The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

ผมชอบดูดาว

ด้วยเหตุผลว่านั่นคือสิ่งสวยงามขณะอยู่ในป่า รายล้อมด้วยความมืดมิด ห่างไกลจากทุกสิ่ง ถูกห่มคลุมด้วยความระยิบระยับของดาวจำนวนมหาศาล คล้ายเป็นความรื่นรมย์ที่หาได้อย่างหนึ่ง

มันเริ่มต้นมาจากครั้งที่ผมทำงานอยู่บนดอยม่อนจอง จะปุ๊ คู่หูชาวมูเซอดำถามผมยิ้มๆ ขณะผมกำลังจัดสัมภาระเตรียมขึ้นดอยว่า “ถ้าไม่มีของพวกนี้ พี่ใหญ่จะอยู่บนดอยได้ไหม”

เขาหมายถึงเต็นท์ ถุงนอน และอื่นๆ อีกสารพัด ตั้งแต่ตอนนั้นยกเว้นในช่วงฤดูฝน ผมเลิกนอนอุดอู้อยู่ในเต็นท์ ออกมาปูผ้ายางนอนข้างกองไฟกับจะปุ๊ และนั่นทำให้ผมเห็นว่าใต้ท้องฟ้าดำมืดคือความงดงาม

ผมไม่รู้จักดาวเบื้องบนนั้นหรอก ไม่พยายามขวนขวาย ศึกษา เรียนรู้ ผมชื่นชมเพียงความงดงามของแสงระยิบระยับ ชื่นชมดาวเบื้องบนกระทั่งผมไม่ได้นึกถึงเลยว่า บนพื้นดินบนโลกที่ผมนอนแนบอยู่นั้นก็คือดาวดวงหนึ่ง         

 ขณะนอนบนเปล ช่วงไหนที่เป็นคืนท้องฟ้าใสกระจ่าง ผมปลดฟลายชีทเพื่อจะได้เห็นดาว ในคืนข้างขึ้น ดวงจันทร์ทอแสงนวล ท้องฟ้าสว่าง หรือในคืนที่มีเมฆดำ มองไม่เห็นดาว แต่ผมรู้ว่ามีดาวอยู่หลังเมฆดำนั่น ถึงมองไม่เห็น แต่เชื่อว่ามีอยู่เป็นสิ่งจำเป็น 

บนเปล สลับการดูดาว ผมอ่านหนังสือ ลิตเติ้ลทรี ในเป้ผมมีหนังสือเล่มนี้ตลอด อ่านซ้ำไปมา เด็กชายลิตเติ้ลทรีมีปู่ซึ่งมีภรรยาเป็นชาวอินเดียนแดง คอยดูแล สั่งสอน รวมทั้งถ่ายทอดประสบการณ์การอยู่ร่วมกับธรรมชาติ การใช้ชีวิตในป่า เรียนรู้จากต้นไม้ จากสัตว์ป่า วันหนึ่งมีคนมาพรากเอาตัวเด็กชายไป เพราะเชื่อว่าการศึกษาแบบคนในเมืองเท่านั้นที่จะทำให้เด็กชายเติบโตอย่างมีคุณภาพ ก่อนต้องออกเดินทาง ย่าเอาตัวเด็กชายเข้ามากอดและบอกว่า

“วันใดที่เดือดร้อน ไม่สบายใจ ให้มองขึ้นไปบนดาวหมาใหญ่ ส่งข้อความไว้ที่นั่น ย่ากับปู่จะรับรู้ข้อความนั่น…”

ความงามของดาวโลกใต้ผืนฟ้าดำมืด กับความระยับของดวงดาวเหนือผืนพงไพร

พ่อจากไปในช่วงปีที่ 4 ที่ผมอยู่ร่วมงานกับโครงการศึกษานิเวศวิทยาของเสือโคร่ง ในสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ ถ้าไม่มีภารกิจในป่า กลางคืนผมจะนอนในบ้านพักหลังเล็กๆ ติดชายป่า ในคืนข้างแรม ผมออกมานั่งตรงบันใดขั้นที่ 3 แหงนหน้ามองดูดาว

สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำเป็นสถานีวิจัยสัตว์ป่าแห่งแรกของประเทศไทย ที่นี่คือสถานที่ทำงานของเหล่านักวิจัยมากมาย มีการศึกษาเรื่องราวสัตว์ป่าอย่างเข้มข้นเกือบทุกสายพันธุ์ ตั้งแต่สัตว์เลื้อยคลานไปจนถึงช้าง

ความงามของดาวโลกใต้ผืนฟ้าดำมืด กับความระยับของ ดวงดาว เหนือผืนพงไพร
ความงามของดาวโลกใต้ผืนฟ้าดำมืด กับความระยับของดวงดาวเหนือผืนพงไพร

ถึงวันนี้สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำคือศูนย์รวบรวมข้อมูลการศึกษาเรื่องราวสัตว์ผู้ล่าตั้งแต่ขนาดเล็กๆ อย่างชะมด อีเห็น หมาใน หมาจิ้งจอก รวมทั้งเสือดาว และผู้ล่าซึ่งอยู่บนสุดอย่างเสือโคร่ง

สถานีล้อมรอบด้วยป่าเบญจพรรณ อยู่บนความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 

ในคืนที่ดาวส่องแสงระยิบ ผมแหงนหน้ามองดาว ส่งความคิดถึงไปบนความระยิบระยับนั่น ตรงไหนสักแห่งคงเป็นที่ที่พ่ออยู่…

คืนข้างแรมคืนหนึ่ง เราออกเดินทางจากสถานีตอนตี 3 จุดหมายอยู่ที่บริเวณป่าเต็งรัง จากสถานีต้องใช้เวลาราว 45 นาที ที่นั่นทุกคนหวังว่าเป้าหมายจะรออยู่

ความงามของดาวโลกใต้ผืนฟ้าดำมืด กับความระยับของ ดวงดาว เหนือผืนพงไพร

ดาวส่องประกายเต็มท้องฟ้า บนรถไร้เสียงพูดคุย ภารกิจสวมปลอกคอติดเครื่องส่งสัญญาณกับเสือไม่ใช่งานอันง่ายดายของนักวิจัย บรรยากาศในการออกไปจับเสือทุกๆ ครั้งเป็นเช่นนี้ หลายครั้งที่เสือแสดงให้เห็นว่าการนิ่งสงบเตรียมพร้อมรับมือกับอันตรายขณะจนมุม คือสิ่งที่พวกมันเลือกกระทำ

วันนั้นภารกิจสำเร็จ นักวิจัยสวมปลอกคอกับเสือโคร่งตัวเมียซึ่งเป็นเป้าหมายได้ งานเสร็จตอนท้องฟ้าเริ่มสว่าง ดวงอาทิตย์โผล่พ้นขอบฟ้า ประกายระยิบระยับจากดาวมหาศาลหายไป ค่ำคืนที่รายล้อมด้วยพื้นที่กันดารแห้งแล้งในแอฟริกา ดูคล้ายกับว่าเห็นดาวชัดและมีจำนวนมหาศาล แม้ในที่เห็นดาวได้ชัดเจนแบบนี้ ผมก็ไม่รู้หรอกว่ากลุ่มดาวหมาใหญ่ที่เด็กชายลิตเติ้ลทรีเงยหน้าขึ้นมอง บอกความเดือดร้อนของเขา ปู่ ย่า กับลิตเติ้ลจอห์น รับรู้และมารับเขาอยู่บริเวณไหน

นั่นคือเรื่องในหนังสือ ชีวิตจริงผมรู้แล้วว่าบางทีความระยิบระยับที่ผมเห็นนั้นมีจำนวนมหาศาลเกินไป ผมไม่รู้ว่าพ่ออยู่ที่ดาวดวงไหน ดาวดวงนั้นอาจอยู่ไกลเกินไป ข้อความที่ผมส่งคงไปไม่ถึง

เมื่อเสือโคร่งจนมุม มันเตรียมรับมืออย่างนิ่งสงบไร้เสียงอยู่กับสถานการณ์ปัจจุบันที่กำลังเผชิญ

นั่นคือบทเรียนหนึ่งที่พวกมันสอนให้รู้ ผมไม่ลืมแล้วว่าโลกที่ผมอยู่ก็คือดาวดวงหนึ่ง ดาวดวงที่คนมีโอกาสออกไปสู่อวกาศอันกว้างใหญ่มองกลับมาพบว่าเป็นดาวที่สวยที่สุด

อยู่ในป่า รายล้อมด้วยความมืดมิดบนดอยสูงหรือที่ไหนๆ ผมยังชอบดูดาว ดูความสวยงาม แสงส่องประกายระยิบระยับ ดูเพื่อบอกตัวเองว่าดาวดวงที่ผมอยู่สวยงามเพียงใด…

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

พยากรณ์อากาศบอกว่าลมมรสุมกำลังจะพัดเข้ามาที่ภูเก็ต ถึงแม้จะอยู่ในช่วงกลางฤดูฝน แต่ตลอดอาทิตย์ที่ผ่านมาแทบจะไม่มีฝนตกหรือลมแรงเลยสักวัน เมื่อเช็กทิศและความเร็วของลมดูแอปพลิเคชันแล้ว มีจังหวะพอดีที่ฟ้าเปิดโล่งไม่กี่ชั่วโมง กลุ่มเพื่อนๆ จึงชวนกันออกไปฝึกฝีมือเล่นเรือใบ ด้วยความที่อยากเล่นกับลมที่ไม่มีมานานหลายวัน

พวกเราเอาเรือแล่นออกจากท่าฉลอง วิ่งไปทางแหลมพรหมเทพ ท่ามกลางแสงแดดส่อง แล้วตัดสินใจหันหัวเรือกลับเพราะเริ่มเห็นเมฆฝนตั้งเค้ามา ช่วงเวลาแค่ชั่วโมงเดียวหลังจากที่มีแดดจ้า กลายเป็นพายุฝนกระหน่ำ ตกหนักจนมองไม่เห็นอะไรด้านหน้านอกจากฝ้าน้ำสีขาว เม็ดฝนตกใส่หน้าจนเจ็บไปหมด เสื้อผ้าก็เปียกซ่กไปทั้งตัว พวกเราทำได้แต่พยุงเรือรอให้ทุกอย่างผ่านไป แล้วรีบเอาเรือกลับเข้าฝั่ง

วิชาสังคมศึกษาสอนเราว่าประเทศไทยรับอิทธิพลจากลม 2 ทิศหลัก สลับกันไปในช่วงปี ครึ่งปีเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคมจนถึงเดือนตุลาคม เป็นช่วงเวลาของลมตะวันตกเฉียงใต้พัดเข้ามา ทำให้ทะเลฝั่งตะวันตกของไทยมีคลื่นลมรุนแรง ซึ่งทำให้พื้นที่ทะเลภูเก็ตเข้าสู่โลว์ซีซันอย่างเป็นทางการ

แล่นเรือใบและดำน้ำหน้า Low Season ภูเก็ต ปรับตัวตามคลื่นไม่แน่นอนของธรรมชาติ
แล่นเรือใบและดำน้ำหน้า Low Season ภูเก็ต ปรับตัวตามคลื่นไม่แน่นอนของธรรมชาติ

2 วันต่อมา เราออกทะเลมาอีกครั้ง เรือเคลื่อนตัวโยกกระแทกคลื่นใหญ่ทันทีที่ออกพ้นแนวเกาะเล็กรอบภูเก็ต เรือที่เราลงมาวันนี้เป็นเรือ Liveaboard ที่พานักดำน้ำ 20 กว่าชีวิตเดินทางไปด้วยกัน เราซุกตัวอยู่ในที่นอน รอคอยให้เรือวิ่งไต่คลื่นไปให้ถึงจุดหมายอย่างช้าๆ

ไม่กี่ชั่วโมงถัดมา น้ำทะเลของเกาะราชาน้อยที่เห็นอยู่ตรงหน้ามีสีฟ้าเข้มจนแสบตา สีฟ้าของทะเลเป็นสีที่พิเศษ ยิ่งโดนแสงแดดยิ่งมีสีเข้มสดใส ทะเลหน้าโลว์ ไม่ใช่ว่าจะมีพายุคลั่ง ฝนตกหนักตลอดเวลา บางวันอย่างเช่นวันนี้แดดออกจ้าจนทำให้ผิวไหม้เกรียมได้ง่ายๆ

น้ำทะเลสีฟ้าเทอร์ควอยซ์สดๆ ตรงที่ตื้น ไล่โทนไปสู่สีน้ำเงินอัลตร้ามารีนด้านนอก ถูกต้องตามแบบฉบับภาพถ่ายทะเลจากโปสการ์ดขายดี เกาะราชาใหญ่และราชาน้อยมีทะเลที่เป็นสีแบบนี้เกือบตลอดทั้งปี ถึงแม้ว่าจะเป็นช่วงโลว์ซีซันก็ตาม

คลื่นลมที่เกรี้ยวกราดขวางเรือของเราไว้เมื่อเช้าก็กลับหายไปหมดสิ้น ลมลดกำลังลงเปิดโอกาสให้เราได้ชื่นชมความงามของธรรมชาติ

แล่นเรือใบและดำน้ำหน้า Low Season ภูเก็ต ปรับตัวตามคลื่นไม่แน่นอนของธรรมชาติ
แล่นเรือใบและดำน้ำหน้า Low Season ภูเก็ต ปรับตัวตามคลื่นไม่แน่นอนของธรรมชาติ

นักดำน้ำทุกคนนั่งพร้อมหน้ากันก่อนลงดำน้ำ ทัวร์ลีดเดอร์กำลังบรีฟพื้นที่จุดดำน้ำด้วยแผนที่วาดมืออย่างละเอียดที่สุดเท่าที่จะทำได้ กระแสน้ำกำลังไหลลงไปทางใต้ เรือจะพานักดำน้ำไปส่งทางเหนือของแนวปะการัง ให้ทุกคนไหลไปกับกระแสน้ำชื่นชนบรรยากาศจนจบไดฟ์

ฝั่งตะวันออกของเกาะราชาน้อยขึ้นชื่อในเรื่องของแนวปะการังแข็งที่แผ่พื้นที่ออกกว้าง พื้นทรายใต้น้ำเม็ดละเอียดขาวสะอาด ฝูงปลาเล็กปลาน้อยที่คอยช่วยแต้มสีแนวปะการังแข็งให้สดใสมากขึ้น และความใสของน้ำที่ไม่เป็นรองพื้นที่ใด

ในช่วงโลว์ซีซันซึ่งลมพัดมาจากทางตะวันตกเป็นส่วนใหญ่ ทำให้เรามีโอกาสได้ดำน้ำทางฝั่งตะวันออกมากกว่า เพราะตัวเกาะเป็นเกราะกำบังลมให้ได้เป็นอย่างดี

เรือปัดท้ายส่งนักดำน้ำให้กระโดดลงสู่ทะเลสีฟ้าใส แค่ก้มหน้าก็มองลงไปเห็นพื้นและกอปะการังโขดที่อยู่ลึกลงไป 20 เมตรได้ง่ายๆ อุณหภูมิน้ำไม่เย็นยะเยือกเหมือนช่วงไฮซีซัน ซึ่งเป็นช่วงหน้าหนาวของปี น้ำทะเลวันนี้เย็นสดชื่นกำลังสบาย เราปล่อยอากาศออกจากอุปกรณ์และจมลงสู่ความลึกด้านล่าง

เสน่ห์ภูเก็ตหน้า Low Season พาเรือแล่นรับลมทางแหลมพรหมเทพ ดำน้ำที่เกาะราชาใหญ่และราชาน้อย ที่ต้องปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ

ฝูงปลากะพงสีเหลืองกระจายตัวเป็นเส้นหนาคลุมแนวปะการัง ปะการังอ่อนต้นใหญ่พริ้วตามกระแสน้ำที่ไหลช้าๆ แผงปะการังแข็งเติบโตเต็มที่ สวยงามแตกต่างกันตามฟอร์มของสายพันธุ์

ปะการังผักกาดแผ่โครงสร้างออกสมชื่อของมัน ปะการังไฟเรียงตัวตามแนวตั้งเป็นแผ่นหนาๆ ซ้อนกัน ส่วนปะการังเขากวางมีโครงสร้างเป็นกิ่งก้านสลับซับซ้อน สานกันเป็นโพรงโปร่งๆ ช่องว่างของโพรงปะการังเหล่านี้คือที่หลบภัยชั้นดีของเหล่าปลาตัวเล็กๆ ปลาทอง Blasslet และสลิดหินหลายสายพันธุ์ พากันว่ายหลบหายไปในโครงสร้างปะการังแข็งเมื่อเราว่ายน้ำผ่าน

ในขณะที่กำลังเพลินกับฝูงปลาที่พริ้วเคลื่อนที่ไป ปลาปักเป้าตัวใหญ่ก็ว่ายเข้ามาตัดหน้า ความหน้านิ่งไม่รู้ร้อนรู้หนาวของพวกมันทำให้เรายิ้มอย่างอารมณ์ดีทุกครั้งที่เห็น หลายครั้งพวกมันจะนอนนิ่งเหมือนกับขี้เกียจว่ายน้ำบนพื้นทราย เราชอบที่จะคลานเข้าไปหาช้าๆ แล้วจ้องตากับพวกมัน ซึ่งเจ้าปักเป้าก็จะชอบหลบสายตาคล้ายกับว่าถ้ามองไม่เห็นเรา เราก็คงมองไม่เห็นพวกมัน

เสน่ห์ภูเก็ตหน้า Low Season พาเรือแล่นรับลมทางแหลมพรหมเทพ ดำน้ำที่เกาะราชาใหญ่และราชาน้อย ที่ต้องปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ
เสน่ห์ภูเก็ตหน้า Low Season พาเรือแล่นรับลมทางแหลมพรหมเทพ ดำน้ำที่เกาะราชาใหญ่และราชาน้อย ที่ต้องปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ

ตามพื้นทรายขาวของที่นี่มีสิ่งมีชีวิตซ่อนตัวอยู่มากมาย บ้างก็มองเห็นได้ง่าย บ้างก็กลมกลืนมองผ่านไป ลูกปลา Cockatoo Waspfish ที่ถูกเรียกว่าปลาใบไม้ เพราะรูปร่างสีสันไม่ต่างกับใบไม้แก่จัดที่วางนิ่งบนพื้นทราย พวกมันรู้ตัวดีว่ามันกำลังเลียนแบบใบไม้ มันจะขยับตัวว่ายเฉพาะตอนที่มีกระแสน้ำไหล ท่าทางการว่ายน้ำดูสะเปะสะปะ ไม่คล่องแคล่วคล้ายกับใบไม้ที่ปลิวตามน้ำจริงๆ

กระแสน้ำกำลังเริ่มเปลี่ยนทิศ น้ำกำลังไหลจากใต้ขึ้นไปทางเหนือ สวนทางกับเมื่อครึ่งชั่วโมงที่แล้ว ปลาไหลสวนยืดตัวยาวจากพื้นทราย หันหน้าไปอีกด้านเพื่อดักรออาหารที่จะลอยมากับกระแสน้ำ พวกมันรีบหดตัวลงหายกลืนไปกับพื้นทรายเมื่อกระเบนจุดฟ้าร่อนผ่าน

ทุกคนที่ใกล้ชิดกับธรรมชาติมาเพียงพอ ย่อมรู้ว่าเราไม่มีทางเอาชนะธรรมชาติ ฝืนสู้ไปก็เสียแรงเปล่าๆ เราปล่อยตัวไหลย้อนกลับไปตามกระแสน้ำ

เสน่ห์ภูเก็ตหน้า Low Season พาเรือแล่นรับลมทางแหลมพรหมเทพ ดำน้ำที่เกาะราชาใหญ่และราชาน้อย ที่ต้องปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ

ตลอดชั่วโมงเต็มใต้น้ำ เราลืมไปแล้วว่านี่คือช่วงเวลาโลว์ซีซัน ฝูงปลาก็ยังคงว่ายวนตามปกติ โลกธรรมชาติก็ดำเนินไปเหมือนอย่างทุกวัน บทเรียนสำคัญที่ได้จากการอยู่ใกล้ชิดกับทะเลมาหลายปี คือเราต้องไม่ยึดติด และพร้อมที่จะปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลง

ถ้าหากย้อนไปช่วงเวลาที่นักท่องเที่ยวยังเต็มภูเก็ต เรือให้บริการดำน้ำจากหลายบริษัทออกทำงานทุกวันไม่มีหยุด ลมมรสุมฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ไม่ได้พัดมาอย่างเกรี้ยวกราดทุกวัน ในช่วงหน้าโลว์ซีซันวันที่ฟ้าใส ทะเลเรียบกริบเหมือนกับเป็นแผ่นกระจกก็มีอยู่บ่อยครั้ง สิ่งที่แน่นอนคือความไม่แน่นอน สภาพภูมิอากาศของพื้นที่เกาะทำให้อากาศเปลี่ยนแปลงได้บ่อย ชั่วโมงนี้อากาศดี คืนนี้อาจจะมีฝนฟ้าคะนองก็เป็นได้

วันที่ฟ้าฝนกระแสน้ำไม่เป็นใจมีได้ วันที่แดดใสทะเลเรียบก็มีได้เช่นกัน แค่เราต้องอดทนรอให้วันนั้นมาถึงเท่านั้นเอง

สารคดีสัญชาติไทย

Writer

ชุตินันท์ โมรา

ช่างภาพ/วิดีโอใต้น้ำมือรางวัลระดับเอเชีย ที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโลกใต้น้ำทั้งในและนอกประเทศมากว่า 17 ปี ทำหนังสือดำน้ำระดับนานาชาติหลายเล่ม เป็นทีมวิดีโอใต้น้ำและคนเบื้องหลังสารคดีและโฆษณาหลายตัว นอกจากนี้ยังเป็นแอดมินเพจ digitalay และเป็นหนึ่งในทีม #สารคดีสัญชาติไทย

Photographer

พลพิชญ์ คมสัน

เริ่มต้นชีวิตจากการเป็นสถาปนิกแต่ชอบหนีงานไปเข้าป่าลงทะเล ผสมกับความอินโทรเวิร์ตเล็กๆ เลยเปลี่ยนสายอาชีพมาเป็นช่างภาพใต้น้ำและคนทำสารคดี เคยทำนิตยสารดำน้ำระดับอินเตอร์ ผลิตงานสารคดีใต้น้ำ และงานโฆษณาหลายชิ้น ปัจจุบันเป็นแอดมินเพจ Digitalay และหนึ่งในทีมสารคดีสัญชาติไทย

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load