ครั้งแรกกับการเดินทางด้วยเครื่องบินของชายอายุ 23 ย่างเข้า 24 และอีก 9 ชีวิตแปลกหน้าในทริปที่ไม่มีใครรู้จักกัน ซึ่งเกิดจากกิจกรรมคัดเลือกผู้โชคดีที่ทางบริษัทนำเที่ยวโดยชุมชนแห่งหนึ่งจัดขึ้น

คืนก่อนออกเดินทาง เราเลือกเพลงลงเพลย์ลิสต์เผื่อไว้ขณะนั่งเปื่อยบนเครื่อง แต่คงเป็นบทเพลงเดิมๆ ที่ฟังจนคุ้นชิน และเมื่อออกเดินทาง เราเริ่มต้นด้วยเช้าขมุกขมัวครึ้มฝนที่กรุงเทพฯ ก่อนจะไปถึงท่าอากาศยานจังหวัดเชียงราย โดยมี ‘ชุมชนผาหมี’ เป็นหมุดหมายสำคัญของชาวเรา นักสำรวจเส้นทางท่องเที่ยวจำเป็น

จากเส้นทางหลวงหมายเลข 1 วิ่งตรงเข้าสู่แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์บ้านผาหมี ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เราใช้เวลาในการเดินทางไม่ถึง 1 ชั่วโมงด้วยรถตู้ สองข้างทางถูกขนาบด้วยความชื้นจากอากาศและบรรดาแมกไม้เขียวแก่ไล่เรียงไปยังเขียวอ่อนสบายตา หนทางเรียบง่าย สะดวกสบายต่อการเดินทาง ไม่นานนักเราก็ถึงที่หมาย

ว่ากันว่า ก่อนหน้าก้าวสำคัญของชุมชนจะเกิดขึ้น เขตแดนนี้เคยเป็นพื้นที่สีแดงมาก่อนหน้า ผู้คนแห่งนี้อาศัยอยู่กับความกลัวและความยากแค้น เพราะนอกจากเส้นทางอันยากลำบากต่อการเดินทางที่ต้องสัญจรด้วยเท้าเปล่าแล้ว ชายแดนสุดเขตประเทศซึ่งติดกับพม่าคือที่ที่คาราวานฝิ่นกับยาเสพติดนับร้อยลักลอบขนส่งกันอย่างโจษจัน นำมาสู่การไล่ล่าต่อสู้ บ่อยครั้งเสียงสนั่นของกระบอกเหล็กและตะกั่วปืนทำให้ชาวบ้านหวาดระแวง อาศัยอยู่กับความกลัวราวเพื่อนสนิท

นอกจากอันตรายและภัยที่มนุษย์ก่อ การปลูกฝิ่นคือวิถีหลักของชาวอาข่าอันเป็นเจ้าของพื้นที่แห่งนี้ พวกเขามีความเชื่ออย่างหนึ่งว่า ‘ฝิ่น’ เป็นยาขจัดโรคภัยชั้นดี นานวันเข้าผู้คนที่นี้เริ่มเพาะปลูกและแจกจ่ายจนกลายเป็นรายได้หลักที่พวกเขาทอดทิ้งไม่ได้ แม้ว่าแรกเริ่มเดิมทีพันธุ์ไม้นี้จะเป็นพืชผลแห่งการอยู่รอด แต่ไม่นานนักหรอก พวกเขาได้กลายเป็นทาสมัน

ราวกับความยากลำบากได้บอกผ่านสายลมไปสู่มหาปราชญ์นักพัฒนาแห่งแผ่นดิน

หลังจากการเสด็จพระราชดำเนินเยือนชุมชนผาหมีของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชใน พ.ศ.2513 ความแร้นแค้นได้แปรเปลี่ยนเป็นความเจริญงอกงามด้วยพระปรีชาสามารถ กอหญ้าคาแห้งและต้นฝิ่นเขียวถูกกลบด้วยต้นลิ้นจี่ กาแฟ แมคคาเดเมีย และพืชพันธุ์ทางเศรษฐกิจตามปรัชญาพอเพียง ผู้คนแห่งนี้รวยรื่นไปด้วยความสุข และได้กลายเป็นพสกนิกรไทยของนริศราชด้วยกษาปณ์ที่พระราชทานให้แก่ชาวอาข่าเวลาเดินทางไปไหนมาไหน

นับตั้งแต่แสงสว่างของความหวัง ก้าวสำคัญของชุมชนผาหมีได้ออกเดินอย่างค่อยเป็นค่อยไป จากพื้นที่สีแดงกลายเป็นพื้นที่ทางการเกษตรสีเขียว สร้างรายได้หลักให้ชุมชนอย่างยั่งยืน สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีพระราชทานพระราชทรัพย์ให้จัดตั้งศูนย์บำบัดผู้ติดฝิ่น ในเวลาต่อมาได้กลายเป็นศูนย์ฝึกอาชีพของชุมชน และนับวันพื้นที่แห่งนี้เริ่มสร้างภาพจำใหม่ๆ จนทุกวันนี้ได้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์แห่งหนึ่งของเชียงรายแบบชิคๆ ที่ห้ามพลาด

ปัจจุบันผู้คนในชุมชนผาหมีได้ช่วยกันสานต่อแนวพระราชดำริตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง การพัฒนาที่ไม่สูญเสียตัวตนควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ต้นน้ำ รักษาป่า ตามพระราชประสงค์ ซึ่งเปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่หล่อเลี้ยงทุกชีวิต ทำให้พวกเขาเรียนรู้ความมั่นคงจากการพึ่งพาด้วยตนเอง จากกลุ่มเล็กๆ ที่พยายามจะพัฒนาให้ทุกครัวเรือนมีกินมีใช้ ก็เริ่มก่อตัวเป็นกลุ่มใหญ่ขึ้นเพื่อช่วยกันแก้ไขปัญหาปากท้อง ดึงดูดคนรุ่นใหม่ให้กลับมาพัฒนาบ้านเกิดของตน

ตลอดทริปที่พวกเราพบเห็นคือหมอกขาวโพลนและละอองฝนโปรย สิ่งวิเศษมากพอๆ กับมวลความชื้นที่เกิดขึ้นตลอดเวลา คือมวลอบอุ่นในแบบวิถีบ้านๆ ที่ให้การต้อนรับราวญาติมิตรตั้งแต่เริ่มต้นจนจากลา และเหนือสิ่งอื่นใด สำหรับความประทับใจครั้งนี้ คือน้ำพระราชหฤทัยในฐานะมนุษย์คนหนึ่งพึงมีต่อเพื่อนมนุษย์ในพื้นที่ไร้ผู้เหยียบย่ำ แปรเปลี่ยนความลำบากให้เป็นพื้นที่ทำกิน เฉกเช่นฝนที่ไม่เลือกหยาดริน ผันเปลี่ยนความแห้งแล้งกลายเป็นความอุดมสมบูรณ์ในทุกพื้นที่

ขณะเดินทางกลับ เรากำลังคิดอยู่เลยว่าบทเพลงไหนที่เหมาะสมกับทริปนี้ คงเป็นเพลงนี้แหละ น้ำใจกับสายฝน-คีตาญชลี

Writer & Photographer

วรรณภณ หอมจันทร์

รักการเดินทาง และพยายามลัดเลาะหาของอร่อยตามตรอกซอยในกรุงเทพฯ โดยไม่หน่ายเหนื่อย ติดตรงที่ไม่มีเงิน เลยภาวนาของานอยู่บ่อยๆ

Photo Essay

เรื่องเล่าผ่านภาพถ่าย

ผมเฝ้ามองและหลงรักการถ่ายภาพหน้าต่าง

นอกจากหน้าต่างอาคารจะทำหน้าที่สำคัญ เปิดรับแสง สร้างความสวยงาม เป็นเอกลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมแล้ว สำหรับผม หน้าต่างคือดวงตาที่สวยงาม

ถ้าอาคารมีชีวิต มันก็คงใช้หน้าต่างนี่แหละมั้งในการเฝ้ามองสิ่งต่าง ๆ รายรอบ ผมผู้พกกล้องถ่ายรูปเก่าเก็บอายุสิบกว่าปีติดตัวตลอดเวลา ราวกับมันเป็นสมาร์ทโฟน ไม่เคยอดใจขับรถผ่านไปเฉย ๆ ได้เลย หากผมเจอดวงตาคู่ หรือเดี่ยว หรือหมู่ ของอาคารต่าง ๆ 

หน้าต่างที่สะกดผมไม่จำเป็นต้องสวยงามหยดหยาด รุ่มรวยประดับทองหรือเกล็ดกระจก ไม่จำเป็นต้องเป็นหน้าต่างบานดังที่ใคร ๆ ต่างก็ไปเช็กอิน ผมชอบหน้าต่างบ้าน ๆ ของบ้านจริง ๆ ที่มีคนอาศัยอยู่ หน้าต่างเรียบ ๆ ที่เจ้าของบ้านเปิดรับอากาศอุ่นตอนตรู่ หน้าต่างบ้านที่ตากผ้าเช็ดครัว หน้าต่างเรียบ ๆ ที่แฝงเส้นสายและทรงกราฟิก หน้าต่างที่พอดูก็จะสัมผัสได้เลยว่าไม่เคยถูกเปิดมาเนิ่นนาน เจ้าของบ้านคงกลัวฝุ่น 

แล้วถ้าหน้าต่างเปรียบเสมือนดวงตาอย่างผมว่า มันจะหลับตาปุ๋ยแบบนี้อยู่ตลอดเลยหรือ จะว่าไป หลับแบบนี้ก็น่ารักดีของมัน ผมไม่ขอให้เปลี่ยนแปลงอะไรหรอก อ้อ หน้าต่างห้องครัวหรือร้านอาหาร ผมก็ชอบนะ 

น่าแปลกที่หลายอาคารที่มีคนพลุกพล่านและวุ่นวายอยู่ภายใน พอถ่ายภาพหน้าต่างออกมาแล้ว กลับพบว่ามันสงบและเหงาอย่างประหลาด ราวกับเป็นดวงตาที่เรียบนิ่ง เฝ้ามองพวกเราเดินไปมา ใช้ชีวิตตามหาสิ่งหลงใหลอย่างคุ้นชินไม่ยินดียินร้าย มันเข้าใจความเป็นไปของโลก

แต่บางครั้งผมก็รู้สึกว่าหน้าต่างพวกนั้นขยิบตาและมองผมที่กำลังถือกล้องตัวโต พยายามโฟกัสพวกมันอยู่อย่างคนคุ้นเคย แม้ว่าเราจะเพิ่งเคยเจอกันครั้งแรก พิลึกจริง

Writer & Photographer

ก้องเกียรติ สำอางศรี

เภสัชกร ถ่ายภาพทุกวัน ชาร์จแบตกล้องถ่ายรูปทุกคืน พกกล้องไปด้วยทุกที่ ชอบกาแฟและการทำอาหารเช้าทานเอง

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load