18 Oct 2017
4 PAGES
1 K

คนส่วนใหญ่รู้จัก ดร.ภาธร ศรีกรานนท์ ใน 2 บทบาท

บทบาทแรก เขาคือบุตรของ ศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.แมนรัตน์ ศรีกรานนท์ ศิลปินแห่งชาติ นักประพันธ์เพลงที่มีผลงานกว่า 1,000 เพลง และเป็นสมาชิกคนสำคัญของวงดนตรี อ.ส. วันศุกร์

วงดนตรี อ.ส. วันศุกร์ หรือ อัมพรสถานวันศุกร์ เป็นวงดนตรีในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้ชื่อนี้มาจากการเล่นออกอากาศทางสถานีวิทยุ อ.ส. อัมพรสถาน ทุกเย็นวันศุกร์ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ซึ่งมีในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงแซกโซโฟนเป็นนายวง

ตอนที่ ดร.ภาธร ได้เข้าเฝ้าในหลวงรัชกาลที่ 9 ครั้งแรก เขาเห็นพระองค์ทรงแซกโซโฟน เขาจึงอยากหัดเล่นแซกโซโฟน และกลายมาเป็นนักดนตรีในที่สุด

นั่นทำให้คนรู้จักเขาในบทบาทที่สอง ก็คือ เขาได้รับพระเมตตาและพระมหากรุณาธิคุณให้ร่วมบรรเลงดนตรี ในวงดนตรี อ.ส. วันศุกร์ แต่ตั้งอายุเพียง 13 ปี และเป็นสมาชิกของวงที่มีอายุน้อยที่สุด

ในหลวงรัชกาลที่ 9 พระราชทานทุนส่วนพระองค์เพื่อให้เด็กหนุ่มคนนี้ไปศึกษาต่างประเทศ ตั้งแต่ พ.ศ. 2533 – 2544 จนกระทั่งจบปริญญาเอกด้านดนตรี

ปัจจุบัน ดร.ภาธร เป็นนักดนตรีวงดนตรี อ.ส. วันศุกร์ เป็นรองศาสตราจารย์ ประจำภาควิชาดนตรี คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และเป็นนักประพันธ์ดนตรีอิสระ

ด้วยความที่อยู่ในเส้นทางดนตรีมาเนิ่นนาน ดร.ภาธร จึงเก็บสะสมแซกโซโฟนไว้ 89 คัน แต่ละคันก็มีเรื่องราวที่แตกต่างกันออกไป มีทั้งรุ่นสำคัญในประวัติศาสตร์ของแซกโซโฟน รุ่นพิเศษที่ผลิตในวาระสำคัญต่างๆ รุ่นที่ทำจากวัสดุต่างๆ และแซกโซโฟนที่มีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับในหลวงรัชกาลที่ 9

นี่คือแซกโซโฟน 5 คัน และเรื่องเล่าเกี่ยวกับในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งคุณอาจจะไม่เคยฟังมาก่อน

 

01

แบรนด์ : King
รุ่น : Super20
ประเภท : Alto Saxophone
ปีที่ผลิต : ประมาณปี 1950
ประเทศ : สหรัฐอเมริกา

“ในวงดนตรี อ.ส. วันศุกร์ ไม่มีนักดนตรีอาชีพ คนที่ใกล้เคียงที่สุดคือคุณพ่อของผม เป็นคนเล่นเปียโน ไม่มีแซกโซโฟน พระองค์พระราชทานแซกโซโฟนคันนี้ให้คุณพ่อของผมใช้ประมาณปี 2497 เพื่อเอาไว้ถวายการสอนพระเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 10) ที่โรงเรียนจิตรลดา จนกระทั่งท่านเสด็จไปศึกษาต่อที่ต่างประเทศ คุณพ่อผมก็เอาไว้ใช้เล่นในวง อ.ส. วันศุกร์

“นี่คือแซกโซโฟนที่มีกลไกดีที่สุดและทันสมัยที่สุดในยุคนั้น มีการประดับมุกและสลักลวดลายที่ตัวเครื่อง ท่านทรงซื้อมาแล้วเล่นอยู่หลายปีจึงพระราชทานให้พ่อผม ตอนที่สมเด็จย่าเสด็จประทับเฮลิคอปเตอร์ไปลงที่ดอยอินทนนท์ ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงทราบข่าวว่าท่านจะเสด็จฯ ลงจากดอยมาที่พระตำหนักภูพิงค์ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้นักดนตรีวง อ.ส. วันศุกร์ จัดขบวนไปรับเสด็จด้วยการเล่นเพลงมาร์ช ตอนนั้นคุณพ่อของผมเล่นแซกโซโฟนตัวนี้

“พระองค์ท่านทรงมีเครื่องดนตรีพอสมควร ท่านพระราชทานให้สมาชิกคนอื่นๆ ในวงบ้างเหมือนกัน ครั้งหนึ่งท่านเสด็จไปเห็นว่ากองทัพเรือมีเครื่องดนตรีเริ่มเสื่อมสภาพที่กำลังจะโละทิ้งแล้วซื้อชุดใหม่ ท่านจึงขอเครื่องดนตรีชุดนั้นมา แล้วพระราชทานให้วงดนตรีสหายพัฒนา ซึ่งเป็นวง Brass Band ของแพทย์ที่ตามเสด็จ

“ตอนที่ผมอายุสัก 12 – 13 ปี ผมได้ไปเฝ้าพระองค์ท่านแล้วเห็นท่านทรงแซกโซโฟนแล้วอยากเล่นบ้าง พอกลับมาที่บ้านคุณพ่อก็เอาเครื่องนี้มาให้เล่น แล้วพระองค์ท่านก็พระราชทานให้ผมเอาไปใช้เรียนที่สหรัฐอเมริกา”

 

02

แบรนด์ : Buffet Crampon
รุ่น : S1 limited edition
ประเภท : Tenor Saxophone
ปีที่ผลิต : ประมาณปี 1988
ประเทศ : ฝรั่งเศส

“ตอนที่ผมไปเรียนดนตรีที่ต่างประเทศ พระองค์ทรงเห็นว่าผมต้องมีแซกโซโฟนประเภทอื่นๆ เพื่อใช้ประกอบการเรียน จึงพระราชทานแซกโซโฟนคันนี้มาให้ ตอนพระราชทานท่านไม่ได้รับสั่งอะไร พอผมไปสืบประวัติมาถึงทราบว่าสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถเสด็จฯ ไปฝรั่งเศสแล้วทอดพระเนตรเห็นแซกโซโฟนตัวนี้ในร้าน เป็นเครื่องรุ่นพิเศษที่ทำจากทองแดง (ปกติทำจากทองเหลือง) จึงทรงซื้อมาถวายรัชกาลที่ 9 เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 1989 พระองค์ทรงใช้อยู่ประมาณ 2 ปี ก็พระราชทานให้ผมในปี 1991″

 

03

แบรนด์ : Vibrato saxophone
รุ่น : A1
ประเภท : Alto Saxophone
ปีที่ผลิต : 2553
ประเทศ : ไทย

 “ช่วงที่พระองค์ท่านประชวรแล้วเสด็จฯ ประทับโรงพยาบาลศิริราชรอบแรก ท่านทรงเครื่องเป่าไม่ได้ เพราะต้องใช้แรงปอด แรงนิ้ว และตัวเครื่องก็มีน้ำหนักมาก พวกเราเลยให้พระองค์ทรงอย่างอื่นไปก่อน เช่น คีย์บอร์ด จนกระทั่งพระองค์่่่ท่านทรงมีพระพลานามัยดีขึ้น ประมาณปี 2554 ท่านเริ่มทรงเครื่องเป่าได้ ตอนนั้นมีแซกโซโฟนที่ทำจากพลาสติกซึ่งออกแบบโดยคนไทยคือ คุณปิยพัชร์ ธัญญะกิจ เขาส่งตัวต้นแบบฝากข้าหลวงท่านหนึ่งมาทูลเกล้าฯ ถวาย พระองค์ทรงอยากสนับสนุนนวัตกรรมของคนไทย จึงพระราชทานคำแนะนำผ่านผมว่า ควรปรับแก้อะไรบ้าง เช่น ให้เปลี่ยนจากนวมปกติซึ่งกดปิดไม่สนิทมาเป็นซิลิโคน ต่อมาพอทำเครื่องจริงสำเร็จเขาก็ฝากผมทูลเกล้าฯ ถวายท่าน ทรงใช้อยู่หลายเดือน พอมีรุ่นที่พัฒนาขึ้นก็ฝากผมทูลเกล้าฯ ถวาย ท่านเลยพระราชทานเครื่องเก่ามาให้ผม”

 

04

แบรนด์ : J’Elle Stainer
รุ่น : สั่งทำเป็นกรณีพิเศษ
ประเภท : Tenor Saxophone
ปีที่ผลิต : 2557
ประเทศ : บราซิล

“ช่วงที่พระองค์เสด็จฯ กลับมาประทับที่พระราชวังไกลกังวล ประมาณปี 2556 ชาววง อ.ส. วันศุกร์ก็พยายามหาแซกโซโฟนที่เหมาะกับพระองค์ Vibrato Saxophone มีน้ำหนักเบา แต่ก็ยังมีขนาดใหญ่ เราเลยคุยกันว่า น่าจะหาเครื่องที่มีขนาดไม่ใหญ่มาทูลเกล้าฯ ถวาย ผมไปปรึกษาบริษัทผลิตเครื่องดนตรีของบราซิลชื่อ J’Elle Stainer เขามีเทคนิคการผลิตพิเศษที่สามารถโค้งงอจนมีขนาดกะทัดรัดได้ แต่เขายังไม่เคยลองทำกับเทนเนอร์แซกโซโฟนมาก่อน แต่ยินดีออกแบบให้ใหม่ แซกโซโฟนคันนี้พิเศษที่พับตรงกลาง พวกเรานำตัวนี้มาทูลเกล้าฯ ถวายให้ท่านทรงลองดูก่อนเพื่อวัดระยะความสูง แล้วให้ช่างไทยปรับจนได้ขนาดที่เหมาะสม พระองค์ท่านทรงลองแล้ว แต่ยังเป่าไม่ได้ เพราะต้องใช้ลมเยอะ พวกเราเลยทูลว่า เมื่อทรงแข็งแรงแล้วจะเอามาทูลเกล้าฯ ถวายให้พระองค์ท่าน แต่สุดท้ายท่านก็ไม่แข็งแรงพอจะเล่นได้

 

05

แบรนด์ : Toptone
รุ่น : Prototype
ประเภท : Alto Saxophone
ปีที่ผลิต : ประมาณ 1985
ประเทศ : เนเธอร์แลนด์

“เราพยายามแก้ปัญหาแซกโซโฟนเพื่อให้พระองค์ท่านทรงแซกโซโฟนได้ ปัญหาหนึ่งคือ นิ้วของพระองค์ไม่มีแรงกดเครื่อง ผมไปปรึกษาร้านขายเครื่องดนตรีที่เนเธอร์แลนด์ เลยได้แซกโซโฟนคันนี้มา เป็นเครื่องต้นแบบเมื่อประมาณ 20 ปีก่อน

“ตอนนั้นเราพยายามแก้ปัญหา เครื่องหนักก็ได้เครื่องพลาสติกที่มีน้ำหนักเบา เครื่องใหญ่ก็ย่อแล้ว เครื่องนี้ก็เป็นการแก้ปัญหาอีกอย่าง นิ้วของพระองค์ท่านไม่มีแรงกดเครื่อง ผมเลยไปปรึกษาร้านที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ เครื่องนี้เป็นเครื่องต้นแบบที่ค้างอยู่ในร้านมานานมาก ตัวเครื่องผลิตในสวิตเซอร์แลนด์โดย Inderbinen พวกปุ่ม กลไกต่างๆ ผลิตในญี่ปุ่นโดยยามาฮ่า แต่ประกอบในเนเธอร์แลนด์ หลังจากทำเครื่องนี้ออกมา ก็ทำแซกโซโฟนแบบคล้ายๆ กันนี้ออกมาวางขายจริง ซึ่งทำในเนเธอร์แลนด์ทั้งหมด แต่ตอนนี้บริษัทปิดตัวไปแล้วราวๆ 15 ปี”

“ความพิเศษของแซกโซโฟนคันนี้คือ ทุกคีย์ไม่มีนวม เพราะปกตินวมทำจากหนัง เวลากดและปล่อยต้องใช้แรงพอสมควร แต่รุ่นนี้ใช้โฟมความละเอียดสูงแทน และเป็นรุ่นที่ฉลองครบรอบเหตุการณ์สำคัญอย่างหนึ่งของสมเด็จพระราชินีนาถเบียทริกซ์ ก็เลยมีพระนามาภิไธยของบนเครื่องด้วย

“เครื่องนี้เป็นเครื่องสุดท้ายที่ถวายพระองค์ท่าน ช่วงที่ท่านประทับที่หัวหิน พอท่านเสด็จฯ ประทับที่ศิริราชรอบที่สอง พระองค์ท่านไม่ได้ใช้แล้ว ผมเลยขอให้พระราชทานคืนมา”

 

ภาพ ธีรพันธ์ ลีลาวรรณสุข

Save

Save

Save

Save

Save

Save

CONTRIBUTORS

ทรงกลด บางยี่ขัน

ตำแหน่งบรรณาธิการโดยอาชีพ เป็นนักเดินทางมือสมัครเล่น แบ่งเวลาไปสอนหนังสือโดยสมัครใจ และชอบจัดทริปให้คนสมัครไป

ธีรพันธ์ ลีลาวรรณสุข

อดีตนักศึกษาสถาปัตย์ที่หันเหเปลี่ยนอาชีพมาเป็นช่างภาพ นักออกแบบกราฟิก และนักหัดเขียน โดยพึ่งมีหนังสือของตัวเองเล่มแรกชื่อ 'ราชาสถาน นิทานตื่นนอน'