The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

ในป่าด้านตะวันตก

สภาพอากาศในคืนข้างแรม ปลายฤดูหนาว เย็นยะเยือก

ผมซุกตัวในถุงนอน ในเต็นท์ขนาดเล็ก โดยปกติในช่วงฤดูแล้งที่สายฝนทิ่งช่วงอย่างนี้ ผมมักใช้เปลนอน แต่ในภาวะที่ร่างกายกำลังมีไข้สูง การนอนในเต็นท์ดูจะช่วยให้ร่างกายสบายขึ้น

ในความมืด ผมได้กลิ่นน้ำหอมที่คุ้นเคย เป็นน้ำหอมซึ่งพ่อใช้ทาหลังโกนหนวด และเราทาน้ำหอมนี้ให้พ่อในวันที่พ่อจากไปด้วย

ผมลืมตาเห็นพ่อนั่งอยู่ พ่อจับที่เท้าผม 

 “เป็นอย่างไรบ้างลูก” พ่อถาม

 “พอไหวครับพ่อ” ผมตอบ

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับใน ทุ่งใหญ่นเรศวร ที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

กวางผา มีความเชื่อว่าซากของพวกมันมีสรรพคุณในการรักษาโรค พวกมันจึงถูกฆ่าเพราะเหตุนี้ นี่ย่อมไม่ใช่เรื่องดีๆ ของพวกมัน

ผมนึกถึงเรื่องนี้ในตอนเช้าอย่างไม่แน่ใจนักหรอกว่า เป็นเพราะพิษไข้จึงสร้างภาพขึ้นหรือเป็นเพราะ จินตนาการ 

อย่างไรก็เถอะ นี่คือเรื่องดีๆ ที่เกิดขึ้น

คล้ายเป็นคำตอบที่ผมตอบเสมอเมื่อมีคนถามว่า ทำงานในป่าเคยพบเจอกับเรื่องลี้ลับบ้างไหม 

พูดตามจริง ผมพบเจอบ่อยๆ

แต่ทุกเรื่องที่พบ มันคือ “เรื่องดีๆ ”

ทีออพอ คือชื่อผู้ชายวัย 30 ปลายๆ เกิดที่บ้านกุยต้ะ หมู่บ้านเล็กๆ ในพื้นที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก

ผมร่วมทำงานกับเขา ตอนที่เขาเข้ามาเป็นหนึ่งในเจ้าหน้าที่สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่าที่ทำภารกิจร่วมกับเจ้าหน้า ของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ สำรวจประชากรเสือโคร่งทั่วพื้นที่ป่าด้านตะวันตก

บ้านทีออพออยู่ไม่ไกลจากป่าทุ่งใหญ่นเรศวร

เขาช่วยทีมได้มาก  เชี่ยวชาญพื้นที่เดินป่า อึด แบกสัมภาระหนักๆ โดยไม่บ่น

เวลากินก็ง่าย ขอมีข้าว น้ำพริก แค่นี้ก็อยู่ในป่าได้เป็นเดือน

การสำรวจประชากรเสือโคร่งโดยใช้กล้องดักถ่ายได้ผลการจำแนกเสือโคร่งแต่ละตัวที่แม่นยำ เพราะลายพวกมัน เป็นเหมือนลายนิ้วมือคน ซึ่งแต่ละตัวไม่เหมือนกัน

หลังเสร็จงานในป่าทุ่งใหญ่ฯ ทีมเดินทางกลับสถานีเขานางรำ เพื่อรายงานข้อมูลและเตรียมตัวไปทำงานในป่า แห่งใหม่

ทีออพอมาด้วย เขาค่อนข้างเงียบขรึม ไม่ช่างพูด แม้แต่เวลาร่วมวงเหล้าขาวในตอนเย็นๆ เหล้าหมดหลายขวด แต่นิสัยทีออพอก็ไม่เปลี่ยน

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับในทุ่งใหญ่นเรศวรที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

เสือโคร่ง ความยากลำบากของเสือวัยรุ่นนั้นมีมาก ต้องใช้เวลาบ่มเพาะร่างกายและจิตใจกระทั่งเข้มแข็ง เพื่อความพร้อมในการ ‘เบียด’ เจ้าถิ่นเดิมออกไป เพื่อครอบครองถิ่นแทน

“เดินป่ากับทีออพอแถวทุ่งใหญ่ไม่ต้องใช้จีพีเอสหรอกครับ เขารู้ด่านหมดแหละ” เพื่อนๆ ยกย่อง 

ผมมองหน้าทีออพอที่อยู่ในชุดกางเกงลายพรางป่าไม้เก่าๆ เสื้อยืดคอกลมสีเลือดหมู ที่หน้าอกมี คำว่า ‘TIGER FOREVER’ ใบหน้าเขาดูซีดเซียว

“ทีออพอเขาไม่ค่อยสบายครับ บ่นปวดตามกระดูกมาสองวันแล้ว” จักรสินเพื่อนร่วมห้องบอก

หลังจากนั้นอีก 4 วัน ทีออพอก็กลับบ้าน

เรื่องของทีออพอเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ทำให้ผมรู้ว่า เรื่องราวบางอย่างที่เกิดขึ้นหรือพบเจอในป่า มองผ่านๆ มันคล้ายเรื่องน่ากลัว พิสูจน์ไม่ได้

แต่สิ่งที่ปรากฏให้เห็นนั้น ไม่ใช่สิ่งอันตรายแต่อย่างใด

กลางเดือนมกราคม

นี่คือช่วงเวลาแห่งฤดูแล้งของสัตว์ป่า สายน้ำในลำห้วยสายเล็กๆ แห้งเหือด สภาพป่าโปร่งโล่ง ต้นไม้ทิ้งใบ เหลือแค่กิ่งโกร๋นๆ

กลางวันอากาศร้อนจัด อบอ้าว ลมพัดใบไม้แห้งปลิวว่อนถึงกลางคืนจนเช้ามืด อุณภูมิลดต่ำเหลือเพียง 10 กว่าองศา

กวางตัวผู้โตเต็มวัย นี่คือฤดูแห่งความรักของพวกมัน วันทั้งวันทำเพียงเดินตามตัวเมียที่พร้อมรับการผสม

เป็นไปได้ว่าช่วงนี้การระมัดระวังตัวของมันลดลง

งานของเสือจึงง่ายดายขึ้น ท่ามกลางอากาศร้อนอบอ้าว เสือลากซากไปไว้ไม่ไกลจากแหล่งที่ยังมีน้ำหลงเหลือ

หลังจากกิน เสือจำเป็นต้องกินน้ำ จากกล้องดักถ่ายที่เราตั้งไว้ใกล้ซากกวาง เราเห็นว่าเสือกินเนื้อสลับกับเดินไปกินน้ำตลอด

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับในทุ่งใหญ่นเรศวรที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

กวาง กวางตัวผู้โตเต็มวัย ในช่วงฤดูกาลแห่งความรักการระมัดระวังตัวลดลง พวกมันตกเป็นเหยื่อเสือง่ายขึ้น

ในฤดูกาลนี้ สัตว์ตัวผู้ตกเป็นเหยื่อเสือมากขึ้น

ความรักมักทำให้เกิดความทุกข์

แต่ดูเหมือนเสือจะไม่ได้คิดเช่นนี้ 

ทีออพอไม่สบายมากขึ้น จักรสินพาไปรักษาที่โรงพยาบาลในอำเภอ เขาอยู่ในโรงพยาบาล 3 วัน ผลการตรวจไม่พบโรคเมืองร้อนโรคใด

เช้าวันที่ 4  ทีออพอหายไป เขาหนีกลับบ้าน

จักรสินตามไปพบที่ท่ารถเมล์

“เขาบอกว่าจะรีบกลับไปทำพิธีที่บ้านครับ อยู่ไม่ได้แล้ว” จักรสินเล่า

“เขาบอกฝันเห็นผู้หญิงสองคนมาชวนไปอยู่ด้วย เขาบอกไปไม่ได้หรอก เพราะมีลูกมีเมียแล้ว” จักรสินเล่าต่อ

“อีกคืนหนึ่งเขาฝันว่าผู้หญิงสองคนนั้นมาหาอีก คราวนี้มีผู้ชายมาด้วย และบอกว่าให้เวลาสามวัน ถ้าไม่ไปจะให้พี่ชายมาเอาตัวไป”

ด้วยเหตุผลนี้  ทีออพอจึงรีบกลับไปเพื่อทำพิธีที่บ้าน

ทีออพอนั่งรถถึงอำเภอแม่สอด  มีอาการปวดท้องอย่างรุนแรง คนช่วยพาส่งโรงพยาบาล หมอพบว่าไส้ติ่งอักเสบต้องผ่าตัดด่วน

“ปลอดภัยดีแล้วครับตอนนี้”  จักรสินบอก เขาโทรศัพท์ถามข่าวจากทีออพอ 

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับ ในทุ่งใหญ่นเรศวร ที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

สมเสร็จ พวกมันค่อนข้างลึกลับ หลายแห่งเชื่อว่าพวกมันเป็นพาหนะของพระเจ้า ขณะบางที่เชื่อว่ามันคือตัวที่ทำให้เกิดโชคร้าย จึงต้องฆ่าเมื่อพบเจอ และนี่ย่อมไม่ใช่เรื่องดีๆ ของสมเสร็จเช่นกัน

ผมนึกถึงเรื่องที่ทีออพอพบในความฝัน

ผู้หญิงให้เวลาเขา 3 วัน ไม่เช่นนั้นจะให้พี่ชายมาเอาตัวไป

เวลา 3 วัน ถ้าทีออพออยู่ในป่า เขาคงเสียชีวิตเพราะไส้ติ่งแตก

นี่คือการมาเตือนอย่างหวังดี

นี่คือเรื่องดีๆ

ในฤดูกาลที่สัตว์ตัวผู้ตกเป็นเหยื่อง่าย  

นี่ก็ไม่ใช่เรื่องร้ายหรือเรื่องความเหี้ยมโหดของเสือ 

“ในป่ามีเรื่องลี้ลับไหม” กับคำถามที่เกิดขึ้นบ่อยๆ

ผมไม่แน่ใจนักว่า ‘เรื่องดีๆ’  ที่เขียนมาจนถึงบรรทัดนี้

จะตอบได้ตรงคำถามไหม

สารคดีสัญชาติไทย

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

ราว ๆ สิบกว่าปีที่แล้ว ไม่นานนักหรอก ผมจำได้ว่าขณะทำงานในป่า เรามีความรู้สึกคล้ายอยู่ ‘หลังเขา’ เหมือนตัดขาดออกจากโลกภายนอก ติดต่อผู้คนได้เพียงจากวิทยุสื่อสาร ซึ่งหลายครั้งเราก็อยู่ในที่อับสัญญาณ ห่างไกลความเจริญ สิ่งที่ทำให้รู้สึกว่าในป่าที่เราอยู่ไม่กันดารนัก คือ มีเครื่องบินผ่าน 

ตอนดึก ๆ ทุกคืน เมื่อต้องใช้เวลาในแคมป์นาน ๆ เพื่อเฝ้ารอสัตว์ป่า หลาย ๆ ครั้งเราไม่รู้หรอกว่าจะใช้เวลานานแค่ไหน เพราะการทำงานในป่านั้น สัตว์ป่าเป็นผู้กำหนดเวลา ไม่ใช่เรา นอกจากเครื่องมือ เครื่องใช้สำหรับทำงาน เสบียงและอื่น ๆ เพื่อการอยู่ในป่านาน ๆ แล้ว เรามีอุปกรณ์สำคัญซึ่งขาดไม่ได้อีกอย่างหนึ่ง นั่นคือ วิทยุทรานซิสเตอร์ ไม่ใช่วิทยุยี่ห้อใดก็ได้ คนทำงานในป่ารู้ดีว่า ต้องเป็นวิทยุยี่ห้อ ธานินทร์ เพราะยี่ห้อนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า รับคลื่นได้ดีกว่า

เดินทางถึงแคมป์ บางคนหาที่ผูกเปล กางเต็นท์ เตรียมที่ประกอบอาหาร ที่วางเสบียง ห่างจากที่นอนอยู่หลายวัน ต้องหลีกเลี่ยงปัจจัยอันทำให้มดมารุม จะมีคนหนึ่งลากสายไฟปีนขึ้นต้นไม้เอาไปเกาะยอดไม้สูง ๆ เพื่อเป็นเสาอากาศวิทยุ อันจะเป็นสิ่งที่ทำให้เราไม่รู้สึกว่าอยู่หลังเขาเท่าใดนัก ไม่ได้ตัดขาดจากโลก

เรารับรู้เรื่องราวจากทั่วโลกด้วยคลื่นที่มาขาด ๆ หาย ๆ

ในตอนนั้น เป็นช่วงเวลาที่คนบนโลกรู้แล้วว่า โลกที่เราอยู่เริ่มเปลี่ยนแปลง มีการศึกษาวิจัยมีข้อมูลมากมาย อันทำให้รู้ว่าสาเหตุภัยพิบัติต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นนั่นเป็นเพราะเราทำลายสภาพแวดล้อม จนกระทั่งวงจรต่าง ๆ ขาดสะบั้น

คนบนโลกจำนวนไม่น้อยพยายามร่วมมือแก้ไข ปกป้อง

ความรู้ต่าง ๆ ไม่ใช่ข้อมูลลับ ไม่ใช่ข้อมูลใหม่ แต่ดูเหมือนคนจำนวนหนึ่งจะไม่ใส่ใจฟัง รวมทั้งเชื่อว่า วิถีการพัฒนาไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วเท่านั้นจะทำให้มีชีวิตที่ดี

เป็นความจริงที่เชื่อว่าไกลตัว

แต่เมื่อรับฟังอยู่ในที่ไกล ๆ ในป่า เรารับรู้ได้ดีว่า หลายเรื่องราวไม่ไกลตัวเราเลย

หม่อมเชน-ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ เข้าป่ากับวิทยุธานินทร์ และการค้นพบความจริงจากสัตว์
หมูป่า

ถึงวันนี้ ไม่น่าจะมีใครสงสัยอีกแล้วว่า ภาวะโลกร้อนเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจริง และส่งผลกระทบรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ และผลกระทบนี้ไม่ได้เดือดร้อนแค่คน ชีวิตต่าง ๆ ในป่าก็เลี่ยงไม่พ้น

ในความเป็นจริง คำว่า ‘ภาวะโลกร้อน’ หรือเรื่องของอุณหภูมิที่เพิ่มช้า ๆ ทั่วโลกนั้น เป็นเพียงหนึ่งในหลายสิ่งที่กำลังเปลี่ยนแปลงเท่านั้น รวมทั้งเป็นแค่ดัชนีหลักตัวหนึ่งที่ใช้วัดสถานการณ์ สภาพภูมิอากาศ ซึ่งกำลังเปลี่ยนแปลงไปทั้งระบบ ไม่ว่าจะเป็นกระแสลม กระแสคลื่นในมหาสมุทร การเกิดพายุ การกระจายของโรคระบาด คลื่นความร้อน การก่อตัว การละลายของหิมะบนยอดเขา ไฟป่า อุทกภัย และภัยแล้ง

อุณหภูมิจึงคล้ายเป็นแค่เศษเสี้ยวของปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น

สภาพอากาศหนาวเย็น ฝนตกกลางฤดูแล้ง พืชอาหารออกผลน้อย ไม่มีไฟป่าเผาทุ่ง ไม่มีระบัดหรือหญ้าอ่อน ๆ ที่สัตว์กินพืชรอ

หม่อมเชน-ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ เข้าป่ากับวิทยุธานินทร์ และการค้นพบความจริงจากสัตว์
ค่าง กินใบไม้มากกว่าผลไม้ และพวกมันใช้แสงแดดอุ่น ๆ ยามเช้าช่วยให้หายเปียกชื้น
หม่อมเชน-ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ เข้าป่ากับวิทยุธานินทร์ และการค้นพบความจริงจากสัตว์
สมเสร็จ พวกมันเดินทางโดยมีแหล่งอาหารเป็นตัวกำหนด

ในป่า ชีวิตต่างต้องปรับตัว นกเงือกตัวเมียจำนวนมากเลือกออกจากโพรงที่ขังตัวเองไว้ ทิ้งไข่ พวกมันรู้ดีว่านี่ไม่ใช่ปีที่จะเลี้ยงลูกให้มีชีวิตที่ดีได้ หยุด เพื่อรอเวลาเหมาะสม เป็นสิ่งที่พวกมันเลือกทำ

ช่วงเวลาที่ฝนทิ้งช่วง ทั้งที่ควรเป็นเวลาแห่งฝน ช้างนำโขลงโดยตัวเมียอาวุโส พาสมาชิกในครอบครัวหยุดที่แอ่งน้ำเล็ก ๆ ใช้ตีนแข็งแรงขุดดินเป็นหลุมน้ำซึม ให้ดินทรายเป็นเครื่องกรองน้ำ 

สัตว์ป่ารับรู้ ยอมรับการปรับตัวเพื่ออยู่ให้รอด เป็นสิ่งหนึ่งในวิถี

วิทยุทรานซิสเตอร์ของ ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ ช่างภาพสัตว์ป่า และพฤติกรรมของสัตว์ที่บอกเราว่า โลกไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
วิทยุทรานซิสเตอร์ของ ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ ช่างภาพสัตว์ป่า และพฤติกรรมของสัตว์ที่บอกเราว่า โลกไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
ช้างโขลงที่มีลูกเล็ก ใช้แอ่งน้ำเล็ก ๆ บรรเทาความกระหาย ในวันที่ป่าควรชื้นด้วยสายฝน

การปรับตัวจำเป็น คนทำงานเกี่ยวข้องกับธรรมชาติ หากใครไม่พูดถึงภาวะโลกร้อน คล้ายจะตกขบวนรถ 

แต่งานก็ไม่ได้ง่ายขึ้นสักเท่าไหร่

โลกจะร้อนหรือเย็น มีความจริงอยู่ว่า สัตว์ป่ายังคงถูกล่า

13 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 ลูกเสือโคร่ง ลูกนกเงือกกรามช้างจำนวนหนึ่ง ถูกพบขณะเตรียมส่งผู้ซื้อ การซื้อขายสัตว์ป่าทั้งเป็นซากและยังมีชีวิตเฟื่องฟู

อวัยวะสัตว์ ตั้งแต่ช้าง เสือโคร่ง ลิ่น เป็นที่ต้องการ สัตว์ที่ถูกพบเดินทางไปไม่ถึงปลายทาง กลายเป็น ‘ของกลาง’ คล้ายจะต้องติดอยู่ในกรงไปตลอดชีวิต

สัตว์ป่าที่ดีคือสัตว์ป่าที่ตายแล้ว ดูเหมือนจะเป็นความเชื่ออันไม่เปลี่ยนแปลง ไม่ว่าโลกจะเดินไปถึงไหน

ความเชื่อในเรื่องราวสัตว์ป่า ทำให้พวกมันสิ้นอนาคต แต่มีความจริงที่ทำให้พวกมันอยู่รอด 

มีชาวสวนส่วนหนึ่งใช้นกที่หลายคนเชื่อว่า พวกมันเป็นลางร้ายช่วยกำจัดหนูในสวน แมลงอย่างผึ้งนั้น เกษตรกรใช้พวกมันผสมเกสรต้นผลไม้ให้นานแล้ว

ถึงวันนี้ ทำงานในป่า วิทยุทรานซิสเตอร์ไร้ความสำคัญ สัญญาณโทรศัพท์ครอบคลุมไปเกือบทั่วทุกพื้นที่

มีข่าวสาร ข้อมูลมหาศาล ข้อมูลหาได้ง่ายดาย

กระนั้นก็เถอะ บางสิ่งคล้ายจะไม่เปลี่ยนแปลง

แววตาลูกเสือโคร่งที่ตกเป็น ‘ของกลาง’ ทำให้ผมต้องยอมรับว่า ในวันที่ความรู้ข้อมูลหาได้ง่ายเพียงแค่ปลายนิ้ว ยังมีคนจำนวนไม่น้อย ใช้ ‘ความเชื่อ’ ในการดำรงชีวิต

มีโอกาสได้อยู่ใกล้สัตว์ป่า พวกมันนี่แหละ สอนให้ผมรู้ว่า ความจริงบนโลกนี้เป็นอย่างไร

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load