เสียงเครื่องบดกาแฟ ตัดสลับกับจังหวะการอัดบรรจุผงที่บดแล้วใส่ลงในเครื่องมือหน้าตาคุ้น พร้อมเสียงน้ำร้อนไหลผ่าน บรรเลงสอดรับกับเพลงของ Frank Sinatra จากอัลบั้มฮิตตลอดกาล ปลุกเราให้ตื่นจากความเหนื่อยล้า แล้วเผลอนึกชื่นชมใครก็ตามที่คิดค้นกาแฟให้ถือกำเนิดเกิดขึ้นมาบนโลกใบนี้

The Cloud มีนัดกับ อ๋า-ศุภชัย ศรีวิตตาภรณ์ ประธานกรรมการ และ นุ่น-ณัฏฐ์รดา คุณะวิวัฒนานนท์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร จาก ‘Bluekoff’ แบรนด์กาแฟเจ้าใหญ่ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของร้านกาแฟนับพันรายในประเทศ เพื่อคุยเบื้องหลังธุรกิจ ที่เริ่มต้นจากสายตาคนหนุ่มผู้มองไกลและเห็นอนาคตว่า คนไทยกว่าค่อนประเทศจะหันมาดื่มกาแฟในชีวิตประจำวัน จะหลงใหลและรักกาแฟ จะมีความฝันเปิดร้านทำธุรกิจเกี่ยวกับกาแฟ ไปจนถึงความตั้งใจศึกษาจริงจังในทุกกระบวนการ ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ และการผลักดันกาแฟไทยไปสู่ระดับโลก

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา

มาถึงวันนี้ Bluekoff คือผู้เชี่ยวชาญเรื่องกาแฟที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับกาแฟอย่างครบวงจร

ตั้งแต่ผลิตและจำหน่ายเมล็ดกาแฟดิบและกาแฟคั่วคุณภาพดี เป็นโรงเรียนสอนวิธีการชงกาแฟ จำหน่ายเครื่องชงกาแฟ เครื่องบด เครื่องปั่น อุปกรณ์เกี่ยวกับกาแฟ รวมถึงวัตถุดิบสำหรับร้านกาแฟทั้งหมด พร้อมให้คำปรึกษาทุกเรื่องที่เกี่ยวกับธุรกิจร้านกาแฟ สวรรค์ที่แท้จริงของคนรุ่นใหม่หรือใครก็ตามที่มีความฝันอยากเป็นเจ้าของร้านกาแฟ

แต่ช้าก่อน ในฐานะที่คร่ำวอดในวงการกาแฟไทย เห็นการเกิด ตั้งอยู่ และดับไปของร้านกาแฟมาตลอด 18 ปี เราไม่ลืมที่ชวนอ๋าและนุ่นพูดคุยถอดรหัสความสำเร็จของการทำร้านกาแฟให้ประสบความสำเร็จและยั่งยืนด้วย

สั่งเมนูโปรดของคุณให้พร้อม แล้วล้อมวงรับฟังพร้อมกัน

01

ความรู้เท่าเมื่อถึงการณ์

จุดเริ่มต้นของ Bluekoff เริ่มจากการเป็นแบรนด์ที่ผลิตและจำหน่ายเมล็ดกาแฟคุณภาพดี

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา

หลังจากทดลองวิ่งขายเมล็ดกาแฟคั่วตามคำชักชวนของเพื่อนผู้ร่วมอุดมการณ์กาแฟสมัยเรียนมหาวิทยาลัย อ๋าตัดสินใจเรียนต่อด้านบริหารพร้อมตั้งปณิธานว่า ถ้าเรียนจบแล้วทำธุรกิจเกี่ยวกับกาแฟไม่สำเร็จ เขาจะกลับไปดูแลปั๊มน้ำมันและธุรกิจอื่นๆ ของครอบครัวที่ต่างจังหวัดตามความตั้งใจของพ่อ

“ระหว่างเรียน เราจะยกกาแฟขึ้นมาเป็นตัวอย่างหรือกรณีศึกษาในทุกๆ วิชาเรียน พร้อมกับศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภค ทำรีเสิร์จตามร้านกาแฟจึงทำให้ได้รู้จักคนเยอะขึ้น และเราตั้งใจเลือกเรียนต่อภาคค่ำเพราะอยากเก็บเกี่ยวประสบการณ์จากครูและเพื่อนนักเรียนในชั้น ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้บริหารและผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ แล้วใช้เวลาช่วงกลางวันวิ่งขายเมล็ดกาแฟอย่างที่เคย” อ๋าเล่าย้อนไปที่จุดเริ่มต้นของ Bluekoff ในช่วงปี 2000 ซึ่งเป็นจังหวะเดียวกับการเข้ามาของอินเทอร์เน็ต และถือกำเนิดเว็บไซต์ Bluekoff

ซึ่งช่วงเวลาเดียวกันกับการมาของเว็บไซต์ ‘ร้อยตะวัน’ ที่ถือว่าเป็นเว็บไซต์พันทิปของวงการกาแฟในบ้านเรา ถ้าสงสัยอะไรเกี่ยวกับกาแฟจะมีคนแย่งกันตอบหรือถกเถียงกันเต็มไปหมด

“ประสบการณ์เกี่ยวกับกาแฟช่วงแรกๆ ของผม ก็มาจากเว็บไซต์ร้อยตะวันนี่แหละ” อ๋าตอบ พร้อมเสียงเห็นด้วยของคนในวงสนทนาที่รุ่นราวคราวเดียวกัน

02

Shades of Blue

การปรับตัวของธุรกิจตามศักยภาพและความเป็นไปได้ที่มี

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา

อ๋าเล่าว่า ช่วงที่ทำเว็บไซต์ ความสงสัยส่วนตัวทำให้เขาลงมือศึกษาคีย์เวิร์ดและประโยชน์ในการใช้กูเกิลทำการตลาด จนในที่สุด อ๋าใช้เพียงอาทิตย์เดียวก็สามารถทำให้เว็บของ Bluekoff ขึ้นอันดับหนึ่งในการค้นหา และอยู่อย่างนั้นมาตลอด 10 ปี นั่นคือ ถ้าใครค้นหาเกี่ยวกับกาแฟหรือเรียนทำกาแฟ เป็นต้องพบชื่อของ Bluekoff อยู่ในลำดับต้นๆ ของการค้นหา

“ช่วงแรกเราได้เมล็ดกาแฟคั่วมาจากอาของเพื่อนสนิทที่เริ่มต้นหลงใหลกาแฟมาด้วยกันตั้งแต่ต้น ซึ่งอาทำธุรกิจโรงคั่วกาแฟส่งร้านกาแฟเจ้าใหญ่ในสมัยนั้น ระหว่างที่วิ่งเสนอขายเมล็ดกาแฟตามร้านต่างๆ เราเห็นลูกค้าชงไม่เป็นก็ถือโอกาสแนะนำ เขาก็ถามกลับมาว่าทำไมไม่เปิดคลาสสอนด้วยล่ะ จึงเกิดเป็นชั่วโมงการสอนทำกาแฟจริงจัง โดยวิ่งสอนนอกสถานที่จนเกินกำลัง เพราะนอกจากจะมีสอนทุกวันแล้วยังต้องเดินทางไปมาไม่น้อย จึงตัดสินใจเปิดสอนในบ้านจริงจังขึ้น” อ๋าบอกว่านี่คือจุดเปลี่ยนที่ทำให้เขาเริ่มต้นทำธุรกิจจริงจังขึ้นมา

“หลังจากสอนชงกาแฟ ไปๆ มาๆ ลูกค้าก็ถามว่า ทำไมไม่ขายเครื่องชงกาแฟ เราจึงเริ่มติดต่อกับคุณเลิศยุทธ์ ซึ่งเป็นเจ้าใหญ่มากในเวลานั้น ขายดีมากนะ ช่วงแรกเรายังไม่นำเข้าเครื่องเองแต่เป็นการซื้อจากเพื่อนๆ ในวงการ ช่วยกันขาย จนที่นี่กลายเป็นที่ปล่อยของของเพื่อนๆ เคยขายเดือนหนึ่งได้ 40 – 50 เครื่อง ขายทุกวันส่งเครื่องทุกวัน มีตั้งแต่เครื่องขนาดเล็กไปถึงขนาดกลาง” อ๋าเล่า

“สมัยนั้นร้านกาแฟเปิดทุกหัวมุมถนนจริงๆ ทุกร้านใช้เครื่องเล็กๆ จิ๋วๆ ต่อมาผู้บริโภคเริ่มมีความรู้ การแข่งขันก็สูงขึ้น ถ้าไม่เก่งจริงก็จะไม่รอด ปัจจุบันลูกค้าส่วนมากจึงหันมาสนใจความรู้เรื่องการชงกาแฟที่ถูกต้อง รวมถึงเครื่องชงกาแฟขนาดใหญ่ราคาแพงกันมากขึ้น” นุ่นเสริม

“ความใหญ่โต หรูหรา ของเครื่องชงกาแฟมีความสำคัญหรือส่งผลกับรสชาติแค่ไหน” เราถามอย่างคอกาแฟที่ชอบไปร้านกาแฟเพื่อคุยงานมากกว่าซึมซับรสชาติและบรรยากาศ

“เมื่อเปิดประตูร้านกาแฟเข้าไป ตาคนกินกาแฟเขาจะมองอะไรก่อน” นุ่นตั้งคำถามกลับ

“ดูเครื่องชงกาแฟก่อน” คุณอ๋าและทุกคนในวงสนทนาตอบ

‘ดูบาริสต้าก่อน’ เราตอบในใจ

03

เติบโต…จึงได้รู้ความจริง

จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของธุรกิจเมื่อพบว่าต้นทางแท้จริงแล้วแสนสำคัญ

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา แบรนด์เมล็ดกาแฟเจ้าใหญ่ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของร้านกาแฟนับพันรายของประเทศไทย

หลังจากทำแบรนด์เมล็ดกาแฟคั่วได้ระยะหนึ่ง Bluekoff ก็เริ่มขยายกำลังการผลิตเพื่อรองรับความต้องการ จึงจำเป็นต้องศึกษาเรื่องการคั่วเมล็ดกาแฟอย่างจริงจัง

“ช่วงแรกเราได้เมล็ดจากลุงรภ (ปรารภ กาแฟอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ ) มาคั่วเอง เราชอบมากอร่อยมาก ผลจากการรับซื้อเมล็ดกาแฟโดยตรงจากชาวบ้าน ทำให้รู้ว่าแท้จริงแล้วคุณภาพของกาแฟที่ดีต้องเริ่มต้นทาง” อ๋าจึงขึ้นดอยไปคุยกับเกษตรกรโดยตรง แต่ก็ไม่สามารถควบคุมคุณภาพได้อย่างที่คิด จึงตัดสินใจคุยกับครอบครัว และปรึกษา คุณวิชา พรหมยงค์ เจ้าของกาแฟดอยช้าง ก่อนจะลงทุนทำโรงงานแปรรูปบนดอยช้าง

“การตัดสินใจในวันนั้นเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ ไม่เพียงใส่ความตั้งใจลงไป ช่วงฤดูกาลผมจะขึ้นไปอยู่บนดอยดูแลควบคุมการแปรรูปเมล็ดกาแฟเองทุกอย่าง พร้อมๆ กับส่งกาแฟเข้าประกวดทุกปี ได้คะแนนเกิน 90 คะแนนทุกปี กลายเป็นกาแฟที่ดีที่สุดในประเทศ กว่า 10 ปีที่ผมทำโรงงานบนดอยช้างจนเกิดเป็นเครือข่ายเกษตรกรกว่า 600 ครัวเรือนช่วยเหลือกันไม่ใช่แค่เรื่องการปลูกกาแฟแล้ว แต่รวมไปถึงคุณภาพชีวิต” อ๋าเล่าถึงผลจากการตัดสินใจทำโรงงานแปรรูปซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนหนึ่งที่สำคัญของ Bluekoff

“ผมอาจจะคิดกลับกับคนอื่นที่เขาทำการตลาดก่อน ผมเชื่อว่าการจะทำอะไรพื้นฐานหรือรากฐานของสิ่งนั้นต้องแน่นหนาเสียก่อน ในวันที่คุณรู้แล้วว่าคุณภาพของกาแฟเริ่มจากวัตถุดิบที่สืบย้อนไปถึงกระบวนต้นน้ำที่ดี คุณก็ลงมือทำมันเพื่อสิ่งที่ดีที่สุด แน่นอนคู่แข่งเราเยอะมาก ลูกค้ามีตัวเลือกมากมายในตลาด แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือลูกค้าจะเปลี่ยนไปชั่วคราวแล้วเขาก็กลับมา เป็นสาเหตุให้ฐานลูกค้าของ Bluekoff เป็นจุดแข็งสำคัญของแบรนด์”

จากที่คิดจะทำเป็นธุรกิจเล็กๆ ในวันที่เริ่มขยับขยายมีโรงงานคั่วที่ลพบุรี อ๋าชวนพี่ชายมาช่วยดูแลบริหารโรงคั่ว จากเครื่องคั่วตัวเล็กๆ ในวันแรก ปัจจุบัน ที่โรงงานมีเครื่องคั่วทั้งหมด 7 ตัว ในขนาดที่หลากหลายแตกต่างกันไป

อ๋าเล่ากระบวนการแปรรูปเมล็ดกาแฟดิบคุณภาพดีของ Bluekoff ให้เห็นภาพตาม ดังนี้

กระบวนการคือ เมล็ดเริ่มต้นที่ดอยช้าง และแปรรูปที่โรงงานบนนั้นเป็นกระบวนการที่ใช้เวลา 4 – 5 เดือนต่อปี จากเชอร์รี่ สีเปลือกออก หมัก ขัดเมือกล้าง อบแล้วตากต่อให้แห้ง ก่อนจะส่งกาแฟกะลาทั้งหมดไปที่ลพบุรี เพื่อสีกะลา ขัด แยกขนาด แยกน้ำหนัก คัดความสวยงาม แล้วจึงคั่ว นอกจากจะจำหน่ายในนามแบรนด์ Bluekoff แล้ว ที่นี่ยังรับผลิตและคั่วให้หลายแบรนด์ใหญ่ๆ อีกด้วย โดยบางส่วนจะนำส่งออกไปต่างประเทศ ได้แก่ ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน มาเลเซีย ซึ่งอ๋าเสริมว่าการส่งออกยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นเพราะเมล็ดกาแฟเท่าที่มีก็ไม่พอใช้ในประเทศแล้ว

04

กาแฟไทยในเวทีโลก

ความเป็นไปได้ของเมล็ดกาแฟไทยในเวทีระดับโลก

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา

จากที่เคยรับปากสมาคมว่าจะทำให้กาแฟไทยได้รับการยอมรับในต่างแดนให้ได้

ปีนี้ Bluekoff วางแผนและตั้งใจจะชวนเพื่อนพ้องกาแฟไทยไปร่วมออกงาน SCAJ 2018 งานกาแฟที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย ซึ่งจะมีขึ้นช่วงเดือนกันยายน

“เป็นเวลา 3 – 4 ปีแล้วนะที่เราอยากผลักดันให้กาแฟไทยเป็นที่รู้จัก ได้รับการยอมรับ เราเห็นแนวโน้มที่ดีและได้รับความสนใจจากคนในวงการกาแฟมากมาย ไม่ว่าจะจากคะแนนของการประกวดเมล็ดกาแฟที่อยู่ระดับสูงขึ้นมากเมื่อเทียบกับหลายๆ ประเทศในโลก รวมถึงคำชมเรื่องรสชาติที่หวาน บาลานซ์ดีเหมาะแก่การชงเอสเพรสโซ

“ตอนที่รู้สึกว่าต้องทำกาแฟ Specialty จริงจัง คือตอนที่ได้ชิมกาแฟของ Pete Licata (World Barista Champion 2013) ยังจำได้อยู่เลยว่ารสชาติเหมือนกินน้ำเบอร์รี่ผสมลูกพรุนเข้มข้นที่อร่อยมาก และกาแฟที่เขาส่งให้ชิมคือกาแฟที่มาจากเราเองนี่แหละนะ แต่ปรับเครื่องบด ปรับอุณหภูมิ เลยตัดสินใจว่าต้องทำ Specialty ให้เยอะขึ้น เราต้องไปไกลขึ้น เพราะกาแฟไทยมันก็ได้รสชาติแค่นี้ มีความเป็นบ๊วย ความเป็นช็อคโกแลต ขณะที่เอธิโอเปียจะมีรสของดอกไม้หรือสมุนไพรอีกแบบหนึ่ง เราก็เริ่มศึกษาลงลึกให้มากขึ้น” อ๋าเล่าถึงจุดเปลี่ยนของการพัฒนากาแฟไทยที่มาจากความต้องการของตลาด

ตลอดเวลาที่คุยกับอ๋าและนุ่น ทั้งสองคนมักจะพูดถึงความรู้จริงและการแบ่งปันประสบการณ์ระหว่างกันของคนในวงการกาแฟไทยอยู่เสมอ คล้ายกับหัวใจของการทำแบรนด์ Bluekoff ที่อ๋าบอกว่าสำหรับเขาแล้วไม่มีความลับเรื่องกาแฟ

“ผมไม่มีความจำเป็นต้องปิดบังองค์ความรู้ที่มี เพราะอยากให้ตลาดกาแฟไทยเราพัฒนาไปไกลกว่านี้ เพราะฉะนั้น ใครเดินมาถามเรื่องกาแฟผมจะตอบหมด ที่ผมเห็นเรื่องนี้สำคัญที่สุดเพราะเราเติบโตมาถึงวันนี้ได้เพราะความรู้จากผู้ใหญ่สองท่านที่มีพระคุณกับผม คือลุงรภ ปรารภ กาแฟอินทนนท์ และพี่เก๋ ร้อยตะวัน ซึ่งเป็นเพื่อนต่างวัยที่ให้ทั้งความรู้และมิตรภาพที่ดีเสมอมา ยังจำได้สมัยที่ขึ้นดอยไปดูกาแฟด้วยกัน ไปไหนไปกันตลอด” อ๋าเล่า

05

Coffee Experience, Coffee Passion

สิ่งที่จะได้เห็นจาก Bluekoff ในลำดับถัดไป

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา

อ๋าเล่าว่า รสชาติที่ดีของกาแฟจะประกอบด้วยปัจจัย 3 – 4 อย่าง ได้แก่ เมล็ดกาแฟ เครื่องบด เครื่องชง และคนชงที่ต้องมีความเข้าใจจริง

แม้จะผิดจากความเข้าใจของผู้เขียนซึ่งให้คะแนนรสชาติแก้วกาแฟตรงหน้าตามความตั้งใจจริงของบาริสต้าสไตล์ญี่ปุ่น แต่นั่นก็ทำให้ความเข้าใจวัฒนธรรมการดื่มด่ำรสชาติกาแฟเปลี่ยนไป พร้อมกับตั้งใจฟังเสียงของเครื่องบดและเครื่องชงกาแฟมากขึ้น 3 ระดับ

“สำหรับผมเครื่องบดสำคัญกว่าเครื่องชง เครื่องบดจะเป็นตัวจ่ายของเจ๋งให้เครื่องชงสกัด ผงที่ละเอียดพอดี ถ้าหยาบเกินไปน้ำไหลเร็วกาแฟก็จืด เครื่องบดจึงสำคัญ” อ๋าอธิบาย

หลายคนคงสงสัยว่าทำไม Bluekoff จึงไม่เลือกทำร้านกาแฟ ขยาย และขายสาขาให้มากๆ ทั้งๆ ที่มีศักยภาพและองค์ความรู้ทุกอย่างพร้อมสรรพ

“เหตุผลคือ หนึ่ง เราควบคุมคุณภาพไม่ได้ ซึ่งเราให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาก และสอง เรามีลูกค้าที่ซื้อเมล็ดจากเราหลายพันรายในประเทศ การเปิดร้านสาขานั่นหมายถึงเรากำลังเป็นคู่แข่งกับเขา เราไม่อยากเป็นแบบนั้น เราขอยืนหยัดเป็นเบื้องหลังอย่างนี้ต่อไปมากกว่า” นุ่นเล่าสิ่งที่เธอและ Bluekoff เชื่อ เพราะต่อให้ใครจะว่าอย่างไร จุดสำคัญอยู่ที่การชัดเจนในจุดประสงค์ของธุรกิจที่รู้ตัวดีว่าทำสิ่งนี้เพื่ออะไร

นอกจากกาแฟแล้ว Bluekoff ยังสนใจเรื่องการพัฒนาโกโก้พันธุ์ไทยแท้ 100%

ซึ่งประสบการณ์จากกาแฟบอกเราว่าสายพันธุ์มีความสำคัญในการทำตลาด

“ก่อนจะเริ่มทำธุรกิจสักอย่าง ไม่ใช่แค่เห็นความเป็นไปได้แล้วลงมือทำเลย แต่เราจะศึกษาอย่างลึกซึ้งว่าถ้าจะเชี่ยวชาญเรื่องนี้จะต้องรู้เรื่องอะไร ต้องทำอะไรบ้าง การจะเปิดหรือขยายธุรกิจอะไรก็ตาม พี่อ๋าจะคอยบอกให้รอบคอบ ทำพื้นฐานให้แข็งแรงก่อน” นุ่นเล่า

“เราตั้งเป้าว่าอยากพัฒนาโกโก้ไทยให้เป็นที่ยอมรับเหมือนที่เราทำกับกาแฟไทย เพราะเห็นว่าตลาดมีและเราทำได้ เรามั่นใจในโกโก้ของเราว่าเกิดจากการดูแลมาอย่างดีและตั้งใจ” อ๋าให้ความมั่นใจ

เป็นที่มาของร้านกาดโกโก้ (Kad Kokoa) ย่านสาทร คาเฟ่ช็อกโกแลตเจ้าแรกๆ ในประเทศ ที่เน้นทำช็อกโกแลตแบบ Bean to Bar จากเมล็ดโกโก้ไทยแท้ 100% ดูแลตั้งแต่เป็นเมล็ดโกโก้จนกลายร่างเป็นขนม เครื่องดื่ม และช็อกโกแลตแท่งแสนอร่อย

นอกจากนี้ ความสนใจเรื่องกาแฟและโกโก้แล้ว Bluekoff ยังมีขนมและเบเกอรี่ที่ผสม Cascara หรือเปลือกผลกาแฟก่อนแปรรูปเป็นเมล็ด โดยหลักๆ Bluekoff จะนำ Cascara ไปทำปุ๋ยซึ่งมีคุณภาพดีมากๆ แต่เลือกหยิบนำส่วนที่ดีมาต่อยอดทำส่วนผสมแป้งขนม ซึ่งให้รสสัมผัสคล้ายธัญพืช เพิ่มรสชาติและคุณประโยชน์

06

จะทำได้ไหม ทำได้หรือเปล่า

คำแนะนำสำหรับการทำธุรกิจร้านกาแฟ

อ๋า ศุภชัย, Bluekoff, เมล็ดกาแฟ, แบรนด์, ร้านกาแฟ, นุ่น ณัฏฐ์รดา

เป็นความจริงที่โหดร้าย กว่า 50% ของร้านกาแฟเปิดใหม่ มีอายุแสนสั้น

“จากประสบการณ์ที่อยู่กับกาแฟตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายทางมีคำแนะนำแก่ผู้ประกอบการร้านกาแฟที่อยากทำร้านให้อยู่ยั่งยืนอย่างไร” เราถาม

ไม่ยากเกินเข้าใจเมื่อความต้องการกินกาแฟเพิ่มขึ้นในคนทุกเพศทุกวัย ตามพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่เปลี่ยนไป ร้านกาแฟเล็กๆ เริ่มล้มหาย ขณะที่ร้านกาแฟดีๆ มีเพิ่มขึ้นตามกลไกตลาด

แต่ร้านในฝันจะรอดหรือไม่ อ๋าแนะนำว่า องค์ประกอบหลักคือ ต้องมองตลาดให้ออก

“สำคัญสุดคือทำเลที่ตั้ง ท่องจำไว้ขึ้นใจ ทำเลเป็นยังไง ลูกค้ามาหาสะดวกมั้ย มีคนเดินผ่านกี่คนต่อวัน ที่จอดรถมีมั้ย จากทำเลนั้นกลุ่มลูกค้าเป็นใคร มีรายได้ต่อเดือนเท่าไหร่ ซึ่งมันจะโยงกลับมาที่ราคาขายของเรา กลับไปที่ต้นทุนการทำร้าน มีข้อยกเว้นอยู่บ้างที่บางร้านอยู่ลึก ทำเลร้านไม่ได้แต่รูปแบบร้านเท่ แต่คนส่วนใหญ่ตกม้าตายที่ทำเล ต้องมองให้ขาด

“เมื่อได้ทำเลแล้ว ต่อมาคือรูปแบบร้านสำคัญมากในยุคนี้ ยิ่งชัดเจนเท่าไหร่ยิ่งดี เป็นที่นัดพบได้ ลูกค้าอยากมานั่งกินทุกวัน ต่อมาคือเครื่องชง เครื่องบด และอุปกรณ์พร้อม

“ข้อต่อมาสำคัญ และเจ้าของร้านหลายคนมักจะมองข้าม นั่นคือ คุณภาพเครื่องดื่ม ก่อนเปิดร้านอย่างน้อย 1 เดือนคุณต้องซ้อมทุกวัน มีลูกค้าไม่น้อยที่ถามผมว่า ‘น้องมีเครื่องเลยไหม เดี๋ยวพี่ยกไปวันนี้เปิดพรุ่งนี้เลย’ ผมเจอแบบนี้เยอะมากและก็ห้ามเขาไม่ได้ และกาแฟแก้วแรกที่ส่งให้ลูกค้าก็เป็นแก้วที่สำคัญมาก มันจะตัดสินกันภายในแก้วนั้นเลยว่าลูกค้าจะกลับมาที่ร้านอีกมั้ย หลายคนก็คิดว่าเป็นเพราะเมล็ดกาแฟไม่อร่อยหรือเปล่า จนกระทั้งเขามาลงเรียนวิธีการใช้เครื่อง

“ปัจจัยสุดท้ายคือเรื่องการบริการ ยอดขายวันแรกอาจจะหลอกเรา ของจริงคือ 1 สัปดาห์หลังจากเปิดร้านที่จะส่งสัญญาณ” คำแนะนำจากอ๋าทำให้เห็นว่าภายใต้ภาพร้านกาแฟสวยงาม ที่คนแห่แหนกันไปเช็กอินก่อนใคร มีรายละเอียดมากมายให้คิดถึง ใครที่คิดจะทำธุรกิจร้านกาแฟลองนำไปปรับใช้รับรองไม่เสียหาย

หรือถ้าอยากได้คำปรึกษาดีๆ ในการทำธุรกิจกาแฟ สามารถเดินเข้ามาคุยกับ Bluekoff ได้เลย ทั้งอ๋าและนุ่นให้ความมั่นใจว่าเปิดรับเต็มที่วงการกาแฟจะได้เติบโตและพัฒนาได้ไปอีกขั้น

Bluekoff.com

Writer

Avatar

นภษร ศรีวิลาศ

อดีตนักเรียนเศรษฐศาสตร์ผู้วิ่งเล่นในแวดวงตลาดทุน หน่วยงานสนับสนุนกิจการเพื่อสังคม และงานสายแบรนดิ้งเพื่อความยั่งยืน หลงรักการลองเสื้อคอลเลกชันใหม่ของ COS MUJI Marimekko BEAMS และมีเพจชื่อ น้องนอนในห้องลองเสื้อ

Photographer

Avatar

มณีนุช บุญเรือง

ช่างภาพสาวประจำ The Cloud เป็นคนเชียงใหม่ ชอบแดดยามเช้า การเดินทาง และอเมริกาโน่ร้อนไม่น้ำตาล

The Entrepreneur

แรงบันดาลใจจากแผนธุรกิจสร้างสรรค์ไม่จำกัดวงการของผู้ประกอบการผู้ตั้งใจ

อุตสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยงส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากเป็นอันดับต้น ๆ ของโลก ทั้งผลาญทรัพยากรและปล่อยก๊าซเรือนกระจกจำนวนมหาศาลระหว่างการผลิต 

ปัจจุบันสังคมที่เปลี่ยนไป คนนิยมเลี้ยงสัตว์อย่างน้องหมาหรือแมวเพิ่มขึ้น หลายคนทุ่มเทแรงกายและใจประคบประหงมไม่ต่างจากสมาชิกในครอบครัว

สิ่งสำคัญประการแรกในการดูแลสัตว์เลี้ยง คือ การทำให้เขามีสุขภาพดี ให้อาหารที่มีคุณภาพและคุณค่าทางโภชนาการ แต่อาหารสัตว์เลี้ยงทั่วไปมักมีส่วนผสมที่ก่อให้เกิดอาการแพ้ได้หลายแบบ ไม่ว่าจะเป็นโรคผิวหนัง ขนร่วง ปัญหากลิ่นตัว หรือระบบขับถ่าย ยังไม่นับเรื่องผลกระทบต่อโลกในย่อหน้าแรก 

นี่คือปัญหาร้ายแรงที่รอใครสักคนมาแก้ไข

วันนี้เราอยากชวนมาทำความรู้จักนวัตกรรมทางเลือกใหม่สำหรับคนรักสัตว์และรักโลก ผ่านการพูดคุยกับ มารีญา พูลเลิศลาภ และ เจส-กมลชนก แดงบุญเรือง ผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท พอว์ดักส์ จำกัด (PAWDUCTS CO., LTD.) บริษัทนำเข้า-ส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงที่เน้นคุณภาพและความยั่งยืน

ซึ่งมีผลิตภัณฑ์คือ โยรา (YORA) อาหารสัตว์ที่รักทั้งโลกและสุนัข ใช้วัตถุดิบหลักจากโปรตีนแมลง มุ่งมั่นสร้างความตระหนักรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมให้คนในสังคม

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลง ธุรกิจอาหารสัตว์ทางเลือกใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

สิ่งเล็ก ๆ ที่คนรักสัตว์อาจมองข้าม

บนโลกใบนี้มีสุนัขที่ได้รับการดูแลแบบสัตว์เลี้ยงมากกว่า 470 ล้านตัว และแมวราว 370 ล้านตัว เป็นจำนวนที่มากกว่าประชากรของสหรัฐอเมริกาถึง 2 เท่า

เมื่อคนนิยมเลี้ยงสัตว์เลี้ยงมากขึ้น อุตสาหกรรมอาหารสัตว์ใช้ทรัพยากรเพิ่มมากขึ้น และส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เจสขยายความว่า “โดยทั่วไปอาหารสุนัขมาจากอุตสาหกรรมปศุสัตว์ เช่น ไก่ วัว หมู เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตอาหารสุนัขโดยตรง หรือหลายแห่งอาจนำเอาเศษเนื้อมาแปรรูป แต่ไม่ว่าอย่างไร อุตสาหกรรมปศุสัตว์ก็ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากเป็นอันดับต้น ๆ “

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลง ธุรกิจอาหารสัตว์ทางเลือกใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

“ถ้าเราต้องการโปรตีนจากเนื้อวัว ต้องใช้ทรัพยากรที่ดิน น้ำ และอาหารจำนวนมาก หากเรามีสุนัขกว่าล้านตัวบนโลกที่ต้องกินเนื้อวัว จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระดับค่อนข้างมหาศาล ถ้าเราหาแหล่งโปรตีนอื่นที่มีคุณภาพเทียบเท่ากับโปรตีนจากเนื้อสัตว์ แต่ใช้ทรัพยากรน้อยกว่า ก็จะเป็นทางเลือกที่ยั่งยืนต่อโลกมากกว่า”

สุนัขเปลี่ยนชีวิต

ก่อนการนำเข้าอาหารสุนัข โยรา มารีญาและเจสเป็นเพื่อนกัน โดยมารีญามีความสนใจในเรื่องสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อสุขภาพและความสุขในชีวิต ส่วนเจสเรียนจบแพทย์และทำธุรกิจส่วนตัวในต่างประเทศ จากนั้นเรียนต่อปริญญาโทด้านกลยุทธศาสตร์ โดยช่วงเวลานี้เอง เขาจุดประกายความคิดเรื่องการทำธุรกิจอย่างไรให้มั่งคั่ง พร้อม ๆ กับการสร้างความยั่งยืนให้โลก

เมื่อทั้งสองมีเป้าหมายคล้ายกัน จึงร่วมกันจัดโครงการ SOS EARTH เพื่อเป็นแพลตฟอร์มให้ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม และจัดกิจกรรมที่สามารถช่วยเหลือหรือแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลง ธุรกิจอาหารสัตว์ทางเลือกใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

SOS EARTH ทำกิจกรรมแรกราวปลายปี 2019 มารีญาและเจสพาเด็ก ๆ ไปพื้นที่ที่เรียกว่า ‘Our Land’ จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับธรรมชาติ สัตว์ป่า การปลูกป่า และการใช้ชีวิตร่วมกับช้าง 

ไม่รู้ว่าเป็นความบังเอิญหรือพรหมลิขิต เพราะการไปทำกิจกรรมครั้งนั้น ทำให้มารีญาได้เจอกับ ‘ซาชิ’ สุนัขข้างร้านก๋วยเตี๋ยวผู้น่าสงสาร ซึ่งเป็นตัวแรกที่เธอรับมาเลี้ยง

“การที่เราได้เลี้ยงสุนัข เหมือนเชื่อมโยงกับการที่เราสนใจสนใจเรื่องสัตว์และธรรมชาติ กลายเป็นความผูกพันที่เราไม่นึกว่าจะเกิดขึ้นมาได้ 

“เราว่าการได้รับการยอมรับจากสุนัขหรือสัตว์อื่น ๆ เป็นอะไรที่พิเศษมาก เพราะเราต้องเข้าใจกันและกัน ต้องสื่อสารกันโดยไม่ได้พูดภาษาเดียวกัน ต้องอ่านภาษากาย และต้องใช้เวลาเรียนรู้” มารีญากล่าว

หลังจากที่ทั้งสองได้ทำกิจกรรมร่วมกัน พวกเขามองเห็นปัญหาเรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทำให้รู้ว่าสัตว์เลี้ยงของพวกเขาส่งผลกระทบต่อโลก จึงมองหาทางเลือกใหม่ ๆ ที่ช่วยเรื่องความมั่นคงทางธุรกิจและความยั่งยืนของโลก

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลง ธุรกิจอาหารสัตว์ทางเลือกใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

ก้าวแรกสู่โปรตีนทางเลือกใหม่

เจสเล่าว่า สุนัขแสนรักตัวหนึ่งที่เขาเลี้ยงแพ้เนื้อไก่ กินแล้วเป็นเชื้อราตามผิวหนัง ทั้งยังมีอาการขนร่วง เขาเลยจำเป็นต้องหาโปรตีนทางเลือกใหม่ที่ไม่ใช่เนื้อไก่ และเขาได้คำแนะนำจากเพื่อนว่า มีโปรตีนทางเลือกชนิดใหม่ที่ทำจากแมลง เจสจึงเริ่มค้นหา และเจอกับ โยรา อาหารสุนัขโปรตีนแมลงจากประเทศอังกฤษ 

เมื่อเขาลองนำมาให้สุนัขของตัวเองกิน ปรากฏว่าโรคผิวหนังหายขาดและมีสุขภาพขนที่ดีขึ้น เขาจึงศึกษาเพิ่มเติมและพบว่าทางแบรนด์ใส่ใจในทุกรายละเอียด ตั้งแต่แนวคิด นวัตกรรมทันสมัย ตลอดจนจรรยาบรรณในการผลิต โดยเฉพาะเรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เขาจึงพูดคุยกับมารีญา และตัดสินใจนำเข้ามาสู่ตลาดอาหารสัตว์เลี้ยงในเมืองไทย

โยรา เป็นอาหารสัตว์เลี้ยงโปรตีนทางเลือกสำหรับสุนัขและแมว ทำจากหนอนแมลงวันลายหรือหนอนแม่โจ้ (Black Soldier Fly) ที่ผ่านการเลี้ยงด้วยเศษผัก ผลไม้ปลอดสารพิษในพื้นที่ปิดขนาดเล็ก มีความสะอาดและปลอดภัยสูง 

กระบวนการทั้งหมดได้รับการดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญอย่างใกล้ชิด ทำให้หนอนมีคุณภาพ เปี่ยมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการและไร้สารเคมีปนเปื้อน

เมื่อพูดถึงอาหารสุนัขที่ทำจากหนอนหรือแมลง หลายคนอาจนึกว่าเขาใช้หนอนตัวเป็น ๆ ยัดเข้าไปในเครื่องจักรแล้วอัดออกมาเป็นอาหารเม็ด ภาพนั้นอาจไม่น่าดูสักเท่าไหร่ แต่โยราทำวิจัยศึกษาระบบประสาท วงจรชีวิตของแมลง รวมถึงตัวอ่อนอย่างจริงจังก่อนนำมาทำเป็นอาหารสัตว์เลี้ยง

หลังจากเพาะเลี้ยงตัวหนอนมาอย่างดี ขั้นตอนสำคัญต่อไปก่อนแปรรูปเป็นอาหารสัตว์เลี้ยง คือ การน็อกระบบประสาทของตัวหนอนด้วยความเย็นที่หนอนรู้สึกเจ็บน้อยที่สุด หรือแทบไม่รู้สึกเจ็บปวดเลย ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการผลิตต่อไป

หลังจากผลิตออกมาเป็นอาหารเม็ดที่อัดแน่นไปด้วยคุณค่าครบโภชนาการแล้ว โยรายังเก็บทุกรายละเอียด แม้แต่บรรจุภัณฑ์ที่ทำด้วยวัสดุชิ้นเดียว (One Material) จึงไม่จำเป็นต้องแยกชิ้นส่วนก่อนทิ้ง ทั้งนี้ก็เพื่อความสะดวกและง่ายต่อการกำจัดขยะ

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลง ธุรกิจอาหารสัตว์ทางเลือกใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

แน่นอนว่าความละเอียดและความใส่ใจที่มากกว่า ย่อมเพิ่มต้นทุนในการผลิต และนั่นทำให้ราคาของผลิตภัณฑ์สูงขึ้นตามไปด้วย ทว่าหากผู้คนเปิดใจมาใช้ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากโปรตีนทางเลือก โดยเฉพาะโปรตีนแมลง ราคาของผลิตภัณฑ์ก็อาจถูกลงได้ ตามกลไกของตลาดที่เรียกว่า การประหยัดต่อขนาด (Economy of Scale)

ธุรกิจอาหารสุนัขที่ไม่เน้นการโฆษณา

ในต่างประเทศมีผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์เลี้ยงโปรตีนทางเลือกมากมาย แต่สิ่งที่โยราแตกต่าง คือ จรรยาบรรณในการผลิต วัตถุดิบที่ตรวจสอบแหล่งที่มาได้ ทั้งยังใส่ใจเรื่องสวัสดิภาพของสัตว์และสิ่งแวดล้อม แต่การนำเข้ามาตีตลาดในเมืองไทย ซึ่งเป็นอีกหนึ่งประเทศที่นิยมเลี้ยงสุนัขและแมว การสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์โปรตีนทางเลือก ผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์เลี้ยง และสิ่งแวดล้อมบนโลกใบนี้ จึงเป็นสิ่งสำคัญ

การบอกปากต่อปาก การรีวิว และการแนะนำจากกลุ่มคนเลี้ยงสัตว์ ส่งผลให้โยราไม่ต้องทุ่มทุนทำการตลาดมากนัก ซึ่งถือเป็นข้อดี เนื่องจากประสบการณ์ของผู้ใช้งานจริงหรือเหล่าผู้บริโภค โดยเฉพาะเมื่อคนได้ลองให้สัตว์เลี้ยงของตัวเองกินแล้วได้ผลลัพธ์ที่ดี สิ่งนี้จึงเป็นตัวบ่งชี้ว่าควรซื้อซ้ำหรือบอกต่อให้คนอื่น ๆ มาใช้ตามหรือไม่นั่นเอง

คุณค่าที่มากกว่าเพียงการโฆษณา ทำให้โยราวางขายตามร้านขายอาหารสัตว์เลี้ยงทั่วไปกว่า 100 สาขาทั่วประเทศไทย และยังมีช่องทางการติดต่อผ่านไลน์ Official Account เพื่อให้ลูกค้าสั่งสินค้าผ่านทางออนไลน์ได้ รวมถึงพูดคุย ปรึกษาปัญหาต่าง ๆ เกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงสะดวกขึ้น

หากมองในมุมของการทำธุรกิจ เช่นเดียวกับธุรกิจอาหารสัตว์เลี้ยงทั่วไปในประเทศไทย การแข่งขันที่ดุเดือดของแบรนด์ต่าง ๆ เกิดขึ้นมากมาย ในขณะที่โยราไม่ได้มีเพียงคุณภาพของผลิตภัณฑ์และตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังโดดเด่นในเรื่องการบริการลูกค้า ตั้งแต่ให้คำปรึกษา บริการขนส่ง ไปจนถึงบริการหลังการขาย ทั้งนี้ก็เพื่อสร้างฐานความเชื่อมั่นระหว่างผู้บริโภคกับแบรนด์

“เราไม่ได้ขายแค่ผลิตภัณฑ์ แต่เราเน้นประสบการณ์ผู้ใช้จริงและการบริการลูกค้า ผมมั่นใจว่าเราดูแลลูกค้าได้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้” เจสตอบด้วยน้ำเสียงหนักแน่น

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลงนำเข้าเกรดพรีเมียม ตอบโจทย์ทั้งสุขภาพ ความอร่อย และสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน

ยั่งยืนทั้งคน สัตว์เลี้ยง และโลก

บริษัท พอว์ดักส์ จำกัด เป็นบริษัทนำเข้าอาหารสัตว์เลี้ยงที่มีแนวคิดในการพัฒนาตนเอง สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยโยราเป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์กับอุดมการณ์นั้น เพราะทางบริษัทยังมีผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ที่เริ่มนำเข้ามาเป็นทางเลือกให้กับคนรักสัตว์และรักษ์โลก อย่างเช่น แบรนด์ Hownd และ McAdams ซึ่งเป็นแบรนด์อาหารสัตว์เลี้ยงนำเข้าเช่นเดียวกัน

นอกจากนี้ ผู้ร่วมก่อตั้งยังมีแผนทำผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์เลี้ยงจากโปรตีนทางเลือกของตนเอง โดยเน้นคุณภาพของสารอาหารที่ครบโภชนาการและสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน

“ผมอยากให้คนไทยและสัตว์เลี้ยงของเขามีคุณภาพชีวิตที่ดี บริโภคแต่สิ่งดี ๆ ผมกับมารีญากำลังจะทำผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์เลี้ยงของเราเองออกมาเหมือนกัน แน่นอนว่ายังคงใช้โปรตีนทางเลือก และยังต้องรักษ์โลกเหมือนเดิม” เจสกล่าว

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลงนำเข้าเกรดพรีเมียม ตอบโจทย์ทั้งสุขภาพ ความอร่อย และสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน

มารีญายังคงสนับสนุนให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงในไทยหันมาสนใจผลิตภัณฑ์จากโปรตีนทางเลือกมากขึ้น พร้อมทั้งอยากให้คนเข้าใจสัตว์เลี้ยงของตัวเอง ให้ความสำคัญกับสุขภาพกายและจิตของสัตว์เลี้ยง ควบคู่ไปกับการตระหนักรู้เรื่องผลกระทบของอุตสาหกรรมอาหารสัตว์เลี้ยง รวมถึงความเป็นอยู่ของมนุษย์ในสังคมและสิ่งแวดล้อม

เพราะฉะนั้น นี่อาจไม่ใช่เพียงคุณค่าของโยราหรือแบรนด์ใดแบรนด์หนึ่ง แต่เรากำลังพูดถึงนวัตกรรมผลิตภัณฑ์สำหรับสัตว์เลี้ยงที่ยั่งยืน (Innovative and Sustainable Pet Products) ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างมากต่อวงการสัตว์เลี้ยงในเมืองไทย

มาถึงตรงนี้ หลายคนคงเห็นแล้วว่าโปรตีนทางเลือกถือเป็นอีกหนึ่งนวัตกรรมที่น่าสนใจ และไม่เสียหายอะไรหากลองเปิดใจ เพราะอนาคตของโปรตีนทางเลือกยังคงอีกยาวไกล คงไม่ง่ายถ้าจะให้ทุกคนหยุดกินเนื้อในเพียงข้ามวัน แต่ประเด็นที่ต้องการสื่อคือ เรากินเนื้อให้น้อยลงได้ หรืออย่างน้อย ก็ให้สัตว์เลี้ยงของเรากินโปรตีนทางเลือกได้นั่นเอง 

YORA อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลงนำเข้าเกรดพรีเมียม ตอบโจทย์ทั้งสุขภาพ ความอร่อย และสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน

Lessons Learned

  • คุณภาพของผลิตภัณฑ์เป็นพื้นฐานสำคัญในธุรกิจนำเข้า-ส่งออก โดยเฉพาะกับผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์เลี้ยง หากคุณภาพไม่ดีพอ สัตว์เลี้ยงกินเข้าไป ผลลัพธ์ที่ได้เป็นตัวการันตีทุกอย่างว่าผลิตภัณฑ์นั้นจะรอดหรือร่วง
  • การให้บริการลูกค้าตั้งแต่ก่อนซื้อไปจนถึงหลังการขาย ถือเป็นหนึ่งในเสน่ห์และช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างแบรนด์กับผู้บริโภค
  • การนำเข้าสินค้าเป็นศาสตร์แบบหนึ่ง ในขณะที่การสร้างแบรนด์ก็เป็นศาสตร์อีกแบบหนึ่ง เพราะฉะนั้น การเตรียมความพร้อมทั้งเรื่องทักษะและความชำนาญ (Know How) จึงถือเป็นสิ่งสำคัญ

สัั่งซื้อสินค้าได้ที่ www.yorapetfoods.in.th/shop

Writer

Avatar

เสฎฐวุฒิ สุขสวัสดิ์

นักฝึกเขียน ผู้เป็นทาสแมว ชอบฟังเพลงป๊อป หลงใหลในประวัติศาสตร์ ภาษา และแนวคิดยุโรปสมัยใหม่ พยายามรักการอ่าน และชอบเรียนรู้วัฒนธรรมต่างถิ่นผ่านสื่อสารคดีการท่องเที่ยว

Photographer

Avatar

มณีนุช บุญเรือง

ช่างภาพสาวประจำ The Cloud เป็นคนเชียงใหม่ ชอบแดดยามเช้า การเดินทาง และอเมริกาโน่ร้อนไม่น้ำตาล

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load