24 กันยายน 2562
4 PAGES
4 K

ชาไข่มุกน้ำตาลทรายแดงก็โปรด ตอนเย็นเพื่อนชวนสังสรรค์ด้วยปิ้งย่างเนื้อ A5 นำเข้าก็ชอบ ใครจะอดใจไหว

เรื่องวิ่งรอบสวนสาธารณะขอเก็บไว้ก่อน โยคะร้อนก็ขอบาย ขยับนิ้วเลื่อนฟีดเฟซบุ๊กแบบนี้สิถูกใจ ใครเป็นเหมือนกันบ้าง น้ำตาลตัวร้าย หมูสามชั้นตัวดี กับดักล่อสุดหิน กว่าจะผ่านด่านบอสไปออกกำลังกายได้ ยากเหลือเกิน

จริงๆ ความหมายของคำว่า สุขภาพ มีรากศัพท์จาก สหภาพของความสุข แน่นอนว่าสุขย่อมตรงข้ามกับทุกข์ 

ดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

“แพตเทิร์นของความสุข-ความทุกข์ของทศวรรษนี้มันเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง” ดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) บอกเหตุผลว่าทำไมต้องเกิดแคมเปญ ‘ชีวิตดี เริ่มที่เรา (Live Healthier)’

เป็นการรวมทุกกระบวนท่าจากทุกแคมเปญของ สสส. จากประสบการณ์ที่คอยดูแลคนไทยมาตลอด 18 ปี เสมือนหนุ่มสาววัยรุ่น วัยแห่งการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ด้วยการชวนคนไทยดูแลพฤติกรรมสุขภาพผ่าน 8 เรื่องใกล้ตัว ทำได้ง่ายในชีวิตประจำวัน ที่เปลี่ยนแปลงชีวิตด้วยการจุดประกาย กระตุ้น เสริมและสร้างพลังให้คนไทย

“เราอยากเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพ ทักษะของผู้คนในการดูแลตัวเอง ด้วยการชักชวนให้เขามีวิถีชีวิตและพฤติกรรมสุขภาพที่ดี กระตุ้นสติ ให้ความรู้ ให้เครื่องมือ ให้กำลังใจและเป็นหนึ่งในตัวช่วยให้เขาลุกขึ้นมามีชีวิตดี”

ถ้าพร้อมแล้ว มาเริ่มทำชีวิตดีด้วย 8 วิธีสุดง่ายกัน

ดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

กินให้พอดี ขยับกายให้มีพลัง 

ตอนเป็นเด็กเราถูกสอนมาว่าให้กินอาหารครบ 5 หมู่ สุขภาพและร่างกายจะได้แข็งแรง แต่สำหรับยุคสมัยปัจจุบันดูเหมือนการกินอาหารให้ครบ 5 หมู่จะไม่เพียงพอ ด้วยอัตราเด็กอ้วนเยอะขึ้น คุณหมอท่าทางใจดีเลยแนะว่า ควรกินอาหารแบบ 2:1:1 เป็นการกำหนดปริมาณอาหารที่เหมาะสมในแต่ละมื้อ แถมช่วยลดพุงกลมและลดโรคได้ด้วย

หลักการง่ายมาก! ด้วยการแบ่งสัดส่วนจานอาหารเป็น 4 ส่วน ผัก 2 ส่วน แป้ง 1 ส่วน และเนื้อสัตว์ 1 ส่วน

เมื่อกินถูกสัดส่วนแล้วต้องขยับแขน ขยับขาร่วมด้วย เพราะพฤติกรรมของคนไทยเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย อดีตเน้นทำอาชีพเกษตรกรเป็นหลัก ต้องออกแรงเสริมกำลัง ถือเป็นการออกกำลังกายขยับแข้งขาไปในตัว แต่ปัจจุบัน สสส. บอกว่าคนไทยมีพฤติกรรมเนือยนิ่งเพิ่มขึ้นจากการติดคอมพิวเตอร์ มือถือ การนั่งเรียน และเข้าประชุม หากทำสิ่งเหล่านั้นต่อเนื่องนานเกิน 2 ชั่วโมง จะส่งผลต่อระบบทำงานของลำไส้ ประสิทธิภาพการย่อยอาหารลดลง ต่อด้วยโรคร้าย

การขยับร่างกายเลยสำคัญไม่แพ้การออกกำลังกาย สสส. เลยเปลี่ยนจากคำว่า ออกกำลังกาย มาเป็น กิจกรรมทางกาย ชวนคนเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ เดินใกล้ แกว่งแขน ปั่นจักรยาน ทำสัก 150 นาที ต่อสัปดาห์ก็เพียงพอ

เพราะไขมันส่วนเกินจะเริ่มสลายเมื่อออกกำลังกายตั้งแต่ 10 นาที ขึ้นไป จับพุงกลมของตัวเองแล้วฮึดสู้ในใจ

มาขยับกายให้มีพลังกันเถอะ 

8 วิธีใกล้ตัวเปลี่ยนสุขภาพแย่เป็นสุขภาพดีกับแคมเปญ ‘ชีวิตดี เริ่มที่เรา’

สร้างพื้นฐานใจให้เข้มแข็งนำไปสู่ชีวิตดีทุกด้าน

“ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว เป็นเรื่องจริงนะ” ดร.สุปรีดา บอกเราด้วยประสบการณ์จริง

“เพราะคนในสังคมปัจจุบันมีชีวิตซับซ้อนขึ้น เราไม่ได้มีชีวิตเรียบง่ายเหมือนอย่างเก่า กว่าจะเป็นคนที่พอใช้ชีวิตในสังคมได้ต้องเรียนเยอะ ศึกษาเยอะ ต้องต่อสู้แข่งขัน ไหนจะการแข่งขันข้ามพรมแดนอย่าง e-commerce ทุกอย่างเป็นชนวนความเครียดไปเสียหมด สุขภาพจิตเลยเป็นหัวใจสำคัญ ทำให้เรามีชีวิตอย่างมีความสุข ช่วยลดความเครียดด้วยนะ”

นอกจากรอยยิ้มและแววตาเปล่งประกายสดใส “มีระดับวัดความสุขหรือเปล่าคะ” เราถามด้วยความสงสัย

“มีเส้นกราฟความสุขเหมือนกันนะ ส่วนหนึ่งสัมพันธ์กับวัย การให้หมอวัดชีพจรหรือเจาะเลือดไปตรวจเพื่อหาระดับความสุข ไม่แม่นยำเท่าเครื่องมือมาตรฐานอย่างการถามเจ้าตัว มีระดับความสุข  0 – 10 ระดับ 0 หมายถึงชีวิตทุกข์ระทมปวดร้าวแสนสาหัส ระดับ 10 หมายถึงความสุขเต็มอิ่ม …แล้วตอนนี้ความสุขอยู่ระดับไหน”

“ระดับ 7” เราตอบด้วยเสียงอ้อมแอ้ม

“ปีหน้าลองถามตัวเองแบบเดียวกันนะ ว่าระดับความสุขเพิ่มขึ้นหรือลดลง” ชายเบื้องพูดจบพร้อมส่งยิ้มหวาน

แล้วตอนนี้ความสุขของคุณอยู่ระดับไหน 

คุยกับลูกเรื่องเพศ คือการสร้างภูมิคุ้มกันให้ลูกตัดสินใจไม่พลาด

การเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ของเด็กสาวจะเร็วขึ้นเรื่อยๆ ทุก 10 ปี ตามการเปลี่ยนแปลงของโภชนาการ 

ปัจจุบันวัยเจริญพันธุ์ของผู้หญิงเริ่มราว 10 ขวบ อนาคตอันใกล้จะมีเกณฑ์ต่ำกว่านั้น 

หลายคนคงเห็นข่าวคุณแม่วัยใสเกลื่อนเต็มโซเชียลมีเดีย จนแอบนึกตำหนิในใจ สาเหตุมาจากการขาดความรอบรู้เรื่องเพศ การพูดคุยเรื่องเพศกับครอบครัวไม่ได้ นับเป็นอุปสรรคหลัก รวมถึงการถูกปิดกั้น มองว่าเรื่องเพศเป็นเรื่องหยาบ สมควรถูกปกปิด เพราะการกระตุ้นความสนใจเรื่องเพศให้ลูกสาว-ลูกชายกับกลายเป็นการชี้โพรงให้กระรอก 

8 วิธีใกล้ตัวเปลี่ยนสุขภาพแย่เป็นสุขภาพดีกับแคมเปญ ‘ชีวิตดี เริ่มที่เรา’

แต่ความเป็นจริงเรื่องเพศอยู่ในชีวิตประจำวันของเรานับแต่เกิดจนตาย เด็กสมควรได้รับความรู้เรื่องเพศครบทุกด้าน เพื่อการมีสุขภาวะทางเพศที่ดี แน่นอนว่าสุขภาพกายและสุขภาพจิตดีตามไปด้วย แต่การพูดคุยและเปิดใจกับลูกเรื่องเพศสำหรับบางครอบครัวไม่ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก สสส. เข้าใจดี เลยมีช่องทางให้ความรู้สุดทันสมัยและสะดวกรวดเร็วผ่าน  www.คุยเรื่องเพศ.com แถมมีสายด่วน 1663 สำหรับทุกช่วงวัยในการปรึกษาปัญหาท้องไม่พร้อมและเอดส์

“เราทำงานเยอะมากเพื่อแก้ปัญหาและผลักดันกฎหมายป้องกันการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น มีช่วงหนึ่งสถิติสูงมาก แต่ 6 ปีหลังจำนวนลดลง ส่วนสำคัญไม่ใช่การบอกให้เขายับยั้งชั่งใจ รักนวลสงวนตัว แต่ต้องบอกให้รู้จักการ Safe Sex เข้าใจปัญหาและรับมือกับเรื่องเพศได้ด้วย ขณะเดียวกันครอบครัว โรงเรียน สังคม ต้องตระหนักถึงปัญหาดังกล่าวร่วมกันด้วย”

ความสัมพันธ์ในครอบครัว องค์กร และชุมชน คือองค์ประกอบสำคัญของการเสริมสร้างความสุข

วันจันทร์ถึงวันศุกร์นับรวมแล้วเราใช้เวลาครึ่งหนึ่งของการตื่นนอนอยู่ในที่ทำงาน ไม่นับหนุ่ม-สาวที่ต้องทำงานวันเสาร์และวันอาทิตย์ สสส. เลยไม่ได้ใส่ใจเพียงสุขภาพกายเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับสุขภาพใจ ชวนเจ้านายคนเก่งของเราทำ ‘Happy Workplace 8 ประการ’ เน้นความสุขอย่างยั่งยืน ถ้าคนทำงานมีความสุข งานก็ย่อมมีประสิทธิภาพ

เริ่มด้วย Happy Body, Happy Heart,  Happy Society, Happy Relax, Happy Brain, Happy Soul Happy Money ปิดท้ายด้วย Happy Family เพียงบริหารความสุขทั้งแปดประการ เชื่อเลยว่าความสัมพันธ์องค์กรกระชับแน่นอน

สร้างพลังจิตอาสา เสริมพลังสร้างสังคม

“พลังจิตอาสาเป็นมิติทางจิตตปัญญา เป็นขั้นกว่าของคำว่าสุขภาพจิต บางคนใช้คำว่าคนมีจิตใหญ่ เขาพ้นจากเรื่องความสุขและความทุกข์ของตัวเองไปสู่สังคมและคนอื่น ถ้าสังคมจะดีได้ ความสำคัญด้านจิตอาสาสำคัญมาก” 

ดร.สุปรีดา เล่าว่า สสส. มีการกระตุ้นและมีเครื่องมือสำคัญ อย่างธนาคารจิตอาสา เป็นพื้นที่ให้คนมาประกาศความตั้งใจดีพร้อมแบ่งปันเวลาว่างให้กับสังคม ความพิเศษของเจ้าธนาคารจิตอาสา จะมีฟังก์ชันแนะนำงานจิตอาสาที่เหมาะกับความสนใจ ความสามารถ ทักษะ ความเข้าใจ และเวลาว่างของอาสาสมัคร น่าสนุกจนอยากขอสมัครด้วยคน!

อุบัติเหตุบนท้องถนน เรื่องร้ายที่เริ่มแก้ได้ที่ตัวเรา 

ความเสี่ยงในชีวิตมีเยอะมากมาย หนึ่งในนั้นเป็นอุบัติเหตุ ขอบอกเลยว่าเป็นการเสียชีวิตติดอันดับ 3 ของคนไทย

ปี 2561 คนไทยเสียชีวิตจากอุบัติเหตุมากถึง 20,169 ราย ประมาณวันละ 55 คน จนอนามัยโลกต้องมอบแชมป์ ‘ประเทศที่มีประชากรเสียชีวิตจากอุบัติเหตุมากที่สุดในภูมิภาคอาเชียน’ การทำงานของ สสส. แยกสำนักอุบัติเหตุออกมาดูแลเฉพาะ ด้วยการทำงานที่มีความสัมพันธ์กับคน รถ และถนน แต่! ความสูญเสีย หยุดได้ด้วยการควบคุมพฤติกรรมเสี่ยง

การดื่มเหล้ากับผลกระทบต่อสังคมคนไทย

เอ้า ชน! เสียงแก้วบรรจุเครื่องดื่มสีอำพันพุ่งเข้าหากันตรงกลางพร้อมเสียงเฮฮาของกลุ่มเพื่อน

  เรามักคุ้นกับแคมเปญ ‘งดเหล้าเข้าพรรษา’ ไหนจะคำฮิตติดหูอย่าง ‘ให้เหล้า = แช่ง’ 

หนึ่งในวัฒนธรรมดั้งเดิมของคนไทยสมัยก่อนแม้จะกินเหล้าหนักหน่วงขนาดไหนก็ตาม พอเข้าพรรษาจะหยุดทันที วัฒนธรรมนั้นเกือบเลือนลาง แต่ สสส. ฟื้นชีพกลับมาใช้กระตุกสติเพื่อให้คนลด ละ เลิก ด้วยการพูดถึงงานบุญปลอดเหล้า งานศพปลอดเหล้า แม้กระทั่งการรับน้องปลอดเหล้า เพราะคนในสังคมมองว่าการดื่มเหล้าเป็นการเข้าสังคม เป็นสัญลักษณ์ของการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ถ้าไม่กินเหล้าก็เป็นพวกไก่อ่อน สสส. ต่อสู้กับความคิดเหล่านี้หนักมาก!

พวกเขาเลยทำงานด้านวัฒนธรรมควบคู่กับการพัฒนาสิ่งแวดล้อมในการเอื้อไม่ให้ดื่มเหล้าและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เช่น การขึ้นภาษีเครื่องดื่มเหล้าและแอลกอฮอล์ จำกัดเวลาห้ามดื่ม ห้ามขาย รวมถึงการจำกัดสถานที่ขาย

8 วิธีใกล้ตัวเปลี่ยนสุขภาพแย่เป็นสุขภาพดีกับแคมเปญ ‘ชีวิตดี เริ่มที่เรา’

ความร่วมมือของสังคมไทยที่ไม่ทำร้ายกันด้วยควันบุหรี่

เพียงสูบบุหรี่ก็ทำให้คุณเป็นโรคได้สามสิบกว่าโรค เป็นมะเร็งได้ถึง 9 ชนิด ยังไม่รวมการลดสมรรถนะในการทำงาน

“เวลาเราลงพื้นสำรวจคนสูบบุหรี่ จำนวนเก้าสิบเจ็ดเปอร์เซ็นต์ ทราบพิษภัยของบุหรี่ เขารู้ยิ่งกว่าคนอื่นอีกนะ เพราะหน้าซองบอกชัดเจน แถมรู้วิธีเลิกอีกเจ็ดวิธีด้วย” คุณหมออธิบายด้วยเสียงหัวเราะ แต่เป็นที่น่าดีใจ เพราะคนสูบบุหรี่ในไทยลดลง

“การเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้คนไทยสูบบุหรี่ลดลง ผมยกตัวอย่าง สถานที่สูบหายากขึ้น ราคาบุหรี่แพงขึ้น คนในสังคมเริ่มเหล่ด้วยสายตา ตรงข้ามกับตอนคนสูบบุหรี่พุ่งจำนวน ตอนนั้นสังคมหนุน เป็นค่านิยม

“ฉะนั้น สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ทางสังคม มันผลักพฤติกรรมหมู่ เวลาเราทำงานเลยต้องทำสวนกัน ต้องผลักสิ่งแวดล้อมให้กลับมาอีกข้าง พร้อมกับกระตุ้นตัวบุคคลให้มีสำนึก และเขาต้องมีทักษะในการพาตัวเองไปถึงจุดนั้นได้ด้วย”

Writer

สุทธิดา อุ่นจิต

กรุงเทพฯ - เชียงใหม่ สู่ ลาดพร้าว - สุขุมวิท , พูดภาษาพม่าได้นิดหน่อย เป็นนักสะสมกระเป๋าผ้า ชอบหวานน้อยแต่มักได้หวานมาก