หลังจากที่มิชลินประกาศว่า เมืองที่จะให้รางวัลจังหวัดล่าสุดคือจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ถึงแม้ว่าจะยังไม่มีดาวไปลงที่กรุงเก่า ก็ทำให้ความคิดที่ผมเคยคิดไว้ว่า อยุธยาคงมีศักยภาพบางอย่างในการกลายเป็นเมืองแห่งอาหารการกินชัดเจนยิ่งขึ้น

ก่อนหน้านี้อยุธยาเป็นเมืองท่องเที่ยวที่นิยมของชาวไทยและชาวต่างชาติ เหตุผลเพราะมีสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมอยู่มาก และสาเหตุสำคัญคืออยู่ใกล้เมืองหลวงแบบสามารถวางแผนท่องเที่ยวแบบไปกลับได้ในวันเดียว และใช้เวลาเดินทางไม่นาน

แม้แต่ช่วงที่นักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้าประเทศไทยไม่ได้ แต่อยุธยาก็ยังเป็นที่นิยมในหมู่นักท่องเที่ยวคนไทย โดยเฉพาะภาพของร้านอาหารและคาเฟ่ ที่เริ่มเห็นมากขึ้นเทียบเท่าการท่องเที่ยวโบราณสถาน และเข้าวัดเพื่อไหว้พระ ร้านอาหารและคาเฟ่ใหม่ ๆ รวมถึงโรงแรมหรู ห้างใหญ่ก็เริ่มผุดขึ้นพร้อม ๆ กันอย่างมีนัยยะ

หากลองดูในโซเชียลมีเดีย อยุธยาก็จะมีภาพวัดเก่า สลับกับรูปโรงแรม คาเฟ่และอาหารเสมอ นั่นคือภาพลักษณ์ที่นักท่องเที่ยวนึกถึงและเป็นกิจกรรมหลักเมื่อมาเที่ยวอยุธยา ยังไม่รวมรูปกุ้งเผาที่กลายเป็นเมนูที่ขาดไปไม่ได้แล้วเมื่อมาเยือน 

ทำเลที่ตั้งและภูมิประเทศทำให้อยุธยากลายเป็นอู่ข้าวอู่น้ำ ผู้คนมีวิถีชีวิตกับสายน้ำ มีแม่น้ำสำคัญหลายสายไหลมารวมกัน รวมกันในระดับที่ท่วมหนักบ้างเบาบ้างทุกปีตามประวัติศาสตร์ แต่ชาวอยุธยาก็อยู่ร่วมกับแม่น้ำได้ (อย่างน้อยก็ในอดีต) ที่น้ำท่วมไม่เป็นปัญหานักหากเทียบกับปัจจุบัน น้ำท่วมเป็นโอกาสหาปลากินได้อย่างเหลือเฟือโดยแทบไม่ต้องลงจากเรือน

อยุธยากับความเป็นไปได้ในการเป็นเมืองแห่งอาหารแห่งใหม่ของไทย
อยุธยากับความเป็นไปได้ในการเป็นเมืองแห่งอาหารแห่งใหม่ของไทย

การกินกุ้งเผาเมื่อมาอยุธยาจึงไม่ได้เป็นเมนูที่เกิดขึ้นมาลอย ๆ เพียงแต่ว่าการจับกุ้งแม่น้ำตามหัวเสาเรือน เสาสะพานแบบในสมัยก่อนนั้น น้อยลงจนแทบจะหาไม่ได้อีกแล้ว ความต้องการกินกุ้งในปริมาณมหาศาลทำให้กุ้งนั้นกลายเป็นกุ้งเลี้ยงในแหล่งอื่น ๆ ในประเทศและจังหวัดรอบข้าง หรือไม่ก็เป็นกุ้งนำเข้าจากต่างประเทศ มากกว่ากุ้งจากแม่น้ำธรรมชาติที่หาความแน่นอนในจำนวนแต่ละวันไม่ได้เลย ตรงนี้อาจจะกลายเป็นปัญหาต่อไปในเรื่องความยั่งยืนของอาหารที่จำเป็นต้องหาทางแก้ไขต่อไป

แต่อยุธยายังมีความหลากหลายทางอาหารมากกว่ากุ้งเผา น่าดีใจที่หากดูในลิสต์รายชื่ออาหารที่มิชลินแนะนำในมิลลิน ไกด์ ร้านอาหารในอยุธยาเป็นร้านอาหารแบบบ้าน ๆ ที่เป็นตัวแทนทั้งเรื่องการกินแบบพื้นบ้าน ความผูกพันกับสายน้ำ และความหลากหลายของเชื้อชาติ และวัฒนธรรมในอยุธยาได้ดี ถึงแม้จะไม่ใช่เนื้อสะเต๊ะ แต่สะเต๊ะกับโรตีสายไหม เป็นร้านอาหารที่ยังบอกว่า มีวัฒนธรรมอาหารมุสลิมในจังหวัดนี้ ร้านอาหารพื้นบ้านที่ได้รางวัล ก็เป็นอาหารที่บางเมนูก็มีพื้นมาจากการกินของคนอยุธยา ที่กินอาหารง่าย ๆ กินปลาแม่น้ำ รสเผ็ดปร่า และใช้สมุนไพรรอบตัว 

ร้านที่ยังไม่ได้ถูกแนะนำแต่ก็เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยว ก็มีอาหารไทยโบราณเป็นเมนูแนะนำของร้าน จะรวมไปถึงคาเฟ่ที่เกิดขึ้นมาในช่วงสองสามปี กลายเป็นปรากฏการณ์คาเฟ่ขนมไทยก็อยู่ในอยุธยา ตามที่มีการอ้างอิงและกล่าวถึงที่มาที่ไปถึงท้าวทองกีบม้าตามประวัติศาสตร์

อยุธยากับความเป็นไปได้ในการเป็นเมืองแห่งอาหารแห่งใหม่ของไทย
อยุธยากับความเป็นไปได้ในการเป็นเมืองแห่งอาหารแห่งใหม่ของไทย

ข้อดีของความเป็นเมืองหลวงเก่าแก่ของอยุธยา ทำให้เกิดอาหารขึ้นจำนวนมาก ทั้งอาหารแบบชาวบ้านหรือจากในรั้วในวัง รวมถึงการกล้าเปิดรับวัฒนธรรมการกินจากต่างชาติ ทำให้อยุธยากลายเป็นหม้อหลอมวัฒนธรรมอาหารที่น่าทึ่งในยุครุ่งเรือง หากนำประวัติศาสตร์ตรงนี้มาพัฒนาต่อได้ จะถือเป็นจุดแข็งและเป็นขุมทรัพย์ ในการเอามาพัฒนาทิศทางของเมืองแห่งอาหารการกินได้อย่างแข็งแรง และไม่เกิดขึ้นอย่างไร้ที่มาที่ไป

ความคิดเห็นส่วนตัว ผมคิดว่าอยุธยาน่าจะกลายเป็นเมืองอาหารได้ ไม่แพ้เมืองอาหารที่ได้รับรางวัลจากเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหารจาก UNESCO แบบภูเก็ต เพราะมีมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน นักท่องเที่ยวก็พร้อมจะตกอยู่ในภวังค์ของความเก่าแก่ ดั้งเดิม และความแท้ จนเปิดใจรับอาหารตำรับโบราณ อาหารพื้นบ้านได้ง่าย

มองความเป็นไปได้ข้างหน้าของอาหารอยุธยา จากการมองไปข้างหลัง

แต่ไม่ใช่ว่าอยุธยาจะต้องขายแต่ประวัติศาสตร์และของเก่าเท่านั้น จิตวิญญาณความเป็นเมืองที่พร้อมเปิดรับอะไรใหม่ ๆ โดยเฉพาะความร่วมสมัยของวัฒนธรรมอื่น ยังคงเป็นดีเอ็นเอที่น่าสนใจ ไม่แปลกใจเลยที่จะเกิดธุรกิจร้านกาแฟ ร้านขนม หรืออาหารที่ไม่ใช่ของพื้นบ้านและดั้งเดิมในอยุธยาได้ และเป็นที่นิยมของทั้งคนอยุธยาเองและนักท่องเที่ยว และน่าจะมีศักยภาพที่จะสร้างสรรค์อาหารใหม่ ๆ ได้

มาถึงวันนี้เหมือนรางวัลมิชลินส่องสปอตไลต์มาที่อยุธยาแล้ว นักลงทุนก็เหมือนจะมองเห็นทรัพย์สินอันมีค่าของเมืองนี้อยู่แล้วและพร้อมที่พัฒนา แต่สิ่งที่ยังเห็นไม่มากนัก คือความแข็งแรงจากภายในจังหวัดที่จะชูเรื่องเมืองแห่งอาหารนี้ได้จริงจังไปในทิศทางไหน 

มองความเป็นไปได้ข้างหน้าของอาหารอยุธยา จากการมองไปข้างหลัง

เท่าที่ผ่านมาผมพอได้เห็นแรงขับเคลื่อนจากกลุ่มเจ้าของกิจการรุ่นใหม่ ๆ ของร้านอาหารและคาเฟ่ในอยุธยา พยายามผลักดันให้อาหารของอยุธยากลายเป็นจุดหมายใหม่ของนักท่องเที่ยว แต่ก็ต้องการความร่วมมือกันจากหลายฝ่าย โดยเฉพาะผู้กำหนดนโยบายของเมือง ซึ่งจะคว้าโอกาสนี้ไว้และสร้างให้แข็งแรงมาจากภายใน

เชื่อว่าหลังจากปีนี้ ภาพของอาหารของอยุธยาจะเป็นที่สนใจมากยิ่งขึ้น เราจะได้รู้จักอยุธยาได้ลึกกว่ากุ้งเผาและโรตีสายไหมแน่นอนครับ

Writer

Avatar

จิรณรงค์ วงษ์สุนทร

Art Director และนักวาดภาพประกอบ สนใจเรียนรู้เรื่องราวเบื้องหน้าเบื้องหลังของอาหารกับกาแฟ รวบรวมทั้งร้านที่คิดว่าอร่อย และความรู้เรื่องอาหารไว้ที่เพจถนัดหมี และรวมร้านกาแฟที่ชอบไปไว้ใน IG : jiranarong2

Eat Direction

ทิศทางการปรับตัวของอาหารและการกิน

ผมกับเพื่อนมักจะพูดกันเล่น ๆ บ่อยครั้งว่า ไปจังหวัดตรังทีไรเราไม่เคยรู้สึกหิวสักที และครั้งสุดท้ายที่รู้สึกหิว คือก่อนกินข้าวมื้อแรกที่ตรังเสมอ หลังจากนั้นก็อิ่มตลอด 

จำได้ว่าตอนลงไปจังหวัดตรังครั้งแรกได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีจากเจ้าบ้าน กินอาหารเต็มอิ่มทุกมื้อ และมีคนพาไปเที่ยวในสถานที่สำคัญหลายแห่งในอำเภอต่าง ๆ แต่ละที่มักจะมีของกินเลี้ยงต้อนรับอยู่เต็มโต๊ะ 

เป็นความทรงจำที่มีต่อจังหวัดเล็ก ๆ ฝั่งอันดามันที่ผมเริ่มเอะใจแล้วว่า ท่าทางคนเมืองนี้คงให้ความสำคัญกับเรื่องกินเป็นพิเศษ

การลงไปตรังครั้งถัด ๆ ไป ล้วนแต่มีเรื่องอาหารการกินเข้ามาเกี่ยวข้องเป็นเรื่องหลักเสมอ 

ผมลงไปตรังครั้งแรก ๆ ด้วยความรู้จักหมูย่างเมืองตรังแค่อย่างเดียว แต่การไปครั้งนั้นทำให้เปิดโลกของอาหารตรังครั้งสำคัญของตัวเอง เจ้าถิ่นหลายคนพาไปกิน ไปเห็นทั้งภูมิประเทศ วัตถุดิบ ร้านอาหาร รวมถึงวิถีการกินแบบคนตรัง และค่อนข้างมั่นใจว่าคนที่นี่ให้ความสำคัญกับเรื่องกินเป็นพิเศษอย่างที่คิด จนมีคำพูดที่บอกว่า ‘คนตรังกิน 9 มื้อ’

ที่ว่ากิน 9 มื้อ ไม่ได้หมายความว่าคนคนเดียวจะกินข้าว 9 มื้อต่อวัน แต่หมายถึงที่ตรังมีอาหารให้กินทั้งวันทั้งคืนรวม ๆ แล้วน่าจะมีถึง 9 มื้อ ตั้งแต่เช้าตรู่ไปจนดึก และข้ามไปถึงเช้าของอีกวัน

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

เรียกว่าเวลาไหนก็มีของให้กินไม่ขาด

หลังจากไป ๆ มา ๆ ตรังอยู่หลายครั้งในรอบหลายปี ผมพบว่าตรังเริ่มมีภาพที่ชัดเจนมากขึ้นในเรื่องอาหาร กลายเป็นจุดหมายสำคัญจุดหนึ่งของนักกินทั้งหลาย

น่าคิดต่อว่าอะไรที่ทำให้ตรังกลายเป็นจุดหมายของนักกินได้ 

ถ้าให้ลองเดาจากมุมมองคนนอกแบบสุด ๆ อย่างแรก ผมคิดว่าตรังเป็นเมืองที่มีภูมิประเทศและธรรมชาติที่เป็นต้นทุนที่ดีมาก มีทั้งภูเขา มีทั้งที่ราบสำหรับทำนาและเป็นแหล่งปลูกข้าวแหล่งสำคัญของภาคใต้ มีข้าวพื้นเมืองเป็นของตัวเอง มีแม่น้ำและมีทะเลอันดามันรวมอยู่ในจังหวัดเดียว ตรังเลยเป็นแหล่งเพาะปลูก แหล่งผลิต และเต็มไปด้วยทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์ 

อย่างที่สองที่ทำให้ตรังโดดเด่นเรื่องอาหาร คือความหลากหลายของชาติพันธุ์อยู่ร่วมกันในเมืองมาแต่ไหนแต่ไร โดยเฉพาะคนจีนเชื้อสายต่าง ๆ ที่อยู่ร่วมกัน วิถีการกินที่แตกต่างกันทำให้เกิดความหลากหลายของภูมิปัญญาในการเอาวัตถุดิบมาใช้ทำเป็นเมนูต่าง ๆ 

ผมเคยไปทำสกู๊ปเรื่องอาหารประเภทเส้นที่ตรัง สามารถจำแนกการกินเส้นแบบต่าง ๆ ว่ามีที่มาจากจีนหลายชนชาติได้แทบไม่ซ้ำรูปแบบกัน 

อาหารของตรังก็เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตอย่างแนบแน่น คนตรังให้ความสำคัญกับอาหารมาก บางอย่างถือเป็นหน้าเป็นตาและแสดงออกถึงการต้อนรับ 

หรือถ้าจะบอกว่าหมูย่างเมืองตรังเองคือหนึ่งในวิถีการกินของจีนก็ไม่ผิด หมูย่างเมืองตรังเกิดจากวัฒนธรรมการทำอาหารและการกินของชาวจีน การกินหมูคือการเฉลิมฉลองหรือเลี้ยงดูแขก ในงานสำคัญ ต่าง ๆ และคลี่คลายมาจนเป็นของกินคู่บ้านคู่เมือง ซึ่งจะต้องกินคู่กับโกปี๊ในตอนเช้า 

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ
ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ
ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

ขอนอกเรื่องสักหน่อย หากใครไม่รู้มาก่อน คงนึกว่าหมูย่างเมืองตรังมีรสเค็มนำ หอมเครื่องเทศเหมือนหมูย่างทั่วไป แต่จริง ๆ แล้วหมูย่างเมืองตรังมีรสหวานมากกว่าหมูย่างแบบอื่น ตามคำบอกเล่าว่าหมูย่างแบบตรังมีส่วนผสมของน้ำผึ้งหรือน้ำตาลธรรมชาติ หมักรวมกับเครื่องเทศสูตรใครสูตรมันเอาไว้ตั้งแต่ตอนเย็น ผ่านกระบวนการสุดประณีตหลายขั้นตอน แล้วเอาลงเตาในตัวย่ำรุ่ง ก่อนจะย่างเสร็จสรรพในตอนเช้า พร้อมขายเสิร์ฟกินคู่กับกาแฟร่วมกับติ่มซำอีกมากมาย

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

พอพูดถึงโต๊ะอาหารเช้าสิ่งที่อยู่คู่โต๊ะของชาวตรังคือ ‘ค่อมเจือง’ น้ำจิ้มสีส้มหน้าตาคล้ายซอสพริก แต่รสไม่เหมือนกันเลย ค่อมเจืองเป็นของที่ยังไม่มีใครบอกได้ชัดว่าทำจากอะไร แต่เป็นภูมิปัญญาเดียวกับการทำซอสหรือซีอิ๊วของคนจีน

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

ในตลาดสดตอนเช้า มีขนมปากหม้อที่ใช้น้ำราดทำจากน้ำจิ้มค่อมเจืองด้วยเช่นเดียวกัน

ตัวอย่างที่ว่ามาเป็นแค่เสี้ยวหนึ่งของอาหารทั้งหมดที่มี แต่ก็เห็นว่าอาหารจากภูมิปัญญาและวิถีการกินแบบคนจีนในตรัง ทำให้ตรังมีของกินที่อาจจะดูแปลก มีความเฉพาะตัว แต่ก็ยังดูคุ้นเคยได้ง่ายสำหรับลิ้นของนักท่องเที่ยว หรือนักกินคนไทยที่มีความคุ้นเคยดีกับรสอาหารแบบไทย จีน ๆ อยู่แล้ว 

อีกข้อสำคัญที่ผมคิดว่ามีส่วนทำให้ตรังเป็นจุดหมายเรื่องอาหารการกิน น่าจะเป็นจังหวะที่เหมาะเจาะจากเมื่อหลายปีก่อนตรังได้รับการโปรโมตเรื่องเมืองท่องเที่ยวเมืองรองจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย 

ในจังหวัดเมืองรองของภาคใต้ ตรังถูกหยิบยกเรื่องอาหารมากกว่าจังหวัดเมืองรองอื่น ๆ ไม่ยากเลยที่จะถูกดึงดูดให้อยากมากินถึงที่เพียงแค่เห็นจากรูปภาพ หรือวิดีโอที่แสดงให้เห็นจุดหมายใหม่ที่ยังมีอะไรให้ค้นหาและทำความรู้จักได้อีกมาก

กลับมาถึงเรื่องสำคัญคือตรังถูกย้ำให้เห็นภาพของเมืองที่มีการกินตลอดทั้งวันทั้งคืนและมีหลากหลายประเภท เลยเป็นจุดหมายที่ถึงจะไกล ก็คุ้มค่าพอที่จะเดินทางมาเพื่อค้นหาหรือตามล่าของกินอร่อย ๆ 

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

อาหารของตรังยังมีเสน่ห์และแง่มุมที่น่าสนใจอีกเยอะ รอให้นักกิน-นักท่องเที่ยวมาค้นหา ผมลงไปตรังแต่ละครั้งก็มักจะเจออาหารที่ไม่รู้จักเพิ่มขึ้นทุกครั้ง เหมือนจะค้นหาได้ไม่มีวันหมด มีของกินจากแม่น้ำและทะเลที่สมบูรณ์มากไม่แพ้จังหวัดอื่น ๆ แต่ยังไม่ถูกพูดถึงมากในวงกว้างเท่าอาหารจีน หรือหมูย่าง อาหารแบบไทยมุสลิมที่เป็นวัฒนธรรมใหญ่ไม่แพ้วัฒนธรรมไทยจีนเลย หรืออาหารจากคนรุ่นใหม่ที่กลับบ้านและพยายามหาวิธีทำให้เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมอาหารของตรังแข็งแรงมากขึ้นก็ทำออกมาได้น่าสนใจ

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ
ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

น่าจะยังมีอีกหลายอย่างที่ทำให้ตรังกลายเป็นจุดหมายของนักกินที่อาจจะยังนึกไม่ถึง แต่จากมุมมองของคนที่เป็นนักท่องเที่ยวอย่างผมมองว่า ที่จริงแล้วศักยภาพในการเป็นเมืองแห่งอาหารของตรัง เหมือนเพิ่งเริ่มต้นด้วยซ้ำ เห็นการเติบโตทีละนิดในจังหวะกำลังดี มีความครีเอทีฟและพัฒนาในเรื่องอาหารใหม่ ๆ หยิบจับเอาของที่มีในวิถีชีวิตมาทำให้ร่วมสมัยขึ้น ในขณะเดียวกันก็ยังมีภูมิปัญญาและวิถีชีวิตเดิม ๆ ที่ยังแข็งแรงอยู่ ไม่ค่อยเปลี่ยนไปมาก

ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ
ตรัง : จุดหมายของนักกินที่มีอาหารเป็นขุมทรัพย์ให้ค้นพบได้ไม่รู้จบ

ส่วนตัวผมคิดว่าเป็นจังหวะการเติบโตที่กำลังดีของจังหวัด อาหารเป็นเรื่องใหญ่ที่ช่วยดึงดูดคนมาเที่ยว และสร้างการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจของตรังอย่างมีนัยยะสำคัญ แต่การเติบโตนี้จะเหมาะกับยุคสมัยนี้ได้แค่ไหน ต้องฝากคนตรังคิดต่อ

ผมเชื่อว่ายังมีขุมทรัพย์อีกมากที่น่าจะค้นหา รอการแนะนำให้นักท่องเที่ยวได้รู้จัก และผลักดันให้มีชื่อเสียงได้เหมือนหมูย่างเมืองตรัง ซึ่งต้องระวังไม่ให้ความหลากหลายและค้นพบไม่รู้จบนี้หายไป เพียงเพราะนักท่องเที่ยวจะรู้จักตรังแค่มุมเดิม

Writer & Photographer

Avatar

จิรณรงค์ วงษ์สุนทร

Art Director และนักวาดภาพประกอบ สนใจเรียนรู้เรื่องราวเบื้องหน้าเบื้องหลังของอาหารกับกาแฟ รวบรวมทั้งร้านที่คิดว่าอร่อย และความรู้เรื่องอาหารไว้ที่เพจถนัดหมี และรวมร้านกาแฟที่ชอบไปไว้ใน IG : jiranarong2

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load