สิ่งหนึ่งที่เราชอบมากเกี่ยวกับประเทศเดนมาร์ก (และอีกหลายประเทศในโลก) คือความเจริญ สถาปัตยกรรมและนวัตกรรมล้ำๆ กระจัดกระจายอยู่ตามเมืองต่างๆ ทั่วประเทศ ไม่เฉพาะแค่เมืองหลวงเท่านั้น 

The Cloud เคยเล่าเรื่อง Kalvebod Brygge ทางเลียบแม่น้ำใจกลางกรุงโคเปนเฮเกนที่ทำให้ผู้คนได้ใกล้ชิดแม่น้ำมากขึ้นไปแล้ว รอบนี้ถึงคราวทางเลียบทะเลกันบ้าง 

เราจะพาคุณไปออฮุส (Aarhus) เมืองท่าเก่าแก่ที่ได้รับการขนานนามว่าเป็นเมืองหลวงแห่งวัฒนธรรม และการทำอาหารของภูมิภาคเดนมาร์กตอนกลาง เพื่อดูการเปลี่ยนท่าเรือยุคอุตสาหกรรมที่เงียบเหงา ให้กลายเป็นพื้นที่สาธารณะสุดป๊อปของเมือง

ความเท่คือพื้นที่สาธารณะแห่งนี้เป็น พื้นที่ครึ่งบกครึ่งน้ำ! 

Aarhus Harbor Bath, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก, พื้นที่สาธารณะ
Aarhus Harbor Bath, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก, พื้นที่สาธารณะ

ในวันอากาศกำลังดีของเมืองเดนมาร์ก ผู้คนมักออกมาเดินเล่น ใช้ชีวิตเอาต์ดอร์และพักผ่อนกันนอกบ้าน Aarhus Harbor Bath โปรเจกต์สร้างพื้นที่สาธารณะแห่งใหม่ แทนที่ท่าเรือดั้งเดิมของเมืองออฮุสจึงได้รับการตอบรับอย่างดีจากชาวเมือง ยิ่งเมื่อพื้นที่สาธารณะนั้นมีฟังก์ชันเป็นสระว่ายน้ำด้วยแล้ว ความสนุกจึงเริ่มต้นขึ้น เพราะผู้คนต่างชักชวนกันออกมาว่ายน้ำและใช้ชีวิตใต้แสงเจิดจ้ากันอย่างอุ่นหนาฝาคั่ง

ไอเดียของโปรเจกต์นี้เริ่มจากความต้องการเปลี่ยนท่าเรือเก่าแก่และพื้นที่รอบข้าง ให้เติบโตไปกับยุคสมัยที่เปลี่ยนไป BIG สตูดิโอออกแบบชื่อดังของเดนมาร์กจึงเนรมิตรทางเลียบทะเลสุดเท่ ที่ต่อยื่นออกมาจากแนวชายฝั่งเดิมและสระว่ายน้ำน้ำทะเลที่ใหญ่ที่สุดในประเทศขึ้น 

พื้นที่สาธารณะ, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก
พื้นที่สาธารณะ, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก

จริงๆ นี่ไม่ใช่การสร้างทางเลียบและสระว่ายน้ำน้ำทะเลครั้งแรกของ BIG ย้อนกลับไปเมื่อเกือบ 20 ปีที่แล้ว Copenhagen Harbor Bath คือหนึ่งในโปรเจกต์พัฒนาพื้นที่สาธารณะสร้างชื่อของสตูดิโอที่ประสบความสำเร็จอย่างมาก

อย่างที่รู้กันว่าประเทศในแถบสแกนดิเนเวียนั้นมีสภาพอากาศที่หนาวเย็นและฝนตกแทบตลอดทั้งปี การใช้ชีวิตนอกบ้านในช่วงหน้าร้อนจึงเป็นสิ่งที่ผู้คนตั้งตารอคอยกันมาตลอดทั้งปี  

Aarhus Harbor Bath, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก

คอนเซปดีไซน์ของ Aarhus Harbor Bath จึงถูกพัฒนามาจากวิถีชีวิตแบบนี้ เพื่อให้ตอบโจทย์การใช้งานของชาวเมือง จะมาโดดน้ำเล่น อาบน้ำ ชมวิวเมือง นั่งชิลล์กับกลุ่มเพื่อน หรือจะขนขนมนมเนยมาปิกนิกกับครอบครัว ก็ทำได้เลยตามใจชอบ

ระเบียงทางเดิน 2 ชั้นถูกสร้างอย่างกว้างขวาง ยื่นออกไปนอกชายฝั่งตรงออกไปเป็นแหลมในทะเล ด้วยวัสดุหลักคือต้นสนสวีเดนที่ผ่านการบำบัดอย่างยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม คนมาเล่นน้ำเดินชั้นล่าง ส่วนคนมาเดินเล่นต้องการเพียงแค่รับลมชิลล์ๆ ไม่ได้อยากตัวเปียกหรือเล่นน้ำ ก็สามารถเดินรอบๆ พื้นที่ทางเดินทั้งชั้นบนและชั้นล่างของตัวทางเดินสระว่ายน้ำ

Aarhus Harbor Bath ประกอบไปด้วยสระว่ายน้ำความยาว 50 เมตร แบบลู่สำหรับคนว่ายออกกำลังกาย แบบกลมสำหรับคนมาเล่นน้ำที่กระโดดลงมาจากระเบียงชั้น 2 ได้ และสระเด็กขนาดจิ๋วสำหรับน้องๆ หนูๆ แบบตื้น สระว่ายน้ำวน อ่างซาวน่าขนาดใหญ่ถึง 2 อ่าง และพื้นที่กิจกรรมอีกหลายฟังก์ชันซุกซ่อนอยู่ตามมุมต่างๆ ของพื้นที่อย่างลงตัว 

Aarhus Harbor Bath, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก
Aarhus Harbor Bath, ออฮุส (Aarhus), เดนมาร์ก

Aarhus Harbor Bath รองรับการใช้งานของผู้คนได้ถึงครั้งละ 650 คน เมื่อมีคนเข้าไปในพื้นที่ครบตามจำนวนที่กำหนดแล้ว จะมีไฟสัญญาณเตือนขึ้นเพื่อป้องกันอันตราย จากการรับน้ำหนักและความวุ่นวายของผู้ใช้งานพื้นที่ที่มากจนเกินไป 

และอย่างที่เล่าไปช้างต้นว่านี่คือการทำให้พื้นที่เก่าแก่เติบโตไปพร้อมยุคสมัย นอกจาก Aarhus Harbor Bath แล้ว จะมีการเพิ่มฟังก์ชันใหม่ๆ เข้ามาอีก เพื่อชุบชีวิตให้ย่านท่าเรือแห่งนี้กลับมามีชีวิตชีวาและเกิดการสร้างเศรษฐกิจขึ้น ไม่ว่าจะเป็นสนามวอลเลย์บอลชายหาดไปจนถึงโรงละคร

จากผลตอบรับอย่างดี มีผู้คนแวะเวียนกันมาใช้พื้นที่สาธารณะแห่งนี้นับหมื่นคนต่อสัปดาห์ Aarhus Harbor Bath จึงขยายใหญ่ขึ้นเป็นโปรเจกต์ Waterfront Neigborhood 04 เพื่อพัฒนาพื้นที่โล่งริมท่าเรือถัดมาไม่ไกล กลายเป็นที่อยู่อาศัยส่วนบุคคล เพื่อให้การใช้งานพื้นที่เกิดขึ้นตลอดต่อเนื่องทั้งวัน และทุกฤดูกาลตลอดทั้งปี 

โปรเจกต์เปลี่ยนท่าเรือยุคอุตสาหกรรม ให้กลายเป็นพื้นที่ของเมือง ด้วยสระว่ายน้ำน้ำทะเล ลานอาบแดด และห้องซาวน่า
พื้นที่สาธารณะ, เดนมาร์ก

นอกจากเป็นสระว่ายน้ำสาธารณะที่น่าสนใจมากด้วยตัวคอนเซปต์แล้ว สิ่งหนึ่งที่ Aarhus Harbor Bath ให้กับทั้งเจ้าบ้านชาวเดนมาร์กและนักท่องเที่ยว คือความสนุกสนานและความสุขที่แค่ได้ยืนชมทัศนียภาพเมืองก็นับว่ากำไรแล้ว ถ้าจะบอกว่าการเปลี่ยนพื้นที่เงียบเหงาที่ครั้งหนึ่งเคยถูกสร้างไว้เพื่องานอุตสาหกรรมให้กลับมาครึกครื้น เติมเต็มความว่างเปล่าด้วยผู้คนแน่นขนัด ก็ถือว่าเป็นการคืนชีพให้กับท่าเรือแห่งนี้อย่างแท้จริง 

ภาพ : Runolfur Gudbjornsson, Rasmus Hjortshoj และ BIG 


ข้อมูลอ้างอิง 

Writer

ณัฐณิชา โอภาสเสรีผดุง

นิสิตสถาปัตย์ สนใจประวัติศาสตร์ สถาปัตย์ ไลฟ์สไตล์ เวลาว่างหมดไปกับแมวและของกิน

Public Space

ตัวอย่างพื้นที่สาธารณะที่น่าเรียนรู้

Play is a Serious Matter

ในประเทศเนเธอร์แลนด์ สนามเด็กเล่นเป็นพื้นที่สาธารณะที่พบเห็นได้โดยทั่วไป ไม่ต้องพยายามหาก็เจอ

ด้วยผังเมืองที่ถูกวางแผนไว้อย่างละเอียดและพัฒนาต่อเนื่องมาหลายทศวรรษ ทำให้สนามเด็กเล่นแทรกซึมอยู่ในทุกส่วนของเมือง ไม่ว่าบริเวณนั้นจะมีความหนาแน่นของประชากรมากน้อยแค่ไหนก็ตาม (ถ้ายิ่งหนาแน่นน้อยสนามเด็กเล่นก็ยิ่งกว้าง ถ้าหนาแน่นมาก สนามเด็กเล่นก็ยิ่งสูงและมีลูกเล่นแปลกๆ เพิ่มขึ้น)

ไม่มีตัวเลขแน่ชัดจากทางภาครัฐว่าทั้งประเทศมีสนามเด็กเล่นกี่แห่ง แต่ถ้าจะนับเฉพาะเขตเมืองชั้นในของอัมสเตอร์ดัม ก็มีคุณแม่ชาวดัตช์และลูกๆ ครอบครัวหนึ่งที่พยายามขี่จักรยานตระเวนไปรีวิวสนามเด็กเล่นทั่วทุกแห่งเขตนี้ จนเขียนไกด์บุ๊กขายพร้อมเผยแพร่ให้แม่ๆ คนอื่น และยังคงอัพเดตพื้นที่ใหม่ๆ ผ่านหน้าเว็บ www.playamsterdam.nl อย่างต่อเนื่องอยู่เสมอ

สนามเด็กเล่น สนามเด็กเล่น

จนถึงวันนี้เธอกับลูกๆ นับได้ 427 แห่งเข้าไปแล้ว (โดยที่เขตเมืองชั้นในที่ว่ามีพื้นที่พอๆ กับเขตลาดกระบังของเราเขตเดียว)

แล้วอะไรทำให้มีสนามเด็กเล่นได้เยอะขนาดนั้น

ในอดีต สนามเด็กเล่นมักเป็นพื้นที่ของเอกชนที่เก็บค่าเข้าหรือบริการเฉพาะสมาชิก จึงมีแต่เด็กที่ทางบ้านฐานะดีเท่านั้นที่มีโอกาสได้เล่น

สนามเด็กเล่น สนามเด็กเล่น

สนามเด็กเล่น สนามเด็กเล่น

ช่วงหลังสงครามโลกครั้งนี้เอง ที่มีการซ่อมแซมบูรณะพื้นที่หลายส่วนของเมือง และช่วงนั้นจำนวนประชากรเด็กก็เพิ่มมากขึ้น (Post-war baby boom) กระทรวงการพัฒนาเมือง (Public Works Department of Urban Development) จึงกำหนดให้บริเวณที่อยู่อาศัยต่างๆ ต้องมีสนามเด็กเล่นสาธารณะอย่างน้อยย่านละหนึ่งแห่ง

อัมสเตอร์ดัมเป็นเมืองนำร่องที่นำแนวคิดการสร้างย่านที่อยู่อาศัยแบบนี้มาใช้ และประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก ความดีความชอบส่วนใหญ่มาจาก Aldo van Eyck (อัลโด ฟัน ไอก์) สถาปนิกผู้ออกแบบสนามเด็กเล่นกว่า 700 แห่ง ทั่วเมืองอัมสเตอร์ดัม (ซึ่งไม่ซ้ำกันเลย) ระหว่าง ค.ศ.1947 – 1978 ลักษณะโดดเด่นของสนามเด็กเล่นของฟัน ไอก์ คือความเรียบง่ายและความกลมกลืนกับพื้นที่โดยรอบ แต่ก็กระตุ้นให้เด็กๆ มีจินตนาการกับรูปแบบในการเล่นได้อย่างเป็นอิสระ มีพื้นที่ให้ตีความใหม่ๆ ตามต้องการได้ โดยมักมีองค์ประกอบพื้นฐานของสนามเด็กเล่นเพียงแค่ บ่อ / ลานทราย บาร์โหน ทางลาด และสเต็ปเปอร์

สนามเด็กเล่น สนามเด็กเล่น

งานออกแบบสนามเด็กเล่นของฟัน ไอก์ มีอิทธิพลมากพอที่ทำให้เด็กยุค 50 60 70 ที่โตในอัมสเตอร์ดัมมีความทรงจำวัยเด็กร่วมกันทั้งรุ่น เพราะทุกคนก็ล้วนเคยได้ฝึกฝนจินตนาการในสนามเด็กเล่นของเขา

ที่สำคัญ ความสำเร็จที่เกิดขึ้นในอัมสเตอร์ดัมถูกนำไปใช้ต่อที่เมืองอื่นๆ ทั่วประเทศด้วย

สนามเด็กเล่น

Adventure Playgrounds

ในปัจจุบัน รูปแบบและความตื่นเต้นของการเล่นในสนามเด็กเล่นเปลี่ยนไปบ้าง สนามเด็กเล่นของฟัน ไอก์ ยังคงถูกรักษาไว้แบบต้นฉบับเดิมเพียง 19 แห่งเท่านั้น จากจำนวน 700 กว่าแห่ง

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ฟัน ไอก์ ทิ้งไว้ให้คนยุคนี้คือพื้นที่ของสนามเด็กเล่น ที่ส่วนใหญ่ยังคงรักษาที่มั่นไว้ในตำแหน่งเดิมของแต่ละย่านได้ แถมยังเหลือพื้นที่ความเป็นเด็กไว้ในหัวใจผู้ใหญ่ชาวดัตช์อีกไม่น้อยด้วย นั่นน่าจะเป็นเหตุผลหลักที่สนามเด็กเล่นยังได้รับความนิยมอย่างมากในประเทศนี้ และถูกพัฒนาต่อเนื่องจากสนามเด็กเล่นที่เคยมีแค่บาร์โหนและบ่อทราย กลายเป็นหอคอยและสไลเดอร์ที่สูงและซับซ้อนขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดเป็นรูปแบบใหม่ของสนามเด็กเล่นที่เรียกว่า Adventure Playgrounds ซึ่งก็กำลังแพร่หลายมากทั้งที่เดนมาร์ก สวิตเซอร์แลนด์ เยอรมนี และอังกฤษ

สนามเด็กเล่น สนามเด็กเล่น

Reference

Adrian, F. (2000). “Funtion”. In Words and Building, A Vocabulary of Modern Architecture (pp. 174-195). Thames & Hudson.

ASLA, T. D. (2017, January). Parkour for Kids: Exciting Playground Design. Retrieved from smartcitiesdive: http://www.smartcitiesdive.com/ex/sustainablecitiescollective/parkour-kids/1053191/

Demerijn. (2013, March 27). Aldo van Eyck and the City as Playground. Retrieved from https://merijnoudenampsen.org/2013/03/27/aldo-van-eyck-and-the-city-as-playground/

Rodriguez, H. (2006, December). The Playful and the Serious: An approximation to Huizinga’s Homo Ludens. Retrieved from gamestudies: http://gamestudies.org/0601/articles/rodriges

Russell, B. (2015, March). Playing around in Amsterdam. Retrieved from Expatica: http://www.expatica.com/nl/out-and-about/Playing-around-in-Amsterdam_104590.html

Taylor-Foster, J. (2016 , May 13). Amsterdam’s Seventeen Playgrounds: Aldo van Eyck’s Neglected Legacy. Retrieved from Archdaily: http://www.archdaily.com/787273/amsterdams-seventeen-playgrounds-aldo-van-eycks-neglected-legacy

van den Bergen, M. (2002, June 26). The playgrounds of Aldo van Eyck. Retrieved from Achined: https://www.archined.nl/2002/06/de-speelplaatsen-van-aldo-van-eyck

Writer

ชิตพล ลี้รัตนพานิชย์

อดีตนักศึกษาปริญญาโทที่เมืองรอตเตอร์ดัม ใช้เวลานอกห้องเรียนส่วนใหญ่ขี่จักรยานไปเมืองต่างๆ ทั่วประเทศเนเธอร์แลนด์ สนใจเรื่องผู้คน วัฒนธรรม สถาปัตยกรรมและการพัฒนาเมืองของชาวดัตช์

อ่านต่อ

Loading...

End of content

No more pages to load