The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

ในป่าด้านตะวันตก

สภาพอากาศในคืนข้างแรม ปลายฤดูหนาว เย็นยะเยือก

ผมซุกตัวในถุงนอน ในเต็นท์ขนาดเล็ก โดยปกติในช่วงฤดูแล้งที่สายฝนทิ่งช่วงอย่างนี้ ผมมักใช้เปลนอน แต่ในภาวะที่ร่างกายกำลังมีไข้สูง การนอนในเต็นท์ดูจะช่วยให้ร่างกายสบายขึ้น

ในความมืด ผมได้กลิ่นน้ำหอมที่คุ้นเคย เป็นน้ำหอมซึ่งพ่อใช้ทาหลังโกนหนวด และเราทาน้ำหอมนี้ให้พ่อในวันที่พ่อจากไปด้วย

ผมลืมตาเห็นพ่อนั่งอยู่ พ่อจับที่เท้าผม 

 “เป็นอย่างไรบ้างลูก” พ่อถาม

 “พอไหวครับพ่อ” ผมตอบ

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับใน ทุ่งใหญ่นเรศวร ที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

กวางผา มีความเชื่อว่าซากของพวกมันมีสรรพคุณในการรักษาโรค พวกมันจึงถูกฆ่าเพราะเหตุนี้ นี่ย่อมไม่ใช่เรื่องดีๆ ของพวกมัน

ผมนึกถึงเรื่องนี้ในตอนเช้าอย่างไม่แน่ใจนักหรอกว่า เป็นเพราะพิษไข้จึงสร้างภาพขึ้นหรือเป็นเพราะ จินตนาการ 

อย่างไรก็เถอะ นี่คือเรื่องดีๆ ที่เกิดขึ้น

คล้ายเป็นคำตอบที่ผมตอบเสมอเมื่อมีคนถามว่า ทำงานในป่าเคยพบเจอกับเรื่องลี้ลับบ้างไหม 

พูดตามจริง ผมพบเจอบ่อยๆ

แต่ทุกเรื่องที่พบ มันคือ “เรื่องดีๆ ”

ทีออพอ คือชื่อผู้ชายวัย 30 ปลายๆ เกิดที่บ้านกุยต้ะ หมู่บ้านเล็กๆ ในพื้นที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก

ผมร่วมทำงานกับเขา ตอนที่เขาเข้ามาเป็นหนึ่งในเจ้าหน้าที่สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่าที่ทำภารกิจร่วมกับเจ้าหน้า ของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ สำรวจประชากรเสือโคร่งทั่วพื้นที่ป่าด้านตะวันตก

บ้านทีออพออยู่ไม่ไกลจากป่าทุ่งใหญ่นเรศวร

เขาช่วยทีมได้มาก  เชี่ยวชาญพื้นที่เดินป่า อึด แบกสัมภาระหนักๆ โดยไม่บ่น

เวลากินก็ง่าย ขอมีข้าว น้ำพริก แค่นี้ก็อยู่ในป่าได้เป็นเดือน

การสำรวจประชากรเสือโคร่งโดยใช้กล้องดักถ่ายได้ผลการจำแนกเสือโคร่งแต่ละตัวที่แม่นยำ เพราะลายพวกมัน เป็นเหมือนลายนิ้วมือคน ซึ่งแต่ละตัวไม่เหมือนกัน

หลังเสร็จงานในป่าทุ่งใหญ่ฯ ทีมเดินทางกลับสถานีเขานางรำ เพื่อรายงานข้อมูลและเตรียมตัวไปทำงานในป่า แห่งใหม่

ทีออพอมาด้วย เขาค่อนข้างเงียบขรึม ไม่ช่างพูด แม้แต่เวลาร่วมวงเหล้าขาวในตอนเย็นๆ เหล้าหมดหลายขวด แต่นิสัยทีออพอก็ไม่เปลี่ยน

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับในทุ่งใหญ่นเรศวรที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

เสือโคร่ง ความยากลำบากของเสือวัยรุ่นนั้นมีมาก ต้องใช้เวลาบ่มเพาะร่างกายและจิตใจกระทั่งเข้มแข็ง เพื่อความพร้อมในการ ‘เบียด’ เจ้าถิ่นเดิมออกไป เพื่อครอบครองถิ่นแทน

“เดินป่ากับทีออพอแถวทุ่งใหญ่ไม่ต้องใช้จีพีเอสหรอกครับ เขารู้ด่านหมดแหละ” เพื่อนๆ ยกย่อง 

ผมมองหน้าทีออพอที่อยู่ในชุดกางเกงลายพรางป่าไม้เก่าๆ เสื้อยืดคอกลมสีเลือดหมู ที่หน้าอกมี คำว่า ‘TIGER FOREVER’ ใบหน้าเขาดูซีดเซียว

“ทีออพอเขาไม่ค่อยสบายครับ บ่นปวดตามกระดูกมาสองวันแล้ว” จักรสินเพื่อนร่วมห้องบอก

หลังจากนั้นอีก 4 วัน ทีออพอก็กลับบ้าน

เรื่องของทีออพอเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ทำให้ผมรู้ว่า เรื่องราวบางอย่างที่เกิดขึ้นหรือพบเจอในป่า มองผ่านๆ มันคล้ายเรื่องน่ากลัว พิสูจน์ไม่ได้

แต่สิ่งที่ปรากฏให้เห็นนั้น ไม่ใช่สิ่งอันตรายแต่อย่างใด

กลางเดือนมกราคม

นี่คือช่วงเวลาแห่งฤดูแล้งของสัตว์ป่า สายน้ำในลำห้วยสายเล็กๆ แห้งเหือด สภาพป่าโปร่งโล่ง ต้นไม้ทิ้งใบ เหลือแค่กิ่งโกร๋นๆ

กลางวันอากาศร้อนจัด อบอ้าว ลมพัดใบไม้แห้งปลิวว่อนถึงกลางคืนจนเช้ามืด อุณภูมิลดต่ำเหลือเพียง 10 กว่าองศา

กวางตัวผู้โตเต็มวัย นี่คือฤดูแห่งความรักของพวกมัน วันทั้งวันทำเพียงเดินตามตัวเมียที่พร้อมรับการผสม

เป็นไปได้ว่าช่วงนี้การระมัดระวังตัวของมันลดลง

งานของเสือจึงง่ายดายขึ้น ท่ามกลางอากาศร้อนอบอ้าว เสือลากซากไปไว้ไม่ไกลจากแหล่งที่ยังมีน้ำหลงเหลือ

หลังจากกิน เสือจำเป็นต้องกินน้ำ จากกล้องดักถ่ายที่เราตั้งไว้ใกล้ซากกวาง เราเห็นว่าเสือกินเนื้อสลับกับเดินไปกินน้ำตลอด

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับในทุ่งใหญ่นเรศวรที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

กวาง กวางตัวผู้โตเต็มวัย ในช่วงฤดูกาลแห่งความรักการระมัดระวังตัวลดลง พวกมันตกเป็นเหยื่อเสือง่ายขึ้น

ในฤดูกาลนี้ สัตว์ตัวผู้ตกเป็นเหยื่อเสือมากขึ้น

ความรักมักทำให้เกิดความทุกข์

แต่ดูเหมือนเสือจะไม่ได้คิดเช่นนี้ 

ทีออพอไม่สบายมากขึ้น จักรสินพาไปรักษาที่โรงพยาบาลในอำเภอ เขาอยู่ในโรงพยาบาล 3 วัน ผลการตรวจไม่พบโรคเมืองร้อนโรคใด

เช้าวันที่ 4  ทีออพอหายไป เขาหนีกลับบ้าน

จักรสินตามไปพบที่ท่ารถเมล์

“เขาบอกว่าจะรีบกลับไปทำพิธีที่บ้านครับ อยู่ไม่ได้แล้ว” จักรสินเล่า

“เขาบอกฝันเห็นผู้หญิงสองคนมาชวนไปอยู่ด้วย เขาบอกไปไม่ได้หรอก เพราะมีลูกมีเมียแล้ว” จักรสินเล่าต่อ

“อีกคืนหนึ่งเขาฝันว่าผู้หญิงสองคนนั้นมาหาอีก คราวนี้มีผู้ชายมาด้วย และบอกว่าให้เวลาสามวัน ถ้าไม่ไปจะให้พี่ชายมาเอาตัวไป”

ด้วยเหตุผลนี้  ทีออพอจึงรีบกลับไปเพื่อทำพิธีที่บ้าน

ทีออพอนั่งรถถึงอำเภอแม่สอด  มีอาการปวดท้องอย่างรุนแรง คนช่วยพาส่งโรงพยาบาล หมอพบว่าไส้ติ่งอักเสบต้องผ่าตัดด่วน

“ปลอดภัยดีแล้วครับตอนนี้”  จักรสินบอก เขาโทรศัพท์ถามข่าวจากทีออพอ 

‘ทีออพอ’ ผู้รอดตายเพราะเรื่องลี้ลับ ในทุ่งใหญ่นเรศวร ที่ไม่อันตราย แต่กลายเป็นเรื่องดีๆ

สมเสร็จ พวกมันค่อนข้างลึกลับ หลายแห่งเชื่อว่าพวกมันเป็นพาหนะของพระเจ้า ขณะบางที่เชื่อว่ามันคือตัวที่ทำให้เกิดโชคร้าย จึงต้องฆ่าเมื่อพบเจอ และนี่ย่อมไม่ใช่เรื่องดีๆ ของสมเสร็จเช่นกัน

ผมนึกถึงเรื่องที่ทีออพอพบในความฝัน

ผู้หญิงให้เวลาเขา 3 วัน ไม่เช่นนั้นจะให้พี่ชายมาเอาตัวไป

เวลา 3 วัน ถ้าทีออพออยู่ในป่า เขาคงเสียชีวิตเพราะไส้ติ่งแตก

นี่คือการมาเตือนอย่างหวังดี

นี่คือเรื่องดีๆ

ในฤดูกาลที่สัตว์ตัวผู้ตกเป็นเหยื่อง่าย  

นี่ก็ไม่ใช่เรื่องร้ายหรือเรื่องความเหี้ยมโหดของเสือ 

“ในป่ามีเรื่องลี้ลับไหม” กับคำถามที่เกิดขึ้นบ่อยๆ

ผมไม่แน่ใจนักว่า ‘เรื่องดีๆ’  ที่เขียนมาจนถึงบรรทัดนี้

จะตอบได้ตรงคำถามไหม

สารคดีสัญชาติไทย

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

24 พฤศจิกายน 2565

ต้นเดือนพฤศจิกายน 

ผมนั่งอยู่ที่เดิมตั้งแต่เช้าจนพลบค่ำเป็นเวลาหลายวัน ใช้ซุ้มบังไพรแคบ ๆ ที่ตั้งอยู่ริมฝั่งลำห้วย ซึ่งขยายกว้างเพราะสายน้ำหลากรุนแรงในช่วงฤดูฝนที่ผ่านมา ฝั่งตรงข้ามเยื้อง ๆ กับซุ้มบังไพร ตลิ่งสูงมีร่องรอยสัตว์ป่าเดินลงลำห้วยเป็นเส้นทางประจำ บริเวณนี้ระดับน้ำไม่ลึกนัก ช้าง วัวแดง รวมทั้งหมูป่า เลือกใช้จุดนี้เป็นที่ข้ามมาอีกฝั่ง 

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
หมูป่าตัวผู้เดินข้ามลำห้วย โดยที่หมูป่าฝูงใหญ่เดินข้ามไปก่อนหน้า

ผมใช้เวลาร่วมกับพวกมัน ไม่ได้รับความไว้วางใจนักหรอก ช้างเดินข้ามน้ำเรื่อย ๆ ใช้งวงดูดน้ำส่งเข้าปาก มันชะงักเมื่อเดินถึงกลางลำห้วยเพราะได้กลิ่นผม หยุดเขม้นมองก่อนค่อย ๆ เดินต่อ สายตามองมาทางผมตลอด เช่นเดียวกับฝูงวัวแดงและหมูป่า กลิ่นกายคนสำหรับพวกมันคือสัตว์ผู้ล่าชนิดหนึ่งที่พวกมันไม่เคยวางใจ 

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
ช้างเลือกใช้จุดข้ามลำห้วยจุดเดียวกับสัตว์ตัวอื่น ๆ

ดูเหมือนจะมีแต่นกยูงซึ่งคล้ายจะไม่สนใจอะไร นกยูงตัวผู้ในช่วงเวลานี้มีหางยาวสลวย หางยาวเป็นเครื่องมือสำหรับรำแพนอวดความแข็งแรงเพื่อให้ตัวเมียเลือก ขณะตัวเมียนับสิบตัวคล้ายจะไม่สนใจ และเมื่อมีตัวผู้เข้ามามากกว่าหนึ่งตัว การรำแพนประชันจึงเลี่ยงไม่พ้น

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน

นกกระเต็นใหญ่ส่งเสียงก้อง มันบินมาเกาะกิ่งไผ่ที่ยาวโค้งลง การหันหลังให้ดวงอาทิตย์ช่วยซ่อนตัวจากปลา หากมองขึ้นมาจะเห็นเพียงเงาดำ เป็น ‘ทริค’ อย่างหนึ่งที่เหล่านกกินปลาใช้ กระนั้นก็เถอะ เช่นเดียวกับสัตว์ผู้ล่าตัวอื่น ๆ ร่างกายที่ได้รับการออกแบบมาอย่างเหมาะสม รวมทั้งทักษะต่าง ๆ ซึ่งรับการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ก็ใช่ว่าจะทำให้การโผลงจับปลาประสบผลทุกครั้ง

บินขึ้นกลับมา เกาะบนกิ่งไผ่ด้วยปากว่างเปล่า รอเพื่อเริ่มต้นอีกครั้ง

กับเหล่าสัตว์ผู้ล่า ความล้มเหลวของพวกมันเป็นเรื่องที่ไม่มีใครเห็น

การมาถึงที่นี่มีโอกาสได้ ‘เห็น’ ความเป็นไปรอบ ๆ ใช้เวลาไปไม่น้อย หนทางมาถึงไม่ราบเรียบ เพราะมันเป็นเส้นทางที่เราเรียกว่า ‘ทางป่า’

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
ต้นเดือนพฤศจิกายนเป็นเวลาที่สายลมหนาวเข้าครอบคลุมผืนป่าแล้ว เป็นช่วงเวลาแห่งความรักของนกยูง เหล่าตัวผู้มีหางยาวเป็นเครื่องมือรำแพนเรียกร้องความสนใจจากตัวเมีย

การเดินทางสัญจรบนทางในป่าถึงวันนี้มีเครื่องมือบอกพิกัดอันบอกได้ว่าตอนนี้เราอยู่ที่ใด รวมทั้งบอกระยะทางทิศทางของจุดหมายที่กำลังมุ่งหน้า แม้ยังไม่เคยไปมาก่อนได้อย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม เรายังไม่ละเลยหรือทิ้งวิธีการเดิม ๆ ขณะเดินทางในป่า การสังเกตทิวเขา ต้นไม้ จำเป็น สิ่งหนึ่งที่คนในป่าใช้คือตั้งชื่อเรียกสถานที่นั้น ๆ ไว้เป็นที่รับรู้ ใครพูดถึงก็จะเข้าใจกัน ทั้งเส้นทางที่ใช้รถ และด่านที่เราใช้ร่วมกับสัตว์ป่า

เรามี ‘มอเปรต’ ฟังชื่อแล้วน่ากลัว แต่เห็นภาพว่าชันมาก มี ‘เนินกระทิง’ มีคนถูกกระทิงวิ่งเข้าชาร์จ จนซี่โครงหักที่เนินนี้ อีกทั้งมี ‘มอตาจ่อย’ ได้ชื่อว่าชันและลื่น กระทั่งรถกำลังดี ๆ ก็ไต่พ้นไปได้ยาก ต้องเข็นรถจนจ่อยไปตาม ๆ กัน

ชื่อส่วนใหญ่สำหรับผู้ไม่คุ้นก็เข้าใจได้ แต่บางชื่อต้องถามที่มาที่ไปจากคนเก่า ๆ

ทางป่านั้น ไม่ว่าจะอยู่ในช่วงฤดูกาลใดก็ผ่านไปไม่ง่ายนัก อุปสรรคเกิดขึ้นได้เสมอ โดยเฉพาะในช่วงฝนซึ่งกำหนดเวลาไม่ได้ เพราะเราไม่รู้หรอกว่าต้องเลื่อยไม้กี่ต้นที่ล้มขวาง ไม่รู้ว่าลำห้วยจะมีระดับน้ำสูงเกินรถจะข้ามได้หรือไม่ บางครั้งรถติดในหล่มจนต้องแขวนเปลนอนข้าง ๆ รถ รุ่งเช้าค่อยหาทางนำรถขึ้นจากหล่มต่อ

เช่นนี้เราอาจได้รับเกียรติให้เป็นชื่อหล่มนั้น

เรื่องจริงขณะอยู่บนทางในป่าอย่างหนึ่งคือ เมื่อรถติดหล่ม ดูเหมือนสายฝนพร้อมโปรยมาร่วมวง

เมื่อผ่านพ้นหล่มแรกไปแล้ว มีอีกหลายหล่มรออยู่เบื้องหน้า

สัญจรอยู่บนทางป่า หากยังตั้งใจไปให้ถึงจุดหมาย การผ่านพ้นหล่มไปให้ได้จำเป็น อีกเรื่องที่สำคัญคือขึ้นจากหล่มที่ติดอยู่ให้ได้ โดยไม่พะวงกับหล่มที่รออยู่ข้างหน้า

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน
กลางวันแสงแดดจัด สภาพอากาศอบอ้าว ควายป่ามุ่งหน้ามาที่ลำห้วยเพื่อแช่น้ำคลายความร้อน

ทางป่า นอกจากฝนและหล่มลึกลื่นไถล บรรดารากไม้ใหญ่น้อยที่โผล่พ้นดินจะต้านล้อ ถ้าจับพวงมาลัยรถไม่ดีมืออาจถูกพวงมาลัยหมุนอย่างรวดเร็วฟาดมือเคล็ด จึงมีการสอนต่อ ๆ กันมาถึงวิธีขับรถในช่วงฤดูฝน และทักษะการเดินทางในป่าอีกสารพัด

รากไม้โผล่เพราะหน้าดินถูกสายน้ำพัดไปหมด อีกจุดที่ต้องระวังมาก ๆ คือสะพานข้ามลำห้วย

สะพานบางแห่งมีระดับต่ำ ๆ บางแห่งสูงลิบจากเบื้องล่าง แต่ที่เหมือน ๆ กันทุกสะพานคือ มีเพียงขอนไม้ขนาดพอดีล้อรถ 2 ท่อนพาดอยู่เท่านั้น

ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไรที่จะพลาดตกสะพาน ไม่ว่าจะเคยผ่านสะพานนี้มานับครั้งไม่ถ้วนแล้ว

 ฝนตก เดินในทางป่า เสื้อผ้ามี 2 ชุด ไว้เดินและอยู่ในแคมป์ ตกเย็นก่อกองไฟเสื้อผ้าเปียกย่างให้แห้ง รมควันจนเหลือง กลิ่นควันไฟติดทนนาน

กับคนทำงานในป่า หนทางกันดารและสิ่งที่พบเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ความยากลำบาก เป็นสิ่งอันมากับงานที่เราทำ

ทางประจำของสัตว์ป่า จุดที่ช้าง วัวแดง หมูป่า เดินข้ามน้ำด้วยกัน

ทุก ๆ วันผมอยู่บนเส้นทางขรุขระ รถกระเด้งกระดอน ตัดฟันไม้ไผ่ เลื่อยต้นไม้ที่ล้มขวาง ขุดทางเป็นบั้ง ๆ เพื่อไม่ให้รถลื่นไถล ลากสายวินซ์ หลายครั้งปูผ้านอนข้าง ๆ รถที่จมโคลน

หากเปรียบทางป่าเป็นคล้ายเส้นทางเดินของชีวิต ผมเลือกเดินบนทางป่านี้มานาน ว่าตามจริงมันไม่ใช่การเดินสู่จุดหมาย ตามหา หรือแสวงหาอะไร

เพราะผมถึงจุดหมายนั้นมานานแล้ว นับตั้งแต่วันที่ผมเลือกเดิน บน ‘ทางป่า’

แต่ก็นั่นแหละ ผมต้องใช้เวลาไปไม่น้อยกว่าจะรู้ความจริงนี้…

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load