การปลูกไม้น้ำเป็นอีกทางเลือกในการปลูกต้นไม้ สำหรับคนที่ไม่มีเวลาดูแลต้นไม้มากนัก เพราะเราแค่เติมน้ำซึ่งอาจจะอยู่ได้นานนับสัปดาห์หรืออาจจะถึงเดือนเลยทีเดียว นอกจากนี้ไม้น้ำยังมีให้เลือกหลายชนิด หลายทรง บางชนิดก็มีดอก เป็นการเพิ่มความหลากหลายในการปลูกต้นไม้ของเรา 

แต่สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนก็คือ ไม้น้ำต้องการแดดค่อนข้างมาก ไม่ต่างจากไม้ดอก เราสามารถเลี้ยงไม้น้ำได้ทั้งในสระ ริมตลิ่ง ไปจนถึงใส่กระถางบัว วิธีการดูแลไม่มีอะไรยุ่งยาก ไม้น้ำชอบดินเหนียว หรือดินที่ใช้สำหรับปลูกบัว ส่วนปุ๋ยก็ใช้ได้ทั้งปุ๋ยเม็ดฝังในดินสำหรับบัว หรือปุ๋ยปกติหว่านลงไปก็ได้

ตอนนี้เราจะพาไปดูว่า ถ้าอยากลองปลูกไม้น้ำ มีต้นไม้ประเภทไหนที่น่าสนใจบ้าง

01

ผักหนามบราซิล

Montrichardia arborescens (L.) Schott

ผักหนามบราซิล
ผักหนามบราซิล

เราอยากให้เปลี่ยนภาพจำของไม้น้ำแบบเดิมๆ ที่คุ้นเคย ว่าเป็นไม้ต้นเล็กๆ อยู่ในบ่อปลาหรืออ่างบัว ไม้น้ำมีมากกว่านั้น ทั้งรูปทรง ขนาด และความรู้สึก เริ่มต้นที่ผักหนามบราซิล ต้นไม้ที่ยังมีคนปลูกไม่มากนัก ต้นนี้มีหลายสายพันธุ์ หลายรูปทรง โดยรวมแล้วมีลำต้นเป็นกอ มีขนาดใหญ่มาก มีหนามที่ลำต้น บางพันธุ์ก็มีดอกสีขาว ต้องใช้พื้นที่ในการปลูกมากหน่อย ข้อดีคือ มีรูปทรงสวยแปลกตา และให้ความรูู้สึกดิบๆ ชื้นๆ แบบป่าแอมะซอนในสวนของเรา

02 

กล้วยน้ำ

Typhonodorum lindleyanum Schott

กล้วยน้ำ
ภาพ : www.floresefolhagens.com.br

กล้วยน้ำเป็นต้นไม้แปลกที่น่าปลูกมาก เพราะดูเผินๆ เหมือนต้นกล้วยที่ปลูกอยู่ในน้ำ แต่ดูดีๆ มันแค่คล้ายต้นกล้วย ลำต้นเป็นกาบหุ้มซ้อนเป็นชั้นๆ ส่วนใบถ้าดูดีๆ จะคล้ายไปทางบอนมากกว่า มีถิ่นกำเนิดมาจากมาดากัสการ์ ไม่มีเหง้าหรือหน่อเหมือนกล้วยทั่วไป ชอบน้ำตื้น ปลูกในกระถางได้ ว่ากันว่าผลคล้ายขนุนขนาดเล็ก ภายในมีเมล็ดเอาไปขยายพันธุ์ต่อได้ เพราะปลูกในไทยจะไม่แตกหน่อหรือเหง้า 

03 

บอนดำ

Colocasia esculenta (L.) Schott ‘Black Magic’ 

บอนดำ

บอนเป็นไม้น้ำอีกชนิดที่คนปลูกต้นไม้ต่างคุุ้นเคยกันดี นอกจากบอนที่มีใบสีเขียวและใบด่างแล้ว ก็ยังมีบอนดำที่มีใบสีน้ำตาลเข้มไปจนถึงดำ เป็นต้นไม้ที่ทนมาก ปลูกได้ทั้งบนดินและในน้ำ ปลูกในที่น้ำท่วมขังได้ ปลูกในกระถางบัวก็ได้ ถ้าปลูกกลางแดดใบจะมีสีดำเข้ม แต่ถ้าปลูกในที่แสงไม่มากพอ ใบจะมีสีเขียวมากกว่าดำ

04 

กกอียิปต์

Cyperus papyrus L.

กกอียิปต์

พืชตระกูลกกถือเป็นไม้น้ำยอดนิยมปลูกในสระได้ ปลูกในกระถางก็ได้ มีหลายพันธุ์ให้เลือก ขอแนะนำกกอียิปต์ เพราะมีรายละเอียดเยอะ เลยช่วยให้สวนดูนุ่มนวลขึ้น ใบของกกอียิปต์มีแฉกแบบซี่ร่ม ก้านดอกเป็นเหลี่ยมพุ่งสูงขึ้นไป ปลายก้านแตกเป็นพู่สีเขียว แล้วมีดอกสีน้ำตาลออกเป็นช่อเล็กๆ ออกดอกตลอดทั้งปี พอดอกแก่จะมีลูก เอาไปขยายพันธุ์ต่อได้ 

05 

บัวอเมซอน

Echinodorus cordifolius (L.) Griseb. 

บัวอเมซอน
บัวอเมซอน

บัวอเมซอนเป็นไม้น้ำที่เลี้ยงง่ายมาก ใบสีเขียวสด แตกกอเร็ว มีก้านดอกพุ่งตรง มีดอกสีขาว ตัดมาปักแจกันได้ เลี้ยงได้ทั้งในสระ อ่างบัว และในตู้ปลา 

06 

ฝาดแดง

Lumnitzera littorea Voigt.

ฝาดแดง

ฝาดแดงเป็นต้นไม้ป่าชายเลนที่นำมาเลี้ยงแช่น้ำในกระถางได้ ถ้าเลี้ยงในพื้นที่จำกัดและมีการตัดแต่งทรงพุ่ม จะได้ต้นที่มีลักษณะแบบบอนไซ แต่ถ้าอยากได้ต้นสูงใหญ่ก็ต้องเลี้ยงในภาชนะที่ใหญ่ จุดเด่นของฝาดแดงคือ มีทรงพุ่มที่สวย และมีดอกสีแดง ถ้าอยากให้ออกดอกก็ต้องวางไว้ในจุดที่มีแสงมากพอ

07 

กกแก้ว

Rynchospora nervosa Boeck

กกแก้ว
กกแก้ว

กกแก้วเป็นต้นไม้ที่เหมือนกอหญ้า แต่มีดอกสีขาวๆ เล็กๆ คล้ายดอกนกกระยาง ออกดอกตลอดทั้งปี เหมาะจะปลูกริมตลิ่งเพื่อสร้างความเป็นธรรมชาติให้กับสระน้ำ และจะสวยขึ้นอีกถ้าปลูกเป็นกอขนาดใหญ่หรือเป็นทุ่ง แต่ก็ปลูกในกระถางได้เช่นกัน

08

บัวบา

Nymphoides indica

บัวบา

บัวบา หรือ ตับเต่าใหญ่ เป็นไม้ลอยน้ำขนาดเล็ก มีใบเหมือนบัวและมีดอกสีขาว ออกดอกตลอดทั้งปี จุดเด่นอยู่ที่พู่เล็กๆ บริเวณกลีบดอก ให้ความรู้สึกที่พิเศษกว่าดอกบัว เป็นอีกทางเลือกสำหรับคนที่กำลังอยากปลูกบัว และเนื่องจากมีต้นขนาดเล็กจึงเหมาะจะเลี้ยงในบ่อปลาด้วย

09

พัดโบกริ้วทอง

Homalomena expedita A.Hay & Hersc.

พัดโบกริ้วทอง

เป็นไม้น้ำที่ทนร่มได้ดี เลี้ยงในแสงรำไรได้ ใบหนาใหญ่ มีลายริ้วสีทอง และมีดอกสีขาวครีมด้วย 

10

เหงือกปลาหมอ

Acanthus ebracteatus Vahl 

เหงือกปลาหมอ
เหงือกปลาหมอ

เหงือกปลาหมอ หรือ หนามหมอ เป็นไม้พุ่มขนาดกลางที่ขึ้นอยู่ตามชายเลนและชายน้ำ คนมักจะรู้จักในแง่เป็นสมุนไพร แต่ด้วยทรงพุ่ม และลักษณะใบที่มีขอบใบเว้าและมีหนาม รวมไปถึงมีดอกสีม่วง ก็เหมาะจะปลูกเป็นไม้ประดับเช่นเดียวกัน

11 

ลานไพลิน

Bacopa caroliniana (Walter) B.L.Rob. 

ลานไพลิน

ลานไพลินเป็นไม้ที่เหมาะกับการเลี้ยงในกระถางแช่น้ำ เพราะมีใบเล็กละเอียด ตัดแต่งทรงพุ่มได้ แล้วก็มีดอกสีม่วงเล็กๆ ที่ออกตลอดปี ถือเป็นไม้น้ำที่มีสีสัน และมีความกระจุกกระจิก ต้องหาตำแหน่งวางให้เหมาะสม เพราะถ้าได้รับแสงไม่พอ จะไม่ออกดอก แต่ถ้าได้รับแสงมากเกินไป ใบจะเป็นสีเขียวซีดไม่สด 

12

คล้าน้ำช่อห้อย

Thalia geniculata L.

คล้าน้ำช่อห้อย
คล้าน้ำช่อห้อย

คล้าน้ำ หรือ พุทธรักษาน้ำ หรือ สังฆรักษา เป็นไม้ที่ขึ้นอยู่ริมน้ำ นิยมใช้จัดสวนบาหลี จุดเด่นคือ มีลำต้นที่สูงเด่นและมีดอกสีม่วง มี 2 สายพันธุ์คือ คล้าน้ำช่อห้อย (Thalia geniculata L.) และ คล้าน้ำช่อตั้ง (Thalia dealbata J. fraser.) เอกลักษณ์ของคล้าน้ำช่อห้อยก็คือ ดอกจะออกอยู่บนปลายก้านดอกที่มีลักษณะซิกแซก ปลูกได้ทั้งริมน้ำและใส่กระถาง

13 

กระจับแคระ

Trapa bispinosa Roxb

กระจับแคระ
กระจับแคระ

กระจับแคระเป็นไม้ลอยน้ำที่สวยทั้งฟอร์มของลำต้น ใบ และดอก คือมีก้านใบสีแดงรวมกันเป็นช่อ ใบเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ขอบใบหยักเล็กน้อย มีดอกสีเหลืองเล็กๆ ออกตามซอกใบ ลำต้นเป็นไหลทอดตามระดับน้ำ ปลูกได้ทั้งในสระน้ำและอ่างบัว

Writer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

Photographer

เธียรสิน สุวรรณรังสิกุล

ปัจจุบันกำลังหัดนอนก่อนเที่ยงคืน

Plant Planet

ชวนเดินทางเข้าสู่โลกของต้นไม้เพื่อทำความรู้จักพืชในฐานะเพื่อน

16 มิถุนายน 2560
33 K

เวลาที่เรานึกถึงเรื่องราวในอดีต หลายครั้งเราก็เห็นต้นไม้ต้นนั้นต้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวนั้นด้วย บางทีก็เด่นชัดทั้งชนิด รูปทรง ตำแหน่งที่ปลูก กลิ่น สี หรือแม้แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นบริเวณนั้น เลยไปถึงภาพความผูกพันระหว่างเรากับต้นไม้ในวัยเด็ก

บางครั้งกลิ่นดอกการเวกก็พาเรากลับไปบ้านคุณย่า เห็นภาพคุณย่านั่งตำหมากอยู่บนตั่งตัวใหญ่ กลัดกรวยใบตองหลวมๆ ใส่ดอกการเวกหอมๆ แจกหลานๆ ดอกกระจุ๋มกระจิ๋มของโฮย่าก็พาให้นึกถึงคุณย่าอีกเช่นกัน นึกถึงวันที่เราเล่นเอาดอกอ้อยควั่น (ตอนนั้นเราเรียกกันเช่นนั้น) เสียบเป็นตุ้มหูให้คุณย่า ต้นมะม่วงโบราณริมลำประโดง ต้นลิ้นจี่หลังบ้าน ต้นโกสนริมคลอง ล้วนมีเรื่องราว มีตัวละคร ให้นึกถึง จากวัยเด็กจนปัจจุบัน ความทรงจำของผมเต็มไปด้วยต้นไม้ แต่ละต้นล้วนมีเรื่องราวเชื่อมโยงกับบุคคลที่เดินเข้ามาในเส้นทางชีวิต

อาจเป็นเพราะโชคชะตาหรือชีวิตที่เติบโตมากับต้นไม้ ทำให้วันหนึ่งต้องกลายมาเป็นนักจัดสวนที่มีต้นไม้กลายเป็นหุ้นส่วนใหญ่ของชีวิต เมื่อได้รับเกียรติจาก The Cloud ให้มาเล่าเรื่องต้นไม้ และถูกตั้งคำถามว่า พี่วิทย์อยากเล่าเรื่องไหนก่อน ผมจึงตอบไปว่า “ปลูกต้นไม้ในห้องทำงาน” เพราะผมกำลังสนุกกับการเล่นปลูกต้นไม้ในบ้าน ในห้องนอน ในห้องทำงาน และได้ทดลองกับห้องต่างๆ ของตนเองมาระยะหนึ่ง

ต้นไม้ โต๊ะทำงาน

ห้องทำงาน

สำหรับผม บ้านที่ไม่มีต้นไม้คือบ้านที่ยังสร้างไม่เสร็จ เป็นบ้านที่ไม่มีชีวิต และก็รู้สึกเช่นนั้นกับห้องต่างๆ ภายในบ้าน รวมทั้งห้องทำงาน ต้นไม้ในบ้านช่วยลดทอนความแข็งกระด้างของวัสดุต่างๆ ในห้อง และช่วยเพิ่มชีวิตชีวาให้ห้องของเรา เหตุผลหนึ่งที่ทำให้ผมอยากพูดถึงต้นไม้ในที่ทำงานหรือในห้องทำงาน เพราะผมรู้สึกว่า บรรยากาศในห้องทำงานบางครั้งก็เต็มไปด้วยความเร่งรีบและเคร่งเครียด ต้นไม้น่าจะมีส่วนลดบรรยากาศเเบบนั้นลง อีกนัยหนึ่งก็อาจช่วยบำบัดอาการเครียดอันเกิดจากการทำงานได้ และการสร้างบรรยากาศอันรื่นรมย์ให้เกิดขึ้นด้วยสีเขียวๆ ของต้นไม้ น่าจะช่วยส่งผลกับความคิดสร้างสรรค์และประสิทธิภาพในการทำงาน

ทีนี้เราคงต้องมาพูดกันเรื่องการเลือกต้นไม้ ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญและมีหลายองค์ประกอบที่ต้องคำนึงถึง ชนิดของต้นไม้ ขนาด รูปทรง ภาชนะที่ใช้ เลยไปถึงการเข้าใจธรรมชาติของต้นไม้แต่ละต้น เพื่อให้การปลูกต้นไม้ของเราไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และเป็นภาระในเวลาต่อมา ต้นไม้แต่ละต้นมีคาแรกเตอร์ไม่เหมือนกัน บางต้นก็เป็นต้นไม้เท่ๆ บางต้นก็อ่อนหวาน บางต้นก็ดูแมนๆ บางต้นก็ให้อารมณ์ไทยๆ ฉะนั้น การเลือกชนิดของต้นไม้จึงมีความสำคัญพอๆ กับการเลือกเฟอร์นิเจอร์และของตกแต่งห้องให้ลงตัวกับสไตล์ที่เลือก

ต้นไม้มีให้เลือกหลากหลายชนิด ขนาด รูปทรง และสีสัน รวมทั้งภาชนะที่ใส่ เราต้องพิถีพิถันกับทุกรายละเอียดเพื่อให้เข้ากับห้องและเฟอร์นิเจอร์ที่ได้รับการออกแบบไว้อย่างดีแล้ว แต่สิ่งหนึ่งที่แตกต่างระหว่างการเลือกต้นไม้กับการเลือกเฟอร์นิเจอร์คือ ต้นไม้ต้องการความเข้าใจ เราต้องเรียนรู้ ทำความรู้จักต้นไม้ของเราให้ดี และเมื่อเราเข้าใจธรรมชาติของเขา ต้นไม้ก็จะเติบโต สวยงาม และให้ความรู้สึกดีๆ กับเรา

ต้นไม้ต้นหนึ่งที่ผมอยากพูดถึงคือ Fiddle-leaf Fig หรือที่คนไทยเรียก ไทรใบซอ ไทรใบยอ หรือ ไทยใบสัก เป็นพืชตระกูล Ficus (ไทร) เป็นต้นไม้เท่ๆ ที่เหมาะกับการนำมาจัดวางในห้องทำงาน ไทรใบซอดูแลไม่ยาก ไม่ต้องการแสงแดดจัด มีใบใหญ่สวยงาม ทำความสะอาดง่าย (ด้วยการใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดฝุ่นออกเพื่อให้ใบรับแสงแดดได้เต็มที่) บวกกับคุณสมบัติเรื่องการดูดสารพิษ จึงเป็นต้นไม้ต้นหนึ่งที่คนเลือกหามาไว้ในบ้านหรือในที่ทำงาน

วิธีปลูก เราเลือกรองก้นกระถางด้วยหินภูเขาไฟหรืออิฐมอญทุบ หนาประมาณ 1 – 2 นิ้ว ซึ่งจะช่วยไม่ให้รากจมน้ำอยู่ตลอดเวลา หากไม่ทำเช่นนั้นเมื่อรดน้ำและเกิดน้ำขังในจานรองกระถางรากจะเน่าและส่งกลิ่นเหม็น และในระยะยาวดินจะแน่น อุดรูกระถาง น้ำไม่ระบายออก ดินจะแฉะเกิน

ห้องทำงาน ห้องทำงาน

ต้นไม้อีกต้นที่ผมอยากแนะนำคือ ต้นยางอินเดีย หรือ Indian Rubber มีถิ่นกำเนิดในอินเดีย เป็นพืชตระกูล Ficus เช่นเดียวกับต้นไทรใบซอ ต้นยางอินเดียเป็นต้นไม้เลี้ยงง่าย โตเร็ว เป็นพืชที่คนนิยมนำมาใช้ตกแต่งภายในห้อง ภายในอาคาร เพราะไม่ต้องการแสงแดดมากนัก ใบหนาสีเข้มเป็นเงา และที่สำคัญ ได้รับการจัดลำดับว่าเป็นไม้ที่ช่วยทำความสะอาดอากาศในห้องได้ในระดับต้นๆ ยางอินเดียที่นิยมนำมาปลูกในบ้านหรือในอาคารมีหลายสายพันธุ์ ซึ่งมีความแตกต่างกันในเรื่องสีใบ บางต้นมีใบสีเขียวเข้มจนเกือบดำ บางต้นสีออกเเดงๆ บางต้นก็เป็นพันธ์ุด่าง มีทั้งด่างแดง ด่างเหลือง ด่างขาว

วิธีการดูแลต้นยางอินเดีย ยางอินเดียชอบน้ำ แต่ไม่ชอบแฉะ รดน้ำปริมาณมากและรอจนกว่าดินจะเริ่มแห้ง แล้วค่อยรดน้ำในครั้งต่อไป ระวังอย่าให้น้ำขัง คอยเทน้ำในจานรองทิ้งหลังรดน้ำ ดินที่เลือกใช้ควรเป็นดินร่วนซุย เพื่อช่วยให้ระบายน้ำได้ดี

ถึงแม้ต้นไทรใบซอและต้นยางอินเดียจะไม่ต้องการแสงแดดจัด ชอบชื้นแต่ไม่แฉะ แต่ธรรมชาติของต้นไม้ทุกต้นต้องการแสงธรรมชาติ เราไม่ควรมองว่าเป็นเรื่องยุ่งยาก แต่เป็นความเข้าใจธรรมชาติที่ต้องเรียนรู้ ปริมาณน้ำ ปริมาณแสงแดดที่ต้นไม้แต่ละต้นต้องการไม่มีสูตรตายตัว เพราะมีตัวแปรมากมายที่ทำให้ต้นไม้ของเราไม่เหมือนต้นไม้ของบ้านอื่น การเลือกวางต้นไม้ในส่วนที่ห้องได้รับแสงแดดที่ส่องเข้ามาจากช่องหน้าต่างหรือหลังคา การมีมุมเนอร์สเซอรี่เล็กๆ ไว้ฟื้นฟู และสลับสับเปลี่ยนต้นไม้มาจัดวางในบ้านก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งหากห้องทำงานของเราได้รับแสงน้อยเกินไป

ต้นไม้อื่นๆ ที่เราปลูกเลี้ยงเป็นไม้กระถางในห้องทำงานได้อีก คือลิ้นมังกร แคคตัส ฟิโลเดนดรอน สาวน้อยประแป้ง สับปะรดสี หรือไม้รากอากาศอย่างทิลแลนด์เซีย การเลือกใช้ต้นไม้แต่ละต้น เราควรคำนึงถึงคาแรกเตอร์ของต้นไม้ที่เลือก ที่เข้ากับสไตล์ของห้องทำงานของเรา

การให้เวลาทำความเข้าใจธรรมชาติของพวกเขาจะช่วยให้เราละเอียดลออกับชีวิตเล็กๆ ที่มอบแต่สิ่งดีๆ ให้เราเสมอ

Writer & Photographer

ศิริวิทย์ ริ้วบำรุง

ปัจจุบันเป็นนักจัดสวน ในนาม little tree landscape เกิดและเติบโตมาในบ้านสวนริมน้ำท่าจีนมีพ่อเป็นนักสะสมต้นไม้ และมีแม่ชอบปลูกดอกไม้ ชีวิตจึงมีต้นทุนเรื่องต้นไม้มาแต่เด็ก สิบกว่าปีก่อนได้กลายเป็นนักจัดสวนโดยบังเอิญ และเป็นเรื่อยๆ มาจนถึงปัจจุบัน เพราะได้ค้นพบแล้วว่างานจัดสวนให้โอกาสเราได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก และเป็นงานที่ทำแล้วมีความสุข

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load