จะดีแค่ไหน หากอุตสาหกรรมเสื้อผ้าและสิ่งทอที่มีสถิติว่าสร้าง Carbon Footprint มากที่สุด สามารถผลิตเสื้อผ้าที่ทุกกระบวนการไม่ส่งผลกระทบต่อธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เมื่อหมดอายุขัย เสื้อผ้าเหล่านี้จะหวนกลับคืนธรรมชาติ

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี

นวัตกรรมดังกล่าวเกิดขึ้นแล้ว โดย ขจรศักต์ นาคปาน นักออกแบบสิ่งทอผู้คิดค้นไอเดียการเปลี่ยนดินเป็นผ้า (วิทยานิพนธ์ระดับปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการออกแบบ คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร) มาพร้อมกับ รองศาสตราจารย์ ดร.สุภาวี ศิรินคราภรณ์ อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ The Cloud ชวนทั้งสองคนมานั่งจับเข่าคุยท่ามกลางดินที่ถูกปั้นให้เป็นดาวในอุตสาหกรรมเสื้อผ้า ถึงจุดเริ่มต้น แนวคิด จนไปถึงความฝันสูงสุดในวงการแฟชั่น

01

หัวใจของสรรพสิ่ง 

“ทุกอย่างล้วนเป็นอิสระของธรรมชาติ” 

ประโยคเปิดบทสนทนาของขจรศักต์ อธิบายถึงความแตกต่างของผืนผ้าที่มีลวดลายแตกต่างกัน ผิวสัมผัสต่างกันตามระยะเวลาของการหมักดิน บางผืนให้ความรู้สึกเหมือนกำลังหยิบจับแจ็กเก็ตหนังชั้นดี หรือบางผืนให้ความรู้สึกเบาบางเหมือนเสื้อคลุมกันฝน ทุกผิวสัมผัสที่กล่าวมาข้างต้นล้วนออกแบบจากธรรมชาติ จนเรียกได้ว่าผ้าแต่ละชิ้นเสื้อแต่ละผืนมีชิ้นเดียวบนโลก

ก่อนเป็นนวัตกรรมวัสดุสิ่งทอทดแทนจากการสังเคราะห์ดิน เพื่อสร้างเครื่องนุ่งห่มแห่งอนาคต ขจรศักต์ได้ศึกษาค้นคว้าทบทวนกว่า 2 ขวบปี จนคิดค้นนวัตรกรรมเหล่านี้ได้

  ด้วยการเริ่มต้นตั้งคำถามของดีไซเนอร์หนุ่มถึง ‘สีเสื้อผ้า’ ที่ส่งผลต่อผิวของมนุษย์ จนพบว่า ‘ดิน’ มีเซลล์เม็ดสีเมลานินใกล้เคียงกับสีผิวของมนุษย์ จนจำแนกได้ถึง 6 เฉดสีที่บ่งบอกอัตลักษณ์ของแต่ละชนชาติและทุกสีผิว ว่าทุกคนล้วนมีความงามในแบบของตัวเอง ดินจึงกลายเป็นหัวใจหลักในการสร้างสรรค์สิ่งทอ ซึ่งสนับสนุนการสร้างความมั่นใจในความงามทุกรูปแบบ โดยไม่ส่งผลกระทบต่อธรรมชาติ

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี
เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี
02

ดลบันดาลจิตใจ 

ที่ ATTA Gallery เราเดินทางมาเยือนนิทรรศการ ดิน.ดล.คน ที่ดินถูกปั้นจนกลายเป็นดาวเด่นของงานครั้งนี้

ขจรศักต์อธิบายถึงชื่อนิทรรศการว่า ดิน ความหมายตรงตัวคือทรัพยากรธรรมชาติที่มีจำนวนมหาศาลซึ่งเป็นพระเอกในโปรเจกต์นี้ ส่วนคำว่า ดล มาจากคำว่าบันดลบันดาลจิตใจ และคำสุดท้าย คน เป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อธรรมชาติมากที่สุด เมื่อนำทั้ง 3 คำมารวมกัน จึงกลายเป็นการบันดลบันดาลจิตใจให้มนุษย์เปลี่ยนความคิดเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม

“สถานการณ์ตอนนี้เราเจอทั้งโรค COVID-19 ภัยพิบัติทางธรรมชาติ และทางเศรษฐกิจ ซึ่งส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตมนุษย์ เราควรหันกลับมาให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อม ให้ความสำคัญกับวัสดุที่ไม่ให้โทษกับโลกมากที่สุด” ขจรศักต์อธิบายแนวคิดเพิ่มเติม

ด้วยเล็งเห็นผลกระทบของอุตสาหกรรมเสื้อผ้า Fast Fashion ที่ผลิตมาเป็นจำนวนมาก ราคาถูก แต่กลับถูกทิ้งอย่างรวดเร็ว สสารที่ดูดาษดื่นและแสนจะธรรมดาจึงถูกเคี่ยวปั้นเปลี่ยนเป็นเสื้อผ้า โดยใช้ระยะเวลาการสร้างเพียง 14 – 21 วัน แต่มีอายุการใช้งานยาวนานมากกว่า 2 ปี และหากเบื่อเมื่อไหร่ ก็นำเสื้อผ้าเหล่านั้นคืนสู่วัฏจักรธรรมชาติได้

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี
เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี
03

ปั้นดินเป็นผ้า

14 วัน

นี่คือเวลาในการผลิต ‘ผ้า’ ที่มาจากดิน ระยะเวลาขึ้นอยู่กับภาชนะใส่ดินและขนาดของผ้าที่ต้องการ โดยกระบวนการผลิตเริ่มต้นจากดิน ไม่ว่าจะเป็นดินจากภูมิภาคไหน จังหวัดไหน ก็เปลี่ยนเป็นผ้าได้ทั้งสิ้น ขจรศักต์และสุภาวีพูดถึงกระบวนการผลิตที่ทุกขั้นตอนเป็นไปโดยธรรมชาติ ซึ่งเรียกว่านี่คือ เสื้อผ้าที่ธรรมชาติสรรสร้างและออกแบบมาอย่างสมบูรณ์

วิธีการสังเคราะห์ดินให้กลายเป็นเครื่องนุ่งห่ม แรกเริ่มให้นำดินใส่ในผ้ากรองแล้วต้มน้ำ เติมความหวานให้น้ำร้อนด้วยน้ำตาลจากธรรมชาติ จากนั้นนำดินและน้ำที่เติมความหวานมาแช่รวมกันประมาณ 40 – 60 นาที

เมื่อครบกำหนดแล้ว ให้นำผ้ากรองบรรจุดินมาละลายตะกอนออก และใส่ส่วนผสมของสารเพาะเลี้ยงแบคทีเรียลงไป เช่น กรดอะซิติกและยีสต์ขนมปัง หลังจากนั้นคนทุกอย่างให้เข้ากัน ปิดฝาทิ้งไว้ประมาณ 14 – 21 วัน แล้วแต่ขนาดของภาชนะ เมื่อครบกำหนดนำดินที่กลายเป็นผ้าไปตากแดด

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี

“ยิ่งหมักนาน ยิ่งหนา” ขจรศักดต์กระซิบบอกกระบวนการผลิตที่ปล่อยให้ธรรมชาติและเวลาเป็นผู้ออกแบบ นอกจากนี้ ลวดลายที่ปรากฏในผืนผ้าที่แตกต่างกันออกไป ก็เป็นการรังสรรค์จากธรรมชาติอีกเช่นกัน

หลังการหมักก็จะเข้าสู่กระบวนการทำความสะอาด โดยการนำน้ำบริสุทธิ์มาใส่ภาชนะแล้วผสมน้ำยาทำความสะอาด นำวัสดุสังเคราะห์จากดินมาทำความสะอาดด้วยมือเปล่า เพื่อขจัดตะกอนของดิน และนำมาล้างด้วยน้ำเปล่าบริสุทธิ์อีกครั้ง

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี

“ตอนตากก็ต้องอยู่กับธรรมชาติเท่านั้น หากไม่อยู่กับธรรมชาติก็จะเกิดผลทันที” ขจรศักต์อธิบายกระบวนการตาก หากนำเครื่องนุ่งห่มที่ผ่านการสังเคราะห์จากดินไปวางตากไว้บนพื้นไม้ จะได้ผ้าพื้นผิวเรียบ แต่หากนำผ้าสังเคราะห์จากดินไปวางตากบนเหล็กหรือโลหะ ผ้าก็จะมีรูปทรงที่แตกต่างกันออกไป ถือว่าเอฟเฟกต์แต่ละครั้งเป็นการสร้างลวดลายให้กับเนื้อผ้า

เสื้อผ้าที่มาจากดินเหล่านี้ผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติความแข็งแรง ทั้งการประเมินจากสายตา รวมไปถึงการสัมผัส และยังเข้ารับการประเมินด้วยระบบมาตรฐานการทดสอบที่เรียกว่า JIS (Japanese Industrial Standards) จากประเทศญี่ปุ่น เพื่อทดสอบคุณสมบัติของเนื้อผ้า

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี
เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี

 ผลการทดสอบปรากฏว่า เนื้อผ้าที่มาจากดินมีความคงทน ผิวสัมผัสแข็งแรง และสีที่ได้จากดินเมื่อผ่านการซักทำความสะอาดแล้วสีไม่ตกหรือซีดจาง มีความทนทานต่อเหงื่อและคราบไคล โดยมีคุณสมบัติเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพราะไม่มีการเติมแต่งสารเคมีใดๆ ทั้งสิ้น และย่อยสลายได้ 100 เปอร์เซ็นต์

  “เสื้อผ้าที่จัดแสดงตอนนี้ก็มีอายุสองปีครึ่งแล้ว” ขจรศักต์อธิบายถึงอายุการใช้งานของเสื้อผ้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

  เสื้อผ้าที่มาจากดินแต่ละชิ้นทำความสะอาดโดยใช้ผงซักฟอกได้เหมือนเสื้อผ้าทั่วไป ส่วนอายุการใช้งานของเสื้อผ้านั้น ธรรมชาติก็จะเป็นผู้ตอบคำถามนี้อีกเช่นเดิม

  “อย่างที่เราเห็น พอผ่านระยะเวลามาวัสดุก็จะเริ่มกรอบคล้ายกระดาษมากขึ้น นี่คือเสียงที่ธรรมชาติบอกเราแล้วว่า ถึงเวลาที่เราต้องคืนมันกลับสู่ธรรมชาติ” ส่วนวิธีการทิ้งหรือกำจัดเสื้อผ้าที่มาจากดิน ทั้งสองให้ความเห็นว่า สามารถนำเสื้อผ้าเหล่านี้ฝังดินหรือเผา เพราะถือว่าคืนดินสู่ผืนดิน

04

ปั้นดินให้เป็นดาว

“อยากกระจายความรู้สู่ภูมิภาค เพื่อสร้างเสน่ห์ในแต่ละวัฒนธรรม” ขจรศักต์พูดด้วยรอยยิ้ม เมื่อเราถามถึงเป้าหมายสูงสุดในโปรเจกต์นี้ พวกเขาต้องการนำนวัตกรรมการสังเคราะห์ดินให้เป็นเครื่องนุ่งห่ม เข้าสู่ภูมิภาคเพื่อสร้างจุดขาย เพิ่มรายให้กับประชาชนในแต่ละภูมิภาค พร้อมกับตั้งความหวังว่า จะเป็นไปได้ไหม หากเรานำดินมาสร้างเครื่องแต่งกายที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะภูมิภาค และนี่คือเสน่ห์ของการออกแบบจากธรรมชาติ เพราะดินแต่ละที่จะมีสีแตกต่างกันออกไป แต่คุณภาพยังเหมือนเดิม

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี

 การรักสิ่งแวดล้อมโดยการสนับสนุน Sustainable Fashion หรือแฟชั่นแบบยั่งยืนยังไม่ใช่สิ่งที่ทุกคนเข้าถึงได้ด้วยราคา แต่โปรเจกต์ ดิน.ดล.คน หวังให้คนเข้าถึงแฟชั่นยั่งยืนได้มากขึ้น และรักสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกับการรักตัวเอง รวมไปถึงแก้ปัญหาการเงินด้วย

 “ดินกระสอบละยี่สิบบาท น้ำตาลที่ใช้ในการผลิตแต่ละครั้งไม่เกินสองร้อยบาท” นี่คือต้นทุนในการสังเคราะห์เสื้อผ้าที่มาจากดินในแต่ละครั้ง โดยทั้งสองมีเป้าหมายอยากให้ผู้คนเล็งเห็นความสำคัญของสิ่งแวดล้อม 

สิ่งแวดล้อมที่ดีเกิดขึ้นได้พร้อมกับการรักตัวเอง ทั้งเฉดสีเสื้อผ้าที่สะท้อนความงามในแบบตัวเอง การรักธรรมชาติโดยไม่ทำร้ายเงินในกระเป๋า และเสื้อผ้าเหล่านั้นก็สามารถหวนคืนบ้านเกิดโดยการย่อยสลายได้ 100 เปอร์เซ็นต์

“ทุกคนควรหันมาพึงตระหนักว่าธรรมชาติคือทุกสิ่งรอบตัวเรา และเสื้อผ้าที่เราสวมใส่ก็คือธรรมชาติ” การสร้างหรือผลิตเสื้อผ้าในแต่ละครั้งสร้างมลพิษและทำลายธรรมชาติอย่างมาก ทั้งสองคนหวังว่า อุตสาหกรรมสิ่งทอในอนาคตจะหันกลับมาให้คุณค่าต่อสิ่งแวดล้อม เป็นเครื่องนุ่งห่มที่เล็งเห็นกระบวนการผลิตทั้งหมด วัฏจักรของแฟชั่นควรคำนึงต่อสิ่งแวดล้อม   เพราะท้ายที่สุดแล้ว แม้กระทั่งคนสร้างสรรค์แฟชั่น ก็ต้องกลับคืนสู่ดิน

เปลี่ยนดินเป็นเสื้อผ้า นวัตกรรม Sustainable Fashion จากดีไซเนอร์ไทยที่ใส่ซ้ำได้ 2 ปี

Writer

พาฝัน หน่อแก้ว

เด็กวารสารศาสตร์ ผู้ใช้ชีวิตไปกับการเดินทางตามจังหวะเสียงเพลงโฟล์คซองและ R&B จุดอ่อนแพ้ทางของเซลล์ทุกชนิด

Photographer

ปฏิพล รัชตอาภา

ช่างภาพอิสระที่สนใจอาหาร วัฒนธรรมและศิลปะร่วมสมัย มีความฝันว่าอยากทำงานศิลปะเล็กๆ ไปเรื่อยๆ

Scoop

ความเคลื่อนไหวสร้างสรรค์และน่าจับตาจากหลากวงการที่เราอยากให้คุณรู้

การแข่งขันกีฬาของคนพิการ หรือแม้กระทั่งมหกรรมกีฬาที่ใหญ่ที่สุดของพวกเขาอย่างพาราลิมปิก ไม่เคยได้รับความนิยมในประเทศไทย นี่คือความจริงที่เกิดขึ้น ถึงแม้ว่าจะมีผลงานที่ได้รับการยอมรับในเวทีระดับโลก และมีผู้ให้การสนับสนุนอย่างสม่ำเสมอ จนกระทั่งการมาถึงของ คุณจุตินันท์ ภิรมย์ภักดี หรือที่น้อง ๆ ในวงการกีฬาคนพิการเรียกอย่างสนิทสนมว่า ‘นาย’ พร้อมด้วยทีมงานคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งประเทศไทยได้ก้าวเข้ามา พร้อมกับตั้งภารกิจที่เรียกได้ว่าเรียกร้องต่อตัวนักกีฬา ผู้ชมอย่างเรา ๆ รวมไปถึงคณะผู้บริหารอย่างตัวเขาเองอย่างมาก ด้วยประโยคสั้น ๆ แต่ทรงพลังและสร้างความคาดหวัง

ความสำเร็จของพาราลิมปิกไทย จากแนวคิดของผู้ที่มองว่าการพัฒนาสำคัญกว่าผลการแข่งขัน

“เราจะต้องดีขึ้นกว่าเดิม”

น่าสนใจว่าพวกเขาและประธานคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งประเทศไทยอย่าง จุตินันท์ ภิรมย์ภักดี ฝันอะไร และคาดหวังแค่ไหนกับวงการนี้

“การแข่งขันครั้งที่ผ่านมา ถ้ามองในเรื่องจำนวนเหรียญ เราได้สิบแปดเหรียญ ซึ่งเท่ากับพาราลิมปิกครั้งที่แล้ว ที่ Rio ปี 2016”

เขาเริ่มด้วยสถิติที่ทัพนักกีฬาไทยทำได้ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ผลงานของนักกีฬาเป็นสิ่งที่เขาให้ความสนใจอย่างจริงจัง 

“ถ้ามองจำนวนเหรียญทอง เหรียญเงิน เราลดลงหนึ่งเหรียญ แต่ถ้ามองในอันดับ ผมเห็นว่าเราทำได้ดี ครั้งนี้เราอยู่ที่อันดับยี่สิบห้า ใกล้เคียงกับครั้งที่ผ่านมา

ถึงแม้จำนวนเหรียญจะลดลง แต่อันดับที่ทำได้ รวมถึงผลงานนักกีฬาโดยรวม แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการอย่างชัดเจน เพราะหลายชนิดกีฬามีการปรับเปลี่ยน หลายประเทศพัฒนาขีดความสามารถของตัวเองให้ใกล้กับหัวแถวได้ แม้จีนจะยังครองตำแหน่งเจ้าเหรียญทอง แต่เหรียญที่ทำได้ก็ลดลง แสดงให้เห็นถึงการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้น ซึ่งทำให้เหรียญรางวัลกระจายกันมากขึ้น และก็อาจทำให้คณะกรรมการพาราลิมปิกตั้งเป้าหมายได้ง่ายขึ้นด้วย

“พูดได้ว่าเรายังคงเป็นที่หนึ่งในอาเซียนและเป็นแถวหน้าของเอเชีย ผมถือว่าเราทำได้ดี” เขากล่าวอย่างมั่นใจ ซึ่งไม่ได้ลอยมาจากอากาศ แต่มาจากการที่เขามีประสบการณ์การเป็นผู้จัดการทีมนักกีฬาไทยมาตั้งแต่ พ.ศ. 2548 ก่อนจะรับตำแหน่งประธานคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งประเทศไทยใน พ.ศ. 2552 ซึ่งผ่านมากว่า 10 ปี จากทีมที่เคยต้องรอนักกีฬาปกติซ้อมเสร็จก่อนถึงจะได้ใช้สนามซ้อม ทีมที่เคยได้เก็บตัวแค่เดือนเดียว เทียบกับนักกีฬาปกติ 6 เดือน คุณจุตินันท์ผลักดันให้ทัพนักกีฬาคนพิการไทยขึ้นมาเป็นแถวหน้าของเอเชียอย่างภาคภูมิ

ความสำเร็จของพาราลิมปิกไทย จากแนวคิดของผู้ที่มองว่าการพัฒนาสำคัญกว่าผลการแข่งขัน

“ครั้งแรกที่ได้รู้จักกีฬาคนพิการ ผมยังไม่ค่อยเข้าใจเท่าไหร่ ยังไม่รู้ถึงความเป็นกีฬา พอได้คลุกคลีอยู่สองถึงสามปี ไปดูการซ้อม การเก็บตัว ไปดูการแข่งขัน อยู่ข้างสนาม กินนอนด้วยกัน ทำให้ผมเข้าใจมากขึ้น กว่าที่นักกีฬาพาราลิมปิกจะเดินทางมาถึงจุดที่พวกเขาอยู่ตรงนี้ ต้องเสียสละอะไรมาบ้าง ผ่านอะไรมาบ้าง ต้องฝึกฝนตัวเองมากแค่ไหน ไม่ใช่แค่ฝึกด้านร่างกาย แต่ต้องฝึกจิตใจด้วย ไม่ต่างจากนักกีฬาปกติเลย” 

การเป็นผู้บริหารไม่ใช่การทำหน้าที่ในการจัดการปัจจัยภายนอก เช่น การจัดหาการแข่งขันให้นักกีฬาหน้าใหม่ได้มีสนามลับฝีมือ หรืออำนวยความสะดวกยิบย่อยเช่น ที่ซ้อม ที่พัก เท่านั้น แต่ยังหมายถึงการเข้าไปอยู่ในชีวิตของพวกเขา เข้าใจความหวัง ความฝัน ความกลัว อารมณ์ที่เกิดขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องยากสำหรับคนปกติ ที่ไม่เข้าใจความยากลำบากที่คนพิการกำลังเผชิญได้เลย

“ยกตัวอย่างนะ สนามกีฬาของนักกีฬาปกติไม่มีอุปกรณ์อำนวยความสะดวกที่คอยช่วยเหลือคนพิการ เช่น ทางลาดสำหรับรถเข็น ห้องน้ำคนพิการ ผมเลยเข้ามาช่วยเขาทุกเรื่อง ทั้งเรื่องชีวิต ความเป็นอยู่ เรื่องหมอ เรื่องกฎหมาย เรื่องทนาย ไม่ใช่แค่เรื่องเงิน เราดูแลชีวิตกันและกัน เลยมีความผูกพันกัน” เขาย้ำประเด็น “ผมก็เป็นนักกีฬา ผมมีประสบการณ์ทั้งเคยเป็นนักกีฬา เป็นโค้ช เป็นผู้บริการสมาคมกีฬา ผมถึงเข้าไปช่วยเขา ตั้งแต่ยังไม่มีใครให้ความสำคัญเลย ผมเข้าใจเขา จึงต้องทำให้เกิดความรู้สึกว่า เราพวกเดียวกัน ถ้ามีอะไรที่ต้องช่วย ผมจะช่วยอย่างเต็มที่ ทั้งในฐานะประธานฯ และฐานะคนกีฬาเหมือนกัน”

ความสำเร็จของพาราลิมปิกไทย จากแนวคิดของผู้ที่มองว่าการพัฒนาสำคัญกว่าผลการแข่งขัน

สำหรับเป้าหมายของพาราลิมปิกปารีส ปี 2024 เขาให้ความสำคัญเรื่องการแข่งขันน้อยกว่าการวางแผน ซึ่งเขามองว่าเป็นตัวแปรสำคัญที่จะทำให้ทุกความฝันและความคาดหวังเป็นจริงได้

“วันนี้พาราลิมปิกเป็นที่รู้จักและได้รับการยอมรับในโลกมากขึ้น ทำให้มีกีฬาใหม่ ๆ เกิดขึ้น กฎกติกาก็พัฒนาไป นักกีฬาหน้าใหม่เกิดขึ้นจำนวนมาก ความสำเร็จจะแพร่กระจายสู่ประเทศต่าง ๆ เยอะขึ้น ซึ่งมันเป็นพัฒนาการของกีฬา การแข่งขันในระดับอาเซียนและเอเชียจะดุเดือดมากขึ้น เพราะทุกประเทศหันมาให้ความสำคัญกับกีฬาคนพิการมากขึ้น ทุ่มงบประมาณมากขึ้น การวางแผนการสร้างทีมและการใช้งบประมาณต้องสอดคล้องกัน และใช้ให้ถูกวิธี”

เป้าหมายของแต่ละสมาคมแตกต่างกันออกไป แต่หลักใหญ่ที่ทุกสมาคมมีร่วมกัน คือความเชื่อที่ว่า “เราจะต้องดีขึ้น” ซึ่งคุณจุตินันท์ให้ความสำคัญกับการพัฒนาตลอดเวลา ทั้งในแง่การจัดการและการแข่งขัน 

“สำหรับพาราลิมปิกครั้งหน้าที่ฝรั่งเศส ถ้าเราให้ความสำคัญเรื่องเหรียญอย่างเดียวคงไม่ถูกต้องนัก ด้วยเหตุผลสองประการ คือ รายการการแข่งขันของกีฬาคนพิการจะมีการปรับลด-เพิ่มตลอดเวลา ทำให้โอกาสในการการทำเหรียญเปลี่ยนไปตามรายการ การแข่งขันที่ถูกตัดออก หรือ เพิ่มเข้ามาตลอด อีกประการหนึ่งคือ หลัก ๆ ของการแข่งขันพาราลิมปิก เน้นที่การมีส่วนร่วม ไม่ใช่การสร้างสถิติ ทำให้ทุกการแข่งขันต้องพยายามปรับ เพื่อเพิ่มโอกาสให้นักกีฬามีส่วนร่วมในเกมมากขึ้น”

หลาย ๆ ชนิดกีฬา เริ่มมีนักกีฬาหน้าใหม่ที่เติบโตมาช่วยรุ่นพี่สร้างผลงานแล้ว เช่น ยกน้ำหนัก ว่ายน้ำ และฟันดาบ รวมไปถึงเทเบิลเทนนิสและยิงปืน แต่ไฮไลต์สำคัญคือ ทัพนักกีฬาวีลแชร์เรซซิ่ง

‘จุตินันท์ ภิรมย์ภักดี’ เบื้องหลังความสำเร็จของทัพนักกีฬาพาราลิมปิกไทย และความเชื่อว่าวงการกีฬาคนพิการไทยดีได้กว่าที่เคยฝันไว้

“ผมยังเชื่อว่าทีมวีลแชร์เรซซิ่งจะทำผลงานได้ดี พัฒนามาตลอด ตั้งแต่ได้เหรียญทองในปี 2000 เป็นต้นมา จนถึงตอนนี้กว่ายี่สิบเอ็ดปี พวกเขาทำได้ยังไง มีการสร้างนักกีฬารุ่นใหม่ ๆ ขึ้นมาเสริมทีมตลอด ตั้งแต่ เรวัตร์ ต๋านะ, ประวัติ วะโฮรัมย์, สายชล คนเจน เรื่อยมาจนถึง พงศกร แปยอ อธิวัฒน์ แพงเหนือ ซึ่ง โค้ชสุพรต เพ็งพุ่ม เป็นคนเก่ง สร้างทีม สร้างความเป็นครอบครัวในทีมให้เกิดขึ้นได้” 

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พงศกร แปยอ หรือ ‘เจ้ากร’ เจ้าของ 3 เหรียญทองและสถิติโลกคนล่าสุด คนที่ติดตามการแข่งขัน T53 800 เมตร จะเห็นว่าเจ้ากรปล่อยให้ เบรนท์ ลาคาทอส คู่แข่งชาวแคนาดา เจ้าของสถิติโลก ณ ตอนนั้นแซงไปก่อนในรอบแรก ก็เพราะเขารู้ว่าร่างกายที่ฝึกฝนมาจะทำหน้าที่ของมันโดยไม่ต้องคิดมาก โดยเขาแซงหน้าคว้าเหรียญทองและทำลายสถิติโลกได้ในท้ายที่สุด โดยเจ้ากรเปิดเผยว่า เขาได้ข้อมูลเรื่องสนามแข่งและตารางการฝึกซ้อมที่เข้มข้น ทำให้ฝึกซ้อมได้อย่างตรงเป้าและประสบความสำเร็จอย่างงดงาม อาจกล่าวได้ว่านี่เป็นผลงานและแรงสนับสนุนที่คณะกรรมการพาราลิมปิกทำมาอย่างต่อเนื่องตลอด 10 ปี

สำหรับคุณจุตินันท์ ผลการแข่งขันเป็นน่าภาคภูมิใจ แต่ความสำคัญอยู่ที่การสนับสนุนที่คงเส้นคงวา และเป้าหมายที่มีร่วมกันอย่างชัดเจน 

“สำคัญคือสิ่งเหล่านี้จะสร้างความสำคัญกับการมีอยู่ของคนพิการ ความสำเร็จของนักกีฬาคนพิการจะเป็นตัวอย่างทั้งกับคนพิการและคนปกติทั่วไป สำหรับพาราลิมปิกเกมส์ที่ฝรั่งเศส ผมยังเชื่อว่าเราจะยังทำได้ดี อันดับคงอยู่ใกล้เคียงเดิม ไม่น่าจะต่ำกว่าอันดับที่สามสิบ แต่ก็อย่างที่บอกครับ ถ้าจะนับความสำเร็จที่จำนวนเหรียญทอง อาจจะไม่แน่นอน เพราะรายการการแข่งขันจะมีการปรับเปลี่ยนอยู่ตลอด รวมทั้งการพัฒนาของประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกที่ตื่นตัวกับกีฬาคนพิการ”

เรื่องจิตใจที่จะทุ่มเทให้ทีมนักกีฬาคนพิการ และความรักในกีฬาที่ทำให้ดำรงตำแหน่งมายาวนานมากกว่า 10 ปี คงไม่มีใครตั้งคำถาม แต่ในความเป็นจริง ทุกการแข่งขันต้องมีการวัดผลเพื่อรางวัล คุณจุตินันท์ได้วางเป้าหมายสำคัญ เพื่อเป็นหลักชัยให้ทั้งกับตัวเองและทีมนักกีฬาคนพิการไทยทุกคน เพื่อให้มีเป้าหมายร่วมกัน ซึ่งเขาเชื่อว่าเมื่อเราทำเพื่อส่วนรวมโดยมีการสนับสนุนที่ถูกต้อง เราจะไปได้ไกลกว่าเดิม และอาจจะไกลกว่าที่เคยฝันไว้

‘จุตินันท์ ภิรมย์ภักดี’ เบื้องหลังความสำเร็จของทัพนักกีฬาพาราลิมปิกไทย และความเชื่อว่าวงการกีฬาคนพิการไทยดีได้กว่าที่เคยฝันไว้

“ขั้นต้นคือความสำเร็จด้านผลงาน ตัวนักกีฬาเองต้องการการสนับสนุนหลาย ๆ อย่าง เพื่อให้พวกเขาสร้างผลงานได้ดีขึ้นเทียบเคียงกับต่างประเทศ ซึ่งเราก็ทำมาโดยตลอด และมันเริ่มออกดอกผล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการแข่งขันพาราลิมปิก ในปัจจุบันเราทำได้แล้ว เราเป็นที่หนึ่งของอาเซียน เป็นหัวแถวของเอเชีย และมีหลายชนิดกีฬาที่เราเป็นแชมป์โลก เจ้าของเหรียญทองพาราลิมปิก มากไปกว่านี้ คือการสานต่อความสำเร็จต่อเนื่องไปยังนักกีฬาคลื่นลูกใหม่ ให้ก้าวขึ้นมาสานต่อความสำเร็จจากนักกีฬารุ่นพี่ที่ทำไว้ นักกีฬารุ่นพี่ก็นำประสบการณ์ที่มีมาต่อยอดสู่การเป็นโค้ช ดูแลนักกีฬารุ่นต่อไป มีพื้นที่ให้เขาได้แสดงฝีมือ” 

แผนการขั้นต้นของเขาแสดงให้เห็นว่า เขาต้องการให้นักกีฬาคนพิการมีเส้นทางไปต่อหลังเลิกเล่น หลายครั้งที่เราพบเห็นตามข่าวว่า นักกีฬาที่เคยสร้างชื่อเสียงให้ประเทศไม่ได้รับการเหลียวแล เขาไม่อยากให้เกิดเรื่องเช่นนั้นอีก

“ส่วนต่อไปก็คือ ผมสัมผัสนักกีฬามา ผมทราบดีว่าเขาใช้ความพยายามมาก ไม่ใช่เรื่องง่าย ที่คนพิการจะประสบความสำเร็จในด้านกีฬา เมื่อพวกเขาทำได้ ย่อมต้องการคนในสังคมร่วมชื่นชมยินดีกับความสำเร็จของเขา ความสำเร็จของเขาเป็นมากกว่าความภูมิใจในตัวเอง แต่แสดงออกถึงการยอมรับจากสังคม เป็นที่รู้จัก และเป็นโอกาสในการใช้ชีวิตอยู่ในสังคมร่วมกับคนปกติ ซึ่งมีความหมายกับพวกเขามาก และความสำเร็จของพวกเขาเป็นตัวอย่างที่ดีให้คนพิการอีกเป็นจำนวนมาก รวมทั้งคนปกติด้วย ให้ลุกขึ้นมาสู้กับการดำเนินชีวิต หรือแม้กระทั่งการจะลุกขึ้นมาเล่นกีฬาก็ตาม” คุณจุตินันท์ไม่ได้มองแค่ในแง่ความสำเร็จด้านอาชีพเพียงอย่างเดียวเท่านั้น เพราะเขารู้ดีว่าที่ยืนในสังคมสำหรับคนพิการโดยทั่วไปยังมีอยู่ไม่มากนัก ถึงแม้ผู้พิการทุกคนจะไม่ใช่นักกีฬา แต่เขาก็หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ผลงานที่พวกเขาทำได้ จะจุดประกายให้เกิดการแรงกระเพื่อมในสังคม

สิ่งสุดท้ายที่เขาฝัน คือความสำเร็จในด้านการดูแลและตอบแทนจากภาครัฐ 

“ผมคิดว่าความสำเร็จของนักกีฬาคนพิการไม่แตกต่างจากนักกีฬาปกติ และการเดินบนเส้นทางสู่ความสำเร็จ ก็ต้องการการสนับสนุนดูแลจากภาครัฐไม่ด้อยกว่านักกีฬาทั่งไป วันนี้ผมสู้เพื่อนักกีฬาผู้พิการ และได้ทำให้หลายอย่างดีขึ้น เงินอัดฉีดต่อเหรียญรางวัลจากรัฐบาลดีขึ้นกว่าเดิมมาก อยู่ในระดับประมาณหกสิบเปอร์เซ็นต์ของนักกีฬาปกติ แต่ผมก็ยังอยากผลักดันให้อยู่ในระดับที่ใกล้เคียงกับนักกีฬาปกติมากกว่านี้ ยิ่งถ้าอยู่ในระดับเดียวกันได้ยิ่งดี เพราะผมรู้ว่าพวกเขาพยายามอย่างมากกว่าจะมาถึงวันที่ประสบความสำเร็จ ไม่น้อยไปกว่านักกีฬาปกติเลย ต้องใช้ความพยายามมากกว่าด้วยซ้ำ ด้วยความไม่สมบูรณ์ของร่างกาย” 

เป้าหมายของคุณจุตินันท์ทำไม่ได้ง่าย แต่หากได้มองย้อนจากการลงแรง ความทุ่มเท การทำเพื่อส่วนรวม และผลงานที่ปรากฏตลอดกว่า 10 ปีที่อยู่ในตำแหน่งนี้ พูดได้ว่านี่ไม่ใช่เรื่องไกลเกินฝัน สำหรับทัพนักกีฬาคนพิการทีมชาติไทยและคนไทยทุกคน

‘จุตินันท์ ภิรมย์ภักดี’ เบื้องหลังความสำเร็จของทัพนักกีฬาพาราลิมปิกไทย และความเชื่อว่าวงการกีฬาคนพิการไทยดีได้กว่าที่เคยฝันไว้

Writer

นรินทร์ จีนเชื่อม

จบรัฐศาสตร์ ชอบอ่านวรรณกรรมคลาสสิค หลงใหลการโต้เถียงแบบมีอารยะ กินกาแฟดำเหมือนนักเขียนรุ่นใหญ่ แต่ใจจริงชอบแฟรบปูชิโน่คาราเมลเพิ่มไซรัป

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load