การปลูกไม้น้ำเป็นอีกทางเลือกในการปลูกต้นไม้ สำหรับคนที่ไม่มีเวลาดูแลต้นไม้มากนัก เพราะเราแค่เติมน้ำซึ่งอาจจะอยู่ได้นานนับสัปดาห์หรืออาจจะถึงเดือนเลยทีเดียว นอกจากนี้ไม้น้ำยังมีให้เลือกหลายชนิด หลายทรง บางชนิดก็มีดอก เป็นการเพิ่มความหลากหลายในการปลูกต้นไม้ของเรา 

แต่สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนก็คือ ไม้น้ำต้องการแดดค่อนข้างมาก ไม่ต่างจากไม้ดอก เราสามารถเลี้ยงไม้น้ำได้ทั้งในสระ ริมตลิ่ง ไปจนถึงใส่กระถางบัว วิธีการดูแลไม่มีอะไรยุ่งยาก ไม้น้ำชอบดินเหนียว หรือดินที่ใช้สำหรับปลูกบัว ส่วนปุ๋ยก็ใช้ได้ทั้งปุ๋ยเม็ดฝังในดินสำหรับบัว หรือปุ๋ยปกติหว่านลงไปก็ได้

ตอนนี้เราจะพาไปดูว่า ถ้าอยากลองปลูกไม้น้ำ มีต้นไม้ประเภทไหนที่น่าสนใจบ้าง

01

ผักหนามบราซิล

Montrichardia arborescens (L.) Schott

ผักหนามบราซิล
ผักหนามบราซิล

เราอยากให้เปลี่ยนภาพจำของไม้น้ำแบบเดิมๆ ที่คุ้นเคย ว่าเป็นไม้ต้นเล็กๆ อยู่ในบ่อปลาหรืออ่างบัว ไม้น้ำมีมากกว่านั้น ทั้งรูปทรง ขนาด และความรู้สึก เริ่มต้นที่ผักหนามบราซิล ต้นไม้ที่ยังมีคนปลูกไม่มากนัก ต้นนี้มีหลายสายพันธุ์ หลายรูปทรง โดยรวมแล้วมีลำต้นเป็นกอ มีขนาดใหญ่มาก มีหนามที่ลำต้น บางพันธุ์ก็มีดอกสีขาว ต้องใช้พื้นที่ในการปลูกมากหน่อย ข้อดีคือ มีรูปทรงสวยแปลกตา และให้ความรูู้สึกดิบๆ ชื้นๆ แบบป่าแอมะซอนในสวนของเรา

02 

กล้วยน้ำ

Typhonodorum lindleyanum Schott

กล้วยน้ำ
ภาพ : www.floresefolhagens.com.br

กล้วยน้ำเป็นต้นไม้แปลกที่น่าปลูกมาก เพราะดูเผินๆ เหมือนต้นกล้วยที่ปลูกอยู่ในน้ำ แต่ดูดีๆ มันแค่คล้ายต้นกล้วย ลำต้นเป็นกาบหุ้มซ้อนเป็นชั้นๆ ส่วนใบถ้าดูดีๆ จะคล้ายไปทางบอนมากกว่า มีถิ่นกำเนิดมาจากมาดากัสการ์ ไม่มีเหง้าหรือหน่อเหมือนกล้วยทั่วไป ชอบน้ำตื้น ปลูกในกระถางได้ ว่ากันว่าผลคล้ายขนุนขนาดเล็ก ภายในมีเมล็ดเอาไปขยายพันธุ์ต่อได้ เพราะปลูกในไทยจะไม่แตกหน่อหรือเหง้า 

03 

บอนดำ

Colocasia esculenta (L.) Schott ‘Black Magic’ 

บอนดำ

บอนเป็นไม้น้ำอีกชนิดที่คนปลูกต้นไม้ต่างคุุ้นเคยกันดี นอกจากบอนที่มีใบสีเขียวและใบด่างแล้ว ก็ยังมีบอนดำที่มีใบสีน้ำตาลเข้มไปจนถึงดำ เป็นต้นไม้ที่ทนมาก ปลูกได้ทั้งบนดินและในน้ำ ปลูกในที่น้ำท่วมขังได้ ปลูกในกระถางบัวก็ได้ ถ้าปลูกกลางแดดใบจะมีสีดำเข้ม แต่ถ้าปลูกในที่แสงไม่มากพอ ใบจะมีสีเขียวมากกว่าดำ

04 

กกอียิปต์

Cyperus papyrus L.

กกอียิปต์

พืชตระกูลกกถือเป็นไม้น้ำยอดนิยมปลูกในสระได้ ปลูกในกระถางก็ได้ มีหลายพันธุ์ให้เลือก ขอแนะนำกกอียิปต์ เพราะมีรายละเอียดเยอะ เลยช่วยให้สวนดูนุ่มนวลขึ้น ใบของกกอียิปต์มีแฉกแบบซี่ร่ม ก้านดอกเป็นเหลี่ยมพุ่งสูงขึ้นไป ปลายก้านแตกเป็นพู่สีเขียว แล้วมีดอกสีน้ำตาลออกเป็นช่อเล็กๆ ออกดอกตลอดทั้งปี พอดอกแก่จะมีลูก เอาไปขยายพันธุ์ต่อได้ 

05 

บัวอเมซอน

Echinodorus cordifolius (L.) Griseb. 

บัวอเมซอน
บัวอเมซอน

บัวอเมซอนเป็นไม้น้ำที่เลี้ยงง่ายมาก ใบสีเขียวสด แตกกอเร็ว มีก้านดอกพุ่งตรง มีดอกสีขาว ตัดมาปักแจกันได้ เลี้ยงได้ทั้งในสระ อ่างบัว และในตู้ปลา 

06 

ฝาดแดง

Lumnitzera littorea Voigt.

ฝาดแดง

ฝาดแดงเป็นต้นไม้ป่าชายเลนที่นำมาเลี้ยงแช่น้ำในกระถางได้ ถ้าเลี้ยงในพื้นที่จำกัดและมีการตัดแต่งทรงพุ่ม จะได้ต้นที่มีลักษณะแบบบอนไซ แต่ถ้าอยากได้ต้นสูงใหญ่ก็ต้องเลี้ยงในภาชนะที่ใหญ่ จุดเด่นของฝาดแดงคือ มีทรงพุ่มที่สวย และมีดอกสีแดง ถ้าอยากให้ออกดอกก็ต้องวางไว้ในจุดที่มีแสงมากพอ

07 

กกแก้ว

Rynchospora nervosa Boeck

กกแก้ว
กกแก้ว

กกแก้วเป็นต้นไม้ที่เหมือนกอหญ้า แต่มีดอกสีขาวๆ เล็กๆ คล้ายดอกนกกระยาง ออกดอกตลอดทั้งปี เหมาะจะปลูกริมตลิ่งเพื่อสร้างความเป็นธรรมชาติให้กับสระน้ำ และจะสวยขึ้นอีกถ้าปลูกเป็นกอขนาดใหญ่หรือเป็นทุ่ง แต่ก็ปลูกในกระถางได้เช่นกัน

08

บัวบา

Nymphoides indica

บัวบา

บัวบา หรือ ตับเต่าใหญ่ เป็นไม้ลอยน้ำขนาดเล็ก มีใบเหมือนบัวและมีดอกสีขาว ออกดอกตลอดทั้งปี จุดเด่นอยู่ที่พู่เล็กๆ บริเวณกลีบดอก ให้ความรู้สึกที่พิเศษกว่าดอกบัว เป็นอีกทางเลือกสำหรับคนที่กำลังอยากปลูกบัว และเนื่องจากมีต้นขนาดเล็กจึงเหมาะจะเลี้ยงในบ่อปลาด้วย

09

พัดโบกริ้วทอง

Homalomena expedita A.Hay & Hersc.

พัดโบกริ้วทอง

เป็นไม้น้ำที่ทนร่มได้ดี เลี้ยงในแสงรำไรได้ ใบหนาใหญ่ มีลายริ้วสีทอง และมีดอกสีขาวครีมด้วย 

10

เหงือกปลาหมอ

Acanthus ebracteatus Vahl 

เหงือกปลาหมอ
เหงือกปลาหมอ

เหงือกปลาหมอ หรือ หนามหมอ เป็นไม้พุ่มขนาดกลางที่ขึ้นอยู่ตามชายเลนและชายน้ำ คนมักจะรู้จักในแง่เป็นสมุนไพร แต่ด้วยทรงพุ่ม และลักษณะใบที่มีขอบใบเว้าและมีหนาม รวมไปถึงมีดอกสีม่วง ก็เหมาะจะปลูกเป็นไม้ประดับเช่นเดียวกัน

11 

ลานไพลิน

Bacopa caroliniana (Walter) B.L.Rob. 

ลานไพลิน

ลานไพลินเป็นไม้ที่เหมาะกับการเลี้ยงในกระถางแช่น้ำ เพราะมีใบเล็กละเอียด ตัดแต่งทรงพุ่มได้ แล้วก็มีดอกสีม่วงเล็กๆ ที่ออกตลอดปี ถือเป็นไม้น้ำที่มีสีสัน และมีความกระจุกกระจิก ต้องหาตำแหน่งวางให้เหมาะสม เพราะถ้าได้รับแสงไม่พอ จะไม่ออกดอก แต่ถ้าได้รับแสงมากเกินไป ใบจะเป็นสีเขียวซีดไม่สด 

12

คล้าน้ำช่อห้อย

Thalia geniculata L.

คล้าน้ำช่อห้อย
คล้าน้ำช่อห้อย

คล้าน้ำ หรือ พุทธรักษาน้ำ หรือ สังฆรักษา เป็นไม้ที่ขึ้นอยู่ริมน้ำ นิยมใช้จัดสวนบาหลี จุดเด่นคือ มีลำต้นที่สูงเด่นและมีดอกสีม่วง มี 2 สายพันธุ์คือ คล้าน้ำช่อห้อย (Thalia geniculata L.) และ คล้าน้ำช่อตั้ง (Thalia dealbata J. fraser.) เอกลักษณ์ของคล้าน้ำช่อห้อยก็คือ ดอกจะออกอยู่บนปลายก้านดอกที่มีลักษณะซิกแซก ปลูกได้ทั้งริมน้ำและใส่กระถาง

13 

กระจับแคระ

Trapa bispinosa Roxb

กระจับแคระ
กระจับแคระ

กระจับแคระเป็นไม้ลอยน้ำที่สวยทั้งฟอร์มของลำต้น ใบ และดอก คือมีก้านใบสีแดงรวมกันเป็นช่อ ใบเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ขอบใบหยักเล็กน้อย มีดอกสีเหลืองเล็กๆ ออกตามซอกใบ ลำต้นเป็นไหลทอดตามระดับน้ำ ปลูกได้ทั้งในสระน้ำและอ่างบัว

Writer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Photographer

เธียรสิน สุวรรณรังสิกุล

ปัจจุบันกำลังหัดนอนก่อนเที่ยงคืน

Plant Planet

ชวนเดินทางเข้าสู่โลกของต้นไม้เพื่อทำความรู้จักพืชในฐานะเพื่อน

กิ่งหมากผู้หมากเมีย (Cordyline) ใบยาวมีริ้วสีชมพูอ่อนแก่สลับกันเป็นลวดลายแปลกตาในขวดแก้วที่ตั้งเป็นประจำอยู่บนโต๊ะไม้มะค่าตัวใหญ่ของบ้าน ยังคงเป็นภาพที่พวกเราทุกคนในบ้านจดจำได้แม่นยำ

เมื่อมีโอกาสมานั่งล้อมวงคุยกันวันหนึ่ง พวกเราต่างเผยความสงสัยเรื่องจุกสำลีที่อุดปากขวดหมากผู้หมากเมียที่มีรากงอกอยู่ในขวดเต็มไปหมดนั้นออกมา ผมตั้งสมมติฐานเล่นๆ ในใจแล้วบอกทุกคนว่าน่าจะปิดไม่ให้อากาศเข้า ทำให้รากงอกเร็วขึ้น และอาจช่วยป้องกันไม่ให้ยุงลงไปไข่ พ่อผมเสริมอีกเหตุผลว่า น่าจะเป็นเรื่องการพยุงกิ่งในน้ำไม่ให้ขยับไปขยับมาทำให้รากเกิดการสะเทือน

เราไม่ได้สรุปเรื่องนี้กัน เพราะบทสนทนาของเราเปลี่ยนไปหลายเรื่องและไม่ได้วกกลับมาที่เรื่องนี้อีก แต่ผมคิดว่าก้อนสำลีที่อุดปากขวดเหล่านั้นทำหน้าที่ทั้งสามอย่างได้ดีไม่ขาดตกบกพร่อง ไม่ว่าเหตุผลไหนจะเป็นเหตุผลเริ่มต้นที่สำคัญที่สุด

ไม้ปักน้ำ ไม้ปักน้ำ

นอกจากต้นหมากผู้หมากเมียแล้ว ต้นไม้ปักน้ำในบ้านที่ผมจำความได้ก็มีกิ่งโกสน ตอนนั้นผมอายุราว 7 – 8 ขวบ จำได้ว่าพ่อสะสมต้นไม้ไว้หลายชนิดในโรงเรือนเล็กๆ ข้างบ้าน บางช่วงพ่อก็มีบอนสีเต็มโรงเรือนง่ายๆ ของพ่อ บางช่วงก็เป็นต้นโกสนหลากสีสัน บางช่วงก็เป็นหมากผู้หมากเมีย ขวดแก้วที่มีกิ่งไม้ซึ่งเต็มไปด้วยรากขาวๆ ปักอยู่บนโต๊ะไม้มะค่าอาจเป็นการขยายพันธุ์ไม้สะสมของพ่อผม หรืออาจจะเป็นแจกันประดับโต๊ะฝีมือแม่ผม ซึ่งผมไม่ค่อยแน่ใจนัก

หลังยุคโกสนและหมากพู่หมากเมียปักน้ำ ผมแทบไม่เห็นไม้ปักน้ำเท่าไหร่ ที่เห็นบ้างก็เป็นพวกพลูด่าง พลูเขียว จนมาถึงยุคกวนอิมปักน้ำ ไม้โชคลาภที่คนซื้อมาประดับไว้ในบ้านเพื่อความเป็นสิริมงคล

นอกเหนือจากต้นไม้ที่ว่ามา ผมสงสัยว่ามีกิ่งไม้อื่นๆ อีกไหมที่เราสามารถนำมาปักน้ำเพื่อขยายพันธ์ุและตกแต่งบ้าน เรื่องนี้น่าสนุก ผมทดลองปักกิ่งพุด ลิปสลิด พญาไร้ใบ โรสแมรี่ บอนสี โกฐจุฬาลัมพา กระชาย บีโกเนีย ก้ามปูหลุด เงินไหล เฟินน้ำ เล็บครุฑ สะระแหน่ฟิลิปปินส์ สมุนไพรต่างๆ เช่น ก้านโหระพา ใบมินต์ที่เด็ดใบไปใช้ในครัวแล้ว แม้แต่แคคตัส หรือไม้อวบน้ำ (Succulent) ในแจกันใส

ทุกตัวแตกรากงอกออกมาในน้ำ เป็นการทดลองที่ไม่ได้ยุ่งยากและฝึกการสังเกตและการรอคอยได้เป็นอย่างดี จะน่าสนุกและตื่นเต้นแค่ไหนถ้าหากกิ่งไม้ที่เราเฝ้าสังเกตทุกวันเริ่มมีรากงอกออกมา

ไม้ปักน้ำ

ไม้ปักน้ำ

สำหรับเด็กน้อยวัยช่างสังเกตก็น่าจะเป็นกิจกรรมสนุกสนุกที่คุณพ่อคุณแม่ชวนพวกเขาตัดกิ่งไม้หลากชนิดมาปักน้ำในขวดแก้ว วางเรียงไว้บนโต๊ะหรือตามขอบหน้าต่าง แล้วให้เด็กเด็กเฝ้ารอวันที่กิ่งไม้มีรากงอกออกมา และจดบันทึกแยกชนิดต้นไม้ที่ปลูกในน้ำได้ กับปลูกไม่ได้ เป็นทั้งเรื่องการเรียนรู้ของลูกและเรื่องการตกแต่งบ้านของคุณพ่อคุณแม่

ข้อดีที่ชัดเจนมากของการนำไม้ปักน้ำมาประดับมุมต่างๆ ของบ้าน คือการกำจัดปัญหาเรื่องโรคแมลงและเชื้อโรคในดิน ไม่ต้องกังวลเรื่องการรดน้ำ วางบนเฟอร์นิเจอร์ต่างๆ ได้ไม่เลอะเทอะ ปรับเปลี่ยนได้ง่าย เป็นเหมือนการจัดดอกไม้ แต่ได้อารมณ์แบบเขียวๆ ของต้นไม้ เหมาะกับคนหลงใหลความชอุ่มของใบไม้และอยากให้บ้านเต็มไปด้วยสีเขียว และที่สำคัญแจกันกิ่งไม้ของเราจะอยู่กับเรานานกว่าแจกันดอกไม้มาก แม้กิ่งบางกิ่งเมื่อเราเอามาปักแล้วไม่ยอมออกรากสักที ก็สามารถปักอยู่ในน้ำได้แรมเดือน เช่น กิ่งทีทรี (Tea Tree)

ไม้ปักน้ำ ต้นไม้แช่น้ำ ทางเลือกใหม่ในการปลูกต้นไม้ในห้อง

ภาชนะที่ใช้ควรเป็นภาชนะใส รูปทรงต่างๆ ตามชอบ หรือตามที่หาได้ในบ้าน เหลี่ยม กลม โค้งมน สั้น สูง หรือเป็นขวดเหลือใช้ ขวดรีไซเคิล ก็เป็นเรื่องที่ดีงาม เพื่อความสวยงามแนะนำให้เป็นขวดแก้วใสมากกว่าขวดพลาสติก ความใสของขวดจะช่วยให้เราเห็นรากสวยๆ ของต้นไม้ และเราก็ได้สังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นของรากและกิ่งไปพร้อมๆ กัน

วิธีตัดกิ่ง เลือกตัดบริเวณโคนใบเฉียง 45 องศาบริเวณที่เรียกว่า Leaf Node ถ้าเราตัดบริเวณนี้จะช่วยให้รากงอกเร็วเพราะบริเวณนี้มีฮอร์โมนอยู่ หลังจากนั้นให้รูดใบด้านล่างออก บางคนอาจจุ่มฮอร์โมนเร่งราก (Hormone Powder) เพื่อให้รากงอกเร็ว แต่เรามีวิธีให้ฮอร์โมนรากแบบง่ายๆ ด้วยการจุ่มกิ่งลงไปในน้ำผึ้ง ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยฆ่าเชื้อ ทำให้กิ่งของเราไม่ติดเชื้อ และน้ำผึ้งยังมีแร่ธาตุและสารอาหารช่วยกระตุ้นให้รากงอกเร็วขึ้นด้วย

น้ำถือเป็นปัจจัยสำคัญในการเลี้ยงพืชปักน้ำ แม้ว่าเราจะใช้น้ำก๊อกได้ แต่ถ้าเราเลือกใช้น้ำแร่ในการปลูกก็จะช่วยให้พืชได้รับสารอาหารจากน้ำได้มากขึ้น ปริมาณน้ำที่ใช้ไม่ควรสูงกว่าปลายกิ่ง 1 – 2 นิ้ว ขึ้นกับชนิดของต้นไม้ และควรดูแลให้น้ำในขวดใสสะอาดอยู่เสมอ เพื่อความสวยงามและป้องกันเรื่องการเพาะพันธุ์ของยุง

ไม้ปักน้ำ ไม้ปักน้ำ

สำหรับแคคตัสและไม้อวบน้ำชนิดต่างๆ เราต้องนำมาตัดรากเก่า (รากดิน) ทิ้งแล้ววางไว้ปากขวด เพื่อรอรากขาวๆ ใหม่ๆ (รากน้ำ) งอกออกมาหาน้ำเอง แต่ถ้าไม่ตัดรากดินทิ้ง มันจะเน่า

ขวดไม้ปักน้ำเหล่านี้เราสามารถนำไปตกแต่งโต๊ะอาหาร ผนังบ้าน ขอบหน้าต่าง โต๊ะทำงาน ชั้นหนังสือ โต๊ะหัวเตียง มุมต่างๆ ของบ้านโดยเลือกขนาดและชนิดของกิ่งของต้นไม้ที่เหมาะสมกับพื้นที่ที่นำไปจัดวาง

ถึงตรงนี้ถ้าหลายคนนึกสนุกอยากทำการทดลองไปด้วยกัน ลองหากรรไกรตัดกิ่งไม้สักอัน แล้วเดินออกไปในสวนดูสิว่ามีกิ่งไม้อะไรบ้างที่ถึงเวลาต้องเล็มทิ้งเพราะยื่นออกมาบังทางเดิน หรือมีต้นไม้ใบสวยๆ ที่อยากได้ไปวางบนโต๊ะอาหาร ห้องนอน ชั้นหนังสือ บ้างไหม แนะนำว่าเป็นช่วงเช้าหรือช่วงเย็นดีที่สุดครับ ขอให้ทุกคนเพลิดเพลินกับการทดลองสนุกๆ ครั้งนี้นะครับ

Writer & Photographer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load