21 สิงหาคม 2562
1.63 K


The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

ชายหนุ่มผิวคล้ำ ล่ำสัน ผมสั้นเกรียน สัญชาติไทย เชื้อชาติกะเหรี่ยง บ้านอยู่หมู่บ้านยูไนท์ ซึ่งอยู่ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก คนคนนี้มีชื่อว่า จอนวย

เขาเป็นเช่นเดียวกับชายหนุ่มอีกหลายคนในหมู่บ้านยูไนท์ รวมทั้งหมู่บ้านใกล้เคียง ที่สมัครเข้าทำงานร่วมกับคนในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ซึ่งเรียกว่า พวกอนุรักษ์

“ตอนนั้นผมต้องการคนเพิ่มสิบคน เลยให้ผู้ช่วยรับสมัครและหาคนมา ผมไม่อยู่หลายวัน ไปประชุมในกรม หลังจากกลับมาผู้ช่วยหาได้แล้วเก้าคน” หัวหน้าเขตเล่าเรื่องจอนวยให้ฟัง

“อีกคน ผู้ช่วยบอกพูดไม่ค่อยรู้เรื่อง จึงให้กลับไป”

รุ่งเช้าชายหนุ่มผิวคล้ำ ล่ำสัน ที่ผู้ช่วยไม่รับกลับมาเข้าแถวร่วมกับคนอื่นๆ ด้วย

เขาคือ จอนวย

“มาเข้าแถวทำไม” หัวหน้าถาม

“อยากทำงานครับ” จอนวยตอบ

“ผมเลยใช้สิทธิ์หัวหน้ารับเขาเข้าทำงาน” หัวหน้าเล่าขำๆ

หัวหน้าและทุกคนเห็นว่าเป็นการตัดสินใจที่ถูกต้องมาก

“จอนวยทำให้คนอื่นๆ ที่ทำงานปกติดูขี้เกียจไปเลยครับ” หัวหน้าบอก

จอนวย ผู้พิทักษ์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออกเชื้อชาติกะเหรี่ยงที่เลือกและรักจะทำงานอยู่ใน ทุ่งใหญ่นเรศวร
จอนวย ผู้พิทักษ์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออกเชื้อชาติกะเหรี่ยงที่เลือกและรักจะทำงานอยู่ใน ทุ่งใหญ่นเรศวร
ในป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออกมีพื้นที่ป่าอันเหมาะสมแก่การเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่า รวมทั้งการดูแลจัดการพื้นที่ อย่างดี ช้างได้มีโอกาสดำเนินชีวิตไปตามวิถี

วันแรกที่ได้เข้าทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก จอนวยลุกขึ้นมาถางหญ้าตั้งแต่ตี 3

จอนวยได้รับคำสั่งให้มาอยู่ร่วมกับทีมลาดตระเวนของหน่วยพิทักษ์ป่าที่มีชื่อว่า ‘กะแง่สอด’ ที่นี่เป็นหน่วยที่อยู่ห่างไกล เข้าถึงลำบาก แต่เรียกได้ว่าเจริญ สะดวกสบาย ภายในหน่วยใช้พลังงานแสงอาทิตย์ จานรับสัญญาณโทรทัศน์ น้ำประปาภูเขา รวมทั้งโทรศัพท์ชนิดใช้บัตร

“เราจะช่วยให้หน่วยไกลๆ ที่เข้าถึงยากอยู่แบบสบายๆ หน่อยครับ เพราะพวกเขาเข้าไปอยู่ครั้งละนานๆ เป็นเดือน พอมีงบเราจะทำอะไรๆ ให้หน่วยไกลๆ ก่อน ใครอยากอยู่สบายก็ต้องไปอยู่ไกลๆ” นโยบายหัวหน้าเขตชัดเจน

พื้นที่รอบๆ หน่วยพิทักษ์ป่ากะแง่สอดเป็นพื้นที่ค่อนข้างล่อแหลม มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่มาก มีโอกาสที่คนล่าสัตว์มืออาชีพจะลักลอบเข้ามาล่าสัตว์สูง โดยเฉพาะกระทิงและเสือโคร่ง กะแง่สอดจึงมีเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน 2 ชุด พวกเขาเรียกกันขำๆ ว่า ชุดคนแก่ และชุดพลังหนุ่ม ชุดพลังหนุ่มมีอีกชื่อที่คนเรียกติดปากว่า ชุดม้าศึก ในปีที่ผ่านมา ชุดม้าศึกเดินลาดตระเวนรวมระยะทางได้ 1,600 กิโลเมตร

ผมรู้จักจอนวยมากยิ่งขึ้นเมื่อมีโอกาสเดินป่าร่วมกับชุดม้าศึก เขาอาสาแบกเป้ อุปกรณ์ ขาตั้ง เดินประกบใกล้ๆ สายตาและคอยมองอย่างเป็นห่วง เมื่อถึงที่ตั้งแคมป์ เขาช่วยหาที่ผูกเปลกางฟลายชีต เสร็จแล้วเขารีบไปช่วยเพื่อนๆ หาฟืน ก่อไฟ หุงข้าว

จอนวยคล้ายเป็นคู่หูคนใหม่

ในช่วงหน้าหนาวผมชวนเขาผูกเปลนอนใกล้ๆ เพราะจอนวยไม่ค่อยนอน แต่จะลุกขึ้นเติมฟืนในกองไฟตลอด

“ไปต่อๆ” เสียงจอนวยบอกทุกคนที่กำลังพักเหนื่อยให้ลุกขึ้นเดินต่อ

“สักครู่ก็ถึง” เขาติดคำว่าสักครู่

สักครู่ของเขา ผมรู้ว่าใช้เวลาไม่น้อยกว่าครึ่งวัน

“จอนวยเป็นคนอยู่ไม่นิ่งครับ” อุไร หัวหน้าชุด พูดถึงลูกน้อง

“อยู่หน่วยนั่งดูทีวีได้ไม่ถึง 5 นาทีก็ต้องลุกเดินไปไหนๆ แล้วกลับมาสักแป๊บก็ลุกไปอีก” เรื่องสนุกของเพื่อนๆ คือจับตัวจอนวยไว้ให้อยู่กับที่นานๆ แต่ถ้าเผลอเขาจะลุกหนีทันที

จอนวย ผู้พิทักษ์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ด้านตะวันออกเชื้อชาติกะเหรี่ยงที่เลือกและรักจะทำงานอยู่ใน ทุ่งใหญ่นเรศวร
ฝูงกระทิงกับหญ้าระบัดในทุ่งที่เคยเป็นไร่

ในป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออกมีคนแบบจอนวยอีกมากที่เกิด เติบโตในป่า เลือกและรักที่จะทำงานในป่า ขยัน เอาจริง มีทักษะการใช้ชีวิตในป่าซึ่งได้รับถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ

“จอนวยมาอยู่ในป่านานๆ ไม่คิดถึงมะหน่อเหรอ” ผมถือโอกาสตอนจอนวยนั่งข้างกองไฟ รีบถามก่อนเขาจะลุกไป

มะหน่อ คือหญิงสาว

“ไม่มีแฟนครับ” จอนวยยิ้มอายๆ

“กลัวถูกทิ้งครับ” อุไรพูดแทน

หลายเรื่องราวที่คนในป่าไม่เคยหวาดหวั่น เว้นเสียแต่เรื่องนี้

“สักครู่คงมีครับ” จอนวยพูดบ้าง

กองไฟส่องแสงวับแวม สายลมพัดแรง ลูกไฟแตกกระจาย อุณหภูมิลดต่ำ คืนแรม 12 ค่ำ ดาวระยิบระยับเต็มท้องฟ้า ผมมองข้ามกองไฟไปที่จอนวย

“เมื่อเลือกทำงานที่รักย่อมต้องห่างไกลจากสิ่งที่รัก” ผมพูดประโยคนี้เบาๆ ไม่แน่ใจนักว่าจอนวยจะได้ยิน

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

18 พฤษภาคม 2565
1.02 K

ราว ๆ สิบกว่าปีที่แล้ว ไม่นานนักหรอก ผมจำได้ว่าขณะทำงานในป่า เรามีความรู้สึกคล้ายอยู่ ‘หลังเขา’ เหมือนตัดขาดออกจากโลกภายนอก ติดต่อผู้คนได้เพียงจากวิทยุสื่อสาร ซึ่งหลายครั้งเราก็อยู่ในที่อับสัญญาณ ห่างไกลความเจริญ สิ่งที่ทำให้รู้สึกว่าในป่าที่เราอยู่ไม่กันดารนัก คือ มีเครื่องบินผ่าน 

ตอนดึก ๆ ทุกคืน เมื่อต้องใช้เวลาในแคมป์นาน ๆ เพื่อเฝ้ารอสัตว์ป่า หลาย ๆ ครั้งเราไม่รู้หรอกว่าจะใช้เวลานานแค่ไหน เพราะการทำงานในป่านั้น สัตว์ป่าเป็นผู้กำหนดเวลา ไม่ใช่เรา นอกจากเครื่องมือ เครื่องใช้สำหรับทำงาน เสบียงและอื่น ๆ เพื่อการอยู่ในป่านาน ๆ แล้ว เรามีอุปกรณ์สำคัญซึ่งขาดไม่ได้อีกอย่างหนึ่ง นั่นคือ วิทยุทรานซิสเตอร์ ไม่ใช่วิทยุยี่ห้อใดก็ได้ คนทำงานในป่ารู้ดีว่า ต้องเป็นวิทยุยี่ห้อ ธานินทร์ เพราะยี่ห้อนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า รับคลื่นได้ดีกว่า

เดินทางถึงแคมป์ บางคนหาที่ผูกเปล กางเต็นท์ เตรียมที่ประกอบอาหาร ที่วางเสบียง ห่างจากที่นอนอยู่หลายวัน ต้องหลีกเลี่ยงปัจจัยอันทำให้มดมารุม จะมีคนหนึ่งลากสายไฟปีนขึ้นต้นไม้เอาไปเกาะยอดไม้สูง ๆ เพื่อเป็นเสาอากาศวิทยุ อันจะเป็นสิ่งที่ทำให้เราไม่รู้สึกว่าอยู่หลังเขาเท่าใดนัก ไม่ได้ตัดขาดจากโลก

เรารับรู้เรื่องราวจากทั่วโลกด้วยคลื่นที่มาขาด ๆ หาย ๆ

ในตอนนั้น เป็นช่วงเวลาที่คนบนโลกรู้แล้วว่า โลกที่เราอยู่เริ่มเปลี่ยนแปลง มีการศึกษาวิจัยมีข้อมูลมากมาย อันทำให้รู้ว่าสาเหตุภัยพิบัติต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นนั่นเป็นเพราะเราทำลายสภาพแวดล้อม จนกระทั่งวงจรต่าง ๆ ขาดสะบั้น

คนบนโลกจำนวนไม่น้อยพยายามร่วมมือแก้ไข ปกป้อง

ความรู้ต่าง ๆ ไม่ใช่ข้อมูลลับ ไม่ใช่ข้อมูลใหม่ แต่ดูเหมือนคนจำนวนหนึ่งจะไม่ใส่ใจฟัง รวมทั้งเชื่อว่า วิถีการพัฒนาไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วเท่านั้นจะทำให้มีชีวิตที่ดี

เป็นความจริงที่เชื่อว่าไกลตัว

แต่เมื่อรับฟังอยู่ในที่ไกล ๆ ในป่า เรารับรู้ได้ดีว่า หลายเรื่องราวไม่ไกลตัวเราเลย

หม่อมเชน-ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ เข้าป่ากับวิทยุธานินทร์ และการค้นพบความจริงจากสัตว์
หมูป่า

ถึงวันนี้ ไม่น่าจะมีใครสงสัยอีกแล้วว่า ภาวะโลกร้อนเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจริง และส่งผลกระทบรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ และผลกระทบนี้ไม่ได้เดือดร้อนแค่คน ชีวิตต่าง ๆ ในป่าก็เลี่ยงไม่พ้น

ในความเป็นจริง คำว่า ‘ภาวะโลกร้อน’ หรือเรื่องของอุณหภูมิที่เพิ่มช้า ๆ ทั่วโลกนั้น เป็นเพียงหนึ่งในหลายสิ่งที่กำลังเปลี่ยนแปลงเท่านั้น รวมทั้งเป็นแค่ดัชนีหลักตัวหนึ่งที่ใช้วัดสถานการณ์ สภาพภูมิอากาศ ซึ่งกำลังเปลี่ยนแปลงไปทั้งระบบ ไม่ว่าจะเป็นกระแสลม กระแสคลื่นในมหาสมุทร การเกิดพายุ การกระจายของโรคระบาด คลื่นความร้อน การก่อตัว การละลายของหิมะบนยอดเขา ไฟป่า อุทกภัย และภัยแล้ง

อุณหภูมิจึงคล้ายเป็นแค่เศษเสี้ยวของปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น

สภาพอากาศหนาวเย็น ฝนตกกลางฤดูแล้ง พืชอาหารออกผลน้อย ไม่มีไฟป่าเผาทุ่ง ไม่มีระบัดหรือหญ้าอ่อน ๆ ที่สัตว์กินพืชรอ

หม่อมเชน-ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ เข้าป่ากับวิทยุธานินทร์ และการค้นพบความจริงจากสัตว์
ค่าง กินใบไม้มากกว่าผลไม้ และพวกมันใช้แสงแดดอุ่น ๆ ยามเช้าช่วยให้หายเปียกชื้น
หม่อมเชน-ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ เข้าป่ากับวิทยุธานินทร์ และการค้นพบความจริงจากสัตว์
สมเสร็จ พวกมันเดินทางโดยมีแหล่งอาหารเป็นตัวกำหนด

ในป่า ชีวิตต่างต้องปรับตัว นกเงือกตัวเมียจำนวนมากเลือกออกจากโพรงที่ขังตัวเองไว้ ทิ้งไข่ พวกมันรู้ดีว่านี่ไม่ใช่ปีที่จะเลี้ยงลูกให้มีชีวิตที่ดีได้ หยุด เพื่อรอเวลาเหมาะสม เป็นสิ่งที่พวกมันเลือกทำ

ช่วงเวลาที่ฝนทิ้งช่วง ทั้งที่ควรเป็นเวลาแห่งฝน ช้างนำโขลงโดยตัวเมียอาวุโส พาสมาชิกในครอบครัวหยุดที่แอ่งน้ำเล็ก ๆ ใช้ตีนแข็งแรงขุดดินเป็นหลุมน้ำซึม ให้ดินทรายเป็นเครื่องกรองน้ำ 

สัตว์ป่ารับรู้ ยอมรับการปรับตัวเพื่ออยู่ให้รอด เป็นสิ่งหนึ่งในวิถี

วิทยุทรานซิสเตอร์ของ ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ ช่างภาพสัตว์ป่า และพฤติกรรมของสัตว์ที่บอกเราว่า โลกไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
วิทยุทรานซิสเตอร์ของ ม.ล.ปริญญากร วรวรรณ ช่างภาพสัตว์ป่า และพฤติกรรมของสัตว์ที่บอกเราว่า โลกไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
ช้างโขลงที่มีลูกเล็ก ใช้แอ่งน้ำเล็ก ๆ บรรเทาความกระหาย ในวันที่ป่าควรชื้นด้วยสายฝน

การปรับตัวจำเป็น คนทำงานเกี่ยวข้องกับธรรมชาติ หากใครไม่พูดถึงภาวะโลกร้อน คล้ายจะตกขบวนรถ 

แต่งานก็ไม่ได้ง่ายขึ้นสักเท่าไหร่

โลกจะร้อนหรือเย็น มีความจริงอยู่ว่า สัตว์ป่ายังคงถูกล่า

13 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 ลูกเสือโคร่ง ลูกนกเงือกกรามช้างจำนวนหนึ่ง ถูกพบขณะเตรียมส่งผู้ซื้อ การซื้อขายสัตว์ป่าทั้งเป็นซากและยังมีชีวิตเฟื่องฟู

อวัยวะสัตว์ ตั้งแต่ช้าง เสือโคร่ง ลิ่น เป็นที่ต้องการ สัตว์ที่ถูกพบเดินทางไปไม่ถึงปลายทาง กลายเป็น ‘ของกลาง’ คล้ายจะต้องติดอยู่ในกรงไปตลอดชีวิต

สัตว์ป่าที่ดีคือสัตว์ป่าที่ตายแล้ว ดูเหมือนจะเป็นความเชื่ออันไม่เปลี่ยนแปลง ไม่ว่าโลกจะเดินไปถึงไหน

ความเชื่อในเรื่องราวสัตว์ป่า ทำให้พวกมันสิ้นอนาคต แต่มีความจริงที่ทำให้พวกมันอยู่รอด 

มีชาวสวนส่วนหนึ่งใช้นกที่หลายคนเชื่อว่า พวกมันเป็นลางร้ายช่วยกำจัดหนูในสวน แมลงอย่างผึ้งนั้น เกษตรกรใช้พวกมันผสมเกสรต้นผลไม้ให้นานแล้ว

ถึงวันนี้ ทำงานในป่า วิทยุทรานซิสเตอร์ไร้ความสำคัญ สัญญาณโทรศัพท์ครอบคลุมไปเกือบทั่วทุกพื้นที่

มีข่าวสาร ข้อมูลมหาศาล ข้อมูลหาได้ง่ายดาย

กระนั้นก็เถอะ บางสิ่งคล้ายจะไม่เปลี่ยนแปลง

แววตาลูกเสือโคร่งที่ตกเป็น ‘ของกลาง’ ทำให้ผมต้องยอมรับว่า ในวันที่ความรู้ข้อมูลหาได้ง่ายเพียงแค่ปลายนิ้ว ยังมีคนจำนวนไม่น้อย ใช้ ‘ความเชื่อ’ ในการดำรงชีวิต

มีโอกาสได้อยู่ใกล้สัตว์ป่า พวกมันนี่แหละ สอนให้ผมรู้ว่า ความจริงบนโลกนี้เป็นอย่างไร

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load