The Cloud X สารคดีสัญชาติไทย

 

สำหรับสัตว์ป่า พวกมันมีแค่ 2 ฤดูกาล คือฤดูแล้งและฤดูฝน การเปลี่ยนฤดูกาลหมายถึงแหล่งอาหารเปลี่ยนไป และพวกมันก็ปรับตัวไปตามฤดูกาลที่เปลี่ยนแปลง

สัตว์ป่าไม่ได้รู้สึกเช่นคน ซึ่งมีร้อน หนาว ฝน

ในช่วงเวลาแห่งความแห้งแล้ง ไฟป่าเผาไหม้ลุกลามดูน่าหวาดวิตก แต่เมื่อไฟผ่านพ้นความสมบูรณ์ก็กลับมา

ในช่วงเวลาแห่งไฟ ความบอบบางของคนทำให้การทำงานในป่าไม่น่ารื่นรมย์นัก

ในหน่วยพิทักษ์ป่าซึ่งรายล้อมด้วยป่าเต็งรัง บริเวณโดยรอบแม้ไฟป่าจะเบาบางลงมากแล้ว แต่ดวงจันทร์ของคืนขึ้น 14 ค่ำก็ไม่กระจ่างใส ดวงจันทร์กลมโตถูกบดบังด้วยกลุ่มหมอกควัน มองเห็นแค่ดวงจันทร์สีซีดๆ ป่าโดยรอบมีตอไม้แห้ง พื้นกลายเป็นสีดำเพราะขี้เถ้า

เครื่องปั่นไฟดับตั้งแต่ 2 ทุ่ม เพิงเล็กๆ หรือที่เราเรียกว่าห้องอาหารยังคึกคัก

เสียงหัวเราะดังไม่ได้ทำให้เก้งตัวเมียตื่นตกใจ มันเดินเละเลียบสนามตะกร้อ เห็นตะคุ่มๆ

วันนี้มีคนออกไปในเมือง ซึ่งต้องใช้เวลาเดินทางราว 6 ชั่วโมงเราจึงมีน้ำแข็งและกับข้าวอุดมสมบูรณ์

เสียงดังขึ้นเมื่อเหล้าขาว 35 ดีกรีหมดไปอีก 2 ขวด

นี่เป็นเวลาของการพูดคุย เราแยกย้ายกันออกไปทำงานตั้งแต่เช้ามืด

เดฟ หรือ ดร.เดวิด สมิธ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องเสือโคร่งจากรัฐมินนิโซตาไปกับทีม เขานำรถไปตามเส้นทางด้านทิศใต้ จุดหมายห่างไป 15 กิโลเมตร ส่วนบาธ ผู้ช่วย เดินเลาะไปตามลำห้วย

ผมเดินไปเข้าซุ้มบังไพร ใช้เวลาเดินจากหน่วย 2 ชั่วโมง พลบค่ำเราพบกันพร้อมหน้า

“เป็นอย่างไรบ้างครับวันนี้” ผมถาม เป็นคำถามใช้แทนคำทักทาย เหมือนกันทุกวันแบบนี้มากว่า 2 สัปดาห์แล้ว ดร.เดวิด หรือที่เราเรียกเขาว่า เดฟ แบมือยักไหล่เหมือนทุกวัน งานยังไม่คืบหน้า เสือโคร่งยังไม่ปรากฏกาย

“คุณล่ะ” เขาถาม

“วัวแดง 3 ตัวลงมากินน้ำไกลๆ ครับ” ผมตอบ

วัวแดง ตัวผู้จะเข้ามาในฝูงเมื่อมีตัวเมียพร้อมรับการผสม

วัวแดงตัวเมียอาวุโสจะนำลูกฝูงมาวนเวียนอยู่ในบริเวณเถ้าดำๆ หลายตัวลงนอนคลุก ขณะบางตัวก้มเอาเขา เสยกอหญ้าที่ไฟไหม้ไปมา ถึงช่วงบ่ายก็มุ่งหน้าลงลำห้วย พวกมันจะกัดกินหญ้าแบบเร็วๆ ในปริมาณมาก และกลืนไว้ในกระเพาะพัก เดินไปถึงที่หมาะๆ จะสำรอกออกมาเคี้ยว อาการที่เราเรียกว่า เคี้ยวเอื้อง

วัวแดงจะเลี่ยงการอยู่ในที่โล่งนาน เพราะในสถานภาพความเป็นเหยื่อ การระมัดระวังตัวสูงสุดคือสิ่งจำเป็น

“วัวแดงมันใจเสาะ ไม่เหมือนกระทิง” ใครสักคนในวงพูดดังๆ

ในช่วงที่ป่าโปร่งโล่ง วัวแดงมองเห็นได้ง่าย ขนสีขาวเป็นวงรอบก้นและขาทั้งสี่มีสีขาวเหมือนใส่ถุงเท้ายาวๆ

ในฝูงมีสมาชิกเป็นตัวเมียและเด็ก ส่วนตัวผู้จะตามฝูงมาห่างๆ

สัตว์ฝูง ส่วนใหญ่นำฝูงโดยตัวเมีย

วัวแดงตัวผู้เมื่อโตเต็มวัยไม่เพียงต้องแยกจากฝูง แต่ร่างกายมันจะเปลี่ยนแปลง กำยำมากขึ้น สีบริเวณไหล่และลำคอจะคล้ำ และดำคล้ำยิ่งขึ้นไปตามอายุ

วัวสีคล้ำๆ เช่นนี้ บางแห่งคนเรียกมันว่า วัวบา เขารูปทรงเป็นวงกว้าง สวยงาม เป็นที่ต้องการ ขายได้ราคา และพวกมันยังตกเป็นเป้าหมายการล่า

กระทิง เข้มแข็ง ผู้ล่า ล่าได้ยาก แต่ลูกเล็กคือเป้าหมายของนักล่าอย่างหมาใน

“วัวแดงจมูกดี” มีเสียงพูดต่อ “ถ้าไม่ใจเสาะนักก็คงหลบพวกเสือหรือหมาพ้น”

วัวแดงเหมือนกับสัตว์กินพืชตัวอื่นๆ มีดวงตากลมโต ค่อนมาทางหู เวลาก้มกินอาหารแค่เหลือบตาก็มองเห็นรอบๆ

แต่ถึงจะได้รับการออกแบบมาดีอย่างไร เวลากินต้องมีตัวหนึ่งทำหน้าที่ยามคอยระวัง

วันนี้ผมพบวัวแดง เป็นเรื่องปกติ เพราะในฤดูแล้งอย่างนี้กระทิงเดินทางเคลื่อนย้ายทำเล ส่วนวัวแดงคล้ายพอใจกับการอยู่บริเวณเดิมมากกว่า

และไม่แปลกเช่นกันที่เราจะพบซากวัวแดงที่โดนฆ่าโดยเสือโคร่งเสมอ

 

“เล่าตอนอยู่ในเหตุการณ์ที่หมาในฆ่าวัวแดงให้ฟังหน่อยครับ” บาธรู้ว่าผมเคยมีโอกาสนี้

“อยู่ในเหตุการณ์ที่หมาในทำงาน จะอดรู้สึกไม่ได้หรอกครับว่าหมาในนี่พวกมันเป็นเครื่องจักรสังหารขนาดใหญ่จริงๆ”

หมาในตัวเดียวไม่มีพิษสง แต่พวกมันทำงานเป็นทีม นี่คือสิ่งที่น่าเกรงขาม

เหยื่อจะถูกกัดทึ้ง กระชากชิ้นส่วนออกไป ก่อนจะล้ม อวัยวะส่วนก้นถูกกัด ดึง ล้วง เครื่องใน ลูกนัยน์ตาก็เป็นอีกส่วนที่จะถูกกัดก่อน

“เหตุการณ์นั้นทำให้ผมรู้ว่าหมาในไม่มีเทคนิคอะไรมากเลย ใช้ความเร็วไล่ต้อนจนเหยื่ออ่อนล้า ขณะไล่ก็เปิดแผลไปเรื่อยๆ” ผมบอกบาธ เพื่อนชาวแคนาดาที่มาช่วยงาน ดร.เดฟ

“ถ้าวัวแดงหันมาสู้บ้าง บางทีอาจจะรอดนะ ผมเคยเห็นแม่กวางไม่ยอม เธอและลูกเล็กถูกฝูงหมาในไล่ไปจนมุมในห้วย เธอหันมาสู้ ใช้ตีนเตะหมาในที่เข้ามาใกล้ สู้แบบถวายชีวิต กระทั่งหมาในยอมล่าถอยไป แม่กวางบาดเจ็บไม่น้อย แต่วันนั้นเธอและลูกก็ยังมีชีวิตอยู่ต่อไป” ผมเล่าต่อ บาธฟังอย่างตั้งใจ

หมาใน ในฝูงจะมีตัวที่ทำหน้าที่ลาดตระเวนล่วงหน้า

กวาง เช่นกัน ในช่วงที่ลูกยังเล็กต้องระมัดระวังอย่างสูงเมื่อออกมาอยู่ในที่โล่ง

“เล่าได้ดี ตกลงวันนั้นวัวแดงตายไหม” เขาถามยิ้มๆ มีสำเนียงล้อเล่น

“ตายสิ” ผมตอบเสียงดัง

“วัวแดงน่ะเหรอที่ตาย” เดฟที่ออกไปเดินเล่นข้างนอกกลับเข้ามาทันได้ยิน

“คุณเข้าใจผิดแล้วล่ะ สัตว์ป่าไม่ได้ตายหรอก” เดฟพูดเบาๆ ด้วยน้ำเสียงจริงจัง

ผมสบตาผู้ชายวัย 62 เคราสีขาว ช่วยให้ใบหน้าอันมีดวงตาสีฟ้าดูอ่อนโยน เขาไม่ได้หมายถึงวัวแดงที่เป็นเหยื่อหมาในตัวนั้น

ผมสบตาเขาพักใหญ่ ก่อนพยักหน้าอย่างเข้าใจและเห็นด้วย

ไม่มีสัตว์ป่าตัวไหนตายหรอก ไม่ได้ตาย

เพราะขณะที่อยู่พวกมันไม่ได้รับ ‘โอกาส’ ให้มีชีวิต…

 

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

Life on Earth

เรื่องราวสรรพชีวิตที่อยู่บนโลกใบเดียวกับเรา

ต้นเดือนสิงหาคม

บ้านช่อนทอง อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา

18.30 น.

เบื้องบนเหนือสวนยางพารา เสียงดังราวกับเกิดพายุ พร้อมกับเงาดำจำนวนมากบินข้ามไปเป็นแถวยาว มันคือเสียงปีกแหวกอากาศจากการบินของฝูงนกเงือกกรามช้างปากเรียบที่กลับจากทำภารกิจช่วงกลางวัน บริเวณนี้เป็นที่พักผ่อน พวกมันจะอยู่ที่นี่ไปตลอดคืน กระทั่งเช้ามืดจึงจะแยกย้าย

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!
นกเงือกกรามช้างปากเรียบ ขณะใช้เวลาอยู่ที่บ้านช่อนทอง อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา เป็นจุดพักช่วงเวลาหนึ่งก่อนไปจุดหมายปลายทาง

นกจำนวนกว่า 400 ตัว บินวน ๆ เหนือต้นสะเดาเทียม ก่อนหุบปีกทิ้งตัวลงเกาะตามกิ่ง มองไกล ๆ คล้ายใบไม้หนาทึบ พวกมันมาที่นี่หลายวันแล้ว ที่นี่ไม่ใช่จุดหมายปลายทางหรอก แต่เหลือระยะทางอีกไม่ไกล

จากจุดเริ่มต้นในผืนป่าห้วยขาแข้งและทุ่งใหญ่นเรศวร พวกมันเดินทางมาแล้วกว่าพันกิโลเมตร ใช้เวลาเกือบ 100 วัน เส้นทางยาวไกล บางช่วงเลยเข้าไปในพื้นที่ประเทศพม่า วกกลับเข้ามาใหม่ แวะพักตามผืนป่าต่าง ๆ หลายแห่ง

นานมาแล้วที่วิถีชีวิตนกเงือกกรามช้างปากเรียบคล้ายเป็นปริศนา

พวกมันสร้างรังวางไข่ในป่าห้วยขาแข้งด้วยวิถีเดียวกับนกเงือกชนิดอื่น ๆ ตัวเมียเข้าไปขังตัวอยู่ในโพรง ตัวผู้ทำหน้าที่หาอาหารมาเลี้ยงดู

เมื่อลูกโตพอออกจากโพรง ออกมาโบยบินไม่นาน พวกมันก็หายไป ไม่มีใครรู้ว่าในช่วงฤดูฝน เหล่านกเงือกกรามช้างปากเรียบที่สร้างรังวางไข่ในป่าห้วยขาแข้งหายไปอยู่ไหน

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!

เทคโนโลยีซึ่งพัฒนาไปไกล เมื่อนำมาใช้กับการศึกษาชีวิตสัตว์ป่าช่วยให้คนรู้มากขึ้น นักวิจัยใช้วิธีติดเครื่องส่งสัญญาณวิทยุในระบบผ่านดาวเทียมไว้กับนก ข้อมูลที่ได้น่าตื่นใจ เพราะหลังลูกออกจากโพรงแล้ว นกเงือกกรามช้างปากเรียบจะออกเดินทางไกล จุดหมายปลายทางคือป่าเบรุ่ม พื้นที่อนุรักษ์ในประเทศมาเลเซีย

ปริศนาคลี่คลาย ความสงสัยลดน้อยลง ความนับถือความมหัศจรรย์ที่ธรรมชาติจัดสรรไว้เพิ่มมากขึ้น

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!

สำหรับสัตว์ป่า การเดินทางเป็นส่วนหนึ่งในชีวิต พวกมันเดินทางเคลื่อนย้ายถิ่นตามฤดูกาล มีแหล่งอาหารเป็นตัวกำหนด หลายตัวเดินทางในระยะใกล้ ๆ มีไม่น้อยเคลื่อนย้ายไปไกลนับพันกิโลเมตร

ทุกชนิดตั้งแต่กุ้งตัวเล็ก ๆ ปลา ผีเสื้อ นก สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม ไปจนถึงวาฬ

พวกมันเดินทางจากบ้าน ออกเดินทางโดยมีความหวังรออยู่เบื้องหน้า

สัตว์ป่าเดินทางมาเนิ่นนานแล้ว มีวิถีดังเช่นเคยเป็นมา ไม่ว่าหลายแห่งบนโลกจะไม่เหมาะสำหรับการเป็นแหล่งอาศัย โลกจะเปลี่ยนแปลงไปเช่นไร 

ความมืดมนซึ่งต้องเผชิญเหล่านี้ไม่ทำให้สัตว์ป่าเลิกเดินทาง ไม่ทำให้พวกมันไร้ซึ่งความหวัง

การเดินทางย้ายถิ่นของพวกนกเห็นเป็นภาพชัดเจน หลายชนิดเดินทางร่วมกันเป็นฝูงใหญ่ มีหลายตัวเลือกเดินทางลำพัง มีเพียงเงาเป็นเพื่อนร่วมทาง

เที่ยวบินพันกิโลของนกเงือกกรามช้าง ห้วยขาแข้ง-มาเลเซีย ขาไปร้อยวัน ขากลับ 16 วัน!

เสียงจ้อกแจ้กเริ่มเงียบ ท้องฟ้ามืด นกเงือกกรามช้างปากเรียบที่เกาะเบียดกันแน่นตามกิ่งต้นสะเดาเทียม มองเห็นเป็นเงาตะคุ่มอยู่ในความมืด

ไม่ว่าจะเรียกการเดินทางของสัตว์ป่าว่าอย่างไร พวกมันเดินทางเพราะสัญชาตญาณ เพราะเป็นหน้าที่ เป็นความหวัง หรือเพราะแค่ตาม ๆ กันไป แต่เมื่อถึงเวลา พวกมันจะออกเดินทาง

หลายตัวเป็นการเดินทางครั้งแรก ขณะหลายตัวอาจรู้ดีว่านี่เป็นการเดินทางครั้งสุดท้าย และแน่นอนว่าทุกการเดินทางย่อมมีบางตัวไปไม่ถึงจุดหมาย และบางตัวกลับไม่ถึงบ้าน

นกเงือกกรามช้างกว่า 400 ตัว กับการเดินทางปริศนา เมื่อลูกออกจากโพรงแล้ว มันจะออกเดินทางไกลกว่าพันกิโล แล้วกลับมาใหม่เมื่อหมดฤดูฝน

ไม่มีอะไรหยุดยั้งการเดินทาง หรือปิดกั้นความหวังถึงแหล่งอาหารที่รออยู่เบื้องหน้า

ในระยะทางกว่าพันกิโลเมตรของนกเงือกกรามช้างปากเรียบ ตลอดเส้นทางที่หยุดพัก พวกมันนำพาพันธุ์พืชมาแพร่กระจาย พันธุ์ไม้หลากชนิดแพร่ไปจากถิ่น อาหารที่ได้เป็นแค่ผลพลอยได้จากการทำหน้าที่

หน้าที่ซึ่งพวกมันกระทำมานานนับพัน ๆ ปีแล้ว

หากจุดหมายมีแหล่งอาหารอันสมบูรณ์ การเดินทางของสัตว์ป่าอาจพูดได้ว่ามีความหวังที่อยู่เบื้องหน้า

บางทีสำหรับจะคนต่างออกไป เมื่อจากไปไกล คนมักคิดถึงที่ที่จากมา

นกเงือกกรามช้างกว่า 400 ตัว กับการเดินทางปริศนา เมื่อลูกออกจากโพรงแล้ว มันจะออกเดินทางไกลกว่าพันกิโล แล้วกลับมาใหม่เมื่อหมดฤดูฝน

นกเงือกกรามช้างปากเรียบเดินทางไกลแสนไกล มุ่งหน้าแหล่งอาหาร ทำหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมาย และเมื่อฤดูแห่งความรักมาถึง พวกมันจะกลับบ้าน

ชีวิต ไม่ว่าจะเดินทางไปไกลแสนไกลเพียงไร จุดเริ่มต้นคือที่ซึ่งจะย้อนกลับมา

นกเงือกกรามช้างกว่า 400 ตัว กับการเดินทางปริศนา เมื่อลูกออกจากโพรงแล้ว มันจะออกเดินทางไกลกว่าพันกิโล แล้วกลับมาใหม่เมื่อหมดฤดูฝน

เทคโนโลยีช่วยให้วิถีชีวิตอันเป็นปริศนาของเหล่าสัตว์ป่าคลี่คลายขึ้นเรื่อย ๆ

จากผืนป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่นเรศวร นกเงือกกรามช้างปากเรียบมุ่งหน้าลงใต้ จุดหมายปลายทางที่ป่าเบรุ่มประเทศมาเลเซียระยะทางกว่าพันกิโลเมตร แวะพักตามผืนป่าหลายแห่ง ใช้เวลากว่า 100 วัน

หมดฤดูฝน ใกล้ถึงฤดูกาลแห่งความรัก พวกมันจะเดินทางกลับ

เที่ยวกลับนี้ใช้เวลาเดินทางเพียงแค่ 16 วัน

ไม่น่าแปลกใจที่ขากลับใช้เวลาน้อยมาก 

เพราะครั้งนี้จุดหมายปลายทางของพวกมันคือบ้าน…

บ้านอันเป็นที่ซึ่งเมื่อจากไปไกล ทุกชีวิตนึกถึง

Writer & Photographer

ปริญญากร วรวรรณ

ถ่ายทอดเรื่องราวของสัตว์ป่าและดงลึกทั่วประเทศไทยผ่านเลนส์และปลายปากกามากว่า 30 ปี มล. ปริญญากร ถือเป็นแบบอย่างสำคัญของการใช้ชีวิตอย่างเคารพธรรมชาติให้คนกิจกรรมกลางแจ้งและช่างภาพธรรมชาติรุ่นปัจจุบัน

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load