอบให้เพื่อนก็ได้ ถ้าเอาไปขายบางคนก็ทำแค่รอบเดียวหรือสองรอบก็ได้กำไรแล้ว แต่ถ้าเอาไปมอบให้เพื่อน ก็ถือเป็นต้นไม้ที่มีเรื่องราว พิเศษกว่าไปซื้อมาให้เป็นไหนๆ และที่สำคัญมันดีกว่าแค่อวดต้นไม้ของเรา แต่เป็นการแบ่งปันไปให้เพื่อนได้ร่วมชื่นชมความสวยงามด้วย

วิธีการขยายพันธุ์ไม้ใบนั้นค่อนข้างง่าย นักปลูกต้นไม้มือใหม่ลองทำตามขั้นตอนทั้ง 15 ข้อนี้ รับรองว่า คุณจะสนุกกับการขยายพันธุ์ต้นไม้แน่นอน

01

ปลูกต้นไม้ ยังไงก็ต้องตัดแต่ง

ต้นไม้เป็นสิ่งมีชีวิต เมื่อเวลาผ่านไปมันย่อมเติบโตแตกกิ่งก้านทำให้มีรูปทรงต่างไปจากที่ปลูกวันแรก เมื่อต้นไม้เริ่มใหญ่เกะกะพื้นที่ หรือมีรูปทรงที่ไม่สวยงาม เราจึงจำเป็นต้องตัดแต่ง ถ้าเป็นไม้ดอกที่ปลูกลงดินทั่วไป เมื่อตัดแต่งกิ่ง ยอดจะแตกออกมาใหม่เป็นพุ่ม แต่ไม้ใบส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นแบบนั้น เพราะเมื่อตัดแล้ว มันอาจจะไม่แตกใหม่ หรือแตกในทิศทางอื่น การตัดแต่งไม้ใบจึงต้องใช้ความเข้าใจ เมื่อเข้าใจแล้ว ก็ถือเป็นวาระอันดีที่เราจะใช้โอกาสนี้ขยายพันธุ์ไปพร้อมกันเลย

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

02

สืบก่อนว่าต้นไม้ของเราขยายพันธุ์ด้วยวิธีอะไร

ไม้ใบแต่ละชนิดขยายพันธุ์ด้วยวิธีที่ต่างกันออกไป เช่น พวกคล้า อะโลคาเซีย หรืออโกลนีมา ขยายพันธุ์ด้วยการแยกหน่อ ส่วนพวกฟิโลเดนดรอน มอนสเตร่า และพลูทั้งหลาย ใช้วิธีปักชำกิ่ง เราเสิร์ชหาข้อมูลเหล่านี้ได้ง่ายมาก

03

สังเกตว่าแตกหน่อใหม่หรือยัง

เมื่อต้นไม้ของเรามีหน่อหรือกอใหม่แตกออกมาบริเวณโคนต้นเดิม เรามีทางเลือก 2 ทาง คือ เก็บไว้เหมือนเดิมเพื่อให้ได้กอใหญ่แน่นๆ หรือแยกต้นใหม่ออกมาเพื่อปลูกในกระถางอื่น เราควรแยกเมื่อต้นใหม่เติบโตจนแข็งแรงแล้ว วิธีแยกกอนั้นง่ายมาก โดยปกติแล้วต้นใหม่จะติดกับต้นเก่าเพียงแค่เยื่อบางๆ หรือไหลที่เชื่อมกันใต้ดิน บางต้นเราสามารถใช้มือแหวกกอ แหวกดิน แล้วแยกออกมาได้เลย แต่บางกรณีเราต้องใช้อุปกรณ์คมๆ ตัด วิธีการแยกแบบนี้จะทำให้เราได้ต้นใหม่ออกมาโดยต้นเก่าไม่ได้รับความกระทบกระเทือน เพียงแต่ต้องระวังเรื่องความสะอาดของกรรไกร แผลของต้นไม้จะได้ไม่ติดเชื้อ

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ
วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

04

ใช้โอกาสนี้รื้อราก เปลี่ยนวัสดุปลูก

ไหนๆ ก็แยกกอแล้ว บางคนอาจจะอยากเปลี่ยนวัสดุปลูกต้นเก่าด้วยเลย ถ้าเป็นแบบนี้ ให้ยกต้นไม้ขึ้นมาจากวัสดุปลูก เอาวัสดุปลูกออกจากราก แล้วใช้กรรไกรคมๆ ตัดกอให้ขาดจากกัน ข้อดีคือ เราจะเห็นจุดที่ควรตัดได้ชัด ตัดแล้วก็ใช้ปูนแดงทาที่แผลเพื่อลดการติดเชื้อ ผึ่งให้แห้ง แล้วค่อยนำไปใส่ในวัสดุปลูกใหม่ สิ่งที่ควรทราบอีกอย่างคือ เราไม่จำเป็นต้องย้ายรากไปทั้งหมด เพราะรากเยอะใช่ว่าจะดีเสมอไป ถ้ารากขาดแล้วเน่าในวัสดุปลูกอาจทำให้ต้นเน่าได้ ถ้ามีรากเยอะมาก เราก็เล็มรากออกไปบ้าง แล้วรอให้แตกรากใหม่ได้

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

05

ต้องตัดให้ถูกจุด

การปักชำนั้นง่ายมาก แค่จิ้มกิ่งลงไปในวัสดุปลูกก็เสร็จ แต่สิ่งที่ยากคือเราต้องตัดให้ถูกจุด ไม่อย่างนั้นต้นใหม่อาจจะไม่งอก หรือต้นเก่าอาจจะไม่แตกยอดใหม่ ตำแหน่งการตัดนั้นเราต้องพิจารณา 2 เรื่อง หนึ่ง อยากให้ยอดใหม่ที่ตัดไปมีฟอร์มที่สวยในกระถางใหม่ทันที หรือตัดแล้วอยากให้ต้นเก่าสวย ปล่อยให้ส่วนยอดที่ตัดไปก็ค่อยๆ โตจนรูปร่างเข้าที่เข้าทางเอง

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

06

ยอดที่พร้อมตัดควรมีอย่างน้อย 3 ใบ

ถ้าคุณเป็นนักขยายพันนธุ์มือใหม่ ควรตัดยอดที่มีสัก 3 – 5 ใบ ถ้ามีรากงอกออกมาจากข้อด้วยจะดีมาก และที่สำคัญ ยอดบนสุดต้องคลี่ออกมาเป็นใบแล้ว ไม่ม้วนเป็นหลอด เพราะเมื่อยอดไม่ได้น้ำเลี้ยง อาจเหี่ยวไปชั่วขณะ ส่งผลให้ยอดช้ำ ดำ หรือเน่าได้

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

07

ตัดตรงกลางข้อ

ไม้ใบที่ปักชำได้ มักจะแตกรากใหม่ออกมาตามข้อ (ข้อคือตำแหน่งที่มีก้านใบ) ดังนั้นถ้าเราตัดติดใบ อาจไม่มีพื้นที่ให้รากงอก ส่วนต้นเก่าจะแตกยอดใหม่เหนือข้อเล็กน้อย ดังนั้นถ้าเราตัดเหนือใบพอดี ก็จะไม่มีพื้นที่ให้ยอดใหม่งอก ถ้าต้นแม่มีความยาว มีหลายข้อ มีโอกาสที่จะแตกยอดใหม่ที่ข้อบนสุด หรือข้ออื่นๆ ที่ต่ำลงมา หรือแตกหลายข้อพร้อมกัน แต่ถ้าต้นแม่เหลือข้อเดียว บางทีก็อาจจะไม่เหลือตาให้แตกยอดใหม่ก็ได้

ดังนั้นตำแหน่งที่ควรตัดคือ กลางข้อ ค่อนลงมาทางด้านล่างสัก 3/4 เพื่อให้มีก้านที่ยาวหน่อย จะได้ใช้ช่วยพยุงไม่ให้ต้นล้ม

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

08

ถ้าอยากได้จำนวนให้ตัดลึก

ถ้าอยากขยายพันธุ์ให้ได้จำนวนต้นมากๆ มืออาชีพจะให้ตัดยอดออกมายาวๆ แล้วซอยเป็นท่อนสั้นๆ แต่ละท่อนมีจุดที่ให้รากงอก มีตาให้ยอดใหม่แตก และมีใบแค่หนึ่งใบ แต่ถ้าเป็นมือใหม่แนะนำให้มีสัก 3 ใบ จะปลอดภัยกว่า

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ
วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

09

ถ้าต้นเก่าเสียทรงแล้ว ให้ตัดลึก

ถ้าต้นเก่าเสียทรงแล้ว ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม เช่นตำแหน่งการหันของใบไม่สวย ฟอร์มผิดเพี้ยนไป เราก็ควรตัดให้ลึก เพื่อให้ต้นแตกยอดใหม่ เหมือนเริ่มนับหนึ่งกันใหม่

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

10

ตัดยอดออกหนึ่งยอด อาจแตกใหม่หลายยอด

เดิมต้นไม้ของเราอาจจะมีก้านเดียวทอดยาวไป แต่เมื่อเราตัดยอดออกไป ต้นเก่าอาจจะแตกยอดออกมาหนึ่งยอด หรือสองยอด หรือแตกยอดไปในทิศทางที่เราไม่ปรารถนา ทางแก้คือ ให้ตัดลึก เพื่อให้ยอดใหม่แตกจากด้านล่าง ทั้งต้นจะได้มีก้านเดียวเหมือนเดิม

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

11

ผสมวัสดุปลูกตามถนัด

แต่ละคนมีสูตรในการผสมวัสดุปลูกเพื่อปักชำไม่เหมือนกัน แต่ไม่ว่าจะใช้อะไร วัสดุปลูกก็ไม่ควรจะแน่นจนเกินไป หลายคนจึงนิยมผสมหลายอย่างเข้าด้วยกัน เช่น พีทมอส (สะอาดเพราะผ่านการฆ่าเชื้อมาแล้วและมีสารอาหาร) หินภูเขาไฟ (เพิ่มความโปร่ง) เพอร์ไลต์​ (เพิ่มความโปร่งและช่วยเก็บความชื้น) กาบมะพร้าวสับ (เพิ่มความโปร่งและเก็บความชื้น) และขุยมะพร้าว (เก็บน้ำได้ดี) แต่ต้องระวังว่า ถ้าวัสดุปลูกชุ่มน้ำเกินไป กิ่งอาจจะเน่าได้ และในขุยมะพร้าวและกาบมะพร้าวสับมีสารเทนนิน เราต้องแช่น้ำทิ้งไว้สักวันสองวัน เพื่อละลายสารเทนนินออกมาก่อน

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ
วัสดุปลูก (เรียงจากซ้ายไปขวา) กาบมะพร้าวสับ เพอร์ไลต์ หินภูเขาไฟ และพีทมอส

12

Little Tree ใช้กาบมะพร้าวสับอย่างเดียว

สูตรของ Little Tree คือใช้กาบมะพร้าวสับ (ขนาดเล็ก) อย่างเดียว เพราะมีความโปร่งสูงและเก็บความชื้นได้ดี

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

13

รากต้องอยู่เหนือวัสดุปลูกเล็กน้อย

ถ้ากิ่งที่ตัดมามีราก เมื่อปลูกควรให้รากโผล่พ้นวัสดุปลูกขึ้นมาเล็กน้อย เพราะเดิมเป็นรากอากาศ ถ้าอยู่ในดินทั้งหมดทันทีอาจปรับตัวไม่ทัน 

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

14

ใส่ปุ๋ยสักนิด

เพื่อเพิ่มสารอาหารให้ต้นไม้ เราควรใส่ปุ๋ยละลายช้า (ออสโมโคท) ลงไปด้วย บางคนก็คลุกกับวัสดุปลูกตั้งแต่แรก บางคนก็รอให้แตกยอดใหม่ก่อนค่อยใส่ปุ๋ย 

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

15

ถ้ายอดยาวควรมีไม้ประคอง

เมื่อเราปักชำกิ่งใหม่ลงไปในวัสดุปลูก เราควรใช้ไม้ดามไว้เพื่อป้องกันต้นล้มหรือขยับ รากที่งอกออกมาใหม่จะได้ไม่ขาด และช่วยบังคับทรงของต้นให้พุ่งสูงขึ้นด้วย หลังจากนั้นก็รดน้ำอย่างสม่ำเสมอ แล้วรอดูยอดใหม่ที่จะค่อยๆ แตกออกมา เพียงแค่นี้เราก็จะได้ต้นไม้ต้นใหม่อีกต้น เพิ่มจากต้นเดิมที่เรามีอยู่แล้ว

วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ
วิธีขยายพันธุ์ไม้ใบแบบง่ายๆ ที่ทำให้เราถอนทุนคืนจากการซื้อต้นไม้แพงๆ

Writer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Photographer

ทรงกลด บางยี่ขัน

ตำแหน่งบรรณาธิการโดยอาชีพ เป็นนักเดินทางมือสมัครเล่น แบ่งเวลาไปสอนหนังสือโดยสมัครใจ และชอบจัดทริปให้คนสมัครไป

Plant Planet

ชวนเดินทางเข้าสู่โลกของต้นไม้เพื่อทำความรู้จักพืชในฐานะเพื่อน

เดือนตุลาคมปีนี้ ผืนแผ่นดินไทยถูกแต่งแต้มด้วยสีเหลืองของดอกดาวเรืองในทุกทุกที่ เกาะกลางถนนในเมือง สองข้างถนนชนบท หน้าบ้านของแทบทุกบ้าน ร้านรวง สำนักงาน และหน่วยงานต่างๆ พร้อมใจกันปลูกดอกดาวเรืองเพื่อน้อมถวายในหลวงรัชกาลที่ 9 ด้วยหวังว่าเมื่อพระองค์ทอดพระเนตรลงมาจากฟ้าจะเห็นความรักของลูกๆ บนแผ่นดินแทรกตัวอยู่ในดอกไม้สีเหลืองทุกดอกที่พวกเขาบรรจงปลูกถวาย

นอกจากคุณค่าทางจิตใจที่ดอกดาวเรืองมีต่อคนไทย ดอกดาวเรืองยังมีคุณค่าและคุณประโยชน์มากมาย ดอกดาวเรืองมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Tagetes erecta L. และมีชื่อสามัญว่า Marigold นอกจากชื่อดอกดาวเรืองแล้ว ยังมีชื่อเรียกอีกหลายชื่อ คนภาคเหนือเรียกดอกไม้สีเหลืองด้วยชื่อน่ารักๆ ว่า ดอกคำปู้จู้

ดาวเรืองมีถิ่นกำเนิดในประเภทเม็กซิโก และนำมาปลูกในประเทศไทยจนคุ้นกับสภาพอากาศของเมืองไทย ปลูกและเพาะพันธ์ุง่าย โดยทั่วไปนิยมขยายพันธ์ุด้วยเมล็ด แม้จะปักชำขึ้นก็ตาม

คนไทยนิยมปลูกดอกดาวเรืองเพื่อตัดดอกขายและนำมาร้อยมาลัย นิยมปลูกหลายพันธ์ุ นอกจากประโยชน์ที่ปลูกไว้เป็นไม้ตัดดอกเพื่อนำไปร้อยมาลัย ปักแจกัน หรือเป็นไม้กระถางประดับตามอาคารและพิธีต่างๆ ในสวนเกษตรอินทรีย์ยังปลูกดอกดาวเรืองแซมไว้ในแปลงผัก กลิ่นฉุนของดาวเรืองจะช่วยไล่แมลงในแปลงผักได้ นอกจากนี้ยังมีการนำดอกและใบของดาวเรืองไปคั้นน้ำ และนำมาฉีดพ่นในแปลงผัก เพื่อไล่หนอนและแมลง

กลีบดอกดาวเรืองนำมาทำอาหารได้หลายชนิด นำมาโรยสลัด ไข่เจียว หรือปาดหน้าเค้ก แล้วก็ยังมีการนำดอกดาวเรืองมาผสมอาหารให้ไก่ เพื่อทำให้ไข่ไก่มีไข่แดงสีสวย

นอกจากนี้ดอกดาวเรืองยังมีสรรพคุณทางยา บางที่นำมาเคี่ยวน้ำมัน ทำยาทาแผล หรือผสมในครีมบำรุงผิว

นอกเหนือจากคุณประโยชน์ในด้านเกษตรกรรม ด้านอาหาร และสมุนไพรรักษาโรค สารสีเหลืองในดอกดาวเรืองยังนำมาย้อมผ้าได้อย่างสวยงาม วิธีย้อมผ้าด้วยดาวเรืองไม่ยุ่งยากนัก เพียงเราเก็บดอกดาวเรืองที่บานเต็มที่แล้ว ดึงกลีบออกจากขั้ว นำไปนึ่งให้กลีบสลบ แล้วนำมาต้มทำน้ำย้อมไว้ย้อมผ้า และใช้สารส้มเป็นมอร์แดนท์ฟิกส์สีให้ติดผ้า

เมื่อเสื้อผ้าสีขาวของเราสีหม่น อยากได้เสื้อผ้าสีเหลืองสดใส เรานำเสื้อตัวเก่าของเราย้อมด้วยน้ำย้อมดอกดาวเรืองที่ปลูกไว้ เพื่อให้ได้เสื้อสีสวยตัวใหม่โดยไม่ต้องซื้อหา เป็นการเดินตามรอยพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 ในเรื่องของความพอเพียงได้อย่างงดงามทีเดียว

ในสวนดอกไม้บ้านผม เรามักมีดอกไม้สีเหลือง อย่างดาวกระจายและดอกดาวเรืองปลูกอยู่ในแปลงตลอดปี เรานำมาจัดแจกันบนโต๊ะอาหารบ้าง นำมาผูกห้อยประดับเป็นราวดอกไม้ในโอกาสพิเศษต่างๆ บ้าง และในบางครั้งแปลงดอกดาวเรืองในสวนก็เป็นห้องเรียนให้เด็กๆ ได้เรียนรู้

ในช่วงเวลาสำคัญอย่างเดือนตุลาคมนี้ ผมนำดอกไม้สีเหลืองหลากชนิดในสวนรวมทั้งดอกดาวเรืองมาใส่ตะกร้าแขวน (hanging baket) ห้อยประดับไว้ตามมุมต่างๆ ของร้านเพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลและรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ไปพร้อมๆ กับคนไทยทุกคน

Save

Save

Save

Save

Save

Writer & Photographer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load